2 Advies SHV themagroep participatie ASD
Tekst van het document
www.asdnwf.nl Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân post@asdnwf.nl 1. Titel van het advies: Advies Schuld Hulp Verlening 2. Datum en adviesnummer Datum aanvraag: 30-09-2025 Adviesnummer: ASD20250930-2 Registratienummer: SHV 3. Geadresseerde: Jan Willem Scherpenzeel 4. Aanleiding: De Adviesraad Sociaal Domein heeft met waardering kennisgenomen van het Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026–2029 van de gemeenten Waadhoeke, Terschelling en Vlieland. 5. Proces totstandkoming advies: De themagroep Participatie van de ASD heeft deelgenomen aan de output sessie Schuldhulpverlening in uitvoering op 10 april 2025. Eind augustus 2025 heeft de themagroep met Jan Willem Scherpenzeel gesproken over het conceptplan Schuldhulpverlening. Eind september is de advies aanvraag op het plan binnengekomen bij de Adviesraad. Het definitieve advies is unaniem vastgesteld in de ASDNWF vergadering van 20-10-2. Bij het indienen van het advies is gevraagd om een reactie binnen vier weken. De ASD is aan deze vraag tegemoetgekomen maar stelt wel vast dat deze tijdspanne te kort is. 6. Achtergrond en context: 1. Wettelijke verankering en structurele financiering De Adviesraad vindt het essentieel dat de schuldhulpverlening stevig is verankerd in wet- en regelgeving. De uitvoering moet helder aansluiten op de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs-21) en het Nationaal Programma Armoede en Schulden.
Het is belangrijk dat de uitgangspunten van dit programma niet vrijblijvend blijven, maar een structurele borging krijgen in gemeentelijk beleid én in de financiering. Tijdelijke subsidies of projectmiddelen bieden onvoldoende zekerheid voor inwoners die langdurige ondersteuning nodig hebben. 2. Zorg dat de cijfermatige onderbouwing op orde is, opdat hieruit geen verkeerde conclusies worden getrokken of aanbevelingen worden gedaan. Zie hiervoor ook de bijlage. 3. Toegankelijke hulpverlening voor iedereen De schuldhulpverlening moet laagdrempelig en mensgericht zijn, zodat inwoners en ondernemers de weg naar hulp eenvoudig kunnen vinden. Dit vraagt om persoonlijk contact, duidelijke taal en nabijheid — zeker op de eilanden, waar anonimiteit en afstand tot voorzieningen een drempel vormen. 4. Preventie en vroegsignalering als structureel onderdeel
www.asdnwf.nl Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân post@asdnwf.nl Voorkomen is beter dan genezen. Preventie en vroegsignalering zijn essentieel om problematische schulden te voorkomen. Het huidige plan bevat goede aanzetten, maar deze moeten structureel onderdeel worden van het gemeentelijk beleid. 5. Nazorg en voorkomen van terugval Het risico op terugval in schulden (recidive) is groot wanneer inwoners na afronding van een traject zonder ondersteuning verder moeten. De Adviesraad mist een uitgewerkt nazorgprogramma in het beleidsplan. 6. Innovatie en toekomstgericht werken De Adviesraad mist in het beleidsplan aandacht voor innovatie. Er wordt vooral voortgebouwd op bestaande werkwijzen, terwijl vernieuwende initiatieven juist kunnen bijdragen aan effectievere hulp. Een inspirerend voorbeeld is het project 'Gewoon Geld Geven' van het Kansfonds, waarin huishoudens met financiële problemen tijdelijk een onvoorwaardelijke financiële bijdrage ontvangen. De resultaten tonen dat rust en vertrouwen vaak betere voorwaarden scheppen voor structurele gedragsverandering dan strikte regelingen. 7. Gemeentelijke regie en randvoorwaarden voor uitvoering De Adviesraad ondersteunt het uitgangspunt dat de regie op schuldhulpverlening bij de gemeenten zelf hoort te liggen en niet wordt uitbesteed aan externe organisaties, zoals de Kredietbank Nederland.
Alleen zo kan de hulpverlening echt lokaal en mensgericht worden georganiseerd. Tegelijkertijd vraagt dit om stevige randvoorwaarden. Gemeentelijke regie werkt alleen als er een goed fundament ligt. 7. Bevindingen van de adviesraad: Wij zien in het plan een stevige basis voor verdere ontwikkeling van de schuldhulpverlening en herkennen de ambitie om inwoners met financiële problemen tijdig en effectief te ondersteunen. Tegelijkertijd constateert de Adviesraad dat de beleidsdoelen niet voldoende concreet zijn uitgewerkt en dat de cijfermatige onderbouwing onzorgvuldig is uitgevoerd. Het plan schetst richting, maar nog niet altijd wat inwoners daar concreet van gaan merken. De komende periode vraagt om nadere invulling, duidelijke prioriteiten en toetsbare resultaten. Dit is met name van belang voor gemeenteraden die moet kunnen toetsen of de gestelde doelen zijn behaald. De Adviesraad deelt de wens om de schuldhulpverlening menselijk, lokaal en integraal te organiseren. Vanuit die insteek doen wij onderstaande adviesen. 8. Aanbevelingen: Aanbeveling 1: Veranker de kernprincipes van toegankelijkheid, preventie, nazorg en integrale samenwerking juridisch in de lokale verordening schuldhulpverlening, en zorg voor structurele financiële dekking binnen het gemeentelijk meerjarenbeleid.
Aanbeveling 2: Blijf investeren in bereikbaarheid, eenvoudige procedures en vindplaatsgericht werken. Werk samen met scholen, kerken, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen om financiële problemen vroeg te signaleren. www.asdnwf.nl Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân post@asdnwf.nl Aanbeveling 3: Integreer financiële educatie in onderwijs en jeugdwerk, versterk de samenwerking met maatschappelijke organisaties en monitor actief de resultaten van preventieve maatregelen. Aanbeveling 4: Ontwikkel een structureel nazorgprogramma met vaste contactmomenten, laagdrempelige ondersteuning via vrijwilligersorganisaties, en aandacht voor gedragsverandering en financiële vaardigheden. Aanbeveling 5: Verken de mogelijkheid om binnen de gemeenten — eventueel samen met maatschappelijke partners — een pilot te starten geïnspireerd op dit concept, passend binnen de kaders van de Wgs en het Nationaal Programma Armoede en Schulden. Aanbeveling 6: Voer eerst een impactanalyse uit, zorg voor juridische verankering van verantwoordelijkheden, stel duidelijke contracten op met netwerkpartners, en organiseer indien nodig een nieuwe Europese aanbesteding. Het implementatietraject zal tijd vergen; plan dit zorgvuldig, met aandacht voor kwaliteit, capaciteit en draagvlak bij uitvoerende professionals. 9. Reflectie en/of adviezen voor het vervolg: 10.
Tot slot: De Adviesraad waardeert de brede blik op bestaanszekerheid en onderschrijft het streven om schuldhulpverlening niet te zien als een noodvoorziening, maar als een springplank naar herstel en toekomstperspectief. Wij roepen de gemeenten op om deze visie concreet te maken, samen met inwoners, ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners. 11. Behandeld door themagroep(en): Participatie met ondersteuning van w.z.w. 12. Datum inleveren advies: 27-10-2025 Ondertekening: Y. Weistra, voorzitter a.i. M. Bom, secretaris a.i.