9. Raadsinformatiebrief Meicirculaire gemeentefonds 2022

vice Raadsinformatiebrief Datum

21 juni 2022

Onderwerp

Meicirculaire gemeentefonds 2022 Z21 - 245726

Zaaknummer Documentnr.

UIT /22-494011

Inleiding Op 1 juni 2022 is de meicirculaire 2022 gepresenteerd. De meicirculaire is gebaseerd op de Voorjaarsbesluitvorming van het Rijk. Deze circulaire is de ingewikkeldste sinds 20 jaar omdat het de herverdeling van het gemeentefonds bevat en de mutaties naar aanleiding van de Voorjaarsnota van het Rijk.

Voorgeschiedenis Vooruitlopend op deze meicirculaire is een Maartbrief verschenen. In deze Maartbrief is een eerste beeld gegeven van de gevolgen van de belangrijkste maatregelen uit het coalitieakkoord, een indicatie van het bedrag voor een eenmalige energietoeslag en extra informatie over de nieuwe verdeling van het gemeentefonds. Deze aankondigingen zijn genoemd en deels verwerkt in de Burap-1 2022 en de kadernota 2023-2026.

Inhoudelijk In dit hoofdstuk gaan we in op de mutaties van het gemeentefonds n.a.v. de meicirculaire

gemeentefonds 2022. Mutaties meicirculaire op het meerjarensaldo € I.OOO' z

a»

s

3.1 Mutaties Gemeentefonds

2.474

3.781

3.2 Mutaties in exploitatie n.a.v. meicirculaire 2022

-1.482

-595

= 4.754

6.043

4.396

-199

-73

-19

ITTETTTTl-Mu.zllEAIT3.+ +W .77li.."w J 3.1

Mutaties gemeentefonds

In onderstaande tabel is een specificatie weergegeven van de mutaties in het gemeentefonds 2022

en volgende jaren n.a.v. de meicirculaire 2022.

LITEZ

ETIREEHAETEREZ

Accresontwikkeling (incl. Herverdeeleffect, uitname volkshuisvestingfonds en woningbouwimpuls)

3.350

Accresontwikkeling 2022

866

Ontwikkeling uitkeringsbasis in meicirculaire 2022

-59

4.727

6.151

1/8

4.522

g

Vught Plafon d BCF, on derschrijding in jaar 2021

182

Opschalingskorting (lagere ap paraatsko sten ), schrapp en oploop Energietoeslag

-27

-30

-38

34

34

-134 34

-143 34

-137

-137

-138

-138

963 403

Jeugdzorg (coalitieakkoord) Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (Coalitieakkoord) Extra capa citeit BOA' s

34

W OZ waardering en aanpassing rekentarieven 2023 Suppletie-uitkering Bommenregeling

25

Mantelzorgbeleid

so

Uitvoeringskosten klimaatakkoord

232

Inkomstenderv ing 20 (Covid) Participatie (IU)

13 131

123

129

137

90

Voogdij/18+ (IU)

30

34

35

36

37

Overige

7

-4

-5

-6

TIEEIIREEIRRTIJEEI Accres ontwikkeling (incl. Herverdeeleffect, uitnamen volkshuisvestingfonds en woningbouw impuls) De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt nu nog voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van "trap op, trap af' (oftewel normeringssystematiek) hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. Vanaf 2026 zal het gemeentefonds niet langer meer volgens de normeringssystematiek geïndexeerd worden. Er zal geen volume accres (compensatie van de bevolkingstoename en reëel accres) meer berekend worden, alleen nog een nominaal accres voor de loon- en prijsontwikkelingen. Vanaf 2026 is het accres vastgezet op een plus van€ 840 miljoen bovenop de stand van de miljoenennota 2022. De accressen zijn tot en met 2025 hoger bijgesteld ten opzichte van de maartbrief als gevolg van Vennootschapsbelasting; koppeling AOW (algemene Ouderdomswet) aan stapsgewijze verhoging minimumloon; inkomstenbelasting box 3 en defensie uitgaven. Het vastzetten van het accres voor 2026 betekent een nadeel ten opzichte van 2025. Voor de voeding van de specifieke uitkeringen Volkshuisvestingfonds en Woningbouwimpuls wordt in de jaren 2023 t/m 2025 per fonds, per jaar€ 125 miljoen onttrokken aan het accres.

Invoering nieuwe verdeling gemeentefonds De invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds zal plaatsvinden per 1 januari 2023. In deze meicirculaire is het herverdeeleffect (op basis van uitkeringsjaar 2022) voor onze gemeente definitief vastgesteld op € 88 per inwoner negatief. Op de definitieve stand van de herverdeeleffecten is het ingroeipad gebaseerd. Het ingroeipad wordt beperkt tot 3 jaar, t/ m

2/8

wc 2025, op maximaal€ 37,50 per inwoner. Ter compensatie van het overige nadeel ontvangen we een suppletie-uitkering. Naar aanleiding van de evaluatie van het nieuwe verdeelstelsel zal besloten worden over het verdere verloop van het ingroeipad (vanaf 2026) en hoe de suppletieuitkering van dan nog € 1.605.34 7 afgebouwd wordt. Ontwikkeling uitkeringsbasis. Omdat het totale bedrag van het gemeentefonds landelijk gelijk blijft, wordt bij een landelijke stijging/ daling van de aantallen per maatstaf het bedrag per maatstaf gewijzigd. Dit heeft nu voornamelijk te maken met de ontwikkeling van het aantal inwoners. Plafond btw-compensatiefonds (BCF). In de septembercirculaire 2021 is een voorschot op de onderschrijding van het BCF-plafond voor 2021 ontvangen. Dit is de definitieve afrekening. Lagere apparaatskosten (Opschalingskorting). Het kabinet heeft besloten, net als voor 2020 t/m 2022, ook de oploop van de opschalingskorting voor 2023 t/m 2025 incidenteel te schrappen. Vanaf 2026 geldt vooralsnog, zoals voorzien, een korting van in totaal€ 975 miljoen cumulatief. Het is aan een nieuw kabinet om te besluiten over de opschalingskorting voor 2026 en verder. Naar aanleiding van de Maartbrief was hiervoor al een raming opgenomen. Het gepresenteerde bedrag is het verschil tussen de raming naar aanleiding van de Maartbrief en het definitieve bedrag uit deze circulaire.

Energietoeslag. Gemeenten hebben de bevoegdheid gekregen om via de categoriale bijzondere bijstand een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. Onderdeel van het aan de gemeenten landelijk toekende budget is een bijdrage van € 40 miljoen landelijk voor de uitvoeringskosten. Jeugdzorg (coalitieakkoord). Ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg wordt in 2023 incidenteel € 1,454 miljoen ter beschikking gesteld. In de kadernota 2023 is al een indicatief bedrag opgenomen voor 75% van deze extra middelen voor de gemeente Vught. Bij het afsluiten van de hervormingsagenda wordt besloten over de extra middelen voor 2024 en verder. Het advies van de Commissie van Wijzen vormt het uitgangspunt. Omdat de uitkomsten van de Hervormingsagenda nog onzeker zijn is voor 2024 en verder 75% van het landelijke geraamde extra bedrag verwerkt in onze berekeningen. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (coalitieakkoord). In het coalitieakkoord is opgenomen dat het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp Wmo. De aanpassing dient vanaf 2025 te leiden tot een taakstellende besparing van € 95 miljoen. De gemeentefonds uitkering wordt vanaf 2025 met dit bedrag verlaagd. Extra capaciteit Buitengewoon opsporingsambtenaren (Boa's).

Boa's zijn de in de afgelopen jaren steeds meer taken gaan uitvoeren. Deze middelen zijn bestemd voor (extra) capaciteit van BOA's in de openbare ruimte.

3/8

we Waardewring Onroerende Zaken (WOZ) waardering en aanpassing tekentarieven. De marktontwikkeling van de WOZ-waarden wordt niet helemaal teniet gedaan door de aangepaste rekentarieven in de berekening van het gemeentefonds. De marktwerkingen bij woningen tussen 1 januari 2021 en 1 januari 2022 wordt geschat op 13,5% en voor niet-woningen op 1%. Bommenregeling. Voor verschillende projecten binnen Vught is een vergoeding van 68% van de gemaakte kosten voor het opsporen en ruimen van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog aangevraagd. Door middel van deze circulaire zijn deze kosten vergoed. Mantelzorgbeleid. Voor een betere zorg en ondersteuning voor ouderen thuis, zijn in 2021 middelen beschikbaar gesteld om de toegang tot lokale regelingen voor mantelzorgers te vereenvoudigen en de regellast voor mantelzorgers bij de aanvraag van deze voorzieningen te verminderen. In deze meicirculaire is de tweede tranche aan middelen beschikbaar gesteld. Uitvoeringskosten klimaatakkoord. De middelen die we reeds ontvangen voor de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid, zijn onvoldoende om de reeds in 2022 gewenste versnelling teweeg te brengen. Daarom worden toekomstige uitvoeringsmiddelen naar voren geschoven. Over de resterende middelen vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), Interprovinciaal Overleg (IPO) en het Rijk.

Afrekening inkomstenderving toeristenbelasting 2022. In 2020 is een voorschot ontvangen ter compensatie van inkomstenderving 2020 als gevolg van Corona. In de decembercirculaire heeft al een afrekening plaatsgevonden voor de inkomstenderving van marktgelden, leges (Bouwen en wonen; Burgerzaken; Evenementen). Via deze circulaire wordt nog€ 13.000 afgerekend voor de toeristenbelasting. Participatie. Naast de loon- en prijsstijging wijzigt dit bedrag door actualisatie van de verdeling van Wet sociale werkvoorziening (Wsw)-middelen. Daarnaast worden vanaf 2023 de budgetten van Nieuw Wajong en Nieuw begeleiding vanuit de integratie uitkering overgeheveld naar de algemene uitkering. Voogdij 18+ Voor de voogdij 18+ is loon- en prijsbijstelling 2022 toegekend. Vanaf 2023 worden alle middelen voogdij 18+ voor onze gemeente overgeheveld vanuit de integratie uitkering naar de algemene uitkering. Overige Hieronder zijn verschillende mutaties van <€15.000 bij elkaar opgeteld: Handhaving quarantaine Einde lening inburgeringsplicht Gezond in de Stad - Prenataal huisbezoek - Toezicht en handhaving Europese richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD III)

4/8

voce -

-

Jeugdhulp: subsidieregeling continuïteitsregeling Inburgering: leerbaarheidstoets Valpreventie bij ouderen Versterking dienstverlening gemeenten: systeemleren Armoedebestrijding kinderen 3.2

Mutaties in exploitatie naar aanleiding van de meicirculaire

Enkele maatregelen uit de meicirculaire leiden ook tot een aanpassing van budgetten in de begroting.

a

[,Z"EZZgI, I2"11g_gg..2II2Egg<gggIg2g ,gg lTt'hl=assissesrmootmcomanse ##sas.lli Energietoeslag

zR

-963

-403

Jeugdzorg (coalitieakkoord) Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (Coalitieakkoord) Extra capaciteit BOA's

-34

Suppletie-uitkering Bommenregeling

-25

Mantelzorgbeleid

-50

Uitvoeringskosten klimaatakkoord

-232

Inkomstenderving 20 (Covid)

-13

Participatie

134

143

-34

-34

-34

-34

-131

-123

-129

-137

-90

Voogdij/18+

-30

-34

-35

-36

-37

Overige

-4

-1

-1

-1

merzIAAD Energietoeslag Tot eind november kunnen huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum een eenmalige bijdrage van € 800 ontvangen om te helpen bij het betalen van de energierekening. Wij gaan er vooralsnog vanuit dat het budgettair neutraal zal verlopen. Bij de jaarrekening 2022, weten we hoeveel precies aangevraagd/uitgekeerd is. Jeugdzorg We gaan ervan uit dat deze middelen nodig zullen zijn. Een actualisatie van de kosten voor 2023 zal plaats vinden bij de programma begroting 2023. Met ingang van 2022 stopt de bekostiging van de Jeugdzorg via lumpsumfinanciering door'sHertogenbosch. Iedere zorgaanbieder declareert voortaan zijn geleverde zorg bij de individuele gemeentes op basis van het aantal ingezette zorgproducten en de daarbij behorende tarieven. We verwachten dat we in augustus voldoende data te hebben om een actualisatie van het benodigde jeugdzorgbudget te kunnen opstellen. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp Tegenover de korting van het Rijk moet een gelijk bedrag komen staan aan hogere eigen bijdrage.

5/8

ven Z Extra capaciteit BOA's Deze middelen zullen structureel ingezet worden voor meer Boa's in de openbare ruimte. Bommenregeling Dit is een vergoeding voor een gedeelte van de gemaakte kosten voor het opsporen en ruimen van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog voor verschillende projecten in Vught. Mantelzorgbeleid In 2021 hebben we een aanvraag gedaan voor deelname aan de landelijke pilots voor de verbetering van de toegang tot mantelzorgregelingen. Deze aanvraag is goedgekeurd en via deze meicirculaire ontvangen we € 50.000 om deze verbeterslag te realiseren. Uitvoeringskosten klimaatakkoord Voor het zon- en windbeleid is op 19-5-2022 door middel van een raadsbesluit als voorfinanciering, € 150.000 onttrokken aan de Algemene Reserve. Deze voorfinanciering was nodig voor de plan-Milieu effectrapportage. Door deze mutatie in de gemeentefondsuitkering zal €150.000 terug gestort worden in de algemene reserve. De overige middelen worden ingezet om andere doelstellingen uit het Coalitieakkoord 2021-2026 en de aankomende Nota Energie en Klimaat 2022-2030 te behalen. Inkomstenderving 2020 (Covid) Deze middelen zullen toegevoegd worden aan de stelpost Covid-19. Participatie Het grootste deel van deze middelen heeft betrekking op de Wsw. Deze middelen moeten doorbetaald worden conform bestuurlijke afspraken met de WSD.

Het overige is ter dekking van de hogere re-integratielasten. Voogdij/ 18+ Deze middelen zijn benodigd voor loon- en prijsbijstellingen van de Jeugdwet. Overige - Prenataal huisbezoek: De inwerkingtreding van het wetsvoorstel is uitgesteld van 1-1-2022 naar 1-7-2022. De Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) zal hiervoor het eerste half jaar geen kosten in rekening brengen. - Gezond in de stad: Het project kansrijke start wordt uitgevoerd door de GGD. - Handhaving Quarantaine (covid): Deze middelen worden toegevoegd aan de stelpost Covid-19 3.3

Aandachtspunten, ontwikkelingen en onzekerheden

Het accres is berekend op de nu geldende afspraken. Er wordt nog gesproken over het vastzetten van het volumedeel van het accres t/m 2025. Dit kan leiden tot aanpassingen van het accres. In deze berekening is geen aframing voor onderuitputting geraamd, In de kadernota is

naar aanleiding van de Maartbrief wel een afslag voor onderuitputting geraamd.

6/8

vice Het ingroeipad voor het nadeel met betrekking tot de herverdeling van het gemeentefonds is voor 2026 en verder gelijk gehouden aan het nu bekende maximale herverdeeleffect na 3 jaar:€ 37,50 per inwoner. Naar aanleiding van de evaluatie van het nieuwe verdeelstelsel zal besloten worden over het verdere verloop van het ingroeipad (vanaf 2026) en hoe de suppletie-uitkering, dan nog€ 1.605.347, verder afgebouwd wordt. Dit kan nog leiden tot nadelige mutaties. Voor gemeenten met een beperkte financiële draagkracht en een lage economische status en voor krimpgemeenten geldt een aangepast ingroeipad voor het nadeel met betrekking tot de herverdeling van het gemeentefonds. Het verschil dat hierdoor ontstaat zal later nog verwerkt moeten worden en kan ook voor ons leiden tot een negatieve mutatie. Ondanks dat de afrekening onderuitputting BCF voor 2021 hoger is uitgevallen, is in de meerjarenbegroting jaarlijks€ 125.000 geraamd voor de onderuitputting BCF. Omdat de uitkomsten van de Hervormingsagenda Jeugd nog onzeker zijn, is voor 2024 en verder 75% van het landelijke geraamde extra bedrag voor Jeugdzorg, berekend op basis van het nieuwe verdeelmodel, verwerkt in onze berekeningen. Over de resterende middelen voor de uitvoeringskosten klimaatakkoord vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere VNG, IPO en het Rijk.

Deze zullen eventueel later nog toegevoegd worden aan de gemeentefondsuitkering. Voor de transitiekosten in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet worden bij de septembercirculaire 2022 middelen toegevoegd aan onze gemeentefondsuitkering. In de meicirculaire is een indicatie gegeven van € 294.324 voor onze gemeente. Dit is nog niet verwerkt. Voor de noodzakelijke voorbereidingen die getroffen moeten worden tot de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ontvangen we een bijdrage in 2022 en vanaf 2023 een jaarlijkse bijdrage voor het uitvoeren van de Wkbtake. Deze bedragen worden in de septembercirculaire verwerkt. In deze meicirculaire is een indicatie gegeven van de bedragen per jaarschijf voor onze gemeente: 2022 € 46.368 en 2023 en verder€ 19.688 per jaar. Deze bedragen zijn nog niet verwerkt. Nadat de jaarrekeningen vastgesteld is, wordt de inkomstenderving Covid-19 voor 2021 in beeld gebracht. Het streven van het Rijk is dat de definitieve hoogte van de bedragen in het najaar bekend is, zodat de uitkering plaats kan vinden in de decembercirculaire.

Financiën Na verwerking van de meicirculaire ziet het meerjarensaldo er als volgt uit:

DI!TNT'rm7ermemo mare,EZ.ZEII "."C".CH F EE Bijgestelde meerjarenbegroting volgens kadernota Totaal mutatie mei circulaire

3.464

120

714

817

-1.067

992

3.186

4.555

5.970

4.377

lISITA#TC#T-if«Wa.. AEE.OAEETTI A 7/8

vice Standpunt / Besluit college van B en W De mutaties m.b.t. de meicirculaire zullen voor 2022 toegelicht worden in de Burap-2 2022. Voor 2023 en verder worden ze verwerkt in de programmabegroting 2023. Ondanks de positieve uitkomsten van deze meicirculaire, moeten we concluderen dat we nog steeds in onzekere tijden leven. Het incidenteel opschorten van de opschalingskorting, het vastzetten van het accres voor 2026 en een eventuele afbouw van de suppletie uitkering herverdeling gemeentefonds geven met name voor 2026 een grote onzekerheid. Hieromtrent komt hopelijk bij de septembercirculaire meer duidelijkheid. Daardoor is voorzichtigheid gewenst. Naast deze onzekerheid, is ook de economische situatie een reden om voorzichtig te handelen. Het valt niet uit te sluiten dat deze extra middelen de komende jaren hard nodig zullen zijn om alles uit het coalitieakkoord te realiseren. Dit enerzijds vanwege dossiers en ontwikkelingen die nu nog niet in de begroting verwerkt zijn (waaronder IHP), anderzijds vanwege bijvoorbeeld prijsstijgingen, de krapte op de arbeidsmarkt en andere grote uitdagingen die tot meerkosten kunnen leiden.

Bij de afwegingen die worden gemaakt bij de komende programmabegroting, zal dit alles concreet meegenomen worden, binnen het uitgangspunt van een sluitende begroting. Het college zal zich blijven beraden hoe om te gaan met de onzekerheden en het meerjarensaldo.

Burgemeester en wethouders van Vught, de secretaris (wnd.), de burgemeester, ~~·/ Mr. P.M.J.C.C. van Lindt

R.J. van de Mortel

Bijlage(n): 1. Meicirculaire Gemeentefonds 2022

8/8