CConstaterende datVught
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 4 - Woonvisie 2021-2025: Groei met Vughtse kwaliteit (incl. 3e addendum)

Commissievergadering 10 september 2026, gemeente VughtBij agendapunt: 3e addendum Woonvisie 2021-2025 & instellen reserve realisatiestimulans14.106 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum Gemeente Vught Suzanne Hendriks, projectleider 8 september 2026 Concept – inclusief 3e addendum

DATUM 8 september 2026 TITEL Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum OPDRACHTGEVER (VERSIE 2021) Gemeente Vught Suzanne Hendriks, projectleider AUTEUR(S) (VERSIE 2021) Companen: Bram Klouwen Koen Klouwen PROJECTNUMMER 865.102 STATUS Concept – inclusief 3e addendum Inhoud 1 Inleiding 4 2 Visie op wonen in Cromvoirt, Helvoirt en Vught: groei met Vughtse kwaliteit 8 3 Groei met variatie en kwaliteit 10 3.1 Match van vraag en aanbod: balans verstoord 10 3.2 Inspelen op de behoefte en bieden van kwaliteit 13 4 Wonen en zorg 18 4.1 Groeiende behoefte geclusterde woonvormen 18 4.2 Toegankelijke woning in een prettige omgeving 21 5 Evenwichtige en duurzame wijken 25 5.1 Variatie in wijken en kernen 25 5.2 Evenwichtige woongebieden 26 5.3 Opgaven voor verduurzaming 28 5.4 Naar een duurzame woningvoorraad 30 6 Bijzondere doelgroepen 31 6.1 Woonwagenbewoners 31 6.2 Flexwonen: statushouders, internationale werknemers, spoedzoekers 32 7 Uitvoering van het woonbeleid 34 7.1 Activiteitenoverzicht 34 7.2 Toetsingskader woningbouw 36 7.3 Onderwerpen prestatieafspraken 37 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 4 1 Inleiding De gemeente Vught biedt een aantrekkelijke en gevarieerde woonomgeving. In Cromvoirt is er volop ruimte voor landelijk en dorps wonen.

Helvoirt is een kerkdorp met een dorps verenigingsleven. De kern Vught biedt een ruim en suburbaan woonmilieu, in de directe nabijheid van de stedelijke voorzieningen in ’s-Hertogenbosch. Deze gewaardeerde woongebieden zorgen ervoor dat onze gemeente in trek is bij mensen die een prettige woonplek zoeken. Dit zorgt voor een behoorlijke druk op de woningmarkt. De huidige landelijke crisis op de woningmarkt is ook in de gemeente Vught te merken en versterkt de druk op de woningmarkt. De huidige situatie op de woningmarkt zorgt ervoor dat veel mensen geen passende woning kunnen vinden. Via nieuw woonbeleid willen we de mogelijkheden voor woningzoekers verruimen. Daarmee spelen we in op de actuele woningmarktopgaven. Er zijn meer woningen nodig in de gemeente Vught. Er zijn meer uitdagingen. De afgelopen jaren stegen De woningprijzen van koopwoningen en de bouwkosten sterk . Voor mensen met een lager of middeninkomen (zoals starters) is het daardoor lastig om een woning te kopen. Tegelijkertijd vergrijst de bevolking: het aantal (oudere) ouderen neemt toe en het aantal jonge huishoudens en gezinnen neemt af. Deze demografische trends hebben gevolgen voor het type woningen dat we in de toekomst nodig hebben. Ook is per 1 januari 2021 Helvoirt bij de gemeente Vught aangesloten, waardoor de gemeente nu uit de kernen Vught, Helvoirt en Cromvoirt bestaat.

Om deze redenen is in het coalitieakkoord ruim aandacht voor wonen, waarbij samengevat de volgende onderwerpen aan bod komen: • Huisvesting voor jongeren, starters en senioren: betaalbaar en middelduur • Instrumenten ten behoeve van behoud betaalbare woningen • Kleine en levensloopbestendige woningen • Versnelling woningbouw door tijdelijk wonen Waarden van wonen Bij de woonvisie gaat het om de achterliggende visie op de gewenste ontwikkeling van het wonen in de gemeente. Wat vinden we echt belangrijk op het gebied van wonen? Figuur 1.1: “De waarden van wonen”

865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 5 Voor de gemeente Vught zijn de volgende waarden dominant bij haar beleidskeuzes: • In de eerste plaats moeten er keuzemogelijkheden zijn voor mensen die in de gemeente willen wonen, ongeacht leeftijd, inkomen of vermogen. • In de tweede plaats gaat het om de kwaliteit van wijken en dorpen. Dan gaat het om groene en ruimtelijk aantrekkelijke woningen en omgeving. • In de derde plaats gaat om het behoud en versterken van sociale verbindingen door aandacht voor ontmoeting en voorzieningen in de omgeving. Deze drie waarden staan centraal in de keuzes die we maken voor het woonbeleid van Vught. Dit is mede ingegeven door de inbreng van stakeholders en inwoners die Vught als volgt typeren: Figuur 1.2: Hoe waarderen stakeholders het wonen in de gemeente Vught? Figuur 1.3: Wat vinden inwoners aangename plekken in hun woonomgeving? Hoe meer rood gemarkeerd hoe vaker een plek genoemd is. Bron: Inwonerpeiling woonvisie Vught (2021). Woonzorgvisie Meer zorgvragers wonen langer en weer (of nog) zelfstandig thuis. Dan gaat het onder meer om mensen met een (licht) verstandelijke beperking, GGZ- achtergrond, afkomstig uit Maatschappelijke Opvang, ouderen met een zorg- vraag, enzovoorts. Dit heeft belangrijke consequenties voor de woon-, zorg- en ondersteuningsvraag in de drie kernen.

Het gaat hierbij zowel om effecten op vastgoedontwikkeling (toegankelijke woningen, geclusterde woonvormen zoals hofjes, en inzet van thuistechnologie) als om effecten op de samenleving en zorg (mantelzorg, variatie bewonersgroepen in wijken, zorg aan huis, ontmoeting en tegengaan vereenzaming). Deze opgave groeit de komende jaren nog eens extra door de vergrijzing: ondanks dat veel mensen gezond oud

865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 6 worden. Een landelijke Taskforce Wonen en Zorg is actief en roept gemeenten op een woonzorgvisie uit te werken. We hebben ervoor gekozen de woonopgaven vanuit de woonzorgvisie nadrukkelijk een plek te geven in de woonvisie. Daarvoor hebben we een analyse gedaan van de behoefte aan wonen met zorg, die we in deze woonvisie naar beleidsopgaven vertalen. Relatie met omgevingsvisie We werken in 2021 aan onze omgevingsvisie. De omgevingsvisie geeft de integrale en toekomstbestendige koers voor de fysieke leefomgeving in de gemeente Vught weer. In de eerste plaats neemt de Omgevingswet de integraliteit bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving als vertrekpunt: dus het bij elkaar brengen van sectoraal beleid tot een integrale afweging bij ruimtelijke ontwikkelingen, waaronder wonen. Voor de wonen-paragraaf van de omgevingsvisie geeft deze woonvisie de kaders. Keuzes die we hier maken, hebben mogelijk gevolgen voor de keuzes in de omgevingsvisie. Daarnaast zullen ook uit andere beleidsdomeinen (denk ook aan trajecten als de RES) de komende periode ambities worden neergelegd. In de omgevingsvisie worden deze (sectorale) ambities integraal gewogen. Dit kan betekenen dat we als gemeente concessies moeten doen op wat we willen bereiken. Dat kan dan ook effecten hebben op de woonvisie.

In de tweede plaats neemt de wet als uitgangspunt het ruimte bieden aan het (lokale) initiatief en het verminderen van regels. De overheid geeft kaders aan waarbinnen ontwikkelingen mogelijk zijn. Deze ‘mits’ is vanuit het domein wonen in deze woonvisie benoemd als toetsingskader bij nieuwe plannen. Perspectief gericht op praktische samenwerking De woonvisie beschrijft de opgaven op de verschillende inhoudelijke thema’s en gaat dus ook in op het uitvoeringsproces. De uitvoering van het woonbeleid doen we als gemeente meestal niet zelf en zeker niet alleen. Dit vraagt om het creëren van ‘allianties’. Onder andere met corporaties en marktpartijen over de realisatie van het nieuwbouwprogramma, en over de (aanpassing van de) bestaande voorraad. De woonvisie vormt tevens de basis waarop we met woningcorporaties en huurdersorganisaties (meer)jaarlijkse prestatie- afspraken maken. Met zorg- welzijnspartijen werken we samen voor een goede zorginfrastructuur thuis. In de woonvisie brengen we focus aan op die thema’s en opgaven waar we als gemeente ook echt invloed op kunnen uitoefenen. We onderscheiden invloed van de gemeente op drie niveaus: wat kan de gemeente zelf doen, wat kan de gemeente in samenwerking met partners doen en wat kan de gemeente beïnvloeden? Deze drie vormen van sturing kunnen helpen om de rol van de gemeente op verschillende thema’s en terreinen te bepalen.

We werken het activiteitenoverzicht in hoofdstuk 7 uit volgens deze drie lijnen. Figuur 1.4: "Cirkels van invloed"

865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 7 Proces totstandkoming woonvisie Kort na de gemeenteraadsverkiezingen zijn we gestart met het uitwerken van de woonvisie. We begonnen met een analyse van de woningmarkt in de kernen, op basis van recente onderzoeken. Vervolgens spraken we met verschillende belanghebbenden, waaronder de woningcorporaties Charlotte van Beuningen, Woonveste en TBV-Wonen, makelaars, huurders- belangenorganisaties, initiatiefnemers voor woonvormen, bewonersgroepen, en zorgaanbieders. Ook raadpleegden we onze inwoners door middel van een poll. Inwoners hebben kunnen aangeven welke accenten zij van belang vinden voor de woonvisie van de gemeente Vught. Uit deze poll waaraan ruim 400 Vughtenaren meededen kwam enerzijds de zorg voor de kwaliteit van de kernen naar voren, en anderzijds juist de behoefte aan meer woningen: zeker in het betaalbare segment. Figuur 1.5: Belangrijkste opgaven volgens de inwonerpeiling (1 = niet belangrijk, 5 = zeer belangrijk) Bron: Inwonerpeiling woonvisie Vught (2021). Leeswijzer In de volgende hoofdstukken werken we de woonvisie verder uit. In hoofdstuk 2 geven we eerst de algemene visie op het wonen in Vught weer.

Hoofdstukken 3 tot en met 6 zijn de inhoudelijke hoofdstukken waarin we steeds een beleidsthema uitwerken: eerst door een analyse te geven, vervolgens door beleidskeuzes en instrumenten te belichten. Elk hoofdstuk sluiten we af met te nemen maatregelen. Deze thematische hoofdstukken gaan achtereenvolgens in op: • Groei met variatie en kwaliteit (hoofdstuk 3) • Wonen en zorg (hoofdstuk 4) • Evenwichtige en duurzame wijken (hoofdstuk 5) • Bijzondere doelgroepen (hoofdstuk 6) Tot slot geven we in hoofdstuk 7 een overzicht van uitvoeringsmaatregelen, een toetsingskader voor woningbouwinitiatieven en een leidraad van thema’s voor de prestatieafspraken.Betaalbaar wonen (ook voor mensen met een kleinere portemonnee) Het wonen met een zorgvraag De verduurzaming van woningen Het bouwen van meer woningen 1 2 3 4 5 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 8 2 Visie op wonen in Cromvoirt, Helvoirt en Vught: groei met Vughtse kwaliteit Prettig wonen op de plek waar je je thuis voelt. Dat is onze ambitie. In 2030 willen we (nog meer dan nu) een plek kunnen bieden aan mensen die in Vught willen wonen – ongeacht de grootte van de portemonnee of leeftijd. Door de huidige woningmarktsituatie staat dit streven onder druk. De schaarste zorgt ervoor dat niet iedereen een plek kan vinden.

Omdat dit in een bredere regio het geval is, zoeken ook mensen in de regio naar een woning. De goede bereikbaarheid van Vught ten opzichte van ’s-Hertogenbosch zorgt ervoor dat de druk in Vught nog eens relatief hoger is: naast lokale zoeken ook regionale woningzoekers hun plek in de kernen van Vught. We willen daarom inzetten op het bouwen van meer woningen. Bij deze bouwambitie laten we ons leiden door vier centrale uitgangspunten: keuze bieden aan een diverse groep woningzoekers, behouden en waar nodig versterken van de kwaliteit van het wonen in de kernen, zorg voor sociale verbinding in de kernen en tot slot de mogelijkheden voor een actieve gemeentelijke rol bij de aanpak van de woningmarkt. Deze vier uitgangspunten bepalen hoe we op korte termijn vormgeven aan onze ambitie voor 2030. Keuze voor een brede groep Voldoende keuzemogelijkheden voor alle groepen op de woningmarkt begint bij voldoende woningaanbod. Wij willen daarom met ons woonbeleid een bijdrage leveren aan het oplossen van het bredere woningtekort. Onze ambitie is om een grotere bijdrage hieraan te leveren dan uit de provinciale woningbehoefteprognose naar voren komt. In plaats van 1.000 woningen tot 2030 die uit deze prognose blijkt, zetten we in op 2.000 woningen. Daarmee leveren we een serieuze bijdrage aan deze grote maatschappelijke opgave.

Het gaat daarbij niet alleen om voldoende woningen, ook om de juiste woningen. De gemeente Vught telt aan de ene kant een behoorlijk aantal sociale huurwoningen die beschikbaar zijn voor de laagste inkomens. Aan de andere kant zijn er veel duurdere koopwoningen voor vermogenden en mensen met een hoog inkomen. Zeker in het middensegment mist aanbod: met name koopwoningen. Daardoor heeft op dit moment niet iedereen een keuze om in de gemeente Vught te wonen. Bovendien stagneert hierdoor de doorstroming van betaalbaar naar midden naar duur, waardoor ook aan de onderkant van de woningmarkt woningzoekenden knel zitten. Dit vraagt meer variatie in de opbouw van het woonaanbod in Vught. Dit geldt overigens niet alleen voor de sociaaleconomische positie van huishoudens, het geldt ook voor de levensfase. Starters komen moeilijk aan bod doordat zij nog niet veel hebben kunnen sparen of geen overwaarde hebben. Daarnaast groeit het aantal ouderen. Hetzelfde geldt voor het aantal zelfstandig wonenden met een zorgvraag. Zij willen een bij hun levensfase passende woning: toegankelijk, comfortabel en vaak niet al te groot. Kwaliteit van woning en woonomgeving De omgeving van Vught, Cromvoirt en Helvoirt biedt een landschappelijk fraai coulissenlandschap. Ook de kernen hebben gemiddeld genomen een ruimtelijke en groene uitstraling. De woningvoorraad is doorgaans van een goede kwaliteit.

Woningen bouwen moet gepaard gaan met respect voor de kwaliteit van de omgeving. Dat kan door nieuwbouw ook te benutten voor een kwaliteitsimpuls op mindere plekken in de kernen, en aandacht te hebben voor het effect van woningbouw op bijvoorbeeld de druk op het wegennet. Daarnaast is aandacht nodig voor bestaande wijken en woningen die gedateerd en slecht toegankelijk zijn. Dan kan het gaan om verschraling in de omgeving of om woningen die onvoldoende zijn aangepast aan moderne eisen, bijvoorbeeld 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 9 ten aanzien van verduurzaming. Kwaliteit gaat dus over zowel nieuwbouw als bestaande bouw, en zowel over de woonomgeving als over de woningen. Aandacht voor sociale samenhang en voorzieningen De kernen hebben elk een eigen karakteristiek. Helvoirt en Cromvoirt zijn kerkdorpen met een zekere sociale samenhang, en een actief verenigingsleven. In Helvoirt is een variatie aan woonvormen, en is een volledig niveau van basis- voorzieningen aanwezig. Cromvoirt is meer een landelijke kern met veel vrij- staande woningen en enkele basisvoorzieningen. Een organische groei, passend bij de schaal van deze dorpen moet bijdragen aan een structureel gevarieerde bevolkingsopbouw. Extra aandacht voor jongeren is daarbij gewenst.

Daarnaast is er ook ruimte nodig voor mensen die in de kernen oud worden en hier hun netwerk hebben waarop zij terug kunnen vallen als zij zorg nodig hebben. Vught is te kenmerken als een sub-urbane kern. Het aanbod sociale huur- woningen is hier groter dan in de andere kernen. Daarnaast telt Vught veel ruime koopwoningen in een groene omgeving. Het tussensegment ontbreekt nagenoeg. In de kern Vught zijn veel zorgvoorzieningen, in het bijzonder de GGZ-zorg bij Reinier van Arkel, verzorgingshuizen voor ouderen (waaronder een instelling voor ouderen met een visuele beperking), en een instelling en woonvormen voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit vraagt in de nabije toekomst extra aandacht voor het langer en weer zelfstandig wonen van mensen met een zorgvraag: op eigen kracht maar gebruikmakend van de bestaande zorginfrastructuur. De kernen delen een grote betrokkenheid van inwoners bij hun omgeving. Met nieuwe woningbouwontwikkelingen haken we aan bij deze betrokkenheid. We vragen omwonenden vroegtijdig te participeren bij nieuwe plannen, zodat het draagvlak groot is. Daarnaast bieden we inwoners de gelegenheid om de eigen woonwensen te realiseren, door participatie in ontwikkelingen. We denken daarbij bijvoorbeeld aan collectieve woonvormen. Actieve gemeentelijke rol De geschetste woningmarktopgaven vragen een actieve inzet van ons als gemeente.

Een aantal opgaven zal immers niet zonder gemeentelijke regie opgepakt worden, zoals toevoeging van sociale huur, woningen in het midden- segment en wonen met zorg. Deze woningmarktopgaven bieden geen verdien- model, maar zijn te kenmerken als maatschappelijke opgaven. We willen als gemeente de opgaven in samenwerking met marktpartijen oppakken, door het verbinden van zoet en zuur. De ambities uit deze woonvisie zijn daarbij leidend. Om dit voor elkaar te krijgen is een stevige inzet van de gemeente noodzakelijk. In deze woonvisie geven we aan waar we de prioriteit leggen: • Groei met variatie en kwaliteit • Wonen met zorg in de kernen • Leefbare en duurzame wijken en kernen • Bijzondere doelgroepen 3 | Groei met variatie en kwaliteit Onze ambitie is groei van het woningaanbod zodat woningzoekers meer keuzemogelijkheden hebben. Uitgangspunt is om daarbij tot 2030 met zo’n 2.000 woningen te groeien. Deze groei moet bijdragen aan de variatie in het woningaanbod in de kernen van de gemeente: meer betaalbare en toegankelijke woningen. Voor jongeren/starters, ouderen, maar ook andere doelgroepen. Hierbij willen we de kwaliteit van wonen in de kernen minimaal op het huidige peil houden en woningbouw benutten om zo mogelijk (ruimtelijke) kwaliteit toe te voegen.

3.1 | Match van vraag en aanbod: balans verstoord | Woningbouwambitie: 2.000 woningen De vraag naar woningen is groot in Cromvoirt, Helvoirt en Vught. Volgens de Huidige aanbod in de gemeente Vught | provinciale prognose zijn tussen 2020 en 2030 naar verwachting zo’n 1.045 De gemeente Vught telt op 1 januari 2020 13.545 woningen: waarvan 3.270 | extra woningen nodig voor de lokale woningbehoefte. Het merendeel van deze sociale huurwoningen (24%), circa 1.350 huurwoningen van particulieren (10%) | woningbouwopgave landt in Vught. en 8.925 koopwoningen (66%). Dit aanbod is als volgt verdeeld over de kernen: Tabel 3.1: Gemeente Vught. Huidige woningvoorraad en verwachte groei, 2020 - 2030 Vught (en Cromvoirt) | Helvoirt | Totaal • | In de kern Vught staan 11.150 woningen, waarvan 2.936 van Charlotte van | Groei 2020 - 2025 | +435 | +75 | +510 Beuningen (27%), 1.200 particuliere huurwoningen en ruim 7.000 koop- | Groei 2025 - 2030 | +470 | +65 | +535 woningen. De koopwoningen hebben gemiddeld een hoge WOZ-waarde. | Totale groei | +905 | +140 | +1.045 Deze is met € 436.200 de hoogste van de regio. | Bron: provinciale prognose Noord-Brabant (2020). • | In Cromvoirt staan 290 woningen, het merendeel koopwoningen. • | In Helvoirt staan 1.680 woningen, waarvan 337 corporatiehuurwoningen | We stellen onze ambitie hoger.

We willen als gemeente bijdragen aan de grote (20%), circa 150 particuliere huurwoningen en een kleine 1.200 koop- | woningbouwopgave in de regio. Vught is immers in trek bij woningzoekenden woningen. De gemiddelde WOZ-waarde van koopwoningen ligt ruim lager | van elders. Als regionaal het tekort niet wordt opgelost, houden we ook in dan in Vught, maar nog altijd boven het regionale gemiddelde. De druk op | Vught schaarste. We richten ons daarom op het toevoegen van circa 2.000 de huurwoningen is er lager dan in Vught: al loopt de zoekduur ook hier | woningen tot 2030. op. • | Daarnaast | staan | in | het | buitengebied | van | de | gemeente | Vught | 425 | Met name een toename van het aantal ouderen woningen. | Door de vergrijzing en (individualisering) stijgt het aantal kleine huishoudens en neemt het aantal oudere huishoudens toe. De komende jaren stijgt met name het aantal (en aandeel) 65-plussers. We zien ook dat het aantal en 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 10 aandeel jonge huishoudens en gezinnen tot 2030 min of meer op peil blijft. Na | De onderzoeken laten zien dat er sprake is van groei. Voor wie en waarom er 2030 daalt het aantal jonge huishoudens en gezinnen. | woningen moeten komen blijkt eenduidig uit de verschillende onderzoeken.

De gemene deler van de onderzoeken is onder te verdelen in enkele trends: Figuur 3.1: Huishoudensontwikkeling binnen de gemeente Vught, 2020 - 2040 2040 | • | De groei van de woningbehoefte in Vught is vooral afhankelijk van binnenlandse en buitenlandse migratie en gezinsverdunning. 2030 | • | Ongeveer 300 huishoudens hebben een dringende verhuiswens. 2025 | • | Er is een grote toename van kleinere (1-2 persoons) huishoudens. 2020 | • | Er is een grote toename van, met name oudere, alleenstaanden. 0 | 2.000 | 4.000 | 6.000 | 8.000 | 10.000 | 12.000 | 14.000 | 16.000 | • | Ouderen willen graag in de eigen woning blijven wonen. tot 35 jaar alleen | tot 35 jaar samen | tot 35 jaar gezin | 35 tot 65 jaar alleen | • | Bij verhuizing willen ouderen graag dichtbij voorzieningen wonen. 35 tot 65 jaar samen | 35 tot 65 jaar gezin | 65 tot 85 jaar alleen | 65 tot 85 jaar samen | • | Er is volgens alle onderzoeken een tekort aan sociale huurwoningen. 85-plus alleen | 85-plus samen | • | In de loop van de tijd zien we in de onderzoeken de vraag verschuiven naar betaalbare woningen: in de huur en in de koop. Hier is het aanbod klein en Bron: Provinciale prognose Noord-Brabant (2020). | neemt af (zeker in de koopsector). In de koopsector lijkt het tekort zich te concentreren bij woningen tot circa € 225.000.

Starters hebben daardoor Veranderende woningvraag | moeite | om | aan | hun | wooncarrière | te | beginnen | vanwege | te | weinig De toename van het aantal oudere huishoudens en het aantal alleenstaanden | geschikte en/of te dure woningen. en | tweepersoonshuishoudens | zorgt | voor | een | veranderende | vraag | naar woningen. Dat blijkt uit het regionale woonwensenonderzoek dat in 2019 ook | Tabel 3.2: Hypotheekmogelijkheden naar bruto jaarinkomen voor Vught is uitgevoerd, en uit lokaal demografisch onderzoek voor de | Indicatie maximale | Indicatie gemeente Vught en Charlotte van Beuningen uit hetzelfde jaar. De uitkomsten | Inkomen | hypotheek | maandlast | Doelgroep/segment van | de | onderzoeken | zijn | niet | identiek | aangezien | het | verschillende | type | € 45.000 | € 200.000 | € 650 | > Doelgroep sociale huur onderzoeken zijn. Logischerwijs komen daar dan verschillende uitkomsten uit. | € 65.000 | € 325.000 | € 1.050 | NHG-grens De onderzoeken laten wel gelijke trends zien. Die geven richtingen aan. | € 85.000 | € 450.000 | € 1.450 Bron: Independer, situatie juni 2021. Wonen en huisvesting vormen namelijk geen harde wetenschap. Prognoses staan nooit op zichzelf en zijn een instrument om grip te krijgen op de | • | Er is volgens alle onderzoeken een grote behoefte aan huur- en koop- woningbehoeften en passende woonprogrammering.

De prognose is het | appartementen, in een variatie aan prijsklassen. Deze vraag komt in grote startpunt en niet het eindpunt in de programmering. | mate van ouderen. Deze groep is redelijk ‘honkvast’. Zij geven aan te willen verhuizen, maar doen dit in de praktijk in beperktere mate. Zij komen 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 11 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 12 doorgaans uit een vertrouwde en goede woonsituatie, die zij niet zomaar opgeven. Ook zijn zij vaak gehecht aan hun tuin. Een bungalow met een (kleine) tuin is in de praktijk minstens zo veel gewenst. Ontwikkeling sociale huur afgewogen Uit de analyses blijkt een tekort aan sociale huurwoningen. De mogelijke ontwikkeling van het sociale huuraanbod in de gemeente Vught hebben we gewogen via drie scenario’s. Hoe ontwikkelt het aantal sociale huurwoningen zich als we van onze ambitie van in totaal 2.000 extra woningen nastreven? 1. Het huidige aantal sociale corporatiehuurwoningen blijft gelijk: als het aantal sociale huurwoningen gelijk blijft, betekent dit dat het aandeel afneemt. Nu staan er 3.270 sociale huurwoningen in de gemeente Vught. Als dit aantal in stand blijft, daalt het aandeel sociale huurwoningen van 24% naar 21% in 2030. 2.

Het huidige aandeel sociale corporatiehuurwoningen (24%) blijft in stand: het aantal sociale huurwoningen zou dan tot 2030 met 210 woningen groeien tot 3.480 sociale huurwoningen. 3. Het aandeel sociale corporatiehuur blijft in alle kernen op het huidige niveau (Helvoirt 20%, Cromvoirt 17%) en gaat in Vught van 26% naar 30%: in dit geval moet tot 2030 in de gemeente Vught de sociale huurvoorraad groeien van 3.270 naar 3.885 woningen: circa 600 sociale huurwoningen extra. Dat is 30% van de totale ambitie in de gehele gemeente Vught. Deze scenario’s illustreren verschillende keuzes in de woningbouwopgave. In het beleid kiezen we voor het uitgangspunt van 30% sociale huur in de ontwikkeling van nieuwbouwwoningen per project van 20 woningen of meer. Dit uitgangspunt geldt ook voor ontwikkelingen in Helvoirt en Cromvoirt. Met dit uitgangspunt volgen we het streven van de rijksoverheid en de regio Noordoost-Brabant om voldoende sociale huurwoningen te realiseren. Dit is ook in lijn met de analyses dat er een tekort aan sociale huurwoningen is. Achtergronden bij verhuiswensen Uit het regionale onderzoek blijkt dat ouderen vaak aangeven dat zij vinden dat zij in een te grote en/of ontoegankelijke woning wonen. Ook onder wat jongere doorstromers zien we steeds vaker terug dat zij naar een kleinere, toe- gankelijke woning willen verhuizen.

Figuur 3.2: Redenen om te verhuizen (doorstromers) Bron: Regionaal woonwensenonderzoek (2019). Onderzoek als bruikbare bouwsteen voor beleid De onderzoeken laten zien waar tekorten zich voordoen. Deze tekorten spreiden zich over alle prijsklassen. In de loop van de tijd verandert dit. Hierdoor is het moeilijk om enkel op deze cijfers keuzes te maken. De keuze wordt ook bepaald door de ambitie die we als gemeente hebben om te werken aan een gevarieerde opbouw. Bovendien komt dit doorstroming ten goede, wat ook bijdraagt aan het verminderen van tekorten.

Planvoorraad in beeld | woningaanbod. De globale verdeling over de kernen is hierbij circa 85% van de In de huidige planlijst heeft de gemeente in totaliteit ruim 2.300 woningen | toevoegingen in de kern Vught, 13% in Helvoirt en 2% in Cromvoirt. De exacte opgenomen voor de periode 2020 – 2030, daarvan zijn er 757 gerealiseerd (zie | verdeling is afhankelijk van de beschikbare locaties. Door de grote regionale ook: | voortgangsrapportage | woningbouw | voorjaar | 2025). | De | huidige | druk op wonen binnen de stedelijke invloedsfeer van ’s-Hertogenbosch voegen inschattingen op landelijk niveau zijn dat in de periode 2030-2040 nogmaals | we liever meer woningen toe. Om dit voor elkaar te krijgen zetten we ons in circa 1 miljoen woningen nodig zijn, naast het doel van 1 miljoen woningen in | voor: de periode 2020-2030. In de verstedelijkingstrategie van de provincie Noord- Brabant worden plaatsen met een station/HOV-knooppunten als belangrijke | • | Splitsing en hergebruik kunnen bijdragen aan behoud van de groene locaties gezien voor de woningbouwopgave in de periode tot 2040. | ruimtes in Vught in combinatie met toevoeging van voldoende woning- bouwaantallen.

Mocht Vught eenzelfde woningbouwambitie voor die periode ten dag leggen | o | Hiertoe | willen | we | ruimte | geven | aan | kleinschalig | splitsen | van als voor dit decennium, dan betekent dit nogmaals een opgave van 1.500-2.000 | woningen, niet voor bedrijfsmatige verhuur. Te denken is aan splitsing woningen. Op dit moment zitten er daarvan ruim 1.000 woningen in de | voor generaties die bij elkaar willen wonen (meergeneratiewoningen, planvoorraad voor na 2030. Als we rekening houden met onze huidige ambities | preluderend op een mantelzorgsituatie). In splitsingsbeleid werken we tot | 2030 | (2.000 | woningen | in | totaal), | planuitval | (een | deel | van | de | de voorwaarden hiervoor uit. Dit moet speculatie voorkomen en woningbouwplannen | kan | om | verschillende | redenen | niet | doorgaan), | de | overlast voor de directe omgeving beperken. landelijke inschatting én de provinciale verstedelijkingsstrategie moet er ook | o | Naast traditionele nieuwbouw zien we ook kansen door benutting van planvoorraad hard worden gemaakt voor na 2030. Ook moet additioneel | bestaand vastgoed dat zijn gebruikswaarde verliest. Dan kan het gaan gekeken worden waar we in Vught nog een schaalsprong kunnen maken. Dit | om maatschappelijk vastgoed, zorggebouwen of grote woningen. met de kwaliteiten van Vught als uitgangspunt.

| • | Een belangrijke factor bij een snelle en kwalitatief goede planrealisatie is de betrokkenheid van de omgeving. Het risico van planvertraging door 3.2 | Inspelen op de behoefte en bieden van kwaliteit | tegengestelde | belangen | is | groot. | Ook | kunnen | omwonenden | juist waardevolle ideeën aandragen die plannen kwalitatief beter maken. De beleidskeuzes in deze woonvisie die betrekking hebben op groei en kwaliteit | Daarom willen we met ontwikkelende partijen methoden ontwikkelen om vatten we samen in de volgende richtinggevende punten: | omwonenden vroegtijdig te betrekken bij plannen, zodat belangen van omwonenden en het maatschappelijk belang van voldoende woningbouw Uitvoeren woningbouwplannen met kwaliteit | adequaat afgewogen worden. De huidige druk op de woningmarkt vraagt dat we ons inzetten voor het | • | Om op korte termijn in de behoefte te kunnen voorzien, willen we op verminderen van deze druk. Toevoeging van de juiste woningen helpt hierbij | locaties | die | snel | beschikbaar | komen | ruimte | bieden | aan | tijdelijke nadrukkelijk. Onze primaire inzet is dan ook het realiseren van voldoende | woonvormen. Dit kan door een tijdelijke woonbestemming en/of een 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 13 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl.

3e addendum 14 tijdelijke woonvorm. Het gaat hierbij om locaties die op korte termijn niet beschikbaar zijn voor permanente bewoning. • Bij woningbouwontwikkelingen geven we als gemeente vanuit dit woon- beleid kwalitatieve kaders mee: met betrekking tot (in willekeurige volg- orde) stedenbouwkundige inpassing, groene omgeving en een kwalitatief woningbouwprogramma. Dit moet bijdragen aan de belevingskwaliteit van het wonen in Vught, en aan een passend woonaanbod voor woning- zoekers. De groene structuur van Vught, Helvoirt en Cromvoirt is het vertrekpunt. Meer nieuwbouw in Vught mag niet leiden tot een ‘verstening’ van deze groene structuur en de openbare ruimte. Vanuit deze woonvisie leggen we bij locatieontwikkeling de uitdaging neer om door nieuwbouw juist de ruimtelijke kwaliteit en groen van plekken in de kernen te versterken. Wij stimuleren dit door via bijvoorbeeld prijsvragen initiatiefnemers voor woningbouw uit te dagen om kwalitatieve toevoegingen te realiseren, met aandacht voor de omgevingskwaliteit. Te denken is daarbij ook aan geveltuinen en daktuinen, naast verhoging van gebruiks- en belevingskwaliteit van de bestaande groene structuur. Hoe dit exact vorm krijgt, werken we uit in de omgevingsvisie.

Inzetten op gevarieerd woningaanbod De toevoegingen in de komende jaren vormen een waardevol instrument om een aantal gewenste ontwikkelingen in de gemeente vlot te trekken. Daarbij gaat het logischerwijs om het ontwikkelen van woonproducten die nu onvoldoende in de gemeente Vught aanwezig zijn. Ten tweede is woningbouw een strategisch instrument om aanpassingen in de bestaande voorraad mogelijk te maken (verversen van bijvoorbeeld corporatiebezit) of om doorstroming vlot te trekken. Tot slot biedt doorstroming kansen voor meer variatie in opbouw van wijken of dorpskernen. Figuur 3.1: Voorbeeld van een 'doorstroomtreintje'. Van startersappartementen naar seniorenbungalow Bij veel woningbouwplannen ligt de differentiatie al vast. Hier is onze inzet beperkt, tenzij sprake is van planaanpassing. Op dat moment zullen we het plan toetsen op basis van de kaders uit deze woonvisie. Nieuwe ontwikkelingen waarvan het programma nog niet bekend is toetsen we sowieso op basis van deze woonvisie. Woningbouwprogramma We hanteren een woningbouwprogramma in lijn met de Wet versterking regie volkshuisvesting met drie woningbouwcategorieën. Deze worden landelijk geïndexeerd.

• Voor sociale huur en huur in het toegankelijke segment hanteert de gemeente het uitgangspunt dat Toegelaten Instellingen (woningbouwcorporaties) de preferent partner zijn bij de bouw van sociale huurwoningen of middenhuur. Voor zowel de corporaties als voor andere verhuurders zijn sociale huurwoningen: o Woningen met een aanvangsprijs tot de DAEB-huurgrens (€932,93 prijspeil 1-1-2026); o Woningen die minimaal 25 jaar worden aangeboden met een sociale huurprijs, worden toegewezen aan de doelgroep voor sociale huurwoningen conform de Woningwet en ook aan aandachtsgroepen als uitstromers, urgenten en statushouders;

o | Woningen | die | een | kwaliteit | hebben | die | in | de | corporatiesector | kader van prestatieafspraken gaan we met de corporaties na hoe zij invulling gebruikelijk is. | willen geven aan deze en andere investeringsopgaven in deze woonvisie. Als er in een plan minder sociale huurwoningen worden gebouwd, betekent dit | Prioriteit ligt daarbij vanuit de gemeente bij investeringen in sociale huur: wel | dat | de | ontwikkelende | partij | dit | elders | in | de | kern | moet | (laten) | • | In alle drie de kernen willen we het aandeel sociale huurwoningen op peil compenseren. | houden dan wel vergroten. Dit door 30% sociale huur te realiseren in projecten van 20 nieuwbouwwoningen of meer en bij kleinere projecten Woningbouwcategorie | Aandeel | Prijsgrenzen (per 1-1-2026) | een bijdrage in dit segment te realiseren. Sociale huur | 30% | Huur tot €932,93 Segment | tot | landelijke | 36,67% | - Koop tot €420.000 | De nieuwbouw van sociale huurwoningen biedt de corporaties ruimte om in de betaalbaarheidsgrens | - | Huur | vanaf | €932,93 | tot | €1.228,07 | bestaande voorraad tot een ‘verversing’ van het bestaande bezit te komen. Dit (liberalisatiegrens middenhuur) | kan door als tegenhanger van nieuwbouwwoningen uit de bestaande voorraad Vrij segment | 33,33% | te verkopen, of als ze echt gedateerd zijn te slopen.

Met de corporaties willen we verkennen of en hoe zij bij verkoop van huurwoningen kunnen bijdragen Figuur 3.2: Schematische weergave van het programma | aan | meer | betaalbare | koopwoningen | (via | bijvoorbeeld | maatschappelijk gebonden eigendom). Realiseren sociale huurwoningen Met name mensen aan de onderkant van de woningmarkt ervaren de nadelige | Toevoegingen voor doorstromers en middengroepen effecten van verdringing als gevolg van schaarste. Ook de opgave rond het | Nieuwbouw voor middengroepen is nodig om doorstroming te stimuleren, we huisvesten | van | ouderen | of | bijzondere | doelgroepen | landt | (al | dan | niet | zetten daarbij in op woningbouw met diverse woningtypes en woningen tot de gedeeltelijk) in de sociale huur. Daarom sturen we als gemeente actief op | landelijke | betaalbaarheidsgrens. | Ook | toevoeging | van | vrije | sector toevoeging van voldoende sociale huurwoningen. Sociale huurwoningen zijn | huurwoningen draagt bij aan doorstroming. Daarbij denken we bijvoorbeeld voor ons woningen van woningcorporaties (officieel: toegelaten instellingen), | aan | doorstroming | van | ouderen | die | het | gemak | kiezen | van | relatief omdat zij een langjarige betrokkenheid hebben bij de volkshuisvesting in de | ‘comfortabele’ huur in plaats van de zorg voor een eigen woning. gemeente | Vught.

| Bij | nieuwe | planontwikkelingen | gaan | we | met | de ontwikkelende partij en (een van) de corporaties om tafel om samen te | Bij realisatie van woningen in deze segmenten is het belangrijk dat woningen bekijken hoe toevoeging in het sociale segment op de betreffende locatie | ook voor de toekomst behouden blijven voor de beoogde doelgroepen. gerealiseerd kan worden. | Prijsstijgingen kunnen ervoor zorgen dat woningen verloren gaan voor deze Vanuit de veelheid aan opgaven waarvoor de corporaties staan is het onzeker | doelgroepen. Inzet van instrumentarium moet dit voorkomen. Dit vraagt of de corporaties alle gewenste investeringen de komende jaren aankunnen. | echter wel actieve sturing door de gemeente en inzet van personele capaciteit. Landelijk is vastgesteld dat de investeringsruimte rond 2030 eindig is. In het | Het gaat hierbij om de volgende instrumenten: 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 15 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 16 • Nieuwbouw moet een marktconforme prijs-kwaliteitverhouding hebben. Dit betekent dat bij betaalbare koopwoningen concessies gedaan worden in oppervlak van de woning en van de kavel. • We wegen de inzet van een doelgroepenverordening af (conform het Besluit ruimtelijke ordening/Omgevingsbesluit).

Deze verordening biedt de mogelijkheid om nieuwe middenhuur- en betaalbare koopwoningen (tot € 200.000, na invoering van de Omgevingswet waarschijnlijk de NHG- grens) beschikbaar te houden voor de beoogde doelgroep voor zeker 10 jaar. Bij de afweging om dit instrument in te zetten kijken we enerzijds naar de effectiviteit, anderzijds naar noodzakelijke personele inzet rond implementatie en handhaving. • Met de corporaties onderzoeken we de mogelijkheden rond de inzet van maatschappelijk gebonden eigendom, zoals koopgarant. Ook willen we afspraken maken over de mogelijke inzet van een zelfbewoningsplicht bij verkoop van corporatiewoningen. • We dagen ontwikkelaars uit om een deel van hun programma te realiseren via een vorm van maatschappelijk gebonden eigendom of erfpacht, om zo een blijvend betaalbaar aanbod te realiseren. • Daarnaast leggen we in anterieure overeenkomsten bij nieuwe koopwoningen een zelfbewoningsplicht en een anti-speculatiebeding op voor koopwoningen tot de landelijke betaalbaarheidsgrens (€420.000, prijspeil 2026). Daarbij hanteren we een termijn tot 5 jaar na het ondertekenen van de koop(-aanneem)overeenkomst, met de zelfbewoning vanaf datum eerste inschrijving tot 5 jaar na het ondertekenen van de koop(-aanneem)overeenkomst.

• Initiatiefnemers moeten bij nieuwbouw koopwoningen tot de landelijke betaalbaarheidsgrens de toewijzing laten verlopen via een loting onder toezicht van een notaris. Koopwoningen boven deze grens mogen via een eigen methode worden toegewezen. De gemeente heeft voor alle woningen een voorkeur voor een procedure waarbij mensen met binding met Vught voorrang krijgen. • Woningen tot de landelijke betaalbaarheidsgrens mogen niet per opbod worden verkocht. De verkoopprijs is maximaal de landelijke betaalbaarheidsgrens. • Bij woningtypologie volgen we de ruimtelijke mogelijkheden per locatie, waarbij we een mix van grondgebonden en gestapelde woningen nastreven. Belangrijker dan typologie is de toegankelijkheid van woningen. Bewonersbetrokkenheid, initiatieven en collectief wonen Wij hechten veel waarde aan participatie van inwoners bij planontwikkelingen. Dat geven we invulling vanuit twee invalshoeken. In de eerste plaats richten we ons op participatie van omwonenden bij nieuwe ontwikkelingen. Wij stellen richting ontwikkelende partijen als voorwaarde dat zij omwonenden vroegtijdig betrekken bij de planvoorbereiding volgens het Vughtse participatiebeleid. Met omwonenden en ontwikkelende partijen evalueren we de betrokkenheid om zo te komen tot een goed werkbare aanpak.

Naast participatie van omwonenden bij plannen van ontwikkelaars, zien we kansen voor meer participatie binnen woningbouwplannen. Dan gaat het bijvoorbeeld om initiatieven van (groepen) inwoners; door zelfwerkzaamheid of collectieve organisatie, zoals bij Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). We stimuleren en faciliteren dit eigen initiatief, mits passend binnen de kwalitatieve doelstellingen van de woonvisie. Wij treden daarbij als gemeente op als ‘matchmaker’, waarbij we initiatiefnemers in contact brengen en begeleiden in het gesprek met ontwikkelende partijen/grondeigenaren en vice versa. Zo geven we mogelijkheden voor deze initiatieven een prominentere plek bij ontwikkelingen. Concessies zijn nodig Tot slot: meer bouwen en ook nog bouwen in het betaalbare segment vraagt een stevige gemeentelijke regie. Hier komen nog ambities bij vanuit andere 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 17 beleidsdomeinen, zoals parkeren, infrastructuur en bereikbaarheid en een groene ruimtelijke structuur. De ambities samen kunnen ertoe leiden dat andere kwaliteitsaspecten onder druk komen te staan, zoals kleine woonoppervlakten of geen/weinig buiten- ruimte. Wij houden als gemeente vast aan een minimumkwaliteit van woning- bouw, waarbij we voor reguliere woningen uitgaan van een woonoppervlak van minimaal 50 m 2.

Dit betekent wel dat we rekening moeten houden met concessies bij planontwikkelingen door bijvoorbeeld het toestaan van meer woonlagen of een meer compacte stedenbouwkundige opzet. Acties en instrumenten 1. Uitwerken woningsplitsingsbeleid. 2. Ontwikkelen methoden voor participatie bij planontwikkeling. 3. Ruimte bieden aan tijdelijke woonbestemming en/of tijdelijke woonvormen op locaties die snel beschikbaar zijn, en voorlopig niet in beeld zijn voor permanente bewoning. 4. Implementeren set passende maatregelen om nieuwe middenhuur- woningen en koopwoningen: bijvoorbeeld doelgroepenverordening, afspraken over Koopgarant of erfpacht, zelfbewoningsplicht en anti- speculatiebeding tot € 600.000,-. Mede ten behoeve van variatie in prijsniveaus binnen de koopsector. 5. Matchmaking tussen bewonersinitiatieven voor (collectieve) woonvormen en begeleiding in de samenwerking met ontwikkelende partijen. 4 | Wonen en zorg In beginsel kunnen mensen met een zorgvraag in Vught zelfstandig wonen. Wonen in een zorginstelling is alleen nodig bij een intensieve zorgvraag. Een toegankelijke woning en woonomgeving, en sociale netwerken maken het mogelijk om lang (en weer) zelfstandig te wonen.

Tussenvoorzieningen zijn in Vught en Helvoirt beschikbaar; zelfstandig geclusterd met zorg in de directe nabijheid zodat mensen hun zelfstandigheid behouden maar de veiligheid ervaren van een beschutte omgeving. Bovendien beperkt een prettige omgeving een beroep op zorg; een belangrijke bijvangst gelet op de personeelstekorten in de zorg. 4.1 | Groeiende behoefte geclusterde woonvormen | Om op deze ontwikkeling in te spelen is de landelijke Taskforce Wonen en Zorg in het leven geroepen. De Taskforce stimuleert een betere afstemming tussen Mensen die zorg nodig hebben, wonen tegenwoordig meer zelfstandig thuis | behoefte, woonaanbod en zorgaanbod. Gemeenten zouden daartoe een dan | in | de | afgelopen | decennia. | Het | gaat | om | mensen | met | een | (licht) | woonzorgvisie moeten maken. In de woonvisie werkt de gemeente Vught dit verstandelijke beperking, met een psychiatrische aandoening, met een (lichte) | uit voor zover het gaat om de gewenste woonsituatie bij de mensen die weer lichamelijke beperking of ouderen met ziekten en/of beperkingen. Dit betekent | of langer zelfstandig thuis wonen. dat meer mensen met een zorgvraag in reguliere woningen wonen. De zorg is bij deze groepen meer ingericht op (mantel)zorg aan huis.

Dit is doorgaans ook | Woonzorgopgaven door weer en langer thuis goed mogelijk door de inzet van domotica (thuistechnologie ook voor zorg op | Het aantal ouderen neemt toe. In 2020 was zo’n 33% van de huishoudens van afstand) en intensieve zorg aan huis (Wlz-zorg via een Volledig of Modulair | Vught 65 jaar of ouder. In 2030 is dit aandeel naar verwachting 41%. Daarmee Pakket Thuis/VPT of MPT). Dit is echter niet altijd haalbaar, omdat bijvoorbeeld | groeit ook het aantal mensen met ouderdomsziekten, bijvoorbeeld dementie. vereenzaming op de loer ligt. Naast zorg is dan ook welzijn minstens zo belang- | De meeste ouderen zijn gezond en kunnen regulier wonen. Dat geldt naar rijk. Te denken is aan ontmoeting, vrijetijdsbesteding, zingeving en activiteiten. | schatting voor zo’n driekwart van de ouderen. Dan gaat het om 3.200 oudere Makkelijk toegankelijke woningen met de mogelijkheid van ontmoeting zijn | huishoudens in 2020 die regulier wonen, en 3.990 oudere huishoudens in 2030. dan nodig. Dit speelt in Vught mogelijk nog sterker dan elders door de snelle vergrijzing. Niet iedereen redt zich daarbij volledig op eigen kracht in zijn huis of omgeving. Dit komt voort uit het moeilijk rond kunnen komen, eenzaamheid en/of een ondersteunings-/zorgvraag. In buurten met veel sociale huurwoningen komen deze opgaven vaak samen. Dit zet de leefbaarheid in deze buurten onder druk.

865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 18 Figuur 4.1: Prognose vraag woonvormen onder ouderen, 2020 - 2040 | Weinig mensen passen hun woning preventief aan op de veranderende 7.000 | levensfase. Dit is echter wel wenselijk, zodat valongelukken in huis voorkomen 6.000 | worden. Niet altijd is het (kosten)efficiënt om woningen aan te passen. Een 5.000 | andere keuze kan zijn om meer geschikt aanbod toe te voegen door middel van 4.000 | nieuwbouw. Daarbij is het wel weer de vraag of ouderen daadwerkelijk bereid 3.000 | zijn te verhuizen (zie vorige hoofdstuk). In het vervolg duiden we dit aan met 2.000 | 3.200 | 3.610 | 3.990 | 4.170 | 4.160 | toevoeging van ‘toegankelijke woningen’. 1.000 0 | Toegankelijke woning 2020 | 2025 | 2030 | 2035 | 2040 | In een toegankelijke woning zijn alle primaire vertrekken als woonkamer, keuken, badkamer en een slaapkamer zonder traplopen bereikbaar (te maken). Het gaat dan Regulier wonen | Geclusterd wonen | 24-uurszorg SOM | 24-uurszorg PG | bijvoorbeeld om appartementen (met lift) of bungalows. Deze woningen zijn geschikt voor bewoning door ouderen (met mogelijk functiebeperkingen), maar niet Bron: Woonzorgweter Companen (2021). | uitsluitend. Ook andere leeftijdsgroepen (bijvoorbeeld jonge stellen) kiezen voor een dergelijke woning.

Een deel van de ouderen dat zelfstandig blijft wonen, zoekt een toegankelijke woning: of door aanpassing van de eigen woning of door verhuizing naar een | Geclusterd wonen voor ouderen andere woning. De meeste woningen in Vught zijn aanpasbaar via bijvoorbeeld | Naast ouderen die zelfstandig willen en kunnen blijven wonen, is er een groep de aanleg van een traplift. Slechts 4% van de woningen is al volledig aangepast. | die geclusterd wil of moet wonen. Zij willen zelfstandig wonen, met andere ouderen (of andere huishoudenstypen) samen. Geclusterde woonvormen zijn Figuur 4.2: Aanpasbaarheid woningvoorraad Vught dan passend. Dan gaat het bijvoorbeeld om een hofje of appartementen met gemeenschappelijke voorzieningen. Juist aan dit soort tussenvormen (tussen volledig zelfstandig en in een zorginstelling in) ontbreekt het nu. In deze geclusterde woonvormen kunnen bewoners elkaar ondersteunen, of kunnen zorgorganisaties efficiënter thuiszorg aanbieden. Naar verwachting neemt de vraag naar dit type woonvormen toe van 850 in 2020 naar 1.270 in 2030. Deze vraag zal deels door nieuwbouw en deels in de bestaande voorraad op- gevangen worden. Bron: Stec Groep (2018). 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 19 Geclusterd wonen | zelfstandigheid van een zorgvrager vaak niet meer mogelijk.

Ondersteuning van Het gezamenlijk kenmerk van de geclusterde woonvormen is dat ze een zekere | de mantelzorger heeft een belangrijke betekenis voor het lang zelfstandig mate van beschutting en gemeenschap bieden. In de woonvisie gaat het om: | kunnen wonen; door aanbod van respijtzorg of pauze-woningen. - geclusterd wonen met zorg nabij: appartementen of seniorenwoningen in de | Hoe mensen wonen heeft ook betekenis voor contacten die mensen hebben nabijheid van een zorginstelling, waaronder aanleunwoningen; - geclusterd wonen zonder zorg: seniorenwoningen, hofjeswoningen etc. die niet | en het gevoel van eenzaamheid. Door afnemende mobiliteit zijn mensen in de directe nabijheid van een zorginstelling liggen. | minder goed in staat om hun leven in te richten en worden zij afhankelijker. Ook neemt ontmoeting af, en ontstaat het risico van vereenzaming. Aanbod Figuur 4.3: Prognose vraag geclusterde woonvormen onder ouderen, 2020 - 2040 | van ontmoetingsplekken, een toegankelijke openbare buitenruimte en bereik- 2.500 | bare voorzieningen kunnen helpen eenzaamheid te voorkomen. Door aandacht 2.000 | 420 | voor de inrichting van wooncomplexen of de openbare buitenruimte (gericht 380 | 210 | op ontmoeting) kan het gevoel van eenzaamheid verminderd worden.

1.500 | 310 | 190 | Ook inwoners geven aan dat zij met name mogelijkheden zien om wonen met 270 | 150 1.000 | 230 | 130 | zorg mogelijk te maken op plekken waar al (zorg)voorzieningen zijn: 120 | 1.470 | 1.640 500 | 1.040 | 1.260 850 | Figuur 4.4: Geschikte plekken voor wonen met zorg volgens inwoners 0 2020 | 2025 | 2030 | 2035 | 2040 Geclusterd wonen | 24-uurszorg SOM | 24-uurszorg PG Bron: Woonzorgweter Companen (2021). Tot slot zijn er ook ouderen die het niet zelfstandig redden. De behoefte aan zorgplekken | voor | 24-uurszorg | neemt | vooral | door | de | vergrijzing | naar verwachting toe van 350 in 2020 (120 plekken voor somatische zorg en 230 voor psychogeriatrische zorg) naar 460 in 2030 (150 om 310 plekken). Randvoorwaarden langer zelfstandig: mantelzorg, ontmoeting Bij het langer zelfstandig wonen wordt een steeds groter belang gehecht aan hulp vanuit de omgeving: de mantelzorg. Zeker de partner als mantelzorger heeft | hierbij | een | belangrijke | rol. | Bij | het | wegvallen | van | de | partner | is | Bron: Inwonerpeiling woonvisie Vught (2021). 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum | 20 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl.

3e addendum 21 Wonen voor mensen met beperkingen Mensen met een (licht) verstandelijke beperking wonen tegenwoordig vaak verspreid in gewone wijken, en veel minder vaak in (grootschalige) zorg- instellingen, zoals vroeger. Voor hen zijn woonvormen met (ambulante) begeleiding noodzakelijk, meer gespikkeld in de wijken. Ook in de psychiatrie is sprake van een verschuiving van wonen in een zorginstelling naar zelfstandig wonen met begeleiding. Het gaat dan om mensen in de instellingen voor Beschermd Wonen (BW) die eigenlijk zelfstandig zouden moeten kunnen wonen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting van deze groep en maken afspraken over de aantallen ‘uitstromers’ (contingentafspraken). Tot 2022 ligt die verantwoordelijkheid bij een aantal centrumgemeenten (voor de gemeente Vught is dat ’s-Hertogenbosch). Vanaf 2022 delen gemeenten deze verantwoordelijkheid. Hoewel bij deze afspraken vaak spreiding over de gemeenten het uitgangspunt is, zien we in Vught dat mensen graag in de gemeente blijven wonen vanwege de aanwezige zorg- voorzieningen en het netwerk. Deze huisvestingsopgave speelt dan ook relatief sterk in Vught. Een vergelijkbare ontwikkeling is er bij de Maatschappelijke Opvang (MO, zoals verslaafdenopvang, vrouwenopvang).

Tot slot noemen we in deze opsomming jongeren die uitstromen uit de jeugdhulp en met spoed een zelfstandige en liefst ook een zeer betaalbare woonplek nodig hebben. Daarbij moet desgewenst ambulante begeleiding beschikbaar zijn. Deze huisvestingsopgaven komen relatief sterk in sociale huurwoningen terecht. Dit heeft twee effecten om rekening mee te houden: in de eerste plaats is een deel van de sociale huurwoningen niet beschikbaar voor de ‘reguliere’ doelgroep (verdringing). In de tweede plaats staan de sociale huur- woningen in enkele wijken waardoor daar kwetsbare groepen bovengemiddeld vaak wonen (concentratie). Deze trends laten zich vangen in de volgende concrete opgaven, waarbij tot 2028 in Vught de volgende aantallen wooneenheden gewenst zijn: • Intramuraal: +20 psychiatrisch, +25 VG, +15 Zintuiglijke beperking, +0 Lichamelijke beperking • Extramuraal: +5 psychiatrisch, +5 VG, +5 Zintuiglijke beperking, +5 Lichamelijke beperking 4.2 Toegankelijke woning in een prettige omgeving De beleidskeuzes in deze woonvisie die betrekking hebben op wonen met zorg vatten we samen in de volgende richtinggevende punten: Toegankelijke woning en woonomgeving Het is belangrijk dat de woningen en de omgeving mensen de gelegenheid biedt om mee te doen in de samenleving.

Dit vraagt aandacht voor betaalbaar- heid van het wonen, en toevoeging van toegankelijke woningen in een toegankelijke omgeving. De woningen moeten aansluiten bij de veranderende woonwensen vanuit het langer zelfstandig wonen (vanuit een brede doelgroep: huur en koop en in diverse prijssegmenten). • Gelet op vergrijzing is toevoeging van woningen voor ouderen gewenst. Verhuizing naar een geschikte woning ondersteunt de zelfstandigheid. Bovendien komen door doorstroming van ouderen naar deze woningen, woningen voor gezinnen vrij, en kan de beschikbare woonruimte in Vught effectief benut worden. De verhuizing naar een geschikte woning gaat niet vanzelf. Mensen wonen vaak goed, tegen relatief lage maandlasten. Bovendien zijn zij (sociaal) verbonden met hun woning en de buurt. Door toegankelijke woningen toe te voegen in wijken waar veel ouderen wonen 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 22 stimuleren we de doorstroming. Gelet op het feit dat de groei van de woningbehoefte per saldo vooral komt door meer 65-plussers, zal het grootste deel van de nieuwe woningen goed toegankelijk moeten zijn. Daarom geven we als kader mee dat alle nieuwe woningen nabij dagelijkse voorzieningen (ontmoeting en boodschappen) toegankelijk (te maken) zijn. Wij maken een inspiratielijst van maatregelen die de toegankelijkheid van woningen vergroten.

• Ten behoeve van de GGZ-doelgroep gaat het om locaties nabij zorg- voorzieningen. • Als gemeente stimuleren we de verhuizing van ouderen naar toegankelijke woningen. Hiertoe willen we met de expertise vanuit makelaars, Ouderen Samen en de corporaties goed in beeld brengen welke kwaliteiten ouderen in de kernen bij planontwikkeling echt belangrijk vinden. Daarnaast willen we door voorlichting en informatievoorziening ouderen informeren en ondersteunen bij een verhuizing; dan wel wat nodig is om zelfstandig te blijven wonen (inclusief koppelkansen met verduurzaming van hun woning die dan aan de orde is). Dit gebeurt nu al in samenwerking tussen Ouderen Samen en Charlotte van Beuningen. We betrekken hierbij liefst ook makelaars, omdat zij ook veel bij de doelgroep over de vloer komen. • Ook de woonomgeving moet toegankelijk zijn en uitnodigen voor gezond gedrag. Dit betekent dat de openbare ruimte is ingericht om te bewegen en te ontmoeten. Daarbij geldt ook dat er aandacht is voor veilige routes van (nieuwe) woonplekken naar voorzieningen. Hoe we dit willen bereiken werken we uit in de nota gezondheidsbeleid en de lokale inclusieagenda. • Soms is aanpassing van bestaande woningen nodig, omdat ook de nodige mensen blijven wonen op de plek waar zij zich thuis voelen. Aanpassing van woningen is primair de verantwoordelijkheid van inwoners zelf.

Voor aanpassing van huurwoningen maken we afspraken met de corporaties, waarbij we ook de mogelijkheden onderzoeken van preventieve aan- passingen met de inzet van middelen die de gemeente bespaart op Wmo- aanpassingen op een later moment. • Voor uitstroom uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang maken we contingentafspraken met de woningcorporaties. Onze inzet is om naar rato van onze omvang bij te dragen aan de regionale opgave door realisatie van vormen van beschut en zelfstandig wonen voor de doelgroep BW, uitstroom BW en realisatie van kleinschalige opvang voor MO. Ruimte voor tussenvormen Een deel van onze inwoners is afhankelijk van een veilige/beschutte omgeving, soms ook met zorg nabij. Dit speelt in het bijzonder een rol bij het wegvallen van een (verzorgende) partner. Wij vinden het belangrijk dat verspreid over de gemeente nabij (zorg)voorzieningen voor deze inwoners een geclusterd woonaanbod aanwezig is. • Wij werken mee aan initiatieven voor geclusterd wonen, mits dit initiatief kan rekenen op een investerende partij en voldoende potentiële belang- stelling vanuit de eigen kern. Dit kan in de vorm van een hofjesconcept, mantelzorg- of woonzorgconcepten. Maar ook door combinaties van jong en oud in een complex. Deze initiatieven zijn in alle kernen mogelijk, maar hebben vanwege de schaal van de kernen de meeste potentie in Helvoirt en Vught.

• Van het woningbouwprogramma in de gemeente Vught willen we dat tot 2030 circa 20% gerealiseerd wordt als geclusterde woonvorm (voor ouderen, en diverse andere zorggroepen). Met een ambitie van 2.000 woningen komt dit neer op de toevoeging van 400 eenheden. Deze eenheden kunnen voor een deel ook door aanpassing van bestaande woonvormen worden gerealiseerd. Aan meer aanbod werken we in beginsel niet mee, vanwege beschikbare Wmo-middelen. 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl. 3e addendum 23 • We werken mee aan enkele tussenvoorzieningen voor jongeren die (tijdelijk) huisvesting zoeken, als opstap naar zelfstandigheid. Het gaat dan om een enkele wooneenheid. Hierover willen we prestatieafspraken maken met de corporaties. Ontmoeting en mantelzorg Zoals eerder gesteld is langer en weer zelfstandig wonen ook afhankelijk van mogelijkheden voor ontmoeting en mantelzorg. • Bij inrichting en beheer van de openbare (buiten)ruimte besteden we aandacht aan toegankelijkheid en ontmoeting. De wijkpunten hebben een grote rol als ontmoetingsplek gericht op minstens ‘samen koffie drinken’. • We ondersteunen de ontwikkeling van woonvormen waarbij ontmoeting of mantelzorg makkelijker mogelijk gemaakt worden. Hierbij is te denken aan gebouwen met een gemeenschappelijke functie, hofjes, etc.

We geven binnen ruimtelijk-planologische kaders de mogelijkheid voor de ontwikkeling van mantelzorgwoningen of meergeneratiewoningen. In het op te zetten splitsingsbeleid zoeken we naar mogelijkheden voor splitsing van grote woningen tot meergeneratiewoningen, waardoor mantelzorg makkelijker mogelijk is. Hierbij zijn we terughoudend met aanvullende eisen om dergelijke ontwikkelingen ook daadwerkelijk mogelijk te maken. • Tot slot besteden we vanuit ons sociaal beleid extra aandacht aan voorzieningen om mantelzorgers te ondersteunen en te ontlasten. Dit kan door bijvoorbeeld respijtzorg. Dit werken we uit in onze Lokale Sociale Agenda. Spreiding over wijken en kernen Tot slot zien we veel woonzorgopgaven gebundeld terugkomen in enkele wijken met veel betaalbare huurwoningen. Dit leidt potentieel tot concentratie van kwetsbare groepen. Dit voorkomen is lastig, omdat we gebonden zijn aan het betaalbare woningaanbod. Waar zich mogelijkheden voordoen benutten we die. • Met corporaties maken we afspraken over de toepassing van de contingentenregeling voor de uitstroom uit Beschermd Wonen, Maat- schappelijke Opvang of uit de Jeugdhulp met verblijf richting betaalbare sociale huurwoningen. Hierbij leggen we een zwaarder accent op wijken met relatief minder sociale huurwoningen en naar rato spreiding over Helvoirt en Vught.

Hierdoor maken we optimaal gebruik van de draag- kracht van de gemeenschappen, en voorkomen we overbelasting in sommige huurwijken. De inzet van de gemeente is om de corporaties nadrukkelijk te ondersteunen bij het gesprek met de buurt hierover, gericht op draagvlak in de buurten. Vanuit de gemeente zetten we in op begeleiding van deze doelgroepen (en hun omgeving). De afspraken maken we met de politie, de woningcorporatie en Wegwijs+ en welzijns- werk, gericht op een ‘zachte landing in de wijk’. Dit moet omwonenden zekerheid geven dat er goed omgegaan wordt met eventuele signalen van overlast en draagt zo bij aan draagvlak en tolerantie in de buurt. • Voor Helvoirt op kernniveau en voor Vught op wijkniveau werken we vanuit de filosofie van woonservicegebieden de woon-dienstenstructuur uit. Dit betekent dat we bestaande ontmoetings- en zorgfaciliteiten in buurten benutten als centrale voorziening voor een wijk/kern. Nabij deze voorziening benutten we woningbouwlocaties met voorrang voor toe- gankelijke en geclusterde woonvormen, waarbij we inspelen op de door- stroommogelijkheden in de wijk. Met de corporaties maken we afspraken over aanpassing van woningen in een straal rond deze voorzieningen. Omdat het gaat over zo gewoon mogelijk wonen, blijft in deze gebieden reguliere huisvesting aanwezig. 865.102 | Concept-Woonvisie 2021 - 2025: Groei met Vughtse kwaliteit – Incl.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vught.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/fe4cfa02-ce85-4e0c-8f1a-62bec3f0c5e7?agendaItemId=40f8478c-cffb-431f-ab04-797fb520874f