5. Raadsinformatiebrief Uitvoeringsplan 2025 Nota Energie en Klimaat 2022-2030

Vught Raadsinformatiebrief Datum Onderwerp Zaaknummer Documentnr.

10 december 2024 Uitvoeringsplan 2025 Nota Energie en Klimaat 2022-2030 Z22 - 248138 UIT/24 - 658684

Inleiding Deze raadsinformatiebrief informeert de raad over het Uitvoeringsplan 2025 van de Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 (hierna Nota). In januari 2025 wordt de raad geïnformeerd over de uitvoering van het uitvoeringsplan 2024 van de Nota. Dit zal ook middels een raadsinformatiebrief worden gedaan, waarin het uitvoeringsplan is gemonitord. Voorgeschiedenis

Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030, 2 februari 2023. Uitvoeringsplan 2025 Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030, 10 december 2024

Inhoudelijk Naast de internationale en nationale afspraken rondom energie en klimaat, zijn er ook lokaal in Vught afspraken gemaakt. In het coalitieakkoord 2023-2026 van Vught is opgenomen dat we als gemeente een planmatige aanpak opstellen waarin concrete doelen, fasering, prioriteiten en middelentoewijzing zijn opgenomen. Hiermee werken we de komende jaren integraal aan de landelijke beleidsdoelen voor 2030 en 2050 binnen het beleid voor energie en klimaat. Dat doen we met de Nota. Op 2 februari 2023 heeft de raad ingestemd met de Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030. In deze nota zijn de thema's: grootschalige opwek van energie, warmtetransitie en klimaatadaptatie opgenomen. Bij deze thema's zijn doelstellingen geformuleerd om jaarlijks met concrete acties naartoe te werken. De concrete acties worden jaarlijks in uitvoeringsplannen opgenomen en uitgevoerd. Ook volgend jaar werken we weer door. Daarom heeft het college op 10 december het uitvoeringsplan 2025 vastgesteld. Participatie

Samen met partners uit het bedrijfsleven en maatschappelijk middenveld is het afgelopen jaar gewerkt aan het uitvoeringsplan 2025. Wederom voeren we het plan graag met lokale partners uit om zo dicht mogelijk bij de inwoners van Vught te blijven en hen te helpen met verduurzaming. Tot slot is voor het opstellen van het uitvoeringsplan en de uitvoering daarvan, samengewerkt met andere beleidsdomeinen.

1/2

Vught Financiën

De verwachte kosten voor de ambities voor het Uitvoeringsplan 2025 van de Nota Energie en Klimaat, zijn hoger dan de huidige beschikbare budgetten binnen de meerjarenbegroting. Vanuit het Rijk zijn voldoende aanvullende middelen beschikbaar gesteld, welke zullen gelden als dekking van deze hogere kosten. De diverse mutaties naar aanleiding van het Uitvoeringsplan 2025 zullen worden verwerkt binnen Burap 1 2025. Communicatie

De samenleving wordt bij de volgende Duurzaamheidsspread in het Klaverblad geïnformeerd over het vaststellen van het uitvoeringsplan 2025.

Burgemeester en wethouders van Vught, de burgemeester, de secretaris,

. Keijzers

o• R.T. van de Mortel

Bijlage(n): 1. Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 2. Uitvoeringsplan 2025 Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030

2/2

Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Versie 21 december 2022

1

Inhoud

Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 ............................................................................................. 1 1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 3 1.1 Noodzaak............................................................................................................................................ 3 1.2 Waarom een Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 .......................................................... 3 1.2.1 Rol van de gemeente Vught ..................................................................................................... 3 .................................................................................................................................................................... 4 1.3 Totstandkoming................................................................................................................................. 5 2. Leidende principes ................................................................................................................................... 5 3. Thema’s Energie en Klimaat .................................................................................................................

7 3.1 Inleiding .............................................................................................................................................. 7 3.2 Regionale Energiestrategie (RES) ................................................................................................... 7 3.2.1 Inleiding....................................................................................................................................... 7 3.2.2 Regionale Energiestrategie Noordoost-Brabant (RESNOB) .............................................. 7 3.3 Zon- en wind beleid .......................................................................................................................... 8 3.3.1 Inleiding....................................................................................................................................... 8 3.3.2 Grootschalige opwek................................................................................................................. 8 3.3.3 Kleinschalige opwek en energiebesparing .............................................................................. 8 3.3.4 Energie-entiteit ........................................................................................................................... 8 Doelstellingen zon- en windbeleid richting 2030 en 2050 ............................................................

8 3.4 Warmtetransitie .................................................................................................................................. 9 3.4.1 Inleiding....................................................................................................................................... 9 3.4.2 Samenwerking voor wijkuitvoeringsplannen ......................................................................... 9 Doelstellingen warmtetransitie richting 2030 .................................................................................. 9 3.5 Klimaatadaptatie ................................................................................................................................ 9 3.5.1 Inleiding....................................................................................................................................... 9 Doelstellingen klimaatadaptatie richting 2030 ................................................................................ 9 4. Participatie en communicatie ............................................................................................................... 10 5. Monitoring .............................................................................................................................................. 10 6.

Planmatige financiering ........................................................................................................................ 10

2

1. Inleiding 1.1 Noodzaak De noodzaak om met energie en klimaat grote stappen te zetten zien we terug in de praktijk. Vorig jaar kwam in het IPPC rapport naar voren dat internationale, nationale en lokale beleidsdoelen noodzakelijk zijn om klimaatverandering af te remmen en klaar te zijn voor een veranderende wereld. Dat moeten we zowel mitigerend (duurzame opwek van energie en warmte) als klimaatadaptief doen (aanpassen en voorbereiden op klimaateffecten). In het Energieakkoord uit 2013, de Energieagenda uit 2016 en het Klimaatakkoord uit 2019 zijn de thema’s energie, warmte en klimaatadaptatie opgenomen, met handreikingen om daarmee aan de slag te gaan.

1.2 Waarom een Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Naast de internationale en nationale afspraken rondom energie en klimaat, zijn er ook lokaal in Vught afspraken gemaakt. In het coalitieakkoord 2021-2026 van Vught is opgenomen dat we als gemeente een planmatige aanpak opstellen waarin concrete doelen, fasering, prioriteiten en middelentoewijzing zijn opgenomen. Hiermee werken we de komende jaren integraal aan de beleidsdoelen voor 2030 en 2050 binnen het beleid voor energie en klimaat. Daarom heeft de gemeente Vught het voornemen om met elkaar verweven thema’s rondom energie en klimaat onder één integrale nota onder te brengen voor acht jaar, tot het jaar 2030. Hierbij wordt ook een doorkijk naar 2050 gemaakt, zodat er planmatig op de lange termijn gestuurd kan worden. De nota is ervoor bedoeld om bestaand (en komend) beleid samen te voegen en daaruit integrale, logische afwegingen te maken over wat daadwerkelijk nodig is voor elk thema en de prioritering en volgordelijkheid aan te geven. Niet alles kan tegelijkertijd vanwege tijd, budget en capaciteit. Er is structuur en prioritering nodig in doelstellingen die in het beleid zijn opgenomen. De nota die nu voor u ligt stuurt daarop. In de jaarlijkse uitvoeringsplannen van de nota worden de concrete acties voor elk thema opgenomen en worden integrale overwegingen meegenomen.

Het eerste uitvoeringsplan gaat over 2023 en wordt eind 2022 samen met de nota aangeboden aan de gemeenteraad. 1.2.1 Rol van de gemeente Vught Hierboven is de noodzaak benoemd om Vught verder te brengen met een duurzame energievoorziening en aanpassing aan het klimaat. Hier hoort een passende rol van de gemeente bij. Als gemeente wachten we niet meer af. We nemen een aanjagende en regisserende rol om te zorgen dat er resultaat wordt geboekt. De ene keer stellen we kaders op waarbinnen inwoners zelf hun steentje bij kunnen dragen. Een andere keer sturen we met regelgeving en normen om de doelstellingen te behalen. We werken als gemeente actief aan projecten die we zelf opzetten en sluiten als het gewenst is aan bij projecten die door bewonersorganisaties worden opgezet. Als bewoners zelf met projecten bezig zijn, kijken we hoe we als gemeente kunnen ondersteunen. We betrekken graag bewonersorganisaties die aansluiten bij projecten opgezet door de gemeente zelf. De bijdrage moet aansluiten op de doelen van de nota en het maatschappelijk belang.

3

Hieronder zijn de thema’s van de nota schematisch weergegeven.

4

1.3 Totstandkoming De gemeente heeft alle op energie en klimaatgerichte (bewoner)organisaties benaderd om invulling te geven aan de concept nota. De lokale energiecoöperaties Vughtse Energie Transitie (VET), Huis en omgeving in Transitie (HOT), burgerinitiatief KANT en Energiecollectief Vught (ECV) hebben hiervoor input gegeven. Met inzet van hun lokale betrokkenheid, expertise, kennis en kunde is voor de beleidsvelden energie en klimaat richting 2030 een doelgerichte koers uitgezet. Daarnaast konden inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden in de periode van 10 oktober tot en met 6 november 2022 via een zienswijzeprocedure hun zienswijze indienen op de concept nota.

2. Leidende principes Bij het maken van beleid en de uitvoering daarvan, is het belangrijk om te bepalen wat nou echt belangrijk is. ‘Leidende principes’ zijn vuistregels die besluitvorming sturen en richting geven aan de uitvoering van concrete acties. Ze zijn abstract en overkoepelend boven de thema’s. De leidende principes worden vertaald in concrete doelstellingen. De concrete doelstellingen zijn in hoofdstuk 3 per thema benoemd. Hieronder de leidende principes die we als gemeente in het kader van energie en klimaat belangrijk vinden en leidend moeten zijn bij (her)ontwikkeling in Vught.  We werken samen met de natuurlijke systemen van bodem, water, wind en/of zon voor de opwek van energie en warmte. Waar we de afgelopen decennia en nu nog steeds gebruik maken van fossiele brandstoffen die ooit uitgeput raken en schadelijk zijn voor mens en omgeving, stappen we over op hernieuwbare energiebronnen. Dit doen we met zon en/of windenergie. Warmte wekken we indien mogelijk op uit de aarde of water. Innovaties die buiten deze systemen omgaan worden indien ze kansrijk, veilig zijn en op milieuaspecten zijn onderzocht, ook in overweging genomen om te gebruiken.  Opwek en verbruik van energie worden zoveel mogelijk met elkaar gecombineerd.

Er wordt ingezet op slimme technologie om energieverbruik en-opwek zoveel mogelijk gelijktijdig plaats te laten vinden en het netwerk zoveel mogelijk te ontlasten. In tijden van overbelasting van het energienet is het slim om de afstand tussen de plaats van de opwek van energie en de plaats van het verbruik niet te groot te laten zijn. Zo is minder (ondergrondse) infrastructuur nodig. Daarnaast is het handig om verbruik en opwek meer op elkaar af te stemmen, zodat het energienet minder wordt belast. Hierbij kan worden gedacht aan lokale opslag van energie in woonwijken, als zonnepanelen (van particulieren) meer opwekken dan wat het huishouden verbruikt. Mogelijk kunnen buren opgewekte energie met elkaar uitwisselen.  Voor de warmteopgave werken we met het principe van de Trias Energetica. Er wordt gewerkt vanuit het principe van de Trias Energetica. De theorie van de Trias Energetica houdt het volgende in: allereerst wordt ingezet op energiebesparing. Ten tweede wordt de energiebehoefte die na besparing overblijft, duurzaam opgewekt en gebruikt. Het opwekken wordt het liefst op het pand zelf of zo dichtbij mogelijk daarbij in de buurt gedaan. Ten derde: zolang met stap een en twee nog niet in alle 5

energiebehoefte kan worden voorzien, wordt voor het restant zo efficiënt mogelijk gebruik gemaakt van fossiele brandstoffen.  Bij ontwikkelingen houden we zoveel mogelijk rekening met biodiversiteit, klimaatadaptatie, waterbeheer en groen. Dat wil zeggen dat we bijvoorbeeld niet zomaar bomen kappen bij een bouwproject, omdat dat het makkelijkst is. We kijken hoe we groen en de leefomgeving van zoveel mogelijk in stand kunnen houden en een plek geven in het bouwproject. Als dat toch niet kan, kijken we hoe we het weghalen van groen en natuur kunnen compenseren. Zo kijken we bij bouwprojecten hoe we natuur inclusief kunnen bouwen voor biodiversiteit, samen met maatregelen voor klimaatadaptatie. Zo bouwen we bijvoorbeeld volgens normen voor klimaatadaptatie, zodat we ons als mens aanpassen aan het veranderende klimaat en de biodiversiteit in evenwicht houden.  Als het mogelijk is, sluiten we in de uitvoering voor energie en klimaat aan bij andere opgaven, zoals vervanging van riolering, mobiliteit en beheer. Bij ingrijpende projecten waarbij de straat open moet, is het fijn als dat niet meerdere keren hoeft voor verschillende zaken. Daarom proberen we met projecten voor energie en klimaat zoveel mogelijk aan te sluiten bij beheerwerkzaamheden die gepland staan. Dan kan dat tegelijk en leiden werkzaamheden tot minder overlast.

 We stimuleren en ondersteunen inwoners en bedrijven om hun woningen en bedrijven klimaatbestendig te maken. We ondersteunen inwoners en bedrijven om hun perceel klimaatbestendig in te richten. We helpen met ontstening en het vergroenen van hun percelen. Ook het afkoppelen van regenpijpen, de opvang van water en water vertraagd in de bodem laten zakken horen daarbij. Bij vergroening informeren we over soorten groen die ook de biodiversiteit versterken.  We zoeken aansluiting met buurgemeenten. Voor de opwek van grootschalige energie en warmte, zoeken we aansluiting met andere gemeenten om samen geschikte locatie(s) te vinden. Als we als gemeenten samen optrekken, kunnen we meer doen.  Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. Waar inwoners en bedrijven aan de slag gaan met verduurzaming van hun woningen en bedrijven, verduurzamen we als gemeente ook ons eigen vastgoed. Zo gaan we in 2023 en de jaren daarna verder met de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen door het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen. Als gemeentelijke organisatie besteden we ook onze energie anders aan. We kopen groene energie in en werken we met groene energie die zo dichtbij mogelijk wordt opgewekt. Daarnaast zorgen we er ook voor ons openbaar groen klimaatadaptief en bio divers wordt ingericht.

6

3. Thema’s Energie en Klimaat 3.1 Inleiding Zoals hierboven benoemd ligt de focus op de vier thema’s: Regionale Energiestrategie (RES), zon- en windbeleid, warmtetransitie en klimaatadaptatie, aansluitend mitigatie en adaptatie. Hieronder wordt per thema uiteengezet wat de opgave is tot en met 2030, met een doorkijk naar 2050. Daarbij zijn ook de doelstellingen opgenomen die de stip op de horizon neerzetten. Dit zijn de harde doelstellingen, waar we elk jaar dichterbij moeten komen. De resultaten die we boeken binnen de doelstellingen moeten meetbaar en tastbaar zijn. Hoe we de resultaten monitoren, is uiteengezet in het hoofdstuk ‘Monitoring’. Tussentijds kunnen er door bijvoorbeeld nieuwe inzichten, informatie en innovaties veranderingen ontstaan in de doelstellingen. Zo kunnen er door nationale en Europese wetgeving en richtlijnen andere doelstellingen bij komen of worden aangescherpt. Ook op regionaal en gemeentelijk niveau kunnen we tot nieuwe inzichten komen. Zo zijn er nog beleidsstukken die in 2023 en de jaren daarna worden opgesteld, maar wel een plek moeten krijgen in de nota. We houden dit in de gaten en mocht een herijking nodig zijn, dan gaan we met een voorgestelde herijking van de nota terug naar de gemeenteraad.

3.2 Regionale Energiestrategie (RES) 3.2.1 Inleiding Nederland moet 35TWh aan elektriciteit produceren tot 2030. Gemeenten zijn door het Rijk ingedeeld in regio’s, voor regionale samenwerking. Elke regio moest uitzoeken hoe zij hieraan konden bijdragen door te inventariseren waar wind – en/of zonneparken zouden kunnen komen. Zo ook de regio Noordoost Brabant waarvan Vught een onderdeel is. 3.2.2 Regionale Energiestrategie Noordoost-Brabant (RESNOB) In 2021 is de Regionale Energiestrategie Noord Oost Brabant 1.0 (RES NOB 1.0, hierna: RES) vastgesteld in de gemeenteraden van de hele regio, ook in Vught. Hiermee heeft de gemeenteraad namens gemeente Vught ingestemd met het Vughtse deel van de opgave van Noordoost Brabant als onderdeel van de energietransitie van Nederland. In Vught hebben we een opgave om een vermogen van 0,05TWh aan grootschalige energie te installeren. Dat kan met zon- en/of windenergie. De opgave in de RES 1.0 gaat over grootschalige opwek van elektriciteit, energiebesparing en in mindere mate warmte. In de RES 2.0 die in 2023 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, zal ook energiebesparing en warmte uitgebreider aan bod komen naast grootschalige opwek van energie. In deze nota hebben we het wat de RES betreft alleen over de opgave uit de RES van grootschalige duurzame energie opwek.

Alle installaties groter dan 15 kWp tellen mee voor de 35 TWh RES doelstelling. Daarbij maakt het niet uit of een zonne-installatie grondgebonden is of dat het een project op daken betreft. Voor kleinschalige zon-op-dak geldt dat hierin een autonome groei verwacht wordt van 7 TWh in 2030. Het extra vermogen dat boven deze 7 TWh gerealiseerd kan worden mag meegerekend worden als extra ambitie bovenop de 35 TWh. Bron: Nationaal Klimaat akkoord

7

3.3 Zon- en wind beleid 3.3.1 Inleiding Waar we bij de RES regionaal samenwerken aan grootschalige opwek van energie, werken we ook lokaal aan grootschalige opwek van energie met behulp van zon- en windbeleid. De gemeente moet hierin de regie nemen en een aanjagende, transparante rol nemen. In Vught hebben we zoekgebieden waar we met zon en/of wind projecten energie kunnen opwekken. 3.3.2 Grootschalige opwek De zoekgebieden worden objectief onderzocht op potentie en haalbaarheid voor zon en/of windprojecten om grootschalig energie mee op te wekken. Na het onderzoek volgt prioritering met voorkeurslocaties voor zon en/of windprojecten. Bij de realisatie van de Vughtse opgave streven we naar zoveel mogelijk lokaal eigendom. Het liefst 100%. Op het onderwerp lokaal eigendom wordt ingegaan in de paragraaf Na prioritering en met de ‘energie-entiteit’ hieronder. start van zon en/of windprojecten geldt tot 2030 3.3.3 Kleinschalige opwek en energiebesparing een minimaal beschikbare Naast grootschalige opwek van energie, boven 15 Kilowatt (kW), is hoeveelheid elektrische energie er soms de wens vanuit particulieren en bedrijven (waaronder van 0,05 Terawattuur agrariërs) om met wind en/of zon ook kleinschalig energie op te (TWh) en voor 2050 wekken voor eigen gebruik. Dit kan onder, rond de 15kWp liggen 0,15TWh. Of wel 50.000 of (net) erboven.

Als gemeente zien we in dat er behoefte is om Megawattuur (MWh/jr) naast zon op dak, ook op gronden met agrarische, of andere voor 2030 en 150.000 bestemming opwek installaties met zon en/of wind te plaatsen (MWh/jr) voor 2050. omdat deze energie nodig is op het perceel voor eigen gebruik. Daken kunnen bijvoorbeeld ongeschikt zijn of onvoldoende plek bieden. Op dit moment staan bestemmingsplannen dat niet toe. Met particulieren en bedrijven die binnen deze categorie vallen, willen we als gemeente kijken naar maatwerkoplossingen als er geen mogelijkheid is om aan te sluiten bij een postcoderoos. Een van de voorwaarden is dat het bedrijf of de particulier bij de gemeente aantoont dat de opgewekte energie voor eigen gebruik is. 3.3.4 Energie-entiteit Omdat we in Vught streven naar 100% lokaal eigendom van opgewekte energie en warmte, vinden we het belangrijk dat dit eerlijk in de gemeenschap wordt verdeeld. Daarom onderzoeken we in 2022 en 2023 de potentie en haalbaarheid in de gemeenschap voor het oprichten van een energie-entiteit. Voor het streven naar maximaal lokaal eigendom worden de kaders hiervoor in 2023 in beeld gebracht met het lopende (juridische) onderzoek. In de uitvoeringsplannen komt de uitwerking van deze kaders terug. Doelstellingen zon- en windbeleid richting 2030 en 2050 1.

In 2030 voldoen we aan de grootschalige opwekopgave, met de Vughtse bijdrage van 0,05TWh. Dit doen we met zon en/of windenergie in de gemeente Vught. 2. Tijdens het invullen van de opwekopgave vlak voor 2030, wordt indien mogelijk bij de ontwikkeling rekening gehouden met de opgave tot 2050, die er na 2030 nog bij komt. 3. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk lokaal eigendom, met als doel 100% lokaal eigendom, wat is geborgd in de energie-entiteit.

8

3.4 Warmtetransitie 3.4.1 Inleiding In 2050 moeten we Vught van het aardgas af hebben. Voor 2030 is de doelstelling om met wijkgerichte plannen deze grote transitie binnen onze gemeente planmatig op te gaan zetten. Dat doen we wijkgericht, waarmee we per wijk een uitvoeringsplan opstellen hoe we deze wijk van het aardgas af kunnen halen. 3.4.2 Samenwerking voor wijkuitvoeringsplannen We werken samen met verschillende lokale organisaties om de huidige woningvoorraad naar aardgasvrij te krijgen. Zowel met bewonersorganisaties als professionele organisaties. Dat doen we op strategisch, planmatig en uitvoerend niveau. We werken projectgericht aan isolatie acties, voorlichtingen over hoe te besparen of specifiek over technische inpassingen. Voor nieuwbouw wordt onderzocht welke normen toegepast kunnen worden bij nieuwbouw om aardgasvrij te bouwen, waarmee gebouwen energieneutraal zijn. Het effect van betaalbaarheid van woningen wordt daarin ook onderzocht. De warmte transitie is naast een technische transitie een sociale transitie, waarbij vertrouwen en bewustwording een grote rol spelen. Doelstellingen warmtetransitie richting 2030 1. In 2030 is ten minste 20% van de woningen (2.300) van Vught aardgasvrij. 2. In 2030 heeft Vught een besparing van minimaal 11% op het gemiddelde energieverbruik van elektriciteit en warmte ten opzichte van 2017. 3.

In 2030 zijn alle gemeentelijke gebouwen bij elkaar genomen nul-op-de-meter. 4. In 2030 hebben we voor elke wijk van de gemeente Vught een uitvoeringsplan.

3.5 Klimaatadaptatie 3.5.1 Inleiding Naast het werken aan klimaatmitigatie, waarbij we afstappen van het gebruik van fossiele brandstoffen en overgaan op duurzame hernieuwbare energie, is het ook belangrijk dat we ons aanpassen aan het veranderende klimaat (klimaatadaptatie). Door de klimaatverandering hebben we te maken met klimaateffecten. Dit zijn o.a. hittestress, droogte, wateroverlast en verlies van biodiversiteit. In Vught zijn de problemen en oplossingen daarvoor al voor een groot deel in kaart gebracht. Er is beleid opgesteld, wat de uitvoeringsfase ingaat om met droogte, hittestress en wateroverlast om te gaan. Samenwerking met inwoners is hierbij belangrijk omdat we samen aan oplossingen moeten werken, op zowel openbare als particuliere grond. In de nieuwe Groenvisie worden deze onderwerpen verder uitgewerkt tot doelen met betrekking tot groen in de openbare ruimte. Doelstellingen klimaatadaptatie richting 2030 1. In 2030 bouwen we in Vught klimaatadaptief, volgens de gemeentelijke normen die daarvoor zijn vastgesteld in 2023 of 2024. 2. Gebieden die gevoelig zijn voor hittestress, droogte en wateroverlast, zijn zover mogelijk ontsteend en vergroend om de kans op klimaateffecten te beperken of zelfs te voorkomen. Inwoners en bedrijven worden gestimuleerd en gefaciliteerd om hun percelen te ontstenen en te vergroenen. 3.

Door het ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte en private percelen, op de juiste manier, dragen we bij aan het biodiversiteitsherstel.

9

4. Participatie en communicatie Bij de Nota Energie en Klimaat werken we met jaarlijkse uitvoeringsplannen. Het opstellen en uitwerken van deze plannen doen we in samenwerking met de betrokken partijen die ook bijdragen aan de uitvoering ervan. Op elk thema werken we met concrete doelstellingen voor het betreffende jaar. Elk jaar wordt het uitvoeringsplan voor het jaar erop aan het einde van het lopende jaar ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Aan het einde van 2022 wordt het uitvoeringsplan voor 2023 aan de gemeenteraad aangeboden. Om inwoners te betrekken, informeren we actief tijdens de monitoringsmomenten en tijdens de periode dat een uitvoeringsplan wordt opgesteld. We betrekken inwoners bij de uitvoering. Bij deze werkwijze, waarbij inwoners een grotere rol krijgen in de uitvoering van beleid, willen we als gemeente de inwoners ondersteunen en samenwerken. Samenwerking kan op verschillende manieren. Hoe dit er uit ziet in de praktijk, wordt opgenomen in de jaarlijkse uitvoeringsplannen. Er wordt al een tijd gewerkt aan een communicatieplan, met aandacht voor herkenbare communicatie, met een bepaalde frequentie, gebaseerd op de thema’s. Hoe wordt gecommuniceerd en hoe vaak, wordt opgenomen in de jaarlijkse uitvoeringprogramma’s.

5. Monitoring Om elk jaar bij te houden wat we hebben gedaan en daarop terug te kijken, vermelden we in de Planning & Control cyclus de voortgang van de doelstellingen. Leidend hierin zijn de overkoepelende doelstellingen voor 2030. De doelstellingen die per thema zijn opgenomen in de nota zijn abstract. Daarom worden er per doelstelling in de jaarlijkse uitvoeringsplannen concrete acties opgenomen waaraan in het betreffende jaar wordt gewerkt. Met concrete acties worden doelstellingen kwalitatief en/of kwantitatief meetbaar gemaakt om ze toetsbaar te maken op voortgang.

6. Planmatige financiering Op dit moment werken we op basis van financiering die voortkomt uit jaarlijkse Rijksmiddelen en autonome middelen van de gemeentebegroting. Nadeel hiervan is dat er per jaar ook weer wordt afgesloten op de projectenbalans. In de praktijk constateren we dat projecten vaak een langere doorlooptijd hebben om tot een gewenst resultaat te komen, soms gaat dat over jaren. Daar komt bij dat uitgaven bij langlopende projecten niet consistent zijn. In de nota en bijbehorende jaarlijkse uitvoeringsplannen werken we met een horizon van twee keer vier jaar tot de ‘Klimaat horizon’ die het Rijk heeft gesteld op 2030. In het uitvoeringsprogramma van 2023 kijken we daarom ook welke middelen we nodig hebben voor activiteiten die we doen met de uitvoeringsprogramma’s van 2024, 2025 en 2026. We stellen de raad in het uitvoeringsprogramma van 2023 voor om een ‘Bestemmingsreserve Energie en klimaat’ te vormen voor de uitvoeringsplannen van 2023, 2024, 2025 en 2026. Een bestemmingsreserve is een reserve voor toekomstige uitgaven (acties uitvoeringsplannen 2024, 2025, 2026). Het doel waarvoor deze reserve gevormd wordt, alsmede de bedragen die nodig zijn, is een bevoegdheid van de raad. Een jaarlijkse begroting sluit vanwege die pieken en dalen en de langere looptijd niet aan op dat uitgavenpatroon.

Een bestemmingreserve biedt mogelijkheden over een langere looptijd dan een jaar, zodat budget beschikbaar blijft tijdens de looptijd van de uitvoering.

10

Hierboven is bij het deel over zon- en windbeleid ingegaan op het onderzoek naar de energieentiteit. In het Uitvoeringsprogramma 2021-2026 van het college is opgenomen dat er een klimaatfonds wordt opgericht. Er kan een fonds worden opgericht met winsten die uit zonen/of windprojecten van de energie-entiteit komen. Het geld wat in het fonds zit, wordt ingezet om de warmtetransitie te versnellen.

11

Uitvoeringsplan Nota Energie en Klimaat Vught 2025

1. Inleiding 1.1 Leeswijzer Voor u ligt het uitvoeringsprogramma voor het jaar 2025 van de Nota Energie en Klimaat 2022-2030. Dit uitvoeringsprogramma is samen met het georganiseerde bedrijfsleven en maatschappelijke partners opgesteld. In de Nota Energie en Klimaat zijn de overkoepelende vier thema’s: Regionale Energiestrategie (RES), beleid grootschalige energie opwek, warmtetransitie en klimaatadaptatie opgenomen. Per thema zijn doelstellingen omschreven, waaraan richting 2030 en indien mogelijk 2050 gewerkt wordt om deze te behalen. Per jaar wordt met uitvoeringsplannen gewerkt aan deze doelstellingen, met concrete acties. In dit uitvoeringsprogramma zijn voor het jaar 2025 de concrete acties opgenomen, behorend bij de doelstellingen per thema.

2

Thema

1. RES en beleid grootschalige energie opwek

Doelstelling

1. In 2030 voldoen we aan de grootschalige opwekopgave, met de Vughtse bijdrage van 0,05TWh. Dit doen we met zon en/of windenergie in de gemeente Vught.

2. Tijdens het invullen van de opwekopgave vlak voor 2030, wordt indien mogelijk bij de ontwikkeling rekening gehouden met de opgave tot 2050, die er na 2030 nog bij komt.

Concrete acties

Planning

1.1.2 Vaststellen tendervoorwaarden en benoeming tendercommissie.

Q2 en Q3

1.1.3 Openstellen tender 2 na instemming door het College van B&W.

Q3 en Q4

1.1.4 Lokale partners zoals Energiecollectief Vught (ECV) worden door de gemeente gefaciliteerd om te zoeken naar geschikte en beschikbare grote (bedrijfs)daken. Vughtse Energietransitie (VET) Vught onderzoekt overdekte parkeerplaatsen voor zonnecarports. Beide zijn voor de opwek van grootschalige energie met zonnepanelen. Er wordt gekeken naar innovaties zoals batterijopslag. Daarbij wordt gestreefd naar zoveel mogelijk lokaal eigendom.

Continu

1.1.1 Selectie ‘voorkeursalternatief’ 1 voor de opwek van grootschalige energie met energieprojecten, na aanvullende onderzoeken op het PlanMER.

Afgerond in Q2

1.2.1 Zie 1.1.1 t/m 1.1.4.

1 Een voorkeursalternatief bestaat uit verschillende gecombineerde zoekgebieden, waarbinnen concrete energieprojecten gerealiseerd kunnen worden wanneer het PlanMER uitwijst

dat dat kan. Het betreft de vier zoekgebieden die door de raad zijn aangewezen als zoekgebieden waar aanvullend onderzoek op het PlanMER plaatsvindt.

2 Zie Programma grootschalige opwek Vught, paragrafen 4.3.1, 4.3.3, 4.3.4 en 7.1.

3

2. Warmtetransitie

3. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk lokaal eigendom, met als doel 100% lokaal eigendom.

1.3.1 Energiecoöperaties, bedrijfsleven en gemeente spannen zich in om een energiegemeenschap in Vught concreet op te richten. De partijen zijn: Energiecollectief Vught (ECV), Midden- en Kleinbedrijf (MKB) Vught, Huis en Omgeving in Transitie (HOT), VET en de gemeente Vught. Deze partijen worden hierbij begeleid door juridisch adviesbureau RenewabLAW.

Afgerond in Q2

1. In 2030 is ten minste 20% van de bestaande bouw (2.300 woningen) van Vught aardgasvrij.

2.1.1 Uitvoeringsplan van Helvoirt wordt uitgevoerd met HOT en SchoonHelvoirt en uitvoeringsplan Loyola e.a. wordt uitgevoerd met VET.

Continu

2.1.2 Opstellen uitvoeringsplan Vughtse Hoeven met gemengd bezit (met Charlotte van Beuningen en VET).

Continu

2.1.3 Opstellen uitvoeringsplan Cromvoirt (voorkeur met lokale partij).

Vanaf Q1

2.1.4. Er wordt uitvoering gegeven aan het preSoortenmanagementplan (hierna pre-SMP) en Soorten managementplan (SMP).

Continu

2.1.5 Er wordt uitvoering gegeven aan het Nationaal Isolatie Programma (NIP) met de Lokale Aanpak Isolatie (LAI). Met externe, lokale en regionale partners.

Continu

2.1.6 Met de LAI worden specifiek 70 woningeigenaren met energiearmoede geholpen met een concrete maatregel.

Afgerond Q4

4

2. In 2030 heeft Vught een besparing van minimaal 11% op het gemiddelde energieverbruik van elektriciteit en warmte ten opzichte van 2017.

2.2.1 Energiecoaches van VET om inwoners met energiearmoede te helpen is afgerond (met VET).

Afgerond in Q4

2.2.2 Er zijn 100 energieadviesgesprekken vanuit VET Vught beschikbaar voor huishoudens die geen energiearmoede hebben.

Continu

2.2.3 Uitvoeringsplatform van de RESNOB wordt opgestart om het NIP gezamenlijk met de regio op te pakken. Gemeente Vught neemt actief deel.

Afgerond in Q4/Continu

2.2.4 Inwoners en ondernemers kunnen een particuliere of zakelijke stimuleringslening van de gemeente aanvragen bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) om energiebesparende maatregelen te treffen. 3. In 2030 zijn alle gemeentelijke gebouwen bij elkaar genomen nul-op-de-meter.

2.3.1 Gemeentelijke gebouwen De Ketting 1A en Lidwinastraat 12 C zijn in 2025 verduurzaamd. De realisatie van de verduurzaming van deze gebouwen is gestart in 2024 en is naar verwachting begin 2025 gereed. De exacte uitvoeringsplanning wordt samen met de huurders/gebruikers opgesteld en afgestemd. 2.3.2 De Europese aanbesteding voor de bouwteams die de 12 overige gemeentelijke gebouwen gaan realiseren is in oktober 2024 afgerond. Hierna wordt door de bouwteams direct gestart met de onderzoeksfase van de eerste 4 gebouwen: Kettingweg 7A-B-C, Astorias 42, Martinilaan 8, Theresialaan 32. De engineeringsfase en realisatie wordt naar verwachting afgerond in 2025.

Continu

Aanvang in Q1

Afgerond in Q3

5

Voor de tweede groep van 4 gebouwen is de verwachting dat de engineering in 2025 is gestart en dat de realisatie in 2026 plaatsvindt. De laatste groep van 4 gebouwen wordt in 2026 geengineerd en gerealiseerd.

3. Klimaatadaptatie

4. In 2030 hebben we voor elke wijk van de gemeente Vught een uitvoeringsplan.

2.4.1 Er wordt een warmteprogramma opgesteld voor de hele gemeente, tot 2035 (met externe- en lokale partijen). Dit is de nieuwe naam voor de Transitievisie Warmte die iedere 5 jaar geactualiseerd moet worden.

Afgerond in Q4

1. In 2030 bouwen we in Vught klimaatadaptief, volgens de gemeentelijke normen die daarvoor zijn vastgesteld in 2023 of 2024.

Zie hoofdstuk 4, actie 4.7.1.

Continu

2. Gebieden die gevoelig zijn voor hittestress, droogte en wateroverlast, zijn zover mogelijk ontsteend en vergroend om de kans op klimaateffecten te beperken of zelfs te voorkomen. Inwoners en bedrijven worden gestimuleerd en gefaciliteerd om hun percelen te ontstenen en te vergroenen.

3.2.1 De subsidieregeling voor het afkoppelen van verhard oppervlak door ontharden of de aanleg van een groen dak loopt en inwoners kunnen deze aanvragen.

Continu

3.2.2 De gemeente zet in op het afkoppelen van verhard oppervlak, water vasthouden door infiltratie of het transporteren naar een waterbergende voorziening.

Continu

3.2.3 Burgerinitiatief KANT krijgt van de gemeente financiële middelen om acties met en voor inwoners te organiseren, met betrekking tot waterbeheer.

Continu

3.3.1 Vanaf 2024 tot en met 2026 is geld beschikbaar voor het aanplanten van extra bomen, heggen en struwelen in de openbare ruimte. De bomenkansenkaart zal hiervoor als uitgangspunt genomen worden voor de aanplant in deze periode.

Continu

3. Door het ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte en private percelen, op de juiste manier, dragen we bij aan het biodiversiteitsherstel.

Continu 6

3.3.2 Er wordt gestart met grootschalige aanplant van bomen in het buitengebied op de door het college aangewezen locaties. 4. Algemeen

4.1 Voortgangsrapportage Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030.

4.1.1. In de begroting worden acties en activiteiten opgenomen uit het uitvoeringsplan en in de jaarrekening van de P&C cyclus wordt over de voortgang daarvan (en eventueel losstaande acties en activiteiten) gerapporteerd.

Continu

4.2 Communicatiekalender is opgesteld en wordt uitgevoerd.

4.2.1 Elk kwartaal wordt gecommuniceerd over een onderdeel van de thema’s in het Klaverblad en een compacter deel daarvan in de andere gemeentelijke kanalen, zoals WijinVught.

Continu

4.3 De gemeente faciliteert een jaarlijks lokaal feestelijk evenement met als doel bewustwording van duurzaamheid in de samenleving.

4.3.1 Elk jaar organiseert een lokale partner of partners apart van elkaar of in gezamenlijkheid in het kader van duurzaamheid een, of meerdere evenementen voor bewustwording in de samenleving. De gemeente neemt mogelijk in overleg deel en ondersteunt het maatschappelijk initiatief middels een incidentele subsidie.

Afgerond in Q4

4.4 Subsidies duurzame activiteiten

4.4.1 De gemeente biedt de energiecoöperaties Budgetbasissubsidie aan.

Continu

4.4.2 De gemeente heeft voor burgerinitiatieven die bijdragen aan energiebesparing onder voorwaarden incidentele subsidiemogelijkheden.

Continu

7

4.5 Klimaatburgemeester en jongeren.

4.5.1 De gemeente en de maatschappelijke partners zetten zich in om op aansprekende manieren jongeren te betrekken bij en bewust te maken van energie en klimaat. Een voorbeeld is een gastcollege op scholen.

Continu

4.6 Fysieke energie- en klimaatloket Vught

4.6.1 In 2024 is het energie- en klimaatloket operationeel en kunnen inwoners en ondernemers advies vragen over energiebesparing. Ook voor andere algemene vragen rondom energie en klimaat(adaptatie) of acties die worden georganiseerd om energiearmoede te bestrijden, kan men in het loket terecht. De gemeente en VET werken samen aan een evenwichtige dagelijkse invulling van het loket.

Continu

4.7 Nieuwbouw

4.7.1 Waar het grondposities van de gemeente betreft, Continu worden projectontwikkelaars gestimuleerd om Energie Neutraal Gebouw (ENG), circulaire en klimaatadaptieve normen in bouwprojecten toe te passen.

8