4 Ambtelijke reactie op het SHV advies van de ASD
Tekst van het document
Pagina 1 van 6 Nr Gestelde vragen Antwoord 5 Proces totstandkoming advies: De themagroep Participatie van de ASD heeft deelgenomen aan de output sessie Schuldhulpverlening in uitvoering op 10 april 2025. Eind augustus 2025 heeft de themagroep met Jan Willem Scherpenzeel gesproken over het conceptplan Schuldhulpverlening. Eind september is de advies aanvraag op het plan binnengekomen bij de Adviesraad. Het definitieve advies is unaniem vastgesteld in de ASDNWF vergadering van 20-10-2. Bij het indienen van het advies is gevraagd om een reactie binnen vier weken. De ASD is aan deze vraag tegemoetgekomen maar stelt wel vast dat deze tijdspanne te kort is. De contacten met en de deelname van de themagroep hebben wij als zeer plezierig en zinvol ervaren. Wij waarderen het bijzonder dat de ASD de uitdaging is aangegaan om sneller dan de officiële reactietermijn voorschrijft (6 weken) een advies uit te brengen over het beleidsplan. 6 Achtergrond en context: 1. Wettelijke verankering en structurele financiering De Adviesraad vindt het essentieel dat de schuldhulpverlening stevig is verankerd in wet- en. regelgeving. De uitvoering moet helder aansluiten op de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs-21) en het Nationaal Programma Armoede en Schulden.
Het is belangrijk dat de uitgangspunten van dit programma niet vrijblijvend blijven, maar een structurele borging krijgen in gemeentelijk beleid én in de financiering. Tijdelijke subsidies of projectmiddelen bieden onvoldoende Wij zijn het hier volledig mee eens. Het beleidsplan is vanuit die intentie geschreven. Met hierbij de kanttekening dat hetgeen de Wgs-21 voorschrijft voorziet in de wettelijke verankering. Het Nationaal Programma Armoede en Schulden is formeel geen wettelijke verplichting voor gemeenten maar biedt veel mogelijkheden om de schuldhulpverlening te optimaliseren en te borgen. Gedurende de looptijd van dit beleidsplan zullen te maken keuzes zoveel als mogelijk afgestemd worden op dit programma. Wij zijn het ermee eens dat er een goede balans moet bestaan tussen hetgeen wij onze inwoners willen bieden op de korte en lange termijn en de daarvoor beschikbare middelen. Pagina 2 van 6 zekerheid voor inwoners die langdurige ondersteuning nodig hebben. 2. Zorg dat de cijfermatige onderbouwing op orde is, opdat hieruit geen verkeerde conclusies worden getrokken of aanbevelingen worden gedaan. Zie hiervoor ook de bijlage. 3. Toegankelijke hulpverlening voor iedereen, De schuldhulpverlening moet laagdrempelig en mensgericht zijn, zodat inwoners en ondernemers de weg naar hulp eenvoudig kunnen vinden.
Dit vraagt om persoonlijk contact, duidelijke taal en nabijheid — zeker op de eilanden, waar anonimiteit en afstand tot voorzieningen een drempel vormen. 4. Preventie en vroegsignalering als structureel onderdeel Voorkomen is beter dan genezen. Preventie en vroegsignalering zijn essentieel om problematische schulden te voorkomen. Het huidige plan bevat goede aanzetten, maar deze moeten structureel onderdeel worden van het gemeentelijk beleid. De cijfermatige onderbouwing is van groot belang, zeker ook omdat wij data gedreven willen werken en een monitoringssystematiek gaan ontwikkelen die ondersteunend is voor de uitvoering en de beleidsontwikkeling. Zie hiervoor de betreffende paragraaf. Wij zijn blij met de door u geleverde bijlage met betrekking tot de cijfers. Deze hebben geleid tot aanpassingen in de betreffende paragraaf. Wij hebben daarin een enkel cijfer gecorrigeerd, nog eens expliciet aangescherpt welke waarde aan de cijfers mag worden en toegeschreven (indicatief in plaats van exact) En daar waar het voor een lezer verwarrend kan zijn hebben wij een afbeelding verwijderd. Ook hierover zijn onze meningen hetzelfde. Er ligt hierin een opgave die via een uitvoeringsagenda zal worden uitgewerkt. Wij gaan daarbij uit van het principe van gelijke kansen en mogelijkheden voor alle inwoners ongeacht in welke gemeente zij wonen.
Hoewel dit onderwerp als een rode draad in het beleidsplan is terug te vinden wordt er in paragraaf 7 nog eens extra melding van gemaakt. Dat is ook onze mening en ervaring. Hier boven op geeft de Wgs-21 de gemeente en haar signaalpartners een duidelijke opdracht om de vroegsignalering te regelen (borgen). Commented [JS1]: De paragraaf is herschreven Pagina 3 van 6 5. Nazorg en voorkomen van terugval. Het risico op terugval in schulden (recidive) is groot wanneer inwoners na afronding van een traject zonder ondersteuning verder moeten. De Adviesraad mist een uitgewerkt nazorgprogramma in het beleidsplan. 6. Innovatie en toekomstgericht werken De Adviesraad mist in het beleidsplan aandacht voor innovatie. Er wordt vooral voortgebouwd op bestaande werkwijzen, terwijl vernieuwende initiatieven juist kunnen bijdragen aan effectievere hulp. Een inspirerend voorbeeld is het project 'Gewoon Geld Geven' van het Kansfonds, waarin huishoudens met financiële problemen tijdelijk een onvoorwaardelijke financiële bijdrage ontvangen. De resultaten tonen dat rust en vertrouwen vaak betere voorwaarden scheppen voor structurele gedragsverandering dan strikte regelingen. Wij zijn het hierover eens.
Vandaar ook dat dit een beleidsopgave is geworden (paragraaf 5) Los van dat wij het afgelopen jaar enkele malen geconfronteerd zijn geweest met de gevolgen van het ontbreken van een nazorg programma, geldt hier ook dat het inzetten op nazorg een onderdeel is van de Wgs-21. Het opzetten van een nazorgprogramma wordt opgepakt via de uitvoeringsagenda. De Dienst is hiervoor verantwoordelijk. Innoveren is zeker van belang en wij staan daarvoor open. Immers, niets is eeuwig houdbaar. Op dit moment gaat de aandacht vooral uit om het gehele shv proces en instrumentarium op orde te krijgen. Waar wij binnen die context een dubbelslag kunnen slaan zullen wij bij de uitwerking / invulling van de uitvoeringsagenda de mogelijkheden en wenselijkheden tot innovatie betrekken. Daarna blijven de innovatie opties onderdeel van het optimaliseren van de shv. Dit is inderdaad een mooi voorbeeld van innovatie. Een compleet andere benadering dan bijvoorbeeld het minimabeleid van de afgelopen jaren. Het is zeker de moeite waard om hier een verdiepingsslag mee te maken nadat wij eerst de basis op orde hebben en bijvoorbeeld weten op welke onderdelen van het shv proces waar onze ontwikkelbehoefte ligt. Pagina 4 van 6 7.
Gemeentelijke regie en randvoorwaarden voor uitvoering De Adviesraad ondersteunt het uitgangspunt dat de regie op schuldhulpverlening bij de gemeenten zelf hoort te liggen en niet wordt uitbesteed aan externe organisaties, zoals de Kredietbank Nederland. Alleen zo kan de hulpverlening echt lokaal en mensgericht worden georganiseerd. Tegelijkertijd vraagt dit om stevige randvoorwaarden. Gemeentelijke regie werkt alleen als er een goed fundament ligt. Fijn dat wij hierover op één lijn zitten. Formeel is het wel zo dat deze rol een onderdeel uitmaakt van de gemeenschappelijke regeling met De Dienst SoZaWe. De Dienst wordt gezien als de uitvoeringsorganisatie van de gemeente. Zij heeft de regie op zowel de ketensamenwerking als op het niveau van de casuïstiek. De gemeente zelf stuurt hierin vanuit de rol van opdrachtgever. Volledig mee eens. Over deze randvoorwaarden vindt afstemming plaats met De Dienst. Zie hiervoor ook bijlage 3 van het beleidsplan. 7 Bevindingen van de adviesraad. Wij zien in het plan een stevige basis voor verdere ontwikkeling van de schuldhulpverlening en herkennen de ambitie om inwoners met financiële problemen tijdig en effectief te ondersteunen. Tegelijkertijd constateert de Adviesraad dat de beleidsdoelen niet voldoende concreet zijn uitgewerkt en dat de cijfermatige onderbouwing onzorgvuldig is uitgevoerd.
Het plan schetst richting, maar nog niet altijd wat inwoners daar concreet van gaan merken. De komende periode vraagt om nadere invulling, duidelijke prioriteiten en toetsbare resultaten. Dit is met name van belang voor gemeenteraden die moet kunnen toetsen of de gestelde doelen zijn behaald. Wij zien het plan ook als de basis voor de doorontwikkeling van de shv.. Wij starten samen met De Dienst, de betrokken uitvoerenden en de samenwerkingspartners met het opstellen van de uitvoeringsagenda. Daarin worden per onderdeel de uitvoeringsdoelen benoemd en wordt inzage gegeven in zaken als het wie, het wat, het wanneer en het hoe de uitvoering wordt gerealiseerd. Dit beleidsstuk biedt vooral de kaders daartoe. Wij vinden het van belang dat uitvoerende betrokkenen en inwoners een stem hebben bij het opstellen van de uitvoeringsagenda. Dit vooral om te zorgen dat onze ambities ‘geaard’ zijn. Alles wat wij willen komt uiteindelijk op hun bordje terecht en betreft zowel het belang van de uitvoerders zelf als dat van de inwoners. De opmerking betreffende de onzorgvuldigheid van de cijfermatige onderbouwing kunnen wij niet steunen. Een enkel getal is aangepast. Wij willen ook hier nog even, zoals in het beleidsplan al is genoemd, benadrukken Pagina 5 van 6 De Adviesraad deelt de wens om de schuldhulpverlening menselijk, lokaal en integraal te organiseren.
Vanuit die insteek doen wij onderstaande adviezen. dat het niet de bedoeling is om in het beleidsplan exacte cijfers te benoemen maar slechts cijfers die inzicht geven in verhoudingen. 8 Aanbevelingen: Aanbeveling 1: Veranker de kernprincipes van toegankelijkheid, preventie, nazorg en integrale samenwerking juridisch in de lokale verordening schuldhulpverlening, en zorg voor structurele financiële dekking binnen het gemeentelijk meerjarenbeleid. Aanbeveling 2: Blijf investeren in bereikbaarheid, eenvoudige procedures en vindplaatsgericht werken. Werk samen met scholen, kerken, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen om financiële problemen vroeg te signaleren. Aanbeveling 3: Integreer financiële educatie in onderwijs en jeugdwerk, versterk de samenwerking met maatschappelijke organisaties en monitor actief de resultaten van preventieve maatregelen. Aanbeveling 4: Ontwikkel een structureel nazorgprogramma met vaste contactmomenten, laagdrempelige ondersteuning via vrijwilligersorganisaties, en aandacht voor gedragsverandering en financiële vaardigheden. Zaken zoals hiernaast genoemd vloeien logischer wijze voort uit de Wgs-21. Daarin schrijft de wetgever voor om de wijze waarop de gemeente invulling geeft aan de shv vast te leggen in een beleidsplan. Wij verwachten hiermee aan de wettelijke verplichting te voldoen.
In de uitvoering willen wij gemaakte afspraken met partners ook vastgelegd en zien in overeenkomsten c.q. contracten. Wij onderschrijven deze aanbeveling In het overleg met onze partners en bij het opstellen van de uitvoeringsagenda zullen wij deze aanbeveling inbrengen. Nazorg is beleidsvoornemen 5. In het overleg over de invulling zullen wij daar conform het advies op inzetten. Dit is een onderwerp waarop efficiency slagen kunnen worden gemaakt zoals bedoeld in paragraaf 7 Pagina 6 van 6 Aanbeveling 5: Verken de mogelijkheid om binnen de gemeenten — eventueel samen met maatschappelijke partners — een pilot te starten geïnspireerd op dit concept, passend binnen de kaders van de Wgs en het Nationaal Programma Armoede en Schulden. Aanbeveling 6: Voer eerst een impactanalyse uit, zorg voor juridische verankering van verantwoordelijkheden, stel duidelijke contracten op met netwerkpartners, en organiseer indien nodig een nieuwe Europese aanbesteding. Het implementatietraject zal tijd vergen; plan dit zorgvuldig, met aandacht voor kwaliteit, capaciteit en draagvlak bij uitvoerende professionals. Aanbevelingen Ook deze aanbeveling leggen wij, nadat wij eerst iets meer inzicht krijgen over welk concept het gaat, vermoedelijk voor aan het overleg met onze partners t.b.v. de uitvoeringsagenda. Na vaststelling van dit beleidsstuk start De Dienst met een impactanalyse.
Hiervan zijn wij ons bewust. Dit is ook de voornaamste reden waarom het beleidsplan vooral richtinggevend is geschreven. Hierdoor is er veel ruimte gemaakt voor betrokken partijen. 9 Reflectie en/of adviezen voor het vervolg Niet van toepassing 10 Tot slot: De Adviesraad waardeert de brede blik op bestaanszekerheid en onderschrijft het streven om schuldhulpverlening niet te zien als een noodvoorziening, maar als een springplank naar herstel en toekomstperspectief. Wij roepen de gemeenten op om deze visie concreet te maken, samen met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners. Het mag duidelijk zijn dat wij die uitdaging graag aangaan met alle betrokkenen.