Bijlage - Rib Uitkomsten onderzoek voorschoolse educatie en peuteropvang

Raadsinformatiebrief Datum Onderwerp Zaaknummer Documentnr.

20 februari 2024 Uitkomsten onderzoek voorschoolse educatie en peuteropvang Z20 - 221185 UIT/24 - 600811

Inleiding Alle peuters van 2 tot 4 jaar kunnen twee dagdelen per week deelnemen aan de peuterspeelzalen. De meeste ouders krijgen voor deze twee dagdelen kinderopvangtoeslag van de Belastingdienst. Ouders die geen kinderopvangtoeslag ontvangen van de Belastingdienst ontvangen een inkomensafhankelijke financiële tegemoetkoming voor peuteropvang van de gemeente. Kinderen die iets extra’s nodig hebben op het gebied van taal-, spraak- en emotionele ontwikkeling (de doelgroep peuters) kunnen vier dagdelen per week deelnemen aan de peuteropvang. Deze twee extra dagdelen worden bekostigd door de gemeente vanuit voorschoolse educatie. Voorschoolse educatie is onder andere bedoeld om peuters beter voor te bereiden op de basisschool. Ook moedigt het de ontwikkeling van peuters aan door woorden te leren, te werken aan voorbereidend rekenen, te bewegen en samen te leren spelen. In Vught worden gecertificeerde peuterspeelzalen met een programma voor voorschoolse educatie gesubsidieerd. De financiële tegemoetkoming peuteropvang en voorschoolse educatie heeft de raad verankerd in de ‘Verordening Tegemoetkoming voor peuteropvang en voorschoolse educatie 2020’. Op dit moment biedt Partou Smallsteps voorschoolse educatie aan op drie locaties in Vught en bij de Kindertuin op één locatie in Helvoirt.

Directe aanleiding van het kostprijsonderzoek is dat deze aanbieders hebben aangegeven financieel niet meer uit te komen met de huidige subsidieregeling. Tevens is het aantal locaties voor voorschoolse educatie met drie klein voor een kern als Vught. 1/10

Daarom zijn er met Kinderopvang Onder de Pannen diverse gesprekken gevoerd om voorschoolse educatie aan te gaan bieden in de kern Vught. Nadat Innovatie nul13 het rapport had afgerond en overhandigd aan de gemeente heeft kinderopvang Onder de Pannen de gemeente op de hoogte gesteld dat zij geen voorschoolse educatie aan gaan bieden. Onder de Pannen heeft aangegeven te vrezen op dit moment nog niet te kunnen voldoen aan de aanvullende (wettelijke) eisen die worden gesteld aan voorschoolse educatie, met name op het gebied van (scholing van) personeel. Gemeenten hebben niet de middelen om dit af te dwingen bij kinderopvangorganisaties. Daarmee komen een aantal aanbevelingen uit het rapport in een ander daglicht te staan. In het raadsvoorstel wordt de gewijzigde situatie beschreven ten opzichte van het voorliggende rapport. Voorgeschiedenis Op 8 oktober 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met de notitie 'Focus op onze peuters' en is de 'Verordening tegemoetkoming voor peuteropvang en voorschoolse educatie gemeente Vught 2021' vastgesteld. Op 25 maart 2021 heeft de gemeenteraad de 'Verordening tot wijziging van de Verordening Tegemoetkoming voor peuteropvang en voorschoolse educatie gemeente Vught 2021' vastgesteld. In deze Verordening tot wijziging zijn aanpassingen gedaan die te maken hadden met de invlechting van Helvoirt.

Op 30 september 2021 heeft de gemeenteraad de ‘Verordening tot tweede wijziging van de Verordening Tegemoetkoming voor peuteropvang en voorschoolse educatie gemeente Vught 2021’ vastgesteld. In deze Verordening tot wijziging zijn aanpassingen gedaan om de regeling beter uit te kunnen voeren. Op 1 december 2021 heeft de gemeenteraad de ‘Verordening tot derde wijziging van de Verordening Tegemoetkoming voor peuteropvang en voorschoolse educatie gemeente Vught 2021’ vastgesteld. In deze Verordening tot wijziging zijn aanpassingen gedaan om de regeling goed aan te laten sluiten bij de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) van de gemeente Vught. In de P&C-cyclus is aangekondigd dat de gemeente met een kostprijsonderzoek bezig is. In de programmabegroting 2024 is reeds voorgesteld de kosten die volgen uit het kostprijsonderzoek structureel te bestendigen.

2/10

Inhoudelijk Het rapport is opgesteld door een gespecialiseerd onderzoeksbureau met ervaring Het rapport is opgesteld door adviesbureau Innovatie nul13. Innovatie nul13 heeft op verzoek van meerdere gemeenten de afgelopen jaren meerdere onderzoeken naar kostprijzen van voorschoolse educatie mogen uitvoeren. Zij hebben een systematiek ontwikkelt en kunnen door hun ruime ervaring ‘benchmarken’ met andere gemeenten.

De kostprijs dient te passen binnen bestaande kaders en afspraken De subsidie voor peuteropvang en voorschoolse educatie is een kindgebonden financiering. Dat betekent dat de gemeente een afgesproken inkomensafhankelijk bedrag per uur per peuter betaalt (p x q). De hoogte van de subsidie is afhankelijk van de kostprijs die hiervoor vastgesteld is. Het gaat om een kostprijs die passend is bij het wettelijke en gemeentelijke kwaliteitskader en de Vughtse situatie. Innovatie nul13 heeft een kostprijsberekening gemaakt met als doel te komen tot een transparante en eenduidige kostprijs die toekomstbestendig en passend is voor de Vughtse situatie. Het kostprijsmodel is, in afstemming met de aanbieders (Partou Smallsteps, Kindertuin en Onder de Pannen) opgebouwd.

Kinderopvangaanbieders lijden momenteel verlies op voorschoolse educatie Binnen de Wet harmonisatie kinderopvang en peuterspeelzaalwerk is het peuterwerk ondergebracht binnen het reguliere kinderdagverblijf. Dat betekent dat kinderopvangaanbieders sinds 2021 ook voorschoolse educatie zijn gaan aanbieden vanuit hun reguliere bedrijfsvoering. De gemeente Vught is wettelijk verplicht om een passend voorschools aanbod te hebben voor alle peuters met een risico op onderwijsachterstand. Hier controleert de Onderwijsinspectie op. Dit aanbod moet voldoende verspreid zijn over de gemeente. De gemeente is dus direct afhankelijk van kinderopvangaanbieders voor een passend aanbod. Zoals gezegd hebben aanbieders aangeven niet uit te komen met het huidige subsidiestelsel. Het is de wettelijke verantwoordelijkheid van de gemeente om passende financiële afspraken te maken met kinderopvangaanbieders en hen passend te vergoeden.

3/10

Er is een nieuwe kostprijs overeengekomen van € 11,48 Voor 2024 is Innovatie nul13 uitgekomen op een kostprijs van €11,48 (€10,25 + €1,23) per uur. In 2023 was de kostprijs € 10,58 (€9,12 + €1,46) per uur. De kostprijs is meegenomen in de nieuwe subsidieregeling. In bijlage 3 van het rapport is te lezen waar de opplus op gebaseerd is.

In het nieuwe systeem zullen meer peuters subsidie ontvangen Binnen de huidige systematiek ontvangen aanbieders van voorschoolse educatie (VE-aanbieders) alleen een opplus voor doelgroep peuters, niet voor reguliere peuters. Binnen de nieuwe voorgestelde systematiek ontvangen VE-aanbieders ook een opplus voor reguliere peuters waarvan de ouders geen kinderopvangtoeslag ontvangen. De ervaring leert dat deze groep peuters extra aandacht nodig hebben. De gemeente zou volgens het onderzoeksbureau de VEaanbieders hiervoor moeten vergoeden aangezien de kosten die gemoeid gaan met het bieden van voorschoolse educatie niet alleen geldt voor doelgroep peuters. Er zitten immers ook reguliere peuters op de VE-groep waar het VEprogramma wordt gegeven. VE-aanbieder komen financieel niet rond als de opplus voor het bieden van VE-kwaliteit alleen geldt voor doelgroep peuters. Dit blijkt ook uit de praktijk. Het vergoeden van een opplus voor reguliere peuters bij VE-aanbieders waarvan de ouders geen kinderopvangtoeslag ontvangen is een beleidskeuze, omdat kinderopvangaanbieders bij deze peuters te maken krijgen met soortgelijke extra werkzaamheden. Het gaat om ongeveer 9 peuters. De kosten voor de opplus bedragen naar schatting op jaarbasis € 3.500.

Subsidieer de verplichte HBO beleidsmedewerker separaat De gemeente heeft de ureninzet van de pedagogisch beleidsmedewerker op hboniveau binnen de voorschoolse educatie per 1 januari 2022 uit moeten breiden van het Rijk De wettelijke eis is tien uur per kind per jaar. Doel is het verhogen van de kwaliteit van het aanbod van voorschoolse educatie. De pedagogisch beleidsmedewerker is binnen het huidige beleid in de kostprijs opgenomen. Innovatie nul13 adviseert om de bekostiging van de HBO pedagogisch

4/10

beleidsmedewerker niet op te nemen in de kostprijs, maar separaat te financieren. Hiermee wordt gewaarborgd dat enkel de kosten die gemoeid zijn met de inzet van de pedagogisch beleidsmedewerker voor de doelgroep peuters wordt gesubsidieerd. De kosten bedragen naar schatting op jaarbasis € 12.000.

De huidige budgetten zijn toereikend De gemeente Vught ontving tot en met 2023 een bedrag van € 64.000 voor de uitvoering van gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid (GOAB). Dit is het minimale bedrag dat het Rijk verstrekt aan gemeenten. De gemeente zet dit bedrag volledig in voor voorschoolse educatie aan doelgroep kinderen. Inmiddels heeft het college een voorlopige toekenningsbeschikking van het Rijk ontvangen waarin staat dat de GOAB middelen reeds verhoogd zijn naar € 82.000 voor 2024. Naast de GOAB-middelen ontvangt de gemeente Vught ook jaarlijks een decentralisatie uitkering voorschoolse voorziening peuters (Asscher middelen) van ruim € 47.000 via het gemeentefonds. Deze middelen worden ingezet voor een financiële tegemoetkoming voor peuteropvang aan ouders die geen kinderopvangtoeslag ontvangen. Omdat de Rijksmiddelen niet toereikend zijn om de voorschoolse educatie en financiële tegemoetkoming peuteropvang uit te voeren heeft de gemeente Vught de afgelopen jaren zelf een bedrag van ruim € 54.000 bijgelegd uit eigen middelen. In totaal heeft de gemeente Vught voor 2024 een budget van € 254.301 beschikbaar: •

€ 102.354 (€ 47.601 Asscher middelen + € 54.753 gemeentelijke middelen)

•

€ 81.947 (conform de beschikking OAB middelen)

•

In de programmabegroting 2024 zijn tekorten zoals benoemd in een eerdere versie van het rapport structureel voorgesteld voor 2024 + € 70.000 (€ 52.000 + € 18.000 voor de eventuele start van het VE aanbod bij onder de pannen), voor 2025 + € 54.000, 2026 + € 56.000 en 2027 + € 57.000.

5/10

Dit betekent dat we verwachten dat het beschikbare budget in de begroting ruim toereikend is. Door het nu niet aanbieden van voorschoolse educatie door Onder de Pannen én de verhoogde voorlopige toekenningsbeschikking van het Rijk verandert het financieel dashboard uit bijlage 2 van het rapport. In onderstaande tabel een nieuw totaaloverzicht. Hier is de bovengenoemde wijziging uit de programmabegroting voor 2024 nog niet opgenomen.

In de Programmabegroting 2024 zijn de tekorten zoals benoemd in een eerdere versie van het rapport reeds structureel voorgesteld voor de jaren 2025 (€54.000), 2026 (- €56.000) en 2027 (- €57.000). Op basis van de huidige situatie is de kans aanwezig dat er structureel teveel budget is opgenomen. Eventuele begrotingswijzigingen worden meegenomen binnen de reguliere P&C cyclus.

Kinderopvangaanbieder Onder de Pannen heeft besloten geen voorschoolse educatie aan te gaan bieden

6/10

Eind 2022 is kinderopvang ’t Kasteeltje gestopt met het aanbieden van voorschoolse educatie. Kinderopvangorganisatie Onder de Pannen heeft vervolgens aangegeven graag voorschoolse educatie aan te bieden vanaf 2024. De gemeente Vught stond hier gezien het aantal doelgroep peuters en de spreiding binnen de twee kernen positief tegenover. De gemeente heeft verschillende gesprekken gevoerd met Onder de Pannen, welke zich in een vergevorderd stadium bevonden. Onder de Pannen heeft vervolgens echter besloten geen voorschoolse educatie aan te bieden, maar wel personeel op te gaan leiden. Ook blijven zij actief onderzoeken of het haalbaar is om voorschoolse educatie aan te gaan bieden en wanneer dit mogelijk is. Het college blijft in gesprek met Onder de Pannen over de voortgang en het in de toekomst aanbieden van voorschoolse educatie. Nu Onder de Pannen heeft besloten wel personeel op te gaan leiden, maar nog geen certificering voor voorschoolse educatie aan te vragen zullen de eenmalige scholingskosten niet worden vergoed door het college.

Het aanbod aan voorschoolse educatie is momenteel niet toereikend Op dit moment is er een tekort aan plaatsen voor voorschoolse educatie. Op peildatum 1 september 2023 werden 14 doelgroep peuters bereikt (43%) op een locatie waar voorschoolse educatie wordt aangeboden. 18 doelgroep peuters worden niet bereikt (57%) en staan op de wachtlijst bij Partou Smallsteps of ontvangen bij een niet-gecertificeerde kinderopvangaanbieder een soortgelijk, maar niet gesubsidieerd aanbod. Dat doelgroep peuters bij niet-gecertificeerde aanbieders gebruik maken van de kinderopvang is overigens een goed alternatief op voorschoolse educatie. Alle kinderopvangaanbieders in de gemeente werken met bewezen effectieve methodes voor taal- en spraakstimulering en kinderen leren veel van elkaar. Deze aanbieders kiezen er door de landelijke wetgeving niet voor om zich te laten registreren als locatie waar voorschoolse educatie wordt aangeboden.

7/10

Standpunt / Besluit college van B en W Eind 2022 is kinderopvang ’t Kasteeltje gestopt met het aanbieden van voorschoolse educatie. Kinderopvangorganisatie Onder de Pannen heeft vervolgens aangegeven graag voorschoolse educatie aan te bieden vanaf 2024. De gemeente Vught stond hier gezien het aantal doelgroep peuters en de spreiding binnen de twee kernen positief tegenover. De gemeente heeft verschillende gesprekken gevoerd met Onder de Pannen, welke zich in een vergevorderd stadium bevonden. Onder de Pannen heeft vervolgens echter besloten geen voorschoolse educatie aan te bieden, maar wel personeel op te gaan leiden. Ook blijven zij actief onderzoeken of het haalbaar is om voorschoolse educatie aan te gaan bieden en wanneer dit mogelijk is. Het college blijft in gesprek met Onder de Pannen over de voortgang en het in de toekomst aanbieden van voorschoolse educatie. Nu Onder de Pannen heeft besloten wel personeel op te gaan leiden, maar nog geen certificering voor voorschoolse educatie aan te vragen zullen de eenmalige scholingskosten niet worden vergoed door het college. Het college heeft zich op meer manieren ingespannen om meer doelgroep peuters te bereiken. Het college heeft zich naast de gesprekken met Onder de Pannen op verschillende manieren ingespannen om meer doelgroep peuters te bereiken: •

met kinderopvangaanbieders zijn individuele gesprekken gevoerd om voorschoolse educatie aan te gaan bieden;

•

in terugkerende overleggen is dit probleem besproken met de kinderopvangaanbieders die wel (Partou en Kindertuin) en die geen voorschoolse educatie aanbieden (Onder de Pannen, ’t Kasteeltje, Mowgli, Kindergarden, Eigenwijze Kinderopvang, Kindercentrum MiniMaxi en Christoforus Kinderopvang) en is verzocht om het aanbieden van voorschoolse educatie te overwegen;

•

voorschoolse educatie is verankerd in de Lokaal Educatieve Agenda (LEA);

8/10

•

er is geïnventariseerd waar versoepeling van het toezicht en handhaven op de landelijke wetgeving mogelijk is;

•

het aantal bereikte en niet-bereikte doelgroep peuters wordt gemonitord middels lijstwerk;

•

samen met de kinderopvangaanbieders en de GGD wordt kritisch naar de doelgroep definitie van voorschoolse educatie gekeken;

•

met Partou Smallsteps zijn verschillende oplossingsrichtingen geïnventariseerd om meer doelgroep peuters te bereiken. Deze zullen verder ingezet worden waar mogelijk.

Op basis van deze gesprekken zijn er geen nieuwe kinderopvangaanbieders bereid gevonden om voorschoolse educatie aan te bieden. Versoepeling van het toezicht is niet mogelijk omdat de GGD gebonden is aan landelijke wetgeving. Binnen handhaving zijn er wel mogelijkheden. Het college beraadt zich samen met Innovatie nul13, de Onderwijsinspectie, de GGD en kinderopvangorganisaties (waaronder Onder de Pannen en Partou Smallsteps) hoe het aanbod toereikend kan worden gemaakt. De moeilijkheid is dat de gemeente direct afhankelijk is van kinderopvangaanbieders voor een passend aanbod.

Financieel Voor de uitvoering van het gemeentelijke onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) ontvangen we een bijdrage van het Rijk. Daarnaast ontvangen we middelen via een decentralisatie uitkering voorschoolse voorziening peuters, de zgn Asscher middelen). Beide rijksmiddelen zetten we volledig in voor voorschoolse educatie en peuteropvang. Omdat deze rijksmiddelen niet voldoende zijn om de voorschoolse educatie en de financiële tegemoetkoming peuteropvang uit te voeren legt de gemeente Vught ook eigen middelen bij. Voor 2024 is in de begroting € 236.354 ( €47.601+ €54.753+ €64.000+ €70.000) beschikbaar voor onderwijsachterstandenbeleid en opvang peuterspeelzalen. Door het nu niet aanbieden van voorschoolse educatie door Onder de Pannen én de verhoogde voorlopige toekenningsbeschikking van het Rijk (€81.947 in plaats

9/10

van € 64.000) verandert het financiële beeld. Wij verwerken de verhoogde rijksbijdrage budgettair neutraal bij Burap I en de Kadernota 2025-2028. Op basis van het rapport van Innovatienul013 blijkt nu € 195.530 benodigd. Dit is ruim binnen het beschikbare budget voor 2024. Omdat hier sprake is van een openeindregeling, welke wordt beïnvloed door het aanbod voorschoolse educatie, gaan we dit de komende maanden monitoren. Bij Burap I en de Kadernota 20252028 gaan we de meerjarenbegroting aanpassen op basis van de actuele informatie.

Burgemeester en wethouders van Vught, de secretaris,

de burgemeester,

W.F.F. Keijzers

R.J. van de Mortel

Bijlage(n): 1. Rapport Innovatie nul13

10/10