Bijlage - Archeologisch onderzoek
Tekst van het document
4.3
Wat is de specifieke archeologische verwachting van het plangebied op basis van het bureauonderzoek en wordt deze door het veldonderzoek bevestigd? Op basis van de landschappelijke ligging binnen een vlakte met dekzandwelvingen en de archeologische onderzoeksmeldingen en vondstlocaties uit de omgeving is aan het plangebied een lage verwachting toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum, een middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Aan het plangebied is een lage verwachting toegekend voor bebouwingsresten vanaf de Late Middeleeuwen (Vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe Tijd Midden en een hoge verwachting voor de Nieuwe Tijd Laat. Uit het booronderzoek is gebleken dat de oorspronkelijke podzolbodem en de natuurlijke ondergrond, met uitzondering van de directe omgeving rondom de boerderij, diep is afgegraven (130-245 cm -mv) en deels weer opgevuld met een zandig grondmengsel. Op basis hiervan is de lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum voor het grootste deel van het plangebied naar geen verwachting bijgesteld, met uitzondering van het gebied direct rondom de boerderij waar de lage verwachting gehandhaafd blijft.
Om dezelfde redenen is de middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) voor het grootste deel van het plangebied bijgesteld naar geen verwachting, maar blijft de middelhoge verwachting voor het gebied direct rondom de boerderij gehandhaafd. De resultaten van het booronderzoek geven gezien de aangetroffen diepe verstoringen van de bodem aanleiding om de lage verwachting voor bebouwingsresten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe Tijd Midden voor het grootste deel van het plangebied bij te stellen naar geen verwachting met uitzondering voor de directe omgeving rondom de boerderijlocatie waar de bodem niet is afgegraven. Hiervoor kan de lage verwachting gehandhaafd kan blijven. Voor de boerderij en de directe omgeving geldt een hoge verwachting om archeologische resten aan te treffen uit de Nieuwe Tijd Laat behorende bij de boerderij die uit ca. 1870 stamt.
In hoeverre wordt het (potentiële) archeologische niveau bedreigd door de voorgenomen ontwikkeling van het gebied? Aangezien de drie nieuwe woningen zijn gepland binnen het deel van het plangebied dat is afgegraven, waardoor daar geen archeologische verwachting meer geldt, vormen de voorgenomen graafwerkzaamheden daar geen bedreiging voor het archeologische bodemarchief. Indien rondom de directe omgeving van de boerderij ingrepen plaatsvinden die dieper reiken dan 0,5 cm -mv kunnen mogelijk aanwezige archeologische resten verloren gaan. Selectieadvies
Op grond van de aangetroffen diepe bodemverstoringen in het deel van het plangebied waar de nieuwbouw van de woningen is gepland en daarmee ontbrekende archeologische verwachting, adviseert KSP Archeologie geen archeologisch vervolgonderzoek.
KSP Archeologie
29
Mochten er rondom de boerderij, waar de bodem grotendeels intact is, toch bodemingrepen plaatsvinden die groter zijn dan 100 m2 en dieper reiken dan 0,5 m, wordt daar vervolgonderzoek aanbevolen. Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. KSP Archeologie wijst erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Vught), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op basis van de onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffen, dienen deze conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10, bij de minister gemeld te worden.
In de praktijk kan de vinder terecht bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (T 033 – 4217 456 of info@cultureelerfgoed.nl) zodat de vondst geregistreerd wordt in het centraal archeologisch informatiesysteem. Daarnaast wordt het advies gegeven om de vondst ook bij de gemeente te melden.
KSP Archeologie
30
Literatuur Boeken, rapporten en artikelen Bakker, H. de & Schelling, J. (1989). Systeem van de bodemclassificatie voor Nederland: de hogere niveaus. (Tweede druk bewerkt door Brus, D.J. & Wallenburg C. van) Centrum voor Landbouwpublikaties en Landbouwdocumentatie, Wageningen. Berendsen, H.J.A. (2005). Landschappelijk Nederland. Perspectief Uitgevers, Utrecht. Boer, E.A.M. de (2011). Gemeente Vught. Plangebied Loverensestraat te Cromvoirt. Archeologisch bureauonderzoek. BAAC rapport V-11.0009, ’s-Hertogenbosch. Centraal College van Deskundigen Archeologie (2018). Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie, versie 4.1. Stichting voor Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer, Gouda. Conradi, N.L.A., Feest, N.J.W. van der (2013). Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, d.m.v. boringen Achterstraat (ong.) te Cromvoirt. Aeres Milieu, rapport AM13093, Roermond. Haagens, D., Veen, V. van der (2015). Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, door middel van boringen Hoeksestraat 5 te Cromvoirt. Aeres Milieu, rapport AM15021, Roermond. Haartsen, A. (2009). Ontgonnen Verleden. Regiobeschrijvingen provincie Noord-Brabant. Bureau Lantschap. Kalshoven, M. (2014). Cromvoirt Loverensestraat. Inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven (IVO-P). BAAC rapport A-12.0418, ’s-Hertogenbosch. Klooster, E. van der (2019).
Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Pepereind ong. (tussen nummers 1 en 5) te Cromvoirt. Gemeente Vught. KSP Archeologie, rapport 18403, Duiven. Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsma, I.L., Westerhof, W.E. & Wong, T.E. (2003). De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten. Nederlands Normalisatie Instituut (1990). NEN-5104:1989 grondmonsters. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft.
NL, Classificatie van onverharde
Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant, 2014: Catalogus en Kaart Cultuurhistorische Inventarisatie Erfgoedkaart gemeente Vught. Satijn, O.P.N., Puijenbroek, F.P.J. van, IJdo, D., Visser, C.A. (2019). Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de gedeeltelijke herinrichting van verblijfsrecreatiepark Résidence De Leuvert aan de Loverensestraat 11 te Cromvoirt, gemeente Vught. Vestigia, rapport V1730, Amersfoort. Schorn, E.A. (2018). Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Loverensestraat ong. (ten zuiden van nummer 8) te Cromvoirt. Gemeente Vught. KSP Archeologie, rapport 17170, Duiven. Spek, T. (2004). Het Drentse esdorpen landschap: een historisch geografische studie. Uitgeverij Matrijs, Utrecht.
KSP Archeologie
31
Stouthamer, E., Cohen, K.M. & Hoek, W.Z. (2015). De vorming van het land: geologie en geomorfologie. Perspectief Uitgevers, Utrecht.
Kaartmateriaal Actueel Hoogtebestand van Nederland (2008 – heden). AHN3, grid 0,5 x 0,5m: www.ahn.nl Archeologische Monumentenkaart (2014). Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl. Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG): https://bagviewer.kadaster.nl Basisregistratie Grootschalige Topografie (2017): https://www.pdok.nl/nl/producten/pdok-downloads/ download-basisregistratie-grootschalige-topografie. Kadaster. Bestemmingsplan: www.ruimtelijkeplannen.nl Bodemkwaliteit: www.bodemloket.nl Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 (Basis Registratie Ondergrond. 2017). Wageningen Environmental Research. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/bodemkaart 50000/atom/bodemkaart50000.xml. Bonnebladen en Topografische kaarten van Nederland schaal 1:25.000: www.topotijdreis.nl (Kadaster). Brouwer, F. & M.M. van der Werff, (2012). Vergraven gronden: Inventarisatie van ‘diepe’ grondbewerkingen, ophogingen en afgravingen. Wageningen, Alterra, Alterra-rapport 2336. Dirks, G.H.P. & Nieuwenhuizen, W. (2013). HISTLAND: historisch-landschappelijk informatiesysteem. Wageningen, Wettelijke Onderzoekstaken Natuur & Milieu, WOt-werkdocument 331. Geologische overzichtskaart van Nederland, schaal 1:600.000. Geraadpleegd via www.dinoloket.nl oude Dinoloket. Referentie: Mulder, E.F.J. de, Geluk, M.C., Ritsma, I.L., Westerhof, W.E. & Wong, T.E. (2003).
De ondergrond van Nederland. Wolters-Noordhoff, Groningen/Houten. Geomorfologische kaart van Nederland, schaal 1:50.000 (BasisRegistratie Ondergrond 2017). Alterra, Wageningen UR. Geraadpleegd via https://geodata.nationaalgeoregister.nl/geomorfologische kaart50000/atom/geomorfologischekaart50000.xml. Legenda: Maas, G. J., S. P. J. v. Delft & A. H. Heidema. (2017). "Toelichting bij de legenda Geomorfologische kaart van Nederland 1:50 000 (2017)." http://legendageomorfologie.wur.nl/. Wageningen, Wageningen Environmental Research. Grondwatertrappenkaart van de bodemkaart 1:50.000 (tot 2006): http://geoplaza.vu.nl/data/dataset/bodemkaart-van-nederland/resource/2398cef7-957e-4ba5b218-08ac275d72fb. Indicatieve Kaart Militair Erfgoed: www.ikme.nl Kadastrale kaart van Nederland (2009) via WMS server: http://gis.kademo.nl/gs2/wms Kadastrale kaarten 1811-1832. http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl Luchtfoto (2017) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/luchtfoto/wms? Kadaster.
KSP Archeologie
32
Rijksmonumenten (2016): Geraadpleegd via https://zoeken.cultureelerfgoed.nl. Topografische kaart van Nederland schaal 1:25.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top25raster/wms?request%3DGetCapabilities. Kadaster. Topografische kaart van Nederland schaal 1:10.000 (rasterbestand) via WMS server: https://geodata.nationaalgeoregister.nl/top10nlv2/wms?request%3DGetCapabilities. Kadaster. Vergunde ontgrondingslocaties van de provincie Noord-Brabant, via: www.kaartbank.brabant.nl. V.1 & V.2 inslagen in Nederland: vergeltungswaffen.nl.
KSP Archeologie
33
Bijlage 1
KSP Archeologie
Geomorfologische kaart
Bijlage 2
KSP Archeologie
Bodemkaart
Bijlage 3
KSP Archeologie
Archeologische gegevens
Bijlage 4
KSP Archeologie
Boorpuntenkaart
KSP Archeologie
Bijlage 5 Boorbeschrijvingen Projectnummer
: 20656
Boring
X (m RD)
Y (m RD)
Z (m+NAP) via AHN3
Project
: Pepereind 11 en Schepenstraat te Cromvoirt
1
144.946
407.571
5,95
Datum
: 09-03-2020
2
144.892
407.580
5,93
Beschrijver
: Erik Schorn
3
144.908
407.526
5,86
Type grond
: Zand
4
144.866
407.532
5,53
Boordiameter
: Edelman 7 cm
5
144.895
407.493
5,18
Bijzonderheden
: Geen
6
144.846
407.499
5,09
7
144.867
407.456
5,13
8
144.819
407.457
5,22
Horizont
Opmerkingen
X
klinker
Boring
Diepte in cm
Textuur
1
10
X
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
bestrating
30
Z2s1
lgr
X
bestratingszand
50
Z2s1
h1
brgr/dbr/orge
X
60
Z2s1
h3
zwgr
Ap
75
Z2s1
orge
Fe3
Bs
80
Z2s1
lbrgr
Fe3
BC
110
Z2s1
lgegr
Fe3
C
mengsel, verstoord voelt iets scherp, enkele grovere korrels voelt iets scherp, enkele grovere korrels voelt iets scherp, dekzand voelt iets scherp, dekzand
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
2
10
Z2s1
h2
dbrgr
weide
90
Z2s1
h1
brgr
lichtgele zandvlekken
X
mengsel, opgebracht
135
Z2s1
h1
brgr/zw/lgegr
GW op 120 cm
X
160
Z2s1
C
mengsel, verstoord voelt iets scherp, dekzand
Boring
Diepte in cm
Textuur
Horizont
Opmerkingen
3
10
Z2s1
X
opgebracht
paardenrijbak
25
X
X
50
Z5s1g3
puinverharding opgebracht, onderin vezelmat
170
Z2s1
200
Z2s1
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
4
80
Z2s1
h1
brgr/gegr/zwgr
weide
110
Z2s1
Boring
Diepte in cm
Textuur
5
100
Z2s1
kaalgetrapte weide
130
Z2s1
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
6
20
Z4s1
h1
zwgr/brgr
kaalgetrapte weide
85
Z5s1g2
lgr
120
Z5s1g2
zwgr/lgr
130
X
Boring
Diepte in cm
Textuur
Humus
Kleur
7
20
Z3s1
h2
dbrgr
weide
60
Z3s1
h1
dbrgr/brgr
90
Z2s1
Boring
Diepte in cm
Textuur
8
20
Z4s1
kaalgetrapte weide
70
Z5s1g2
lgr
110
Z5s1g2
zwgr/lgr
120
X
Kleur
Bijzondere bestanddelen
ge pu3 lgr h2
X
zwgr/gegr
Vondsten
Ap
lgegr Humus
Vondsten
GW op 170 cm
lgegr Bijzondere bestanddelen
C
mengsel, opgebracht voelt iets scherp, dekzand
Horizont
Opmerkingen
X
X
lgegr
GW op 90 cm
C
mengsel, opgebracht gg, goed afgerond, dekzand
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
h1
dbrgr/gegr
GW op 90 cm
X C
mengsel, opgebracht gg, goed afgerond, dekzand
Horizont
Opmerkingen
X
mengsel, opgebracht
X
opgebracht
X X
mengsel, opgebracht boor ging niet dieper vanwege grondwater
Horizont
Opmerkingen
Ap
opgebracht
X
lgegr Bijzondere bestanddelen
GW op 110 cm
Bijzondere bestanddelen
lgegr
GW op 80 cm
C
mengsel, opgebracht gg, goed afgerond, dekzand
Humus
Kleur
Bijzondere bestanddelen
Horizont
Opmerkingen
h1
zwgr/brgr
X
mengsel, opgebracht
X
opgebracht
X
mengsel, opgebracht boor ging niet dieper vanwege grondwater
GW op 110 cm
X
Pagina 1 van 1
Vondsten
Vondsten
Vondsten
Vondsten
Vondsten
Vondsten
KSP Archeologie
Bijlage 6
Overzicht geologische en archeologische tijdvakken
Samengesteld door E.A. Schorn (BAAC) naar aanleiding van de publicatie: De steentijd van Nederland (2005). Onder redactie van: Jos Deeben, Erik Drenth, Marie-France van Oorsouw en Leo Verhart.
KSP Archeologie
KSP Archeologie
Archeologische periodes volgens het Archeologisch Basis Register Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
KSP Archeologie