CConstaterende datVught
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 - Eindrapport Rekenkamer Vught Kosten Jeugdhulp

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente VughtBij agendapunt: Rekenkamer Vught onderzoek Kosten Jeugdhulp13.213 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Op deze onderdelen beschikt de gemeente over directe sturingsmogelijkheden, die in de huidige praktijk nog niet altijd volledig worden benut. Hoewel het onderzoek zich niet primair richt op de uitvoering van taken in het kader van de toegang tot jeugdhulp bij Wegwijs+, ontstaat uit gesprekken met medewerkers van de gemeente Vught en de accounthouder bij de centrumgemeente Den Bosch (RIOZ) het volgende beeld: • In de praktijk blijkt het niet altijd eenvoudig om weerstand te bieden aan de druk van ouders, zorgaanbieders en andere verwijzers om zwaardere, gelijktijdige of langdurigere zorgtrajecten 23 in te zetten. De uiteindelijke inzet van zorg komt daardoor niet uitsluitend tot stand via het toepassen van regels en procedures, maar ook via afstemming tussen betrokken partijen. Dit vraagt om een stevige positionering van de toegang en voldoende bestuurlijke en organisatorische ondersteuning. Daarnaast stelt dit eisen aan de rol, toerusting en handelingsruimte van betrokken medewerkers. Tegelijkertijd heeft de gemeente de formele kaders voor de toegang recent aangescherpt, onder meer via de Verordening Jeugdhulp 2026 en de daarbij behorende beleidsregels. Deze aanpassingen zijn mede bedoeld om kritischer te kunnen toetsen op de noodzaak, passendheid en omvang van jeugdhulp.

Omdat deze kaders recent zijn ingevoerd, kunnen de effecten hiervan op de instroom, inzet en kosten van jeugdhulp ten tijde van dit onderzoek nog niet worden vastgesteld. • Het ontstaan en voortbestaan van wachtlijsten vergroot de druk op klantmanagers om tijdig passende ondersteuning voor jeugdigen te organiseren. Daarbij speelt niet alleen de wens om risico’s voor jeugdigen te voorkomen een rol, maar ook de wettelijke zorgplicht van gemeenten. In de praktijk kan dit ertoe leiden dat zorgtrajecten eerder worden ingezet, uitgebreid of voortgezet wanneer onzekerheid bestaat over alternatieve vormen van ondersteuning of de beschikbaarheid daarvan. • Uit de gesprekken met betrokkenen komt naar voren dat binnen de gemeente sterk is ingezet op een toegankelijke en dienstverlenende houding richting inwoners. Verschillende gesprekspartners geven aan dat in de afgelopen jaren vanuit management en bestuur beperkt is gestuurd op het begrenzen van de inzet van jeugdhulp, mede vanuit het uitgangspunt dat niemand tussen wal en schip mocht vallen. In de praktijk kan dit ertoe leiden dat het stellen van grenzen binnen de toegang minder vanzelfsprekend is. Volgens betrokkenen werkt dit door in de wijze waarop hulpvragen worden beoordeeld en de inzet van ondersteuning wordt afgewogen.

• De druk op het indiceren en inzetten van zwaardere vormen van jeugdhulp wordt versterkt doordat Wegwijs+ niet altijd zelf kan voorzien in lichtere en passende vormen van ondersteuning. De beschikbare capaciteit, in combinatie met wachtlijsten, maakt dat lichtere vormen van jeugdhulp niet altijd tijdig kunnen worden ingezet, waardoor sneller wordt uitgeweken naar specialistische zorg. • Er zijn weliswaar volumeleidraden voor zorgtrajecten opgesteld, waarin normtrajecten en maxima voor het aantal behandelingen zijn opgenomen, maar hiervan kan in de praktijk worden afgeweken. De gemeente, Wegwijs+ en de klantmanagers hebben invloed op zorgtrajecten die zij zelf indiceren en op niet-medische handelingen. Op verwijzingen via bijvoorbeeld de huisarts heeft de gemeente echter geen directe invloed. Dit geldt ook in belangrijke mate voor verlengingen van dergelijke trajecten. Wel kan de gemeente op lokaal niveau afspraken maken met (collectieven van) huisartsen over de inzet van zorg. De analyse laat zien dat met name de kosten voor specialistische jeugdhulp zijn toegenomen. De beïnvloedingsmogelijkheden van de gemeente liggen daarmee in belangrijke mate in het beperken van de instroom naar en inzet van deze vormen van zorg.

Dit vraagt om een toegang die in staat is om hulpvragen breed te beoordelen en, waar mogelijk, eerst lichtere vormen van ondersteuning in te zetten voordat wordt doorverwezen naar specialistische zorg. Op landelijk niveau wordt deze sturingsopgave onderkend en versterkt. In het kader van de voorgenomen wetswijziging rond stevige lokale teams wordt ingezet op een grotere rol van gemeenten in de toegang tot jeugdhulp. Het uitgangspunt is dat gemeenten via sterke, multidisciplinaire teams eerder in beeld zijn bij hulpvragen en beter in staat zijn om te bepalen welke ondersteuning passend is. Deze ontwikkeling is erop gericht om meer grip te krijgen op verwijzingen, inclusief verwijzingen via huisartsen, en om integrale afwegingen centraal te stellen. De wetswijziging brengt daarmee ook verwachtingen met zich mee voor gemeenten. Van lokale teams wordt verwacht dat zij beschikken over voldoende expertise, mandaat en handelingsruimte om zelfstandig 24 afwegingen te maken, regie te voeren en waar nodig te begrenzen. Dit vraagt om een verschuiving van een voornamelijk coördinerende rol naar een meer sturende en normerende rol binnen het systeem. Daarnaast is nauwere samenwerking met huisartsen van belang om verwijspatronen beter te beïnvloeden en alternatieven voor specialistische zorg nadrukkelijker te benutten.

Ook binnen de gemeente Vught wordt ingezet op het versterken van deze rol. De doorontwikkeling van de toegang (Wegwijs+), het programma Duurzame Hulpverlening, de Verordening Jeugdhulp 2026 en initiatieven zoals project GROEN zijn gericht op het verbeteren van de sturing op jeugdhulp. Deze initiatieven sluiten inhoudelijk aan bij de benodigde richting van verandering, met name door te sturen op de beperking van instroom, duur en intensiteit van zwaardere vormen van zorg. Tegelijkertijd bevinden deze ontwikkelingen zich grotendeels nog in de implementatiefase, waardoor de effecten op de beperking van instroom en beperking zorgintensiteit op dit moment nog beperkt zichtbaar zijn in de kostenontwikkeling. De bovenstaande bevindingen leiden tot de conclusie dat de kostenstijging niet uitsluitend het gevolg is van externe factoren zoals verwijzingen via huisartsen, het gedrag van zorgaanbieders en de verwachtingen van ouders, maar in belangrijke mate samenhangt met keuzes en werkwijzen binnen het gemeentelijk domein. De belangrijkste mogelijkheden om de kostenontwikkeling te beïnvloeden liggen daarmee binnen de invloedssfeer van de gemeente, met name in de toegang en de sturing op gebruik en intensiteit van zorg. Verdere doorontwikkeling van deze onderdelen is nodig om deze mogelijkheden beter te benutten.

De voorgenomen wetswijziging onderstreept dat van gemeenten wordt verwacht dat zij deze rol nadrukkelijker invullen. Zonder versterking van de toegang en een meer consistente toepassing van kaders en normering blijft het risico bestaan dat volume en zorgintensiteit blijven toenemen, en daarmee ook de kosten. Dit betekent dat de sturingsmogelijkheden van de gemeente zich, mede gezien de sterke groei van de specialistische jeugdhulp en de toename van het zorgvolume, in de praktijk met name richten op het versterken van de toegang. Dit betreft onder andere het vergroten van het mandaat en de handelingsruimte van Wegwijs+, evenals het beter positioneren van de toegang om zelf lichtere vormen van ondersteuning te bieden en niet uitsluitend door te verwijzen. Daarnaast ligt er een opgave in het consequenter toepassen van normering en het actief sturen op de duur en intensiteit van zorgtrajecten. Ook liggen er mogelijkheden in het beter benutten van lichtere en preventieve vormen van ondersteuning en in het beïnvloeden van verwijspatronen, bijvoorbeeld door samenwerking met huisartsen te intensiveren. Voor de gemeenteraad ligt hierbij primair een rol in het stellen van kaders en het controleren van de uitvoering.

De raad heeft recent nieuwe kaders vastgesteld via de Verordening Jeugdhulp 2026, waarin onder meer voorwaarden en uitgangspunten voor de inzet van jeugdhulp zijn vastgelegd. Omdat deze verordening recent is ingevoerd, kunnen de effecten hiervan op het gebruik en de kosten van jeugdhulp ten tijde van dit onderzoek nog niet worden vastgesteld. Daarnaast kan de raad zijn kaderstellende en controlerende rol invullen door het college actief te bevragen op de uitvoering van deze kaders, de ontwikkeling van het jeugdhulpgebruik, de zorgintensiteit en de kostenontwikkeling. Ook kan de raad zich laten informeren over de voortgang en resultaten van het programma Duurzame Hulpverlening en andere maatregelen die zijn gericht op het versterken van de sturing, beheersbaarheid en toekomstbestendigheid van de jeugdhulp. Het onderscheid tussen beïnvloedbare en niet-beïnvloedbare factoren betekent dat de gemeente beperkte directe invloed heeft op externe instroom, zoals verwijzingen via huisartsen en druk vanuit ouders en aanbieders, maar wel direct kan sturen op de wijze waarop hulpvragen worden beoordeeld, hoe kaders en normering worden toegepast en in hoeverre alternatieven voor specialistische zorg daadwerkelijk worden benut. Juist op deze punten ligt de grootste sturingsruimte voor de gemeente. 25 5.

Conclusies en aanbevelingen Dit hoofdstuk bevat de belangrijkste conclusies van het onderzoek naar de kostenontwikkeling van de jeugdhulp in de gemeente Vught, aangevuld met aanbevelingen. Daarbij staat de vraag centraal in hoeverre de gemeente in staat is om de kostenontwikkeling te beïnvloeden en welke maatregelen nodig zijn om deze beter beheersbaar te maken. 5.1 Ontwikkeling van de kosten De kosten van jeugdhulp in de gemeente Vught zijn de afgelopen jaren sterk en versneld gestegen. Met name binnen de (specialistische) jeugd -GGZ is sprake van langere en zwaardere trajecten. Daarnaast is een relatief klein aantal casussen verantwoordelijk v oor een groot deel van de totale kosten, waardoor de kostenontwikkeling kwetsbaar is. De ontwikkeling in Vught sluit aan bij bredere landelijke ontwikkelingen. Uit de Meta -analyse Jeugdhulp 2022 (KokxDeVoogd) blijkt dat gemeenten er niet altijd in slagen om tijdig passende ondersteuning te bieden vanuit de sociale basis en de toegang. Hierd oor neemt het gebruik van individuele, vaak zwaardere, voorzieningen toe. Tegelijkertijd is landelijk geen duidelijke verschuiving zichtbaar van specialistische naar lichtere vormen van jeugdhulp. De gemeente Vught zet daarom in op het versterken van preve ntie en de toegang, onder meer via project GROEN 25, de Verordening Jeugdhulp 2026 en het programma Duurzame Hulpverlening.

Deze ontwikkelingen sluiten aan bij de landelijk gewenste beweging naar passende en minder specialistische ondersteuning. Omdat deze initiatieven zich grotendeels nog in de implementa tiefase bevinden, kan op dit moment echter nog niet worden vastgesteld in hoeverre zij reeds bijdragen aan het beperken van de kostenontwikkeling. Ook in vergelijking met andere gemeenten valt de ontwikkeling in Vught op. Uit een vergelijking met de gemeenten Bernheze en Sint -Michielsgestel blijkt dat zowel de totale uitgaven aan jeugdhulp als de uitgaven per jeugdige in Vught in de periode 2020 -2024 het sterkst zijn gestegen 26. Dit wijst erop dat naast landelijke en regionale ontwikkelingen ook factoren binnen de lokale uitvoeringspraktijk bijdragen aan de kostenontwikkeling. 5.2 Oorzaken van de kostenstijging De analyse laat zien dat de kostenstijging niet wordt veroorzaakt door één afzonderlijke factor, maar door een combinatie van een toenemende instroom, een hogere zorgintensiteit en een beperkte begrenzing van zorgtrajecten. De instroom vormt daarbij slecht s een deel van de verklaring. De sterkste kostenontwikkeling wordt veroorzaakt doordat jeugdigen vaker specialistische zorg ontvangen, trajecten langer duren en meerdere vormen van ondersteuning gelijktijdig worden ingezet. De eerste schakel is de instroom in de jeugdhulp.

In absolute aantallen nam het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp toe van 610 in 2022 naar 823 in 2024, een stijging van 35%. Dit tegen de achtergrond dat het totaal aantal jeugdigen in deze periode relatief gelijk is gebleven (een stijging van 1,3% tussen 2022 en 2024). Ook regionaal is sprake van een stijging van het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdzorg (namelijk 14% tussen 2022 en 2024) , maar deze stijging is minder sterk dan in Vught. Ook in vergelijking met Bernheze (stijging aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulp tussen 2022 en 2024 van 12%) en Sint-Michielsgestel (stijging van 13%) is de relatieve groei van het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp in Vught het grootst. De ontwikkeling kan 25 Met het project GROEN beoogt de gemeente Vught in te zetten op de ontwikkeling van nieuwe hulpvormen. Het streven is onder andere om de beweging te maken naar toegankelijke lichte ondersteuning in plaats van de duurdere gespecialiseerde jeugdhulp waarvoor een beschikking noodzakelijk is. 26 Uitgaven t.o.v. totaal aantal jongeren in de gemeente; niet t.o.v. het aantal jongeren in de jeugdzorg 26 daarmee niet hoofdzakelijk worden verklaard door demografische ontwikkelingen maar hangt vooral samen met een toename van het gebruik en de intensiteit van jeugdhulp.

Wanneer wordt gekeken naar de toegang tot jeugdhulp, valt op dat deze in Vught in belangrijke mate wordt bepaald door verwijzingen via de huisarts (42%) en de gemeentelijke toegang, Wegwijs+ (35%). In vergelijking met de regio is het aandeel verwijzingen via huisartsen relatief hoog, terwijl het aandeel verwijzingen via de gemeentelijke toegang juist lager ligt. De huisarts kan zelfstandig verwijzen naar specialistische jeugdhulp. Binnen de gemeentelijke toegang blijkt uit de gesprekken dat de afweging om specialistische zorg in te zetten niet altijd eenvoudig is. Onder invloed van wachtlijsten, druk vanuit ouders en aanbieders en de wettelijke zorgplicht wordt in sommige situaties relatief snel opgeschaald naar zwaardere vormen van ondersteuning. De grootste bijdrage aan de kostenontwikkeling wordt geleverd door specialistische jeugdhulp, met name de ambulante GGZ. Hoewel ook in Bernheze en Sint -Michielsgestel de ambulante GGZ de grootste zorgcategorie vormt, is de groei van deze categorie in Vught het sterkst. Daarnaast wijzen zowel de gemeente als het RIOZ erop dat zorgtrajecten gemiddeld langer duren dan voorheen en dat vaker sprake is van zwaardere ondersteuning. Ook neemt het aantal maatwerkvoorzieningen toe in situaties waarin reguliere zorg ontoereikend is.

Uit de analyse blijkt bovendien dat de stapeling van zorg – het gelijktijdig inzetten van meerdere vormen van ondersteuning voor één jeugdige – in Vught sterker is toegenomen dan in de meeste gemeenten in de regio 27. Daarnaast worden zorgtrajecten regelmatig verlengd, terwijl bestaande normenkaders in de praktijk niet altijd begrenzend werken. Hierdoor neemt niet alleen het aantal jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdhulp toe, maar ook de gemiddelde duur en intensitei t van de ingezette ondersteuning. We hebben onderzocht of naast het toenemend gebruik van jeugdhulp , er ook sprake is van een prijseffect (toegenomen kosten per eenheid zorgproduct); dit is niet het geval, zo blijkt uit gesprekken met het RIOZ. Samenvattend laat de analyse zien dat de kostenontwikkeling in Vught niet uitsluitend wordt verklaard door een grotere instroom, maar vooral door de toenemende inzet van specialistische zorg, langere en intensievere trajecten en een grotere stapeling van ondersteuning. De vergelijking met de regio en vergelijkbare gemeenten laat zien dat deze ontwikkelingen zich in Vught sterker voordoen dan elders, wat erop wijst dat naast landelijke en regionale ontwikkelingen ook gemeente -specifieke factoren bijdragen aan de kostenontwikkeling.

5.3 Beïnvloedbaarheid: aan welke ‘’knoppen’’ kan er gedraaid worden? De analyse laat verder zien dat de gemeente Vught slechts gedeeltelijk invloed heeft op de ontwikkeling van de jeugdhulpkosten. Een deel van de factoren die de kosten bepalen, ligt buiten de directe invloedssfeer van de gemeente. Dit betreft onder meer de verwijzingen door huisa rtsen en andere wettelijke verwijzers, het handelen van zorgaanbieders, landelijke wet - en regelgeving en de regionale inrichting van de inkoop van jeugdhulp via het RIOZ. Ook de keuze voor de huidige bekostigingssystematiek en de regionale contractering vallen buiten de directe invloed van de gemeente Vught. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de belangrijkste mogelijkheden om de kostenontwikkeling te beïnvloeden wel degelijk binnen het gemeentelijk domein liggen. Met name de wijze waarop de 27 In de gemeente Sint -Mtel bleek de stijging van gestapelde producten tussen 2022 en 2024 wel hoger dan in Vught. 27 toegang functioneert, de samenwerking tussen ketenpartners, de bestuurlijke aansturing en de informatiepositie van de gemeente zijn bepalend voor de mate waarin grip kan worden gehouden op de instroom, de duur en de intensiteit van jeugdhulp. Op deze onder delen liggen de belangrijkste aangrijpingspunten voor verdere verbetering.

5.4 Aanbevelingen De gemeente Vught is diverse trajecten gestart om in het sociaal domein grip te krijgen op de uitvoering en de uitgaven. Op basis van ons onderzoek dragen wij de onderstaande aanbevelingen aan, wetende dat de gemeente zich bewust is van de problematiek en volop inzet om de uitgaven te beheersen. Naar verwachting worden eind 2026 de eerste resultaten hiervan zichtbaar. Om de kostenontwikkeling te beheersen is het noodzakelijk om de toegang tot jeugdhulp, de sturing op verwijzingen en de samenwerking tussen betrokken partijen te versterken. Daarom doen wij het college de volgende aanbevelingen: Aanbeveling 1. Versterk de uitvoering Uit het onderzoek blijkt dat de gemeentelijke toegang de belangrijkste sturingsmogelijkheid vormt om de instroom, duur en intensiteit van jeugdhulp te beïnvloeden. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat de toegang in de praktijk niet altijd een voldoende begrenzende werking heeft. Onder invloed van complexe casuïstiek, wachtlijsten, maatschappelijke druk en de wettelijke zorgplicht bestaat het risico dat uit zekerheid of risicomijding eerder wordt gekozen voor het inzetten of verlengen van specialistische zorg. 1a. Versterk de deskundigheid, het mandaat en de handelingsruimte van Wegwijs+ om hulpvragen kritisch te beoordelen en, waar passend, zelf lichtere vormen van ondersteuning in te zetten. 1b.

Hanteer normtrajecten en volumeleidraden als uitgangspunt bij de indicatiestelling en motiveer afwijkingen hiervan expliciet. 1c. Voer periodieke heroverwegingen uit bij langdurige trajecten en maak verlengingen en stapeling van zorg expliciet onderdeel van de besluitvorming. Aanbeveling 2. Versterk het gemeentelijk beleid en de regierol Een aanzienlijk deel van de verwijzingen verloopt via huisartsen en andere wettelijke verwijzers. Hoewel de gemeente hierop geen directe invloed heeft, kan zij vanuit haar regierol wel bijdragen aan een betere afstemming tussen de betrokken partijen. 2a. Maak structurele afspraken met huisartsen, Wegwijs+ en zorgaanbieders over verwijsgedrag en de inzet van passende (lichte) ondersteuning. Aanbeveling 3. Versterk de bestuurlijke sturing en het opdrachtgeverschap Het onderzoek laat zien dat effectieve sturing vraagt om duidelijke bestuurlijke kaders en consistente ondersteuning van de uitvoering. Wanneer bestuurlijke rugdekking ontbreekt, bestaat het risico dat uit voorzichtigheid eerder wordt gekozen voor het inzetten of voortzetten van zorg. 3a. Zorg voor voldoende bestuurlijke rugdekking voor Wegwijs+ bij het toepassen van de Verordening Jeugdhulp 2026 en het begrenzen van de inzet van specialistische zorg. 3b.

Agendeer binnen de regionale samenwerking de mogelijkheden om de sturing op volume, zorgintensiteit en bekostiging verder te versterken. 28 Aanbeveling 4. Versterk de informatiepositie Uit het onderzoek blijkt dat relevante sturingsinformatie vaak pas met vertraging beschikbaar komt. Hierdoor is beperkt zicht op actuele ontwikkelingen in het zorggebruik en de kosten. 4a. Ontwikkel een periodieke managementrapportage met actuele informatie over instroom, zorggebruik, zorgintensiteit en kosten. Informeer ook de raad periodiek over de ontwikkelingen. 4b. Monitor structureel de duur van trajecten, verlengingen, stapeling van zorg en verwijspatronen. 4c. Gebruik deze informatie periodiek binnen de PDCA-cyclus om tijdig bij te sturen en de effecten van genomen maatregelen te evalueren. Deze aanbevelingen verhouden zich goed tot de resultaten uit het meta -onderzoek naar jeugdhulp (uitgevoerd door KokxDeVoogd en gepubliceerd in december 2022). Hieruit blijkt dat net als in Vught de transformatie van de jeugdzorg bij gemeenten nog zeer uiteenloopt. 29 Bijlage - onderzoeksaanpak en onderbouwing financiële analyse Onderzoeksaanpak Dit onderzoek is uitgevoerd in de periode december 2025 tot en met juni 2026. De onderzoeksopzet is gebaseerd op een combinatie van documentanalyse, data- analyse en interviews, zodat zowel kwantitatieve als kwalitatieve inzichten konden worden verkregen.

Allereerst is gebruikgemaakt van schriftelijke informatie die binnen de gemeente Vught beschikbaar is. Dit betreft onder meer beleidsdocumenten, financiële overzichten, interne notities en rapportages. Deze documenten zijn gebruikt om inzicht te krijgen in de geldende regelgeving, ontwikkeling van de kosten, de inrichting van het jeugdhulpsysteem en de wijze waarop de gemeente hierop stuurt. Daarnaast zijn interviews gehouden met betrokkenen binnen het jeugddomein. Gesproken is met de kwartiermaker Duurzame Hulpverlening en Business Control, medewerkers van de gemeente Vught die betrokken zijn bij het jeugdbeleid en de uitvoering daarvan, met de coördinator van de vakgroep Jeugd van Wegwijs+ (de organisatie die verantwoordelijk is voor de toegang tot jeugdhulp) en met de manager en strateeg voor de gezamenlijke inkoop van zorg in de jeugdhulpregio Noordoost Brabant (RIOZ). De interviews zijn gebruikt om de bevindingen uit de documentanalyse en data - analyse te verdiepen en te duiden. Voor de analyse van het gebruik van jeugdhulp en de kostenontwikkeling is gebruikgemaakt van data uit het regionale dashboard dat door RIOZ is ontwikkeld. Dit dashboard bevat gegevens over verleende zorg in zowel de gemeente Vught als in de regio Noordoost -Brabant.

De onderzoekers hadden geen directe toegang tot dit dashboard, maar hebben via medewerkers van de gemeente Vught gerichte inf ormatie opgevraagd en ontvangen. Daarnaast hebben de onderzoekers gebruik gemaakt van (openbare) financiële gegevens uit de P&C-cyclus (begrotingen en jaarrekeningen) en gegevens van het CBS (IV3 -data over kosten jeugdhulp en demografische data) Deze gegevens zijn gebruikt om trends in gebruik, kosten en verwijspatronen in kaart te brengen. Voor een vergelijking van de ontwikkeling van de kosten, de verwijzing naar en het gebruik van de jeugdhulp is de gemeente Vught vergeleken met twee andere gemeenten in de jeugdhulpregio Noordoost Brabant: Sint-Michielsgestel en Bernheze. Hiervoor is mede gekozen gelet op de beschikbaarheid van specifieke data uit het dashboard van RIOZ over de ontwikkeling van de jeugdhulp28. Daarnaast is gebruikgemaakt van analyses en rapportages die zijn opgesteld binnen het programma Duurzame Hulpverlening. Dit programma is in 2025 gestart met als doel te komen tot een toekomstbestendige, effectieve en financieel houdbare inrichting van Wegw ijs+, zodat inwoners duurzaam passende zorg en ondersteuning ontvangen. Binnen het programma wordt onder meer gewerkt aan het versterken van het inzicht in en de sturing op data, financiën, beleid en de inzet van jeugdhulp.

De binnen dit programma ontwikkelde inzichten en analyses hebben bijgedragen aan het verdiepen van de onderzoeksbevindingen. De onderzoekers zijn de kwartiermaker en medewerkers van dit programma erkentelijk voor hun bijdrage aan dit onderzoek. Tijdens de uitvoering van het onderzoek heeft het proces van dataverzameling en analyse bijgedragen aan het versterken van het gesprek binnen de gemeente over de kostenontwikkeling van de jeugdhulp. Met name tussen verschillende betrokken disciplines, zoals beleid en financiën, is meer 28 De VNG -benchmark voor jeugdhulpkosten, waarin de gemeente Vught is opgenomen, bevat niet de gedetailleerde gegevens die voor dit onderzoek benodigd waren. Om die reden is ervoor gekozen een eigen benchmarkonderzoek uit te voeren, waarbij gebruik is gemaakt van specifiekere gegevens. Het is daarom verklaarbaar dat de uitkomsten van de VNG-benchmark en de benchmark in dit onderzoek van elkaar verschillen, aangezien beide benchmarks zijn gebaseerd op verschillende datasets en vergelijkingsmethoden. gezamenlijk inzicht ontstaan in de opbouw van de kosten en de onderliggende ontwikkelingen. Het onderzoek heeft hiermee aangesloten bij en bijgedragen aan een ontwikkeling die binnen de gemeente al in gang is gezet, gericht op het vergroten van inzicht en het versterken van de sturing op jeugdhulp.

Afbakening van het onderzoek Dit onderzoek richt zich op de toegang tot jeugdhulp en de inzet van jeugdhulp. Het onderzoek richt zich daarmee niet op de sociale basis en het bredere welzijnsdomein (w.o. Welzijn Vught). Gelet op de focus van het onderzoek gericht op de sturingsmogelijkheden van de gemeente, gaat dit onderzoek ook niet in op landelijke ontwikkelingen en de bredere context van het jeugdhulpstelsel. Hiertoe behoort onder meer de actuele en voortdurende discussie over de reikwijdte van jeugdhulp, met als belangrijk onderdeel het verwijsrecht van huisartsen (met eventuele toekomstige beperking van dit verwijsrecht), personeelstekorten en arbeidsmarktkrapte, de landelijke toename van complexiteit en zorgzwaarte (w.o. de toename van individuele begeleiding), de ‘open einde financiering’ binnen de Jeugdwet29, de dialoog over het normaliseren van jeugdhulp en het medicaliseren van jeugdhulp. De mogelijkheden voor de gemeente Vught om te sturen in het regionale samenwerkingsverband zijn aanwezig, maar gelet op de positie als één van de kleinere gemeenten in dit samenwerkingsverband zijn deze in zekere mate beperkt. Om die reden is hier niet specifiek onderzoek naar gedaan.

Daarnaast is geen onderzoek gedaan naar de effectiviteit van de lopende en recente initiatieven binnen de gemeente Vught die in dit rapport | worden genoemd, zoals de doorontwikkeling van Wegwijs+, het programma Duurzame Hulpverlening, de Verordening Jeugdhulp 2026, project GROEN en de versterking van samenwerking en toegang. Om die reden kunnen geen conclusies worden getrokken over de resultaten of effecten van deze initiatieven op het gebruik en de kosten van jeugdhulp. Onderbouwing financiële analyse In de financiële analyse is gebruik gemaakt van data uit het RIOZ-platform over de gemiddelde waarden in de gemeenten in de regio, en van de zogeheten IV-3 data van het CBS over de periode 2020-2026 om een vergelijking te kunnen maken tussen Vught en de (in omvang vergelijkbare) gemeenten Bernheze en Sint -Michielsgestel. Deze bevatten de begrotings- en jaarrekeninggegevens van de gemeenten in Nederland voor de uitgaven (=lasten) op taakvelden en balansposten (activa en passiva). Voor dit onderzoek is een selectie gemaakt van de uitgaven in het taakveld Sociaal Domein | die toegewezen kunnen worden aan jeugdhulp. Deze selectie is toegepast op de jaar rekeninggegevens (=realisatie) die beschikbaar zijn over de periode 2020-2026; dit betreft de periode 2020 | tot en met 2024, omdat de jaarrekeninggegevens over de jaren 2025 en 2026 nog niet beschikbaar zijn.

Voor de vergelijking is voor de jaren 2025 en 2026 gebruik gemaakt van de begrotingsgegevens. De uitgaven in het taakveld Sociaal Domein die kunnen worden toegewezen aan Jeugdhulp verschillen over de jaren in de IV-3 data van CBS. De volgende subtaakvelden binnen het taakveld Sociaal Domein zijn | geselecteerd om de vergelijking tussen uitgaven van gemeenten mogelijk te maken: Jaarrekening 2020 t/m 2022:uitgaven voor (incl. IV | -3 taakveldcode): • | Wijkteams (6.2) • | Maatwerkdienstverlening 18 - (6.72) • | Geëscaleerde zorg 18- (6.82) 29 Gemeente zijn wettelijk verplicht jeugdhulp te verlenen aan iedereen die daar recht op heeft, ongeacht de daarvoor begrote (gemeentelijke) budgetten of de uitputting daarvan. 30 Jaarrekening 2023 en 2024:uitgaven voor (incl.

IV | -3 taakveldcode): • | Wijkteams (6.2) • | Maatwerkdienstverlening 18- (6.72); dit subtaakveld is vanaf 2023 op € 0 gesteld • | Jeugdhulp be1egeleiding (6.72a) • | Jeugdhulp behandeling | (6.72b) • | Jeugdhulp dagbesteding (6.72c) • | Jeugdhulp zonder verblijf overig | (6.72d) • | Pleegzorg (6.73a) • | Gezinsgericht (6.73b) • | Jeugdhulp met verblijf overig (6.73c) • | Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf (6.74a) • | Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf (6.74b) • | Gesloten plaatsing (6.74c) • | Geëscaleerde zorg 18- (6.82) • | Jeugdbescherming (6.82a) • | Jeugdreclassering (6.82b) Begroting 2025 en 2026: uitgaven voor (incl. IV -3 taakveldcode) • | Toegang en eerstelijnsvoorz. Jeugd (6.22) • | Jeugdhulp ambulant lokaal (6.751) • | Jeugdhulp ambulant regionaal (6.752) • | Jeugdhulp ambulant landelijk (6.753) • | Jeugdhulp met verblijf lokaal (6.761) • | Jeugdhulp met verblijf regionaal (6.762) • | Jeugdhulp met verblijf landelijk (6.763) • | PGB Jeugd (6.792) • | Jeugdbescherming (6.821) • | Jeugdreclassering (6.822) • | Coördinatie en beleid Jeugd (6.92) Naast de in dit onderzoek gehanteerde benchmark beschikt de gemeente Vught ook over een benchmarkanalyse van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

De VNG maakt gebruik van een andere vergelijkingssystematiek, waarbij referentiegemeenten worden geselecteerd op basis van kenmerken die volgens onderzoek samenhangen met het gebruik van jeugdhulp, zoals het aantal jeugdigen, het aandeel minimahuishoudens, de bevolkingsdichtheid en het aandeel jongeren dat opgroeit in armoede. Hierdoor wijkt de samenstelling van de vergelijkingsgroep af van de benchmark die in dit onderzoek is gebruikt. Voor de gemeente Vught hanteert de VNG de gemeenten Edam-Volendam, Leusden, Midden- Delfland, Scherpenzeel en Uitgeest als referentiegemeenten. De informatie uit deze analyse maakt geen deel uit van dit rapport. 31

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vught.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/b5cf8194-f091-4af3-a8fd-49c385682a21?agendaItemId=8e91cd57-ddbd-48a5-966d-956ea8b1740a