CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

1 Conceptnota Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026-2029

Gemeenteraad Waadhoeke 25 juni 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026-202910.873 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Denk aan verbreding van signaalpartners (waaronder gemeentelijke belastingen) en verruiming van regels over het delen van informatie met andere uitvoeringsorganisaties als UWV en SVB. De komende jaren is de doorontwikkeling van de vroegsignalering een terugkerend onderwerp. Aanmelding / Intake / Plan van Aanpak-fase De bedoeling van preventie en vroegsignalering is vooral om te voorkomen dat inwoners in een SHV traject komen. Lukt dat niet, dan kunnen inwoners vrijwillig een beroep doen op ondersteuning. Zij kunnen zich aanmelden en worden doorverwezen naar de Kredietbank Nederland (KBNL) voor een intake. De KBNL maakt een Plan van Aanpak (PVA) waarmee de inwoner wordt begeleid. In de praktijk komt deze werkwijze met enkele haken en ogen: 17 Het draait daarbij om het bouwen aan financieel zelfvertrouwen en aan toekomstdenken waarbij het gaat om het voorkomen van schulden door het versterken van het gevoel van invloed (keuzes) en toekomstperspectief met betrekking tot financiën. Hieronder vallen onderwerpen als vermogensopbouw, mindset, sparen in de bijstand, waarde creatie, regie, enz. 18 Deze cijfers betreffen de gemeente Waadhoeke en zijn afkomstig uit het Regionaal Informatiesysteem (RIS).

27 • De KBNL komt niet naar de eilanden waardoor er een drempel ontstaat voor de eilandbewoners; • Voordat mensen een beroep doen op SHV, zijn ze vaak al een aantal mentale schakelpunten gepasseerd. Schaamte, trots en statusverlies zorgen ervoor dat mensen zich kwetsbaar voelen. Zij hebben behoefte aan veiligheid, ondersteuning en zich gehoord voelen. • Vaak (vooral in urgente situaties) wordt, voordat de intake plaatsvindt, hulp geboden bij het aanvragen van ondersteunende regelingen en toeslagen. De huidige werkwijze voorziet hier niet standaard in, waardoor mensen ongelijke kansen hebben. • Er is weinig eenduidigheid, vaak zijn er teveel partijen (wat niet per se nodig is) betrokken bij de verschillende casussen en is er geen regie/sturing op het proces. Hierdoor is behoefte ontstaan om te investeren in de relatie met de hulpvrager. De schuldhulpverlener die het eerste contact heeft met de hulpvrager, houdt dat bij voorkeur vast tot en met de stabilisatiefase. Zodra de feitelijke schuldhulpverlening van start gaat, kan de inwoner worden overgedragen aan onze partners. De casusregie wordt niet overgedragen. De behoefte bestaat om op korte termijn op deze manier te gaan werken. Eén van de voordelen van deze aanpak is dat wij ‘aan de poort staan’ van de SHV-trajecten. Hierdoor kunnen wij door de aanzienlijk kortere lijnen sneller en adequater schakelen.

Dezelfde ervaring hebben wij bij de vroegsignalering. Er zijn ideeën om vanuit deze aanpak extra aandacht te hebben voor schuldenconsolidatie/de-escalatie door vroegtijdige budgetcoaching en budgetbeheer. De gemeente Harlingen draait op dit moment een pilot met een soortgelijke aanpak. Wij volgen de resultaten van deze pilot ter lering. Stabilisatiefase In deze fase staan het onder controle krijgen van de schulden en het stabiliseren van de financiën centraal. Stabilisatie is van cruciaal belang om escalatie van schulden te voorkomen en om een compleet overzicht te krijgen op de financiële situatie. Stabilisatie is de eerste stap die voortvloeit uit het PVA. Tijdens deze fase wordt een budgetplan opgesteld, budgetbeheer gestart, gebruik van voorzieningen gecheckt, hulp geboden bij de administratie en een schuldenoverzicht gemaakt. Hiermee wordt de basis gelegd voor het vervolgtraject. Deze fase volgt chronologisch op het PVA en wordt door de KBNL uitgevoerd. In de praktijk komt het steeds vaker voor dat bepaalde activiteiten uit deze fase al direct bij melding door de vrijwilligersorganisaties en de vroegsignaleerders worden opgepakt. Denk daarbij aan complexe en acute situaties, waarbij (onder druk van de schulden) het eigen oplossingsvermogen van de hulpvrager laag is, het welzijn van de hulpvrager in het gedrang is of wanneer ontruiming dreigt.

Hoewel zowel de resultaten en de samenwerking met de dienst en de vrijwilligersorganisaties positief worden ervaren bestaat er behoefte aan een herbezinning op de rollen en taken binnen de stabilisatiefase. Keuzes op het gebied van snelheid van aanvang van een traject, kwaliteit, continuïteit integraliteit en spreiding van rollen over de betrokken samenwerkende partijen moeten tot een doorzichtige en efficiënte aanpak leiden waar onze inwoners baat bij hebben. Schuldhulpverleningsfase De feitelijke schuldhulpverlening is per casus het uitvoeren en toepassen van een aantal ‘instrumenten’ die voor de betrokken huishouding leiden tot een schuldenvrije situatie. Denk hierbij aan het treffen van een betalingsregeling, herfinanciering van schulden, verstrekking van een saneringskrediet, schuldbemiddeling, minnelijke regelingen, Wsnp, inkomensbeheer en beschermingsbewind. Naast het werken aan een schuldenvrije situatie, wordt gewerkt aan de financiële (zelf)redzaamheid van het betreffende huishouden.19 Dit kan bijvoorbeeld door coaching en de inzet van trainingen en cursussen. 19 Financiële (zelf)redzaamheid is het vermogen van een huishouden om -zelfstandig of met maatwerk ondersteuning- financiële verplichtingen aan te gaan en na te komen. 28 Momenteel werken wij voor particuliere huishoudens met één partner die alle bovengenoemde instrumenten inzet.

Dat is fijn, want zo bieden wij onze inwoners een totaalpakket. De keerzijde hiervan is de afhankelijkheid van een partner. Dit geldt voor de inwoner en voor de schuldhulpverlener. Het afgelopen jaar hebben wij bij meerdere schuldhulptrajecten storing ervaren op het vlak van capaciteit, continuïteit en kwaliteit. Niet ieder huishouden kreeg daardoor de juiste opvolging van SHV op het juiste moment. Ook bleek de geleverde kwaliteit niet altijd volgens de norm die je mag verwachten. De behoefte aan herbezinning, zoals in de vorige paragraaf is genoemd, geldt daarom ook voor de schuldhulpverleningsfase. Extra onderdelen van die herbezinning zijn de behoefte aan meer samenwerkingspartners (dit biedt keuze en uitwijkmogelijkheden), de regiefunctie en een inventarisatie van nieuwe instrumenten, zienswijzen en methoden voor de doorontwikkeling van de SHV in onze gemeenten. Ook hier geldt voor de doorontwikkeling dat deze afgestemd wordt, met wat er vanuit het centrale niveau op ons afkomt. Nazorgfase Op dit moment is er geen nazorgprogramma. Eerder in deze paragraaf is gemeld dat terugval in schulden (recidive) nog met regelmaat voorkomt. Er is behoefte aan een nazorgprogramma. Dit moet verder gaan dan alleen een contactmoment nadat het SHV-traject is geëindigd.

Zo zijn er suggesties gedaan dat nazorg ook kan bestaan uit de (her)toepassing van één of meerdere instrumenten uit de eerder in deze paragraaf genoemde fasen. Voorbeelden die door uitvoerende collega’s werden genoemd zijn: budgetcoaching, leun- en steuncontacten en opfristrainingen. Er heerst een eenduidig beeld over de rol die vrijwilligersorganisaties in het bijzonder op kunnen pakken bij de realisatie van een nazorgprogramma. 29 Samenwerkingspartners Na de sessies met de schuldhulpverleners hebben eind mei en begin juni een aantal interviews plaatsgevonden met zeven van onze samenwerkingspartners. Met bureau Zuidweg en Partners vond eerder dit jaar een evaluatiegesprek plaats. De uitkomsten daarvan zijn meegenomen. Daarnaast hebben we gesproken met: De Dienst, de Voedselbank, Bureau Zelfstandigen Fryslân, Humanitas Thuisadministratie, Kredietbank Nederland, Benedictus Bewindvoering en SchuldHulpMaatje. De opbrengsten van deze gesprekken droegen afwisselend een specifiek tot algemeen karakter. De focus voor dit stuk gaat uit naar de meer algemene onderwerpen. Iedere partner is van mening dat wij er nog niet helemaal zijn, maar dat de samenwerking op het uitvoerende vlak zich in de goede richting ontwikkelt. Er wordt doorgaans praktisch en pragmatisch gewerkt vanuit de mogelijkheden die er zijn. Dit is onze kracht, maar ook onze zwakte.

Er bestaat bij alle partners behoefte aan meer structuur en duidelijkheid. Hiermee bevestigden zij een behoefte die ook heel nadrukkelijk door de schuldhulpverleners is uitgesproken. Wij hebben met alle partners gesproken over de hierop volgende onderwerpen en verbeterpunten. Samenwerking en Regie • Fragmentatie en versnippering van hulp (langs elkaar heen werken, wie doet wat en wanneer?). • Geen herkenbare regie (zowel op de ketensamenwerking als op de individuele casus). • Er bestaat behoefte om de samenwerking te verbreden en te intensiveren. • Er is behoefte aan een gemeenschappelijke doeloriëntatie/visie op SHV(O). • Er is geen duidelijkheid wat je van wie mag verwachten. Hierdoor ontstaan aannames. • Er heerst onduidelijkheid over de rol(len) van de gemeente (opdrachtgever, uitvoerder). Processen en Ketenorganisatie • Efficiency in de keten is een punt van aandacht (instroom, opschalen, afschalen, overdracht, doorstroom, etc.). • Trage en of gebrekkige informatie-uitwisseling belemmert regelmatig de voortgang van de SHV. • Weinig tot geen beschreven werkprocessen leiden tot onduidelijkheid en verwarring. • De toegang tot hulpverlening is complex en niet helder. Deskundigheid en Capaciteit • Tekort aan deskundigheid en/of capaciteit gaat ten koste van kwaliteit en continuïteit. • De casuïstiek wordt complexer, dit vraagt wat van de SHV’ers.

• De keuzeopties voor inwoners en ondernemers voor een hulpverlenende organisatie zijn vaak te beperkt. Doelgroepen en Toegankelijkheid • Extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen is gewenst anders gaan ze op in standaard hulpverlening die geen recht doet aan de specifieke situatie van de doelgroep. • Denk aan jongeren, statushouders en zzp’ers. • Geografische maar ook sociaal-maatschappelijke factoren vragen een andere SHV aanpak voor de eilanden. Preventie en Nazorg • Op het vlak van preventie is meer (domein-overstijgende) samenwerking gewenst. • Met een goed nazorgprogramma kunnen wij herhaling voor een groot deel voorkomen. • Naast voorlichtende activiteiten past een trainingsaanbod om vaardigheden en competenties van hulpvragers te versterken. Denk hierbij specifiek aan de kwetsbare doelgroepen. 30 De voorlopige conclusie uit deze paragraaf is dat er een grote mate van eensgezindheid bestaat, onder onze schuldhulpverleners en onze samenwerkingspartners, over de doorontwikkeling van de schuldhulpverlening. Het is daarmee duidelijk waarop wij ons in de looptijd van dit beleidsplan kunnen richten. Eerder is de relatie tussen SHV en bestaanszekerheid al genoemd. Bij de totstandkoming van deze paragraaf bleek er een sterke verbinding met de visie op de sociale basis die in september 2025 is vastgelegd in ‘De kracht van de Mienskip’.

De daar genoemde leidende principes: preventie, gebiedsgericht werken en positieve gezondheid linken heel sterk aan verbeterpunten voor de SHV. Dit ondersteunt andermaal de behoefte aan een integrale benadering van de SHV. 31 Bijlage 4 Rollen en verantwoordelijkheden primaire actoren SHV Beleidskader SHV 2026-2029 Gemeente - Bestuurlijk & Beleidsvormend De Dienst - Regievoerend & Uitvoerend Gebiedsteam - Uitvoerend - Adviserend 1 Wij volgen landelijke SHV-ontwikkelingen. 1) Stellen vast dát landelijke kaders worden gevolgd en passen indien nodig het beleidskader aan. Signaleert ontwikkelingen zoals de landelijke visie op de basisdienstverlening Wgs. 1) Signaleert wijzigingen en ontwikkelingen, vertaalt landelijke richtlijnen naar uitvoering, adviseert gemeenten. 1) Aanpassen / uitvoeren van nieuwe of reeds onderhanden hebbende werkprocessen 2 Wij gaan de regisseursrol beschrijven op keten- en casusniveau. 2) Goed opdrachtgeverschap. 3) Jaarlijks overleg met de dienst over de actualiteit van de samenwerkingsovereenkomst 2) Voert regie op keten- en casusniveau en is verantwoordelijk voor afspraken met alle relevante ketenpartners (w.o. vrijwilligers-organisaties en ervaringsdeskundigen). 3) Contracteert en houdt toezicht op ketenpartners en evalueert het functioneren van de afzonderlijke partners en de gehele keten.

4) De dienst is aanspreekpunt voor inwoners die een schuldhulptraject doorlopen en ziet toe op de correcte en tijdige uitvoering van individuele schuldhulp trajecten. 5) Indien nodig entameert de dienst paralelle hulpverleningstrajecten. 2) Vanuit de toegangsrol van het gebiedsteam maken de Dienst en gebiedsteam afspraken over vroegsignalering en eventuele andere diensten. 3 Wij vullen preventie en vroegsignalering aan met (collectieve) acties rond financiële bewustwording en - vaardigheden. 4) Bepalen prioriteiten en doelgroepen (zoals jongeren, ondernemers, eilandbewoners). 6) Maakt afspraken met de gebiedsteams over de uitvoering van de vroegsignalering 7) Ontwikkelt interventies en campagnes en rapporteert over de effecten. 8) Investeert in de relatie met de inwoner 3) Voert de vroegsignalering uit 4) Werkt mee aan de preventie aanpakken, 5) Signaleert wijzigingen en ontwikkelingen 6) Investeert in de relatie met de inwoner. 4 Wij gaan de SHV processen aan particulieren en ondernemers verbeteren en meer geschikt maken voor maatwerk ondersteuning. 5) Bepalen beleidslijn: SHV voor ondernemers en particulieren. Geeft indicaties m.b.t. de keuzes voor voor samenwerkingspartners.

9) Contracteert en coördineert nieuwe en huidige uitvoerende partners (KBNL, BZF, maatschappelijk middenveld, werkgevers) 10) Draagt zorg voor een laagdrempelige toegang 11) Draagt zorg voor de uitvoering van het plan van aanpak voor de inwoner. 12) Bewaakt de relatie met de inwoner 7) Adviseert de Dienst SoZaWe over optimalisatie van de SHV 5 Wij ontwikkelen een nazorgprogramma en zetten dat in. 6) Besluit dat er nazorg moet komen en stelt kwaliteitskaders (duur, doelgroep). 13) Ontwerpt en voert nazorgprogramma uit met uitvoeringspartners als vrijwilligersorganisaties en gebiedsteams; bewaakt continuïteit en resultaten. 8) Draagt bij aan de ontwikkeling van het nazorgprogramma en draagt actief bij aan het vermijden van terugval. 6 Wij versterken de samenwerking met vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. 7) Erkennen inzet vrijwilligers en ervaringsdeskundigen als beleidsdoel; 8) stellen kaders voor kwaliteit en beloning. 14) Betrekt en begeleidt vrijwilligersorganisaties en ervaringsdeskundigen in de uitvoering en borgt de gemaakte afspraken 9) Betrekt en begeleidt vrijwilligers en ervaringsdeskundigen in de voorbereiding en uitvoering van activiteiten. 7 Wij zetten in op de kwaliteit en continuïteit van de SHV in de gehele keten. En wij vergroten het professioneel handelen. 9) Bepalen kwaliteits- en continuiteitsnormen.

15) Organiseert scholing, borgt deskundigheid, controleert kwaliteit van ingekochte en eigen dienstverlening. Rapporteert hierover aan gemeente. 10) Adviseert hierover aan de Dienst SoZaWe. 8 Wij bouwen een monitoring systematiek die ons in staat stelt te regisseren, te managen en te evalueren. 10) Stellen eisen aan transparantie en inhoud van rapportages; gebruiken monitor voor evaluaties en nieuwe beleidskeuzes. 16) Ontwikkelt en beheert monitoringssystematiek; levert data en analyses ter verantwoording en beleidsadvisering. 11) Draagt bij aan het ontwerp van de monitoring en vult het systeem met de benodigde informatie.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/563bcf54-c7d6-4af8-8e69-cf4d27b6f694?agendaItemId=8ce0e239-420c-4722-8d62-0b2555e636f0