Bijlage - Rapport archeologisch onderzoek

Bijlage 6 - Rapport archeologisch onderzoek

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 19097 Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt Gemeente Haaren Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek

Concept versie 21-10-2019

(Zonder opmerkingen zal deze versie na 3 maanden als definitief rapport worden opgeleverd)

Richard Exaltus Joep Orbons

Oktober 2019

ArcheoPro

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 2

ArcheoPro Archeologisch rapport Nr 19097 Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt Gemeente Haaren Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek

Colofon Opdrachtgever Projectcode Bestandsnaam

Drieweg Advies B.V., Kampweg 10,5469 EX Keldonk 19-167 ArcheoPro Rapport Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt 2019 10 17 Versie 2019 10 17 Status Concept Archis melding (OM nummer) 4744692100 Bevoegd gezag Gemeente Haaren Opslagplaats documentatie Provincie Noord-Brabant ISSN 1569-7363 Auteur Richard Exaltus, Joep Orbons Projectleider Richard Exaltus, Projectmedewerkers Richard Exaltus, Joep Orbons Onderaannemers Niet van toepassing Autorisatie Drs R.P. Exaltus; senior-archeoloog

Uitgegeven door ArcheoPro © Copyright 2019 ArcheoPro, Eijsden ArcheoPro Sint Jozefstraat 45 NL 6245 LL Eijsden Nederland

Versie: 21-10 -2019

Tel : 0(0 31) 43 3672586 www.archeopro.nl

Kamer van Koophandel Limburg: 14117581 e-mail: info@archeopro.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 3

Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................................................................ 5 1.1 Algemeen........................................................................................................................................................................ 5 1.2 Locatiegegevens (LS02)....................................................................................................................................... 5 1.3 Aard van de ingreep (LS01) ................................................................................................................................ 5 1.4 Onderzoek (LS01) ............................................................................................................................................. 6 1.5 Doel- en vraagstelling ............................................................................................................................................... 6 2 Bureauonderzoek ........................................................................................................................................................ 11 2.1 Methode en bronnen ..............................................................................................................................................

11 2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem (LS04) ...................................................................................... 13 2.3 Referentieprofiel ...................................................................................................................................................... 13 2.4 Archeologie (LS01/LS04) .............................................................................................................................. 19 2.5 Historie (LS03) .................................................................................................................................................... 24 2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel (LS05)................................................................. 29 2.7 Onderzoeksstrategie (LS05) ........................................................................................................................... 30 3 Veldonderzoek.............................................................................................................................................................. 31 3.1 Verrichte werkzaamheden (VS03) ................................................................................................................

31 3.2 Resultaten booronderzoek (VS03)............................................................................................................... 32 4 Conclusies en aanbevelingen

(VS07) .............................................................................................................. 35

Bijlage 1: Verklarende woordenlijst ........................................................................................................................ 36 Bijlage 2: Archeologische tijdschaal ........................................................................................................................ 36 Bijlage 3: Literatuurlijst................................................................................................................................................ 37 Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties .......................................................................................................................... 39 Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen .......................................................................... 40 Bijlage 6: Boorbeschrijving ......................................................................................................................................... 42 B

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 4

Samenvatting Op 3 oktober 2019 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Nieuwkuijkseweg te Helvoirt in de gemeente Haaren. Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied gezien de ligging binnen een gradiëntzone maar niet in de nabijheid van open water, hooguit een middelhoge archeologische verwachting voor archeologische resten van tijdelijke kampementen uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum. Voor nederzettingen en grafvelden uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd en de Romeinse geldt eveneens hooguit een middelhoge verwachting omdat deze eerder op de hoger gelegen delen van het dekzandlandschap op het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied zullen hebben gelegen. In verband met de ligging midden op een akker aan de rand van een historisch bewoningslint, geldt eerder een middelhoge- dan een hoge verwachting voor resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied tien boringen gezet met behulp van een zandguts en een megaboor. Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem binnen het plangebied oorspronkelijk slecht ontwaterd was. Dit blijkt uit de aanwezigheid van een gley-horizont en een restant van een veenlaagje.

Op negen van de tien boorpunten is de bodem tot minimaal zestig centimeter diepte verstoord. Uit de vondsten uit de verstoorde toplagen blijkt dat deze in de negentiende/twintigste eeuw ontstaan zullen zijn. Dit betekent dat binnen het plangebied nauwelijks meer dan de onderste delen van diepe grondsporen bewaard gebleven kunnen zijn. Overigens heeft het naboren met een megaboor en het zeven van het hiermee opgeboorde zand, geen archeologische indicatoren opgeleverd die op de aanwezigheid van degelijke grondsporen zouden kunnen wijzen. Waarschijnlijk maakte de slechte ontwatering de bodem binnen het plangebied onaantrekkelijk voor bewoning. In verband hiermee, alsmede in verband met de overwegend diepe bodemverstoring en het ontbreken van relevante archeologische indicatoren, geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 5

1. Inleiding

1.1 Algemeen Opdrachtgever Contactpersoon opdrachtgever Datum uitvoeringveldwerk Archis onderzoeksmelding Bevoegd gezag: Bewaarplaats vondsten: Bewaarplaats documentatie

Drieweg Advies B.V., Kampweg 10,5469 EX Keldonk Freek Gevers 3 october 2019 4744692100 Gemeente Haaren Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant

1.2 Locatiegegevens Provincie Gemeente Plaats Toponiem Globale ligging Hoekcoördinaten plangebied

Oppervlakte Eigendom Grondgebruik Hoogteligging Bepaling locaties

1.3 Aard van de ingreep Aard ingreep

Versie: 21-10 -2019

(LS02)

Noord-Brabant Haaren Helvoirt Nieuwkuikseweg 5 Tussen Helvoirt en Cromvoirt 143202 / 408029 143202 / 408121 143319 / 408121 143319 / 408029 0,54 hectare Particulier Grasland en parkeerterrein Ca. 5,60 +NAP GPS Garmin, meetlinten (LS01)

Uitbreiding van de parkeermogelijkheden, de aanleg van een waterberging (wadi) en de bouw van een tankplaats.

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

1.4 Onderzoek

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 6

(LS01)

Op 3 oktober 2019 is door ArcheoPro een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) uitgevoerd op een terrein aan de Nieuwkuijkseweg te Helvoirt in de gemeente Haaren. De aanleiding tot het onderzoek vormt de voorgenomen uitbreiding van de parkeermogelijkheden binnen het plangebied, de aanleg van een waterberging (wadi) en de bouw van een tankplaats. Voor de werkzaamheden benodigde graafwerkzaamheden kunnen tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische waarden leiden. Het archeologisch onderzoek betrof een Inventariserend Veldonderzoek Overig (IVO-O) met bureaustudie. Het plangebied ligt op de gemeentelijke beleidskaart in een zone met een hoge archeologische verwachting die grenst aan een historisch bewoningslint. In beide zones is binnen het bestemmingsplan een dubbelbestemming voor archeologie van toepassing en is archeologisch onderzoek vereist voorafgaande aan bodemingrepen die meer dan 250 vierkante meter beslaan en die dieper reiken dan dertig centimeter. Om in deze zone een omgevingsvergunning te kunnen verkrijgen, dient de initiatiefnemer een rapport te overleggen waarin naar oordeel van de bevoegde overheid de archeologische waarde van het plangebied voldoende is vastgesteld. In het kader van dit proces heeft het in dit rapport beschreven onderzoek plaatsgevonden.

1.5 Doel- en vraagstelling Bureauonderzoek heeft tot doel om op basis van beschikbare informatie te komen tot een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel op basis waarvan de volgende vragen beantwoord kunnen worden: -Kunnen binnen het plangebied (nog) archeologische resten verwacht worden? -Zo ja, in welke zones en op welke diepten is dit het geval? -Wat zijn de verwachte prospectieve kenmerken van dergelijke archeologische resten? -Welke vorm van veldonderzoek is geschikt om de verwachte resten op te sporen? Inventariserend Veldonderzoek heeft vervolgens tot doel om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen door middel van veldwaarnemingen. Aan de hand van de resultaten hiervan kan worden vastgesteld of binnen het plangebied daadwerkelijk archeologische waarden aanwezig (kunnen) zijn en of deze vervolgonderzoek en/of planaanpassing vereisen. ArcheoPro voert haar onderzoeken uit conform de hiervoor vastgelegde normen en richtlijnen (KNA 4.0 en SIKB BRL 4000) en is in het bezit van de daarvoor vereiste BRL 4000 certificaten 4002 en 4003. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. R.P. Exaltus (senior-archeoloog), ing. P.J. Orbons (senior vakspecialist) en H. Rik (veldtechnicus).

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 7

Figuur 1: De ligging van het plangebied (rood omlijnd) met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 1

1 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 8

Figuur 2: De binnen het plangebied voorgenomen uitbreiding van parkeergelegenheid, aanleg van een waterberging (wadi) en een tankplaats 2 De wadi is in de planvorming inmiddels verplaatst van de zuidoosthoek naar de noordoosthoek van het terrein.

2 Bron: Drieweg Advies

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 9

Figuur 3: Het plangebied op de bestemmingsplankaart 3 3 Bron: www.ruimtelijkeplannen.nl

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 10

Figuur 4: Het plangebied op de kadasterkaart 4

4 Bron: www.kadaster.nl

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 11

2 Bureauonderzoek

2.1 Methode en bronnen Onderzoeksgebied bureauonderzoek: Cirkel met een straal van één kilometer rond het centrum van het plangebied Tijdens het bureauonderzoek wordt door de bestudering van beschikbare bronnen, kennis vergaard omtrent de bodem en geologie van het onderzoeksgebied en de hierin bekende en te verwachten archeologische waarden. Aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek kan de beste aanpak voor het veldonderzoek worden bepaald. Hierbij zijn de volgende bronnen geraadpleegd (voor bronvermelding; zie ook literatuurlijst, dit geldt ook voor de kaarten die in de tekst opgenomen zijn): • • • • • • • • • • • • • • •

Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) Archeologische MonumentenKaart (AMK) ARCHeologisch Informatie Systeem (ARCHIS) Atlas van topografische kaarten Nederland 1955-1965, 1:50.000 Bodemkaart 1:50.000 Gemeente Haaren, Archeologische beleidskaart Historische topografische atlas van Noord-Brabant 1836-1843, 1:25.000 Landschappen van Maas en Peel, J. Renes, 1999 Geomorfologische kaart 1:50.000 Geologische kaart 1:50.000 Grote historische atlas van Nederland 1:50.000 1838-1857 (Deel Zuid) Grote historische topografische atlas van Nederland, provincie Noord-Brabant 1:25.000 1894-1926 Indicatieve Kaart Archeologische Waarden (IKAW) Kadastrale minuutplan met aanwijzende tafels, 1830 Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische waardekaart

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 12

Figuur 5: Luchtfoto (2018) met daarop rood omlijnd het plangebied 5

5 Bron: http://www.pdok.nl

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

2.2 Geo(morfo)logie, aardkunde en bodem

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 13

(LS04)

Tijdens een groot deel van de laatste ijstijd (het Weichseliën), heerste in Nederland een poolklimaat. Door het ontbreken van begroeiing had de wind vrij spel en kon vanuit het Noordzeebekken en de brede riviervlaktes van de Maas en de Rijn dekzand worden afgezet. Het dekzandreliëf dat hierbij in het landschap is ontstaan, wordt gekenmerkt door vlaktes, depressies en kopjes, afgewisseld met langgerekte ruggen. Dit dekzand behoort tot het laagpakket van Wierden (Formatie van Boxtel) en is kalkloos, fijnkorrelig (150 – 210 μm) en arm aan grind. Het dekzand heeft uiteindelijk de oudere rivierafzettingen van de Maas afgedekt. Deze onderliggende rivierafzettingen bestaan hoofdzakelijk uit matig grof tot uiterst grof grindhoudend zand en grind en worden tot de Formatie van Sterksel gerekend. Volgens de geomorfologische kaart ligt het plangebied in een zone met dekzandruggen (figuur 7; legenda-eenheid 3L5). Ten noorden hiervan ligt een vlakte van ten dele verspoelde dekzanden (legenda-eenheid 2M9, figuur 7) en ten zuiden liggen landduinen met bijbehorende vlakten en laagten (legenda-eenheid 4L8 op figuur 7).

Op de uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland (figuur 8) is te zien dat het plangebied op de oostrand ligt van een noordwest-zuidoost lopende dekzandrug die als het ware een uitloper vormt van het hoger gelegen deel van het dekzandlandschap op het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied. Het oostelijke deel van het plangebied ligt daardoor lager dan het westelijke deel. Dit kan echter ook zijn veroorzaakt door de inrichting van het westelijke deel tot parkeerterrein. Tevens is op het AHN te zien dat het dekzandlandschap als geheel, in noordelijke richting sterk afloopt binnen het plangebied. Op de drogere delen van het dekzandlandschap zijn veelal veldpodzolgronden ontstaan. Deze worden gekenmerkt door een uitspoelingslaag (AE-horizont) en een donkerbruine tot roodbruine inspoelingslaag (B-horizont). De B-horizont gaat veelal via een overgangslaag (de BC-horizont) over in het niet door bodemvorming beïnvloede zand (de C-horizont). Binnen het plangebied geeft de bodemkaart de aanwezigheid aan van hoge zwarte enkeerdgronden die zijn gevormd in leemarm en zwak lemig fijn zand. (figuur 9, legendaeenheid zEZ21-VI). De grondwatertrap VII betekent dat het goed ontwaterde bodems betreft.

De hoge zwarte enkeerdgronden worden gekenmerkt door een donker, humusrijk oud bouwlanddek, ook wel akkerdek, plaggendek of esdek genoemd, van minimaal vijftig centimeter dik (zie ook paragraaf 2.3).

2.3 Referentieprofiel De enkeerdgronden worden gekenmerkt door een tenminste 50 cm dikke zwarte humusrijke toplaag die zijn ontstaan door intensieve be-akkering en/of door het in de Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd ( tot ± 1900), toegepaste systeem van bemesting met potstalmest. Doordat enkeerdgronden vaak zijn ontstaan in gebieden waar oorspronkelijk podzolgronden zijn ontstaan, kunnen resten hiervan onder het esdek aanwezig zijn. (Zie figuur 6 uit Ten Cate et al. 1995).

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 14

Figuur 6: Voorbeeld van een hoge zwarte enkeerdgrond op een podzol profiel 6

6 Bron: Ten Cate et al. 1005

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 15

Figuur 7: Uitsnede uit de geomorfologische kaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 7

7 Bron: Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 16

Figuur 8: Uitsnede uit het Actueel Hoogtebestand Nederland met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 8

8 Bron: Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 17

Figuur 9: Uitsnede uit de bodemkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft. Voor uitleg van de codes, zie hoofdstuk 2.2 9

9 Bron: Stichting voor Bodemkartering,

Versie: 21-10 -2019

Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 18

Figuur 10: Uitsnede uit de grondwatertrappenkaart met daarin rood omlijnd het plangebied met daaromheen de cirkel die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 10

10 Bron: Stichting voor Bodemkartering,

Versie: 21-10 -2019

Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

2.4 Archeologie

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 19

(LS01/LS04)

Op de gemeentelijke beleidskaart ligt het plangebied binnen een zone met een hoge archeologische waarde. Dit in verband met de ligging langs een bewoningslint langs een historische weg. Voor dekzandgebieden in hun algemeenheid geldt dat hierbinnen bewoningssporen kunnen worden aangetroffen die dateren vanaf het laat-paleolithicum. Vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum liggen veelal op relatief hooggelegen delen van het dekzandlandschap in de nabijheid van water. Later, in het neolithicum wanneer een sedentair bestaan in de plaats komt van een nomadisch levenswijze, verkiest men vooral de hoogste delen van het dekzandlandschap. Deze nederzettingskeuze blijft tot in de vroege middeleeuwen bestaan. In de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zijn de nederzettingen met name gesticht langs doorgangswegen, op kruispunten van wegen en aan de overgangen van rivieren. Ongeveer honderd meter ten noorden van het plangebied ligt zaaknummer 2974250100. Deze betreft de vondst van aardewerkscherven uit de late middeleeuwen. Enkele honderden meters ten noordwesten van het plangebied ligt zaaknummer 2123158100. Hier is door Bilan in 2006 een booronderzoek uitgevoerd. De resultaten hiervan hebben geen aanleiding gegeven tot het adviseren van archeologisch vervolgonderzoek (Boer, E. de. 2006).

Ongeveer tweehonderd meter ten westen van het plangebied liggen de zaaknummers 2475566100 en 2681638100. Hier zijn in 2015 door VU-hbs twee proefsleuven gegraven (zaaknummer 2475566100) Hierbij zijn in de meest zuidelijke sleuf enkele muurresten aangetroffen waarvan het vrij zeker is dat ze toebehoren aan de boerderij die op de negentiende-eeuwse kaart te zien is. Onder deze muurresten zijn ook nog enkele goed geconserveerde paalsporen aangetroffen. Op basis van de datering van het aardewerk dat hieruit is verzameld, zijn de paalsporen gedateerd in de 17de eeuw. Vermoedelijk gaat het hier om paalsporen van een houten voorganger van de boerderij. In de noordelijke sleuf zijn uitsluitend recente sporen aangetroffen. De muurresten en de sporen uit de 17de eeuw in de zuidelijke sleuf zijn als behoudenswaardig beoordeeld (Kampen van J.C.G., 2015). In 2017 heeft hier een definitieve opgraving plaatsgevonden waarbij behalve resten van bovengenoemd gebouw, ook nog een waterput is aangetroffen (Kampen van J.C.G., 2017).

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 20

Figuur 11: Kaart met Archis vondstlocaties met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 11 11 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem),

Versie: 21-10 -2019

http://archis.cultureelerfgoed.nl

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 21

Figuur 12: Kaart met Archisonderzoeksmeldingen met daarop een cirkel met een straal van één kilometer rond het plangebied die de buitengrens van het onderzoeksgebied aangeeft 12 12 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS III (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis.cultureelerfgoed.nl

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 22

Figuur 13: Uitsnede uit de gemeentelijke beleidskaart 13

13 Bron: Gemeente Haaren

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

Duinen en strandwallen Jonge aanwas Fries-Gronings kleigebied Jonge zeeinbraken Keileemgebied Noordelijk zandgebied Noordelijk kustveengebied Noord-Hollands kleigebied Hollands-Utrechts veengebied Diepe droogmakerijen Münsterland Stuwwallen IJsseldal

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 23

Rijn-Maasdelta Hoge Rijnterrassen Lage Rijnterrassen Maasdal Lage Maasterrassen Peelhorst Roerdalslenk Kempisch zandgebied Zeeuws-Zuidhollands kleigebied Vlaams zandgebied Noordelijk Lössgebied Zuidelijk Lössgebied Voorland Ardennen

Figuur 14: Locatie van het plangebied op de archeologische landschappenkaart van Nederland 14

14 Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Archeologische Landschappenkaart van Nederland.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

2.5 Historie

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 24

(LS03)

Het plangebied ligt van oudsher nabij de buurtschap Distelberg ten zuidoosten van de splitsing Nieuwkuikseweg en de Hoogstraat van Cromvoirt. Cromvoirt wordt voor het eerst genoemd in 1312 en ligt op de overgang van de hogere zandgronden naar het noordelijker gelegen dal van de Maas. Om Cromvoirt tegen overstromingen vanuit de Maas te beschermen is de Cromvoirtse dijk aangelegd. Volgens de kaart van cultuurhistorische monumenten ligt ten noorden van het plangebied een monumentale boerderij (nr. 21458 op figuur 18). Deze boerderij is al afgebeeld op de kadasterkaart uit de periode 1811-1832. De topografische kaart uit 1861 (zie figuur 19) laat zien dat het plangebied toen nog min of meer midden op een akker lag op enige afstand van de weg en de bebouwing. Vanuit het westen liep een landweggetje het plangebied in. Op latere topografische kaarten is dit weggetje niet meer afgebeeld. In de tweede helft van de twintigste eeuw was het oostelijke deel van het plangebied in gebruik als boomgaard terwijl het westelijke deel nog altijd in gebruik was als akker (zie figuur 18). De bomen op het westelijke deel van het plangebied zijn aan het einde van de zeventiger jaren van de vorige eeuw alweer geruimd. Inmiddels maakt het plangebied deel uit van een transportbedrijf en is het westelijke deel ingericht als parkeerterrein.

Figuur 15: Uitsnede uit de kadastrale kaart uit 1832 15

15 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 25

Figuur 16: Uitsnede uit de kaart met historische relicten Oost Brabant (Naar de Bont, 1993) 16

16 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 26

Figuur 17: Uitsnede uit de kaart met historische landschapselementen Oost Brabant (Naar de Bont, 1993) 17

17 Bron: Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 27

Figuur 18: Uitsnede uit de kaart cultuurhistorische monumenten 18

18 Bron: Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 28

Figuur 19: Uitsneden uit de topografische kaarten uit achtereenvolgens: 1837, 1891, 1960 en 2008 19

19 Bron: Kadaster Topografische Dienst

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

2.6 Gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 29

(LS05)

Specifieke ligging (locatie) Het plangebied ligt aan de zuidoostrand van een historische bewoningslint en is op historische kaarten nooit bebouwd geweest. Het plangebied bestond altijd uit akkerland en deels boomgaard. Verwachte perioden (datering) Gezien de ligging in een gradiëntzone maar niet in de nabijheid van open water, geldt voor het plangebied hooguit een middelhoge archeologische verwachting voor archeologische resten van tijdelijke kampementen uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum. Nederzettingen en grafvelden uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd en de Romeinse tijd zullen eerder op de hoger gelegen delen van het dekzandlandschap op het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied hebben gelegen. Ditzelfde geldt voor resten uit de vroege middeleeuwen. In verband met de ligging aan de rand van een historisch bewoningslint maar midden op een akker op enige afstand van de historische weg, geldt eerder een middelhoge- dan een hoge verwachting voor resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Complextypen Nederzettingsresten uit perioden vanaf de late prehistorie tot en met de nieuwe tijd kunnen voorkomen als concentraties van vondstmateriaal (aardewerk, bouwsteen, natuursteen) of als vullingen van afvalkuilen, paalkuilen, waterputten, e.d. Deze resten zullen indien aanwezig direct onder de bouwvoor voorkomen.

Indien nederzettingsresten worden aangetroffen, kan ook de aanwezigheid van bijbehorende sporen van begravingen, in de vorm van crematie- en inhumatiegraven, niet worden uitgesloten. Resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd zullen bestaan uit paalsporen en eventueel funderingsresten van (bij)gebouwen. Tevens kunnen resten van perceelsgrenzen en waterputten e.d. aanwezig zijn. Uiterlijke kenmerken Nederzettingsresten (huisplaatsen) uit perioden van de late prehistorie tot en met de nieuwe tijd kunnen onder de bouwvoor voorkomen als concentraties van vondstmateriaal (aardewerk, vuursteen, natuursteen, verbrande leem, houtskool) of als vullingen van afvalkuilen, paalkuilen en waterputten e.d. Mogelijke verstoringen Het gebruik als akkerland zal op zijn minst tot de verstoring van de bovenste dertig centimeter van de bodem geleid hebben. De ligging tussen historische bewoning kan er echter toe geleid hebben dat plaatselijk meer ingrijpende bodemverstoring is opgetreden; bijvoorbeeld door het inkuilen van voer e.d.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 30

2.7 Onderzoeksstrategie

(LS05)

Tijdens het veldwerk moet allereerst worden vastgesteld hoe de bodem is opgebouwd, in hoeverre deze intact is en of hierin archeologische indicatoren aanwezig (kunnen) zijn. Om de bodemopbouw zo exact mogelijk te kunnen bestuderen kan het beste gebruik gemaakt worden van een guts. Indien blijkt dat de huidige grondbewerking tot in de natuurlijke bodem reikt en een goede vondstzichtbaarheid heerst, is een oppervlaktekartering het meest geschikt voor het opsporen van archeologische indicatoren. De meeste van de archeologische vondsten in de omgeving van het plangebied zijn immers gedaan als oppervlaktevondsten. Indien een oppervlaktekartering niet mogelijk is of in onvoldoende mate effectief zal zijn, wordt nageboord met een edelmanboor met een diameter van 15 cm. Het hiermee opgeboorde materiaal wordt gezeefd op een zeef met een maaswijdte van vier millimeter. Binnen het plangebied zijn tien boorpunten verdeeld over een zo gelijkmatig mogelijk netwerk. Hierdoor is binnen het 0,5 hectare grote plangebied een boordichtheid bereikt van twintig boringen per hectare. Een dergelijke boordichtheid voldoet volgens de Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006), als brede zoekoptie om vindplaatsen uit alle perioden, in zand op te sporen.

Zelfs met de door ArcheoPro gehanteerde hoge boordichtheid is op basis van booronderzoek nooit te garanderen dat alle typen archeologische resten kunnen worden opgespoord. De kans op het aantreffen van grondsporen is bijvoorbeeld aanmerkelijk groter indien een proefsleuvenonderzoek wordt uitgevoerd. Een dergelijke aanpak zou echter in dit stadium van het onderzoek een te zwaar middel vormen Van alle boorpunten is de NAP-hoogte bepaald door middel van het AHN en de waterpas.

Figuur 20: Het oostelijke deel van het plangebied gezien vanaf boorpunt 10 in noordwestelijke richting.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 31

3 Veldonderzoek

3.1 Verrichte werkzaamheden Positie boringen: Gebruikt boormateriaal: Totaal aantal boringen: Boordichtheid: Geboorde diepte: Inmeten boorlocaties: Boorbeschrijving:

(VS03)

Regelmatige verdeling over het plangebied (figuur 25). Zandguts met een diameter van 2 cm en edelmanboor met een diameter van 15 cm. Tien Twintig boringen per hectare 1-1,5 m –Mv GPS, meetlint en waterpas Archeologische Standaard Boorbeschrijving (ASB 5.2)

Inspectie bodemontsluitingen en/of oppervlaktekartering: In verband met de begroeiing van het plangebied was geen oppervlaktekartering mogelijk. Evenmin waren bodemontsluitingen aanwezig die geïnspecteerd konden worden op de aanwezigheid van archeologische indicatoren.

Figuur 21: Het met stelconplaten verharde westelijke deel van het plangebied gezien vanaf boorpunt 4 in zuidelijke richting.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 32

3.2 Resultaten booronderzoek

(VS03)

Binnen het plangebied liggen negen boorpunten in drie raaien van elk drie boorpunten. Tevens is nog één tussenliggende boring geplaatst op een onverharde strook tussen de stelconplaten (boring 4). De ligging van de boorpunten is weergegeven op de boorpuntenkaart. De resultaten van het booronderzoek zijn opgesomd in Bijlage 1. De boorpunten 1 tot en met 3 liggen op het verharde westelijke deel van het plangebied. Hier is onder de uit beton bestaande stelconplaten een pakket steenslag aanwezig dat tot zestig centimeter beneden het maaiveld doorloopt. Hieronder ligt het schone gele zand van de C-horizont. Bovenin de overige boringen is een dik zandpakket aangetroffen dat bestaat uit humusrijk zand met daarin brokken schoon zand. De dikte van dit pakket loopt uiteen van ongeveer vijftig centimeter in de boringen 4, 7 en 10, tot tachtig centimeter of meer in de boringen 5, 6 en 8. Hieronder is in de boringen 4, 5, 6, 8, 9 en 10 een pakket aangetroffen dat uit schoon geel zand bestaat met daarin brokken humusrijk zand. De dikte hiervan loopt uiteen van veertig centimeter in boring 5 tot tien á vijftien centimeter in de overige boringen. Alleen in boring 7 ontbreekt een dergelijk pakket. In plaats hiervan is een ongeveer vijftien centimeter dik pakket zand met oxidatievlekken aangetroffen. Het betreft waarschijnlijk een gley-horizont van een slecht ontwaterde zandbodem.

De van nature slechte ontwatering binnen het plangebied wordt bevestigd door de aanwezigheid van een restant van een veenpakket in boring 4. Op dit boorpunt is op zestig centimeter beneden het maaiveld een enkele centimeters dik laagje sterk veraard veen aangetroffen. De C-horizont die onderin alle boringen is aangetroffen is geelgrijs en derhalve nauwelijks geoxideerd. Ook dit getuigt van een van nature slecht ontwaterde bodem.

Figuur 22: Foto van het laagje sterk veraard veen dat in 4 is aangetroffen. Behalve op de boorpunten 5 en 6 waarop de bodem het diepst verstoord is, is op alle overige boorpunten nageboord met een edelmanboor met een diameter van 15 centimeter. Ondanks het zeven van het hiermee opgeboorde zand, zijn hierin geen archeologische indicatoren aangetroffen. Tot onderin de vergraven pakketten komen slechts moderne insluitsels voor zoals kachelslak en moderne puindeeltjes (zie figuur 23). Hieruit blijkt dat de bodemverstoring op zijn vroegst in de negentiende eeuw heeft plaatsgevonden. In verband met het volledig ontbreken van relevante archeologische indicatoren binnen het plangebied, is het KNA-onderdeel Waardestelling, in dit rapport niet nader uitgewerkt.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 33

Figuur 23: Foto van het zeefresidu van boring 7 met daarin deeltjes kachelslak en natuurlijke grinddeeltjes.

Figuur 24: Boorprofielen

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 34

Figuur 25: Boorpunten met verstoringsdiepten

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

4 Conclusies en aanbevelingen

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 35

(VS07)

Volgens het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel geldt voor het plangebied gezien de ligging binnen een gradiëntzone maar niet in de nabijheid van open water, hooguit een middelhoge archeologische verwachting voor archeologische resten van tijdelijke kampementen uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum. Voor nederzettingen en grafvelden uit het neolithicum, de bronstijd, de ijzertijd en de Romeinse geldt eveneens hooguit een middelhoge verwachting omdat deze eerder op de hoger gelegen delen van het dekzandlandschap op het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied zullen hebben gelegen. In verband met de ligging midden op een akker aan de rand van een historisch bewoningslint, geldt eerder een middelhoge- dan een hoge verwachting voor resten uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied tien boringen gezet met behulp van een zandguts en een megaboor. Uit de resultaten van het met de zandguts verrichte onderzoek blijkt dat de bodem binnen het plangebied oorspronkelijk slecht ontwaterd was. Dit blijkt uit de aanwezigheid van een gley-horizont en een restant van een veenlaagje. Op negen van de tien boorpunten is de bodem tot minimaal zestig centimeter diepte verstoord.

Uit de vondsten uit de verstoorde toplagen blijkt dat deze in de negentiende/twintigste eeuw ontstaan zullen zijn. Dit betekent dat binnen het plangebied nauwelijks meer dan de onderste delen van diepe grondsporen bewaard gebleven kunnen zijn. Overigens heeft het naboren met een megaboor en het zeven van het hiermee opgeboorde zand, geen archeologische indicatoren opgeleverd die op de aanwezigheid van degelijke grondsporen zouden kunnen wijzen. Waarschijnlijk maakte de slechte ontwatering de bodem binnen het plangebied onaantrekkelijk voor bewoning. In verband hiermee, alsmede in verband met de overwegend diepe bodemverstoring en het ontbreken van relevante archeologische indicatoren, geven de resultaten van het onderzoek geen aanleiding om archeologisch vervolgonderzoek te adviseren. Evenmin zijn tijdens het onderzoek archeologische resten aangetroffen waarmee tijdens de verdere planvorming of bij de uitvoering van de geplande werkzaamheden rekening zou moeten worden gehouden. In alle gevallen geldt dat indien bij toekomstig graafwerk archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, deze direct gemeld dienen te worden bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 36

Bijlage 1: Verklarende woordenlijst

Verklarende woordenlijst AHN Actueel Hoogtebestand Nederland AMK Archeologische Monumentenkaart ASB Archeologische Standaard Boorbeschrijving Archis Archeologisch Informatie Systeem BP Before Present (present=1950) GIS Geografische Informatie Systemen GPS Global Positioning System IKAW Indicatieve Kaart van Archeologische Waarden IVO Inventariserend VeldOnderzoek KLIC Kabels en Leidingen Informatie Centrum KNA Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie -mv Onder maaiveld NAP Normaal Amsterdams Peil PVA Plan van Aanpak PVE Programma van Eisen RCE Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed SBB Standaard Boor Beschrijvingsmethode SCEZ Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland SIKB Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer

Bijlage 2: Archeologische tijdschaal Periode Midden- en Laat Paleolithicum (oude steentijd) Mesolithicum (midden steentijd) Neolithicum (nieuwe steentijd) Bronstijd IJzertijd Romeinse tijd Vroege middeleeuwen Volle middeleeuwen Late middeleeuwen Nieuwe tijd

Versie: 21-10 -2019

Datering 250.000

- 9000

9000 4500 2000 800 12 v chr. 500 1000 1250 1500

-

4500 2000 800 12 v. chr. 500 n. chr. 1000 1250 1500 heden

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 37

Bijlage 3: Literatuurlijst Bronnen Encyclopedie van Noord-Brabant (red. A. van Oirschot, A.C. Jansen en L.S.A. Kroesen; Baarn 1985) Grote historische Provincie Atlas van Nederland; deel 4 Zuid-Nederland 1838-1857 1:50.000. Topografische dienst Wolters Noordhoff Groningen 1990 Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote historische topografische Provincie Atlas Noord-Brabant; 1905 1:25.000. Nieuwland Tilburg 2006 Grote topografische atlas van Nederland 1:50.000 Deel 4 Zuid-Nederland. Topografische dienst. Wolters Noordhoff Groningen 1997 Kadaster Topografische Dienst, Top25Raster, Top10Vector, GBKN kaarten, Emmen 2008 Luchtfoto, http://maps.google.nl Provincie Noord-Brabant, brabant.nl/CHW)

Cultuurhistorische

waardekaart

(http://www.noord-

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, IKAW 2 (Indicatieve kaart Archeologische Waarden), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, AMK (Archeologische monumentenkaart), Amersfoort. Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, ARCHIS II (Archeologisch Informatie Systeem), http://archis2.archis.nl/ Rijkswaterstaat, Servicedesk Data, AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland), Delft. Stichting voor Bodemkartering, Bodemkaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Stichting voor Bodemkartering: Geomorfologische kaart van Nederland 1:50.000, Staring Centrum, Wageningen, 1989 Stichting voor Bodemkartering, Geologische kaart van Nederland 1:50.000. Wageningen, 1968. Twaalf provinciën 2007. Atlas van topografische kaarten. Nederland 1955-1965. Uitgeverij twaalf provinciën. Landsmeer.

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 38

Literatuur Boer, E. de. Haaren - Helvoirt, Nieuwkuykseweg. Archeologisch vooronderzoek. BILANrapport 2006/86 Bont, Ch de., Cultuurhistorisch onderzoek Oost-Brabant, 1993. Cate, J. A. M. ten. A. F. van Holst, H. Kleijer en J. Stolp, 1995. Handleiding bodemgeografisch onderzoek; richtlijnen en voorschriften. Deel A: Bodem. Wageningen, DLO-Staring Centrum. Technisch Document 19A. Cohen, K.M. & E. Stouthamer, 2012. Beknopte toelichting bij het digitaal basisbestand paleogeografie van de Rijn-Maas Delta, Utrecht, 2012. Es. Van W.A., Sarfatij, H. & P.J. Woltering (red.) 1988. Archeologie in Nederland; De rijkdom van het bodemarchief. Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek. Amersfoort. Kalshoven, M., 2014, Cromvoirt Loverensestraat. Inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven (IVO-P), BAAC-rapport-A-12.0418 Kampen van J.C.G., 2015. Twee proefsleuven aan de Distelberg te Helvoirt, gemeente Haaren. VU-hbs, Zuidnederlandse Archeologische rapporten 341. Kampen van J.C.G., 2017. Een opgraving van een erf uit de 18e tot en met de 20e eeuw aan de Distelberg te Helvoirt, gemeente Haaren. VU-hbs, Zuidnederlandse Archeologische notities 512. Kuiper, M. 2006/2007. Atlas van topografische kaarten Nederland, 1955-1965. Uitgeverij 12 Provinciën, Landsmeer. Leidraad inventariserend veldonderzoek; Deel: karterend booronderzoek (SIKB, 2006)

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 39

Bijlage 4: Overzicht vondstlocaties

Zaak nr:

Coordinaat

2252256100 143717/407835 2462402100 144392/408281

2475566100 142930/407951

Periode

Vondsten

Complexen

Middeleeuwen, Nieuwe Tijd IJzertijd, Middeleeuwen, Nieuwe Tijd, Onbekend, Onbekend Nieuwe Tijd, Onbekend, Onbekend

Keramiek Keramiek

Onbekend Bewoning

Bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek Geen

Geen

2681638100 142935/407939

Geen

2961347100 142900/408375

IJzertijd, Romeinse tijd

Gebruiksmateriaal

Onbekend

2974161100 142380/408060

Middeleeuwen

Keramiek

Onbekend

2974201100 142540/408650

Middeleeuwen

Keramiek

Onbekend

2974250100 143200/408210 2974267100 144040/407910

Middeleeuwen Middeleeuwen

Keramiek Keramiek

Onbekend Onbekend

3093863100 142760/406780 3230266100 143080/408600

Romeinse tijd Nieuwe Tijd

Metaal Gebruiksmateriaal

Onbekend Onbekend

4036532100 143617/408214

Nieuwe Tijd

Keramiek

Agrarisch

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 40

Bijlage 5: Overzicht archeologische onderzoeksmeldingen Zaak nr: 2105898100 2123158100 2137600100 2137617100 2137625100 2229722100 2233423100 2248255100 2252256100 2294199100 2310949100 2355929100 2363980100 2377620100 2381119100 2449727100 2449735100 2462402100

Coordinaat 5.23/51.67 5.21/51.66 5.22/51.67 5.23/51.67 5.23/51.67 5.22/51.66 5.21/51.66 5.21/51.66 5.22/51.66 5.22/51.65 5.2/51.67 5.21/51.66 5.23/51.67 5.21/51.66 5.23/51.65 5.23/51.66 5.23/51.66 5.23/51.66

Onderzoek Bureauonderzoek Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Begeleiding Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Proefsleuven Bureauonderzoek Bureauonderzoek Booronderzoek Proefsleuven

2475566100 5.21/51.66

Proefsleuven

2681638100 5.21/51.66

Opgraving

Versie: 21-10 -2019

Periode Vondsten Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Middeleeuwen, nieuwe tijd Keramiek Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen Onbekend Geen IJzertijd, middeleeuwen, nieuwe Keramiek tijd, onbekend Nieuwe Tijd, onbekend Bouwmateriaal, gebruiksmateriaal, keramiek Onbekend Geen www.ArcheoPro.nl

Complexen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Onbekend Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Bewoning Geen Geen

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

2683306100 3973815100 3974333100 3985471100 4015464100 4017862100 4018397100 4018526100 4036532100 4557452100 4567950100 4567959100 4576366100 4578626100 4603581100 4649525100 4650189100 4696221100 4696238100

5.23/51.66 5.22/51.67 5.23/51.67 5.23/51.66 5.22/51.67 5.23/51.67 5.23/51.66 5.23/51.66 5.22/51.67 5.21/51.65 5.23/51.67 5.21/51.67 5.23/51.66 5.23/51.66 5.23/51.66 5.23/51.66 5.24/51.66 5.22/51.66 5.22/51.66

Versie: 21-10 -2019

Booronderzoek Bureauonderzoek Booronderzoek Booronderzoek Proefsleuven Booronderzoek Bureauonderzoek Booronderzoek Proefsleuven Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Bureauonderzoek Begeleiding Booronderzoek Booronderzoek Booronderzoek Bureauonderzoek Booronderzoek

Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Nieuwe Tijd Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend Onbekend

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 41

Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Keramiek Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen

www.ArcheoPro.nl

Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Agrarisch Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen Geen

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 42

Bijlage 6: Boorbeschrijving Algemene boorgegevens Soort boring Projectnummer Projectnaam Deelgebied Organisatie Archis meldingsnummer Coördinaatsysteem Coördinaatsysteemdatum Locatiebepaling Referentievlak Bepaling maaiveldhoogte Boormethode Boordiameter Opdrachtgever

BAR 19-167 Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt NVT ArcheoPro 4744692100 RD2000 ETRS89 GPS en meetlint NAP AHN – Waterpas Guts en edelman 3 cm en 15 cm Drieweg Advies

Posities van boringen (boorlocaties) Boornummer XCO 1 143211.0 2 143236.3 3 143257.8 4 143240.6 5 143249.3 6 143264.3 7 143276.4 8 143272.1 9 143289.2 10 143306.6

Versie: 21-10 -2019

YCO 408070.8 408058.9 408043.1 408086.1 408099.7 408075.6 408053.0 408108.2 408087.1 408067.8

Meters t.o.v. NAP 5.56 5.42 5.29 5.37 5.33 5.10 5.27 5.55 5.59 5.60

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

Boorbeschrijving volgens ASB 5.2 Boo LDO Lithologie r GD BK BS BZ BG Nr 1 15 Beton 58 steens lag 100 Z 2 15 Beton 63 steens lag 100 Z 3 15 Beton 66 steens lag 100 Z 4 52 Z 60 Z 62 V 100 Z 1 5 81 Z 123 Z 150 Z 1 6 92 Z 102 Z 135 Z 1 7 53 Z 70 Z 100 Z 1 8 78 Z 89 Z 120 Z 1 9 63 Z 70 Z 100 Z 1 10 53 Z 66 Z 110 Z 1

Versie: 21-10 -2019

BH

Kleur HK

TK

IK

VLK

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 43

Overige kenmerken CO PLH VS SST

GR OR

2 1

2 1 2 1 2

2 1 2 1 2 1

AIS BHN

BI

GI

BHC

DEZ

BHC

DEZ

BHC ROG ROG

DEZ

OPG OPG

GE GR OR

GR

GE GR OR

GR

GE BR GE BR GE BR GE GE BR GE GE BR GE GE BR GE GE BR GE GE BR GE GE

GR

OPG OPG OPG OPG GE BR ZW GR

3 BHC GE BR

GR

BHC GE BR

GR GR GR

DEZ ROG ROG

BHC GE OR

GR

DEZ ROG

Gley BHC

GE BR

DEZ DEZ ROG ROG

BHC GE BR

GR

DEZ ROG ROG

BHC GE BR

GR

DEZ ROG ROG

DEZ ROG ROG

BHC

DEZ

www.ArcheoPro.nl

Archeologisch onderzoek Nieuwkuikseweg 5, Helvoirt, Gemeente Haaren

ArcheoPro Rapport, 19097, Pagina 44

Betekenis van de afkortingen: LDO – Onderzijde boortraject Lithologie: GD – Onverharde sedimenten: G = grind, K = klei, L = leem, V = veen en Z = zand Bijmengsels: BK = bijmengsel klei, BS = bijmengsel silt, BZ =bijmengsel zand, BG= bijmengsel grind, BH = bijmengsel humus. Betekenis toegevoegde cijfers: 1 = zwak, 2 = matig, 3 = sterk en 4 = uiterst. Kleur: HK = hoofdkleur, BL = blauw, BR = bruin, GE = geel, GN = groen, GR = grijs, OL = olijf, OR =oranje, PA = paars, RO = rood, RZ = roze, WI = wit, ZW = zwart. TK = Tweede kleur (kleurafkortingen als boven). IK = Intensiteit kleur: LI = licht en DO = donker VLK = Vlekken (V): 2e en 3e letter is kleurafkorting als boven, 1 = weinig, 2 = matig , 3= veel Overige kenmerken: CO = Consistentie (C ): ZSL-zeer slap, SLA-slap, MSL-matig slap, MST-matig stevig, STV-stevig PLH = plantenresten (PL0 = geen, PL1 = spoor, PL2 = weinig, PL3 = veel) VS = veensoorten SST = Sedimentaire structuren BHN = Bodemhorizont; BHC = C-horizont, Gley = Gley-horizont BI = Bodemkundige interpretaties; BOV = bouwvoor , ROG = rommelig, OPG = opgebracht GI = Geologische interpretaties; DEZ = dekzand AIS = Archeologische indicatoren

Versie: 21-10 -2019

www.ArcheoPro.nl