Bijlage - Toelichting legenda eenheden militair erfgoed Vught

Toelichting op de legendaeenheden De verwachte militaire complexen en structuren zijn binnen de vooraf vastgestelde perioden ingedeeld in hoofdtypen die verder zijn onderverdeeld in subtypen. De hoofdtypen en subtypen worden hieronder verklaard: Hoofdtype Kamp - subtype ▪ Begraafplaats ▪ Locatie waar overleden kampgevangenen, ingezetenen en/of bewakers werden begraven. ▪ Executieplek ▪ Locatie, meestal in de vorm van een schietbaan, waar executies door, bijvoorbeeld, een vuurpeloton hebben plaatsgevonden. ▪ Infrastructuur ▪ Infrastructuur van het kamp, bijvoorbeeld bestaande uit wegen, spoorwegen, watergangen, sluizen of bruggen. ▪ Kampterrein ▪ Terrein behorende bij het daadwerkelijke kamp. Concentratiekampen zijn in de regel voorzien van een huisvestingsgedeelte voor gevangenen (barakken of panden), werkobjecten en een huisvestingsgedeelte voor bewakers, keukens, administratiegebouwen en crematoria. In de meeste gevallen zijn deze structuren omgeven door een hekwerk of afzetting, al dan niet voorzien van wachttorens en droge of natte grachten. ▪ Legeringslocatie ▪ Panden, kazernes of barakken die bedoeld waren voor het huisvesten van bewakingstroepen of andere militaire entiteiten die belast waren met taken binnen of rondom een concentratie- of doorgangskamp.

▪ Werkobject ▪ Tewerkstellingsplaats of industriecomplex waar gevangenen of ingezetenen van een kamp tewerk gesteld werden, in de regel onder bewaking van kampbewakers. Voorbeelden hiervan zijn ontginningsgebieden of de metaalindustrie. Legeringsplaats - subtype ▪ Fort ▪ Een fort is een militair gebouw of kampement dat is ingericht om een militaire eenheid te herbergen en dat ingericht is om zich in de regel rondom te verdedigen. ▪ Hoofdkwartier ▪ Pand of bunker van waaruit het commando gevoerd werd over een (grote) eenheid, divisie, leger, legergroep of andere militaire entiteit. De aard en opbouw van deze commandoposten verschilt sterk per casus. In de regel werd de gehele staf van een van bovenstaande militaire organisaties in dergelijk hoofdkwartier

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

gevestigd, inclusief burelen, bevoorradingsdiensten en rondomverdediging. Kazerne ▪ Een permanent militair complex met gebouwen voor de legering van militairen en noodzakelijke voorzieningen voor onderhoud en opslag van materiaal en materieel. Voorbeelden van structuren binnen deze complexen zijn legeringsgebouwen, keukens, garages, opslagplaatsen van uitrusting en munitie, burelen, schuilkelders en sportvoorzieningen. Legering ▪ Legeringsgelegenheid anders dan een kazerne, bijvoorbeeld een tentenkamp, pand of voertuigstalling. Materiaalopslag ▪ Een locatie waar militair materiaal, zoals brugsegmenten, tenten, infrastructurele onderdelen en voertuigonderdelen worden opgeslagen. Deze structuren kunnen onder andere bestaan uit opslaglocaties in open opstelling, magazijnen, loodsen of andere gebouwen. Munitieopslag ▪ Een locatie waar munitie kon worden opgeslagen. Vaak zijn deze structuren bestand tegen drukgolven en scherfwerking. Deze structuren kunnen onder andere bestaan uit opslaglocaties in open opstelling, bunkers, loodsen, magazijnen of andere gebouwen, of kunnen ingebouwd zijn in loopgraafsystemen. Oefenterrein ▪ Terrein, meestal bosgebied of heide, waarin geoefend werd met het aanleggen van stellingen en infrastructuur, terreinmanoeuvres werden geoefend en schietoefeningen werden gehouden.

In de regel kunnen vrijwel alle denkbare militaire structuren worden aangetroffen in dergelijke terreinen. Onderkomen ▪ Veldstelling bedoeld ter huisvesting van enkele personen. Deze onderkomens bestaan vaak uit ondergrondse houten structuren met voorzieningen voor een verblijf van langere tijd, zoals kachels en britsen. Vaak zijn deze onderkomens verbonden met andere veldstellingen. Schietbaan ▪ Een terrein dat is ingericht voor het oefenen met bewapening, waarbij met scherp wordt geschoten. Meestal bestaat een schietbaan uit een of meerdere banen (al dan niet verzonken), een of meerdere kogelvangers en diverse randstructuren zoals een afdak of schijvenloods. Splitterbox ▪ Tegen uitwerking van munitie beschermde parkeerplaats voor het parkeren van (militaire) voertuigen. Meestal waren de splitterboxen semi-ondergronds, waarbij het uitgeworpen zand als splintermuren aan drie zijden van de parkeerplaats werd aangebracht.

-

-

-

Luchtoorlog - Subtype ▪ Noodlanding ▪ De archeologische weerslag van een noodlanding is nihil. Op deze locaties kunnen in uitzonderlijke gevallen enkel in de bouwvoor nog kleine vliegtuigdelen aanwezig zijn. ▪ Schuilgelegenheid ▪ Betonnen of aarden schuilbunkers die bedoeld waren ter beschutting tegen luchtaanvallen, zowel voor het onderbrengen van militair personeel als burgers. ▪ Vliegtuigcrash ▪ Op deze locaties kan een strooiing aan wrakstukken, een inslagkrater en in enkele gevallen (afwerp)munitie en stoffelijke resten van de bemanningsleden worden verwacht. Slagveld - subtype ▪ Aanval ▪ Locaties waar grondgebonden infanterieaanvallen hebben plaatsgevonden, waarbinnen direct vuurcontact is geweest tussen de verdedigende en aanvallende partijen. Op deze locaties kunnen dumplocaties van tijdens de strijd buiten gebruik geraakte uitrusting, wapens en munitie, veldstellingen zoals wapenopstellingen en resten van beschadigde of verwoeste panden en andere civiele structuren aanwezig zijn. ▪ Gevecht ▪ Locatie waar een gevecht tussen strijdende partijen heeft plaatsgevonden, zoals huis-aan-huisgevechten of een omstreden gebied. Zie aanval en defensieve zone. ▪ Stellingzone ▪ Een (meestal defensieve) zone bestaande uit een aaneenschakeling van veldstellingen, zoals loopgraven, onderkomens en wapenopstellingen.

▪ Uitgeschakeld voertuig ▪ Achtergebleven voertuig dat uitgeschakeld is tijdens een grondgebonden gevechtsactie. Verdedigingswerk - Subtype ▪ Circumvallatielinie ▪ Linie of daartoe behorende verdedigingswerken die bedoeld waren ter voorkoming van een ontzetting van buitenaf van een belegerde stad of vestingwerk, het voorkomen van bevoorrading van de ingesloten stad of vestingwerk en het beschermen van eigen kampementen en infrastructuur. Meestal bestonden deze linies uit een netwerk van grachten, loopgraven, batterijen en schansen. ▪ Commandopost ▪ Pand, bunker of veldstelling van waaruit het commando gevoerd werd over een eenheid, defensieve stelling of andere militaire

entiteit. De aard en opbouw van deze commandoposten verschilt sterk per casus. ▪

▪

▪

▪

-

Fort ▪

Zelfstandig, gesloten en naar alle zijden verdedigbaar werk. Forten komen in diverse verschijningsvormen voor, en hebben in de regel een uitsluitend militaire bezetting. Luchtafweerstelling ▪ Steunpunt dat is ingericht voor luchtafweergeschut. Deze steunpunten kunnen onder andere bestaan uit één of meerdere (open)beddingen voor het geschut (van dezelfde batterij), munitieopslagplaatsen, onderkomens, loopgraven, mitrailleursnesten en schuttersposities voor de nabijverdediging, afvalkuilen, barakken, eenmansgaten (Deckungslöchern) en splitterboxen voor voertuigen. Lunet ▪ Klein verdedigingswerk met twee facen (naar buiten gerichte schuine zijden), vaak onderdeel van een linie of primair verdedigde structuur. Doorgaans zijn lunetten aan de achterzijde open. Lunetten worden ook wel ravelijnen of halve manen genoemd. Lunetten kunnen voorzien en onderling verbonden zijn met een natte of droge gracht, of wallen. Stellingzone ▪ Een zone waarin structuren van defensieve stellingen verwacht kunnen worden, zoals mitrailleurstellingen, loopgraven of onderkomens.

Woonoord - Subtype ▪ Woonoord ▪ Kampen waarin (voormalige) Molukse KNIL-militairen werden ondergebracht na hun evacuatie uit voormalig Nederlands-Indië. Vaak werden deze ondergebracht in voormalige concentratie- en arbeidskampen.