CConstaterende datVught
Koppel je AI →
Document · PDF

5. Kwaliteitscriteria Gezinshuizen - Aanbieding Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 (Geanonimiseerd)

Raadsvergadering 10 december 2026, gemeente VughtBij agendapunt: Categorie I-A Externen31.203 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 5

Van: Kwaliteitscriteria Gezinshuizen < info @kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl > Verzonden: dinsdag 3 november 2026 09:16 Onderwerp: Aanbieding Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 Let op: Deze mail komt van buiten onze organisatie. Help mee om onze organisatie veilig te houden en denk na voordat je op een link klikt of een bijgevoegd bestand opent. Geachte leden van de gemeenteraad , Via de raadsgriffie van uw gemeente. Graag brengen wij onze publicatie Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 onder uw aandacht. Deze publicatie bevat ons voorstel voor actualisatie van de landelijke Kwaliteitscriteria Gezinshuizen uit 2019. Aanleiding voor de actualisatie zijn ontwikkelingen in wet- en regelgeving , de evaluatie uit 2021 , bevindingen van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd en ervaringen vanuit de gezinshuispraktijk. In het voorstel staat het behoud van de kracht van gezinshuiszorg centraal: professionele jeugdhulp binnen een kleinschalige , gezinsgerichte en zo gewoon mogelijke woon- en leefomgeving. Daarnaast zijn onderwerpen als beroepskwalificatie , verantwoorde werktoedeling , professionele verantwoordelijkheid , rechtsbescherming , veiligheid , matching en organisatorische kwaliteitsborging verder uitgewerkt. Gezinshuisouders zijn bij de totstandkoming betrokken. De gemaakte keuzes en verwerking van hun inbreng zijn verantwoord in de publicatie.

Vanuit de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad achten wij het van belang dat ook raadsleden kennis kunnen nemen van dit voorstel. De inhoud raakt aan de kwaliteit , veiligheid , beschikbaarheid en organisatie van gezinshuiszorg binnen de gemeentelijke jeugdhulp. Wij verzoeken u deze publicatie te betrekken bij relevante beleidsontwikkelingen en de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor kwalitatief goede jeugdhulp. De publicatie is beschikbaar via https://kwaliteitscriteriagezinshuizen. nl en als bijlage toegevoegd. Wij zijn vanzelfsprekend bereid de inhoud en totstandkoming nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Gezinshuizen wegen ann info@kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl Bijlage: Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) 2026 Een uitgave voor het werkveld kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl • Platform Gezinshuizen

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 2 Colofon Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 Uitgave Kwaliteitscriteria Gezinshuizen www.kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl info@kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl Samenstelling & Redactie Jeannette Vletter & Roel de Boer Met dank aan Platform Gezinshuizen, initiatiefnemer Gezinshuizen, die middels o.a. een enquête input hebben geleverd Kernteam Gezinshuizen 2019, met name de Hogeschool Leiden en het Nederlands Jeugdinstituut, die de oorspronkelijke kwaliteitscriteria uit 2019 hebben ontwikkeld. Datum van publicatie Oktober 2026 Copyright & Rechten © 2026 Kwaliteitscriteria Gezinshuizen. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 3 Inhoud Overzicht van de onderdelen van deze uitgave. Colofon ...............................................................................................................................................................................................................

2 Inhoud................................................................................................................................................................................................................. 3 Samenvatting ................................................................................................................................................................................................... 4 Verantwoording totstandkoming en herziening ............................................................................................................................. 7 Kernsamenvatting .................................................................................................................................................................................... 7 1. Doel, status en reikwijdte van deze verantwoording .......................................................................................................... 7 2. Basis voor de actualisatie ................................................................................................................................................................. 8 3. Proces in 2026: van concept-kader naar eigen actualisatievoorstel ............................................................................ 8 4.

Aantoonbare betrokkenheid van gezinshuisouders ......................................................................................................... 10 5. Werkwijze voor de inhoudelijke herziening ........................................................................................................................ 11 6. Inhoudelijke verantwoording van de belangrijkste wijzigingen ................................................................................. 11 7. Samenvattende vergelijking 2019-2026 ................................................................................................................................ 18 8. Verwerking van de enquête in de herziening ...................................................................................................................... 20 9. Conclusie .............................................................................................................................................................................................. 21 Bronnen ..................................................................................................................................................................................................... 21 Bouwsteen I: De vakbekwame gezinshuisouder ..........................................................................................................................

22 1. Context vakbekwame gezinshuisouder .................................................................................................................................. 22 2. Kwaliteit vakbekwame gezinshuisouder ............................................................................................................................... 22 3. Veldnormen vakbekwame gezinshuisouder ........................................................................................................................ 24 Bouwsteen II: Leefklimaat in gezinshuizen .................................................................................................................................... 30 1. Context leefklimaat .......................................................................................................................................................................... 30 2. Kwaliteit leefklimaat ....................................................................................................................................................................... 31 3. Veldnormen leefklimaat ................................................................................................................................................................

37 Bouwsteen III: Positie van de jeugdige en diens ouders ........................................................................................................... 43 1. Context Positie van de jeugdige en diens ouders ............................................................................................................... 43 2. Beschrijving van kwaliteit: positie, participatie en rechtsbescherming van jeugdige en ouders ................. 43 3. Veldnormen positie, participatie en rechtsbescherming ................................................................................................ 48 Bouwsteen IV: Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording ........................................................................... 53 1. Context Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording ............................................................................... 53 2. Beschrijving van kwaliteit: professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording ....................................... 54 3. Veldnormen Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording ..................................................................... 62 Begrippenlijst ...............................................................................................................................................................................................

70 Bijlage A – Vraag-voor-vraag verwerking van de enquête ....................................................................................................... 74 Bijlage B – Registratie van betrokkenheid ...................................................................................................................................... 90 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 4 Samenvatting De Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 beschrijven wat nodig is om verantwoorde gezinshuiszorg te bieden. Een gezinshuis wordt gezien als een kleinschalige, gezinsgerichte vorm van professionele jeugdhulp, waarin jeugdigen wonen en worden opgevoed in een zo gewoon mogelijke woon- en leefomgeving. Professionele opvoeding, begeleiding en ondersteuning zijn verweven met het dagelijks samenleven. Centraal staat dat gezinshuiszorg zowel gezinsgericht als professioneel is. De huiselijke omgeving doet niet af aan de professionele verantwoordelijkheid van de gezinshuisouder, de rechten van jeugdigen of de organisatorische verantwoordelijkheid van de jeugdhulpaanbieder. Tegelijk moeten regels, toezicht en professionele ondersteuning niet leiden tot onnodige institutionalisering van het dagelijks leven.

Bouwsteen I – De vakbekwame gezinshuisouder De gezinshuisouder is een beroepsmatig gekwalificeerde jeugdprofessional en handelt binnen de eigen beroepskwalificatie, vakbekwaamheid, bevoegdheid en toebedeelde professionele verantwoordelijkheid. De norm verantwoorde werktoedeling bepaalt welke werkzaamheden zelfstandig kunnen worden uitgevoerd en wanneer een geregistreerde professional nodig is. Er wordt onderscheid gemaakt tussen SKJ/BIG-geregistreerde en niet-geregistreerde gezinshuisouders. Een niet-geregistreerde gezinshuisouder beschikt minimaal over een relevante beroepskwalificatie op mbo-4-niveau of een relevante hbo- of wo-opleiding. Deze kan zelfstandig werkzaamheden uitvoeren die passen bij de eigen kwalificatie en vakbekwaamheid. Waar de norm verantwoorde werktoedeling geregistreerde inzet vereist, wordt deze georganiseerd. Bij een geregistreerde gezinshuisouder geldt als uitgangspunt dat deze zelf professionele verantwoordelijkheid en regie draagt voor de gezinshuiszorg en het hulpverleningsplan, voor zover dit binnen het eigen professionele domein en de vakbekwaamheid valt. De aanwezigheid van een gedragswetenschapper of andere professional betekent niet automatisch dat deze toezicht houdt of de professionele verantwoordelijkheid overneemt.

Blijvend leren, professionele reflectie, samenwerking, het herkennen van grenzen van deskundigheid en aandacht voor professionele belastbaarheid maken eveneens deel uit van vakbekwaam gezinshuisouderschap. Bouwsteen II – Leefklimaat in gezinshuizen Het gezinshuis biedt een veilige, huiselijke en gezinsgerichte woon- en leefomgeving. Het dagelijks leven wordt zoveel mogelijk georganiseerd vanuit gewone gezins- en leefpatronen. Iedere jeugdige beschikt als uitgangspunt over een eigen slaapkamer en heeft recht op privacy, persoonlijke ruimte, sociale contacten, onderwijs of daginvulling en deelname aan het gewone maatschappelijke leven. De zorg wordt zo georganiseerd dat jeugdigen continuïteit ervaren en kunnen rekenen op bekende en toegeruste personen. Tegelijk hoeft de gezinshuisouder niet persoonlijk 24 uur per dag beschikbaar te zijn. Vervanging en professionele achtervang worden georganiseerd waar dat nodig is. Een belangrijk uitgangspunt is duurzame uitvoerbaarheid. De rechten en ondersteuningsbehoeften van jeugdigen worden gecombineerd met een leefbare woon-, werk- en leefsituatie voor de gezinshuisouder en andere bewoners. Ook rust, herstel, vrije tijd en een eigen sociaal en privéleven van de gezinshuisouder zijn relevant voor de continuïteit en kwaliteit van de gezinshuiszorg.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 5 Bijzondere aandacht is er voor sociale en seksuele veiligheid, ontwikkeling en autonomie, relaties met ouders en netwerk en de positie van eigen kinderen van gezinshuisouders. Eigen kinderen maken geen deel uit van de professionele zorgstructuur en mogen niet structureel worden belast met zorgtaken of verantwoordelijkheden. De criteria verduidelijken ook de grenzen rond vrijheid en privacy. Huisregels zijn geen zelfstandige grond om rechten te beperken. In een open gezinshuis worden geen vrijheidsbeperkende maatregelen tegen de wil van een jeugdige toegepast zonder wettelijke grondslag. Eerst wordt gezocht naar minder ingrijpende pedagogische, relationele of organisatorische alternatieven. Bouwsteen III – Positie van de jeugdige en diens ouders De jeugdige en diens ouders worden overeenkomstig leeftijd, ontwikkeling, gezag en rechtspositie betrokken bij de hulp. Iedere jeugdige heeft een individueel hulpverleningsplan en krijgt begrijpelijke informatie over de hulp, afspraken, rechten en beslissingen. Participatie betekent niet dat alle betrokkenen dezelfde professionele of juridische beslissingsbevoegdheid hebben. Jeugdigen en ouders hebben rechtstreeks toegang tot een onafhankelijke vertrouwenspersoon en worden geïnformeerd over de klachtenregeling.

Hiervoor is geen toestemming van de gezinshuisouder of aanbieder nodig. Matching wordt gezien als een professionele kwaliteits- en veiligheidsafweging. Niet alleen de behoeften van de jeugdige tellen mee, maar ook de deskundigheid en capaciteit van het gezinshuis, de bewonerssamenstelling, eigen kinderen, veiligheid en duurzame uitvoerbaarheid. Als uitgangspunt geldt maximaal zes geplaatste jeugdigen. Gemotiveerde afwijking is mogelijk wanneer kwaliteit, veiligheid, individuele aandacht, relationele continuïteit en het gezinsgerichte karakter behouden blijven. Bij meer dan zes moet worden beoordeeld of nog sprake is van gezinshuiszorg en niet feitelijk van groepsgerichte residentiële zorg. De criteria onderscheiden daarnaast duidelijk ouderlijk gezag, juridische beslissingsbevoegdheid, professionele verantwoordelijkheid, professionele regie en organisatorische verantwoordelijkheid. Een gedragswetenschapper, gecertificeerde instelling of andere professional neemt niet automatisch de verantwoordelijkheid voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg over. Bouwsteen IV – Professionele organisatie, kwaliteit en verantwoording De organisatie rond het gezinshuis moet professionele zorg mogelijk maken en borgen. De jeugdhulpaanbieder is verantwoordelijk voor de organisatorische voorwaarden, waaronder werktoedeling, vakbekwame inzet, continuïteit, veiligheid en kwaliteitsborging.

De gezinshuisouder blijft binnen de eigen verantwoordelijkheid aanspreekbaar voor het eigen professionele handelen. De organisatievorm verandert deze verantwoordelijkheden niet. Een zelfstandig gezinshuis dat zelf jeugdhulpaanbieder is, draagt zelf de bijbehorende organisatorische verantwoordelijkheden. Bij samenwerking met een andere aanbieder moet duidelijk zijn hoe professionele en organisatorische verantwoordelijkheden zijn verdeeld. Aanvullende deskundigheid, waaronder gedragswetenschappelijke expertise, moet beschikbaar zijn wanneer de zorgvraag daarom vraagt. Consultatie, casuïstiekbespreking en professionele tegenspraak zijn onderdeel van goede samenwerking, maar vormen op zichzelf geen hiërarchische of toezichthoudende verhouding. Kwaliteit en veiligheid worden systematisch bewaakt via een kwaliteitscyclus, veiligheidsmanagement, dossiervoering, privacy en informatiebeveiliging, leren van incidenten en klachten en interne of externe kwaliteitstoetsing. Ervaringen van jeugdigen en ouders maken daarvan deel uit. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 6 Ook bestuur, medezeggenschap, intern toezicht en financiën moeten zijn ingericht op een manier die past bij de omvang en rechtsvorm van de aanbieder. Kleinschaligheid betekent niet minder verantwoordelijkheid, maar vraagt om proportionele inrichting.

Financiële en organisatorische belangen mogen niet ten koste gaan van kwaliteit, veiligheid of continuïteit; zakelijke en privéfinanciën moeten voldoende van elkaar te onderscheiden zijn Kern De Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 brengen vier zaken bij elkaar: vakbekwaam professioneel handelen, een gezinsgericht leefklimaat, de rechten en positie van jeugdigen en ouders, en een organisatie die kwaliteit en verantwoordelijkheid borgt. De rode draad is dat gezinshuiszorg professionele jeugdhulp is, maar juist haar kracht ontleent aan een zo gewoon mogelijke gezinsgerichte woonomgeving. De criteria stellen daarom duidelijke ondergrenzen voor kwaliteit, veiligheid, rechtsbescherming en verantwoordelijkheid, met ruimte voor professionele afwegingen en voor verschillen tussen jeugdigen en gezinshuizen. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 7 Verantwoording totstandkoming en herziening Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 Proces, betrokkenheid van gezinshuisouders en inhoudelijke onderbouwing Oktober 2026 www.kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl Kernsamenvatting Dit document verantwoordt hoe Platform Gezinshuizen het voorstel voor de actualisatie van de Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2019 naar de Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 heeft uitgewerkt.

Betrokkenheid in drie fasen De betrokkenheid van gezinshuisouders vond plaats via drie verschillende vormen: onderschrijving van een position paper over de koers van de herziening, een inhoudelijke enquête over de belangrijkste herzieningsthema’s en een online feedbackmogelijkheid op het uitgewerkte concept. Deze vormen hadden ieder een andere functie en worden daarom afzonderlijk verantwoord. Fase Bereik Functie in het proces Position paper 178 volledige onderschrijvingen Draagvlak voor de koers: actualiseren van de criteria uit 2019 en behoud van een gelijkwaardige professionele positie binnen de jeugdzorgketen. Enquête actualisatie 153 responsen; 102 volledig en 51 onvolledig Inhoudelijke input op thema’s zoals opleiding, registratie, werktoedeling, vrijheid en begrenzing, omvang, screening en seksuele veiligheid. Online conceptconsultatie 30 accounts aangemaakt; 0 inhoudelijke feedbackreacties ingediend Mogelijkheid om het uitgewerkte concept te lezen en schriftelijk feedback te geven. 1. Doel, status en reikwijdte van deze verantwoording De Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 zijn door Platform Gezinshuizen uitgewerkt als voorstel voor actualisatie van de landelijke Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2019.

Dit verantwoordingsdocument beschrijft waarom die actualisatie nodig werd geacht, hoe gezinshuisouders in het proces zijn betrokken, welke andere bronnen zijn gebruikt en hoe keuzes in de herziene criteria zijn onderbouwd. De verantwoording heeft twee functies. Ten eerste maakt zij het proces controleerbaar: welke signalen, consultaties en bronnen zijn gebruikt en welke ruimte voor inspraak is geboden. Ten tweede maakt zij de inhoudelijke keuzes navolgbaar: welke onderdelen uit 2019 zijn behouden, welke zijn verduidelijkt en waar is bewust voor een andere formulering of normering gekozen. De enquête, de position paper en de online feedbackronde zijn daarbij niet gebruikt als formele stemming over professionele normen. Kwaliteitscriteria moeten ook verenigbaar zijn met wet- en regelgeving, professionele standaarden, rechtsbescherming van jeugdigen en de KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 8 verantwoordelijkheden van jeugdhulpaanbieders en individuele professionals. Waar praktijkopvattingen uiteenliepen, is daarom gezocht naar een onderbouwde professionele ondergrens met ruimte voor gemotiveerde afwegingen. 2. Basis voor de actualisatie 2.1 De Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2019 De landelijke Kwaliteitscriteria Gezinshuizen uit 2019 zijn ontwikkeld met brede inbreng vanuit het werkveld.

Het uitgangspunt was te beschrijven wat goede gezinshuiszorg inhoudt, terwijl gezinshuisouders en ondersteunende partijen ruimte hielden om zelf vorm te geven aan de manier waarop zij die kwaliteit realiseren. Het principe “pas toe of leg uit” was daarbij belangrijk. 2.2 Evaluatie in 2021 De evaluatie uit 2021 liet volgens de bestaande verantwoording een groot draagvlak voor de kwaliteitscriteria zien. Tegelijk werden ontwikkelpunten genoemd, waaronder nadere duiding van opleidingsniveau en omvang van gezinshuizen, meer aandacht voor professionele samenwerking, de positie van eigen kinderen en actualisering van de tekst over beperkende maatregelen. 2.3 Ontwikkelingen in wetgeving, professionele kaders en toezicht Na 2021 ontwikkelden wetgeving en professionele kaders zich verder. Daarnaast publiceerde de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd in 2025 de analyse “Zo thuis mogelijk opgroeien”. Daarin kwamen onder meer veiligheid, seksuele ontwikkeling, vrijheidsbeperking, deskundigheid, verantwoorde werktoedeling, omvang van gezinshuizen en organisatorische kwaliteitsborging als aandachtspunten naar voren. Deze ontwikkelingen vormden inhoudelijke aanleiding om de criteria uit 2019 te actualiseren. Uitgangspunt van de actualisatie De herziening is opgezet als doorontwikkeling van 2019, niet als breuk met het bestaande fundament.

Kleinschaligheid, het gezinsgerichte karakter, professionele ruimte en de vier bouwstenen blijven herkenbaar, terwijl onderwerpen die juridisch, professioneel of organisatorisch verduidelijking vragen scherper zijn uitgewerkt. 3. Proces in 2026: van concept-kader naar eigen actualisatievoorstel 3.1 Presentatie van het concept Kwaliteitskader Gezinshuiszorg In het proces van de landelijke herziening werd een concept “Kwaliteitskader Gezinshuiszorg” gepresenteerd, aangevuld met onder meer een beroepsprofiel, beroepscode, samenwerkingscode en verdere uitwerkingen rond toetsing en professionele positionering. Platform Gezinshuizen onderschreef de ambitie om kwaliteit, veiligheid en professionaliteit te versterken, maar stelde dat het concept “Kwaliteitskader Gezinshuiszorg” verder ging dan actualisering van de Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2019. Het platform signaleerde met name het risico dat gezinshuisouders via afzonderlijke codes, registers, toetsingsvormen en verantwoordingsplichten professioneel meer afzonderlijk van de gezamenlijke jeugdzorgketen zouden worden gepositioneerd.

De centrale vraag werd daarom of professionalisering KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 9 zou plaatsvinden binnen een gezamenlijke professionele basis, met wederkerige verantwoordelijkheden voor alle ketenpartners, of via een afzonderlijk regime voor gezinshuisouders. 3.2 Position paper “Niet buiten de keten, maar gelijkwaardig daarbinnen” Op 15 augustus 2026 publiceerde Platform Gezinshuizen de position paper “Niet buiten de keten, maar gelijkwaardig daarbinnen”. Daarin werd gepleit voor actualisering van het bestaande, breed gedragen kader uit 2019 in plaats van vervanging door een fundamenteel nieuw stelsel. De position paper legde nadruk op professionele gelijkwaardigheid, wederkerigheid, zeggenschap, proportionaliteit en aantoonbaar mandaat bij de ontwikkeling van beroepsnormen. Voorwaarde uit de position paper Betekenis voor de herziening Actualiseren waar actualisering volstaat Behoud het fundament van 2019 en wijzig uitgangspunten alleen wanneer daarvoor een aantoonbare noodzaak bestaat. Maak wederkerigheid bindend Kwaliteit is mede afhankelijk van de ondersteuningsstructuur; verantwoordelijkheden van ketenpartners moeten daarom zichtbaar en aanspreekbaar zijn. Behoud aansluiting bij de hele jeugdzorgketen Voorkom een afzonderlijk professioneel regime dat gezinshuisouders losmaakt van de gezamenlijke professionele basis.

Borg representativiteit en mandaat Normen voor de beroepsgroep moeten aantoonbaar gedragen worden door de professionals waarop zij betrekking hebben. Organiseer professionele zeggenschap structureel Gezinshuisouders moeten niet alleen reageren op voorstellen, maar aantoonbaar invloed hebben op ontwikkeling en wijziging van normen. 3.3 Onderschrijving van de position paper De position paper werd 178 keer volledig onderschreven. Deze onderschrijvingen zijn in dit document opgevat als steun voor de koers en uitgangspunten van de position paper: actualiseren van de kwaliteitscriteria uit 2019, behoud van aansluiting bij de gezamenlijke jeugdzorgketen en aandacht voor wederkerige verantwoordelijkheid en professionele zeggenschap. De onderschrijvingen worden niet gebruikt als bewijs dat 178 personen instemmen met iedere afzonderlijke norm in het later uitgewerkte voorstel. Het betreft draagvlak voor de positionering en de gekozen richting van het vervolgproces. 3.4 Vervolg na de position paper Na publicatie van de position paper werd het concept Kwaliteitskader Gezinshuiszorg offline gehaald en werden aangekondigde vervolgbijeenkomsten geannuleerd. Platform Gezinshuizen besloot daarop zelf een voorstel uit te werken voor actualisatie van de Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2019.

Het uitgangspunt bleef dat kwaliteitsverbetering nodig kan zijn, maar dat de bestaande criteria als fundament behouden konden blijven en gericht moesten worden geactualiseerd. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 10 4. Aantoonbare betrokkenheid van gezinshuisouders 4.1 Drie verschillende vormen van betrokkenheid De betrokkenheid van gezinshuisouders is niet beperkt gebleven tot één consultatiemoment. In drie opeenvolgende fasen zijn verschillende mogelijkheden geboden om richting te geven aan het proces, inhoudelijke ervaringen in te brengen en op het uitgewerkte concept te reageren. Fase Vorm van betrokkenheid Aantal Wat ermee is gedaan 1. Koers en positionering Openbare onderschrijving van de position paper 178 volledige onderschrijvingen Gebruikt als onderbouwing voor de keuze om de criteria uit 2019 als basis te actualiseren en professionele gelijkwaardigheid binnen de keten als uitgangspunt te nemen. 2. Inhoudelijke consultatie Enquête over hoofdthema’s van de herziening 153 responsen; 102 volledig, 51 onvolledig De 102 volledig ingevulde vragenlijsten vormden de basis voor de inhoudelijke analyse. Open opmerkingen zijn thematisch meegewogen. 3.

Feedback op concept Online toegang tot het concept met mogelijkheid om feedback in te dienen 30 accounts; 0 ingediende feedbackreacties Het concept is toegankelijk gemaakt voor inhoudelijke controle. Via deze route zijn geen wijzigingsvoorstellen ontvangen. 4.2 Enquête over de hoofdthema’s Na het besluit om zelf een actualisatievoorstel uit te werken, heeft Platform Gezinshuizen een enquête uitgezet over onderwerpen die voor de herziening als bepalend werden gezien. De Lime Survey- registratie vermeldt 153 responsen: 102 volledig ingevulde enquêtes en 51 onvolledig ingevulde enquêtes. De inhoudelijke resultatenrapportage waarop de verdere analyse is gebaseerd, bevat de 102 volledige responsen. De enquête behandelde onder meer beroepskwalificatie en registratie, werkervaring, de norm verantwoorde werktoedeling, professionele positie van geregistreerde en niet-geregistreerde gezinshuisouders, vrijheid en pedagogische begrenzing, veiligheid en screening, seksuele ontwikkeling, omvang van gezinshuizen, bereikbaarheid en professionele achtervang. De enquête is gebruikt als consultatiebron en niet als stemming. Kwantitatieve uitkomsten maakten patronen en verschillen in opvatting zichtbaar; open antwoorden zijn gebruikt om dilemma’s, argumenten en praktijkervaringen te begrijpen.

Een meerderheid voor een antwoordoptie is alleen overgenomen wanneer dit ook inhoudelijk paste binnen wetgeving, professionele normen en de systematiek van de criteria. 4.3 Online feedback op het uitgewerkte concept Na verwerking van de enquête en de inhoudelijke bronnen is het concept voor de actualisatie online geplaatst. Geïnteresseerden konden een account aanmaken om het concept te lezen en via dezelfde omgeving feedback in te dienen. Er zijn 30 accounts aangemaakt. Via deze consultatieroute is geen inhoudelijke feedback ingediend. Het ontbreken van reacties wordt niet geïnterpreteerd als formele instemming of unanimiteit. Het is wel relevant voor de procesverantwoording: er is een afzonderlijke mogelijkheid geboden om na de enquête op het concrete uitgewerkte voorstel te reageren, en via die route zijn geen wijzigingsvoorstellen ontvangen. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 11 5. Werkwijze voor de inhoudelijke herziening De herziening is gebaseerd op een combinatie van bestaande kwaliteitscriteria, evaluatie, toezicht, wet- en regelgeving, professionele kaders en praktijkinbreng. Geen enkele bron is op zichzelf beslissend gemaakt. Bron Rol in de herziening Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2019 Fundament en bestaande professionele standaard. Evaluatie 2021 Inzicht in draagvlak, werking in de praktijk en ontwikkelpunten.

Wet- en regelgeving en professionele kaders Juridische en professionele ondergrenzen, onder meer voor verantwoorde hulp, werktoedeling, rechtspositie en organisatorische verantwoordelijkheden. IGJ-analyse 2025 Toezichtbevindingen en aandachtspunten rond kwaliteit en veiligheid. Position paper en 178 onderschrijvingen Koersbepaling: actualiseren in plaats van vervangen; gelijkwaardige professionele positie binnen de keten. Enquête gezinshuisouders Praktijkervaringen, dilemma’s en voorkeuren op de belangrijkste herzieningsthema’s. Online conceptconsultatie Mogelijkheid om op het uitgewerkte voorstel te reageren. Bij tegengestelde uitkomsten is gezocht naar een formulering die de professionele ondergrens duidelijk maakt zonder onnodig te uniformeren. Dat is bijvoorbeeld zichtbaar bij het opleidingsniveau en het uitgangspunt van maximaal zes geplaatste jeugdigen. 6. Inhoudelijke verantwoording van de belangrijkste wijzigingen Onderstaande paragrafen brengen de belangrijkste inhoudelijke bewegingen van 2019 naar 2026 bijeen. De tekst is gebaseerd op de afzonderlijke inhoudelijke verantwoording van de herziening en wordt in hoofdstuk 7 gekoppeld aan de uitkomsten van de enquête.

6.1 Van professioneel opvoederschap naar gezinshuiszorg als professionele jeugdhulp In 2019 werd een gezinshuis omschreven als een kleinschalige vorm van jeugdhulp, georganiseerd vanuit een ‘natuurlijk gezinssysteem’, waarin gezinshuisouders volgens het 24x7-principe opvoeding, ondersteuning en zorg bieden. Het gezinshuis werd daarnaast beschreven als behandelcontext en het multidisciplinaire team ondersteunde kind, gezinshuisouders en ouders. In de concept-herziening 2026 wordt scherper onderscheid gemaakt tussen de gezinsgerichte woon- en leefomgeving en het professionele karakter van de jeugdhulp. Een gezinshuis wordt omschreven als een kleinschalige, gezinsgerichte vorm van professionele jeugdhulp. De gezinshuisouder is een beroepsmatig gekwalificeerde jeugdprofessional die handelt binnen de eigen vakbekwaamheid, bevoegdheid en toebedeelde professionele verantwoordelijkheid. Daarmee verschuift het accent van een natuurlijk gezinssysteem waarin professionele hulp wordt geboden naar professionele jeugdhulp binnen een zo gewoon mogelijke, gezinsgerichte woon- en leefomgeving. Dat dagelijks samenleven een wezenlijk onderdeel van gezinshuiszorg is, blijft onverminderd behouden.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 12 6.2 Beroepskwalificatie en verantwoorde werktoedeling De criteria uit 2019 bepaalden dat de kerntaak van gezinshuisouders hbo-werk- en denkniveau vraagt, zonder dat daarvoor noodzakelijkerwijs een hbo-diploma vereist was. Competentiegericht toetsen en een brede screening op geschiktheid, waaronder persoonseigenschappen, levensloop, professionele achtergrond, kennis en motivatie, speelden een belangrijke rol. De evaluatie uit 2021 liet zien dat juist rond opleidingsniveau behoefte bestond aan nadere duiding. Daarbij werd ook benoemd dat gemeenten steeds vaker eigen, zwaardere eisen stelden en dat onderzocht moest worden hoe opleiding, ervaring en de inzet van geregistreerde professionals zich tot elkaar verhouden. De concept-herziening 2026 kiest daarom voor een explicietere benadering vanuit beroepskwalificatie, vakbekwaamheid en verantwoorde werktoedeling. Voor geregistreerde gezinshuisouders vormt beroepsopleiding en registratie de basis voor de werkzaamheden en professionele verantwoordelijkheden die aan hen worden toebedeeld. Niet-SKJ/BIG-geregistreerde gezinshuisouders beschikken ten minste over een relevante erkende mbo-4-beroepskwalificatie of relevante hbo- of wo- opleiding.

Zij kunnen zelfstandig werkzaamheden uitvoeren die passen bij hun beroepskwalificatie en vakbekwaamheid; waar de norm verantwoorde werktoedeling een geregistreerde professional verlangt, wordt deze betrokken. Dit sluit aan bij de wettelijke systematiek. Artikel 4.1.1 Jeugdwet verplicht aanbieders tot verantwoorde hulp en passende verantwoordelijkheidstoedeling; artikel 5.1.1 Besluit Jeugdwet regelt de inzet van geregistreerde professionals. De noodzaak van verduidelijking wordt ook bevestigd door de IGJ. In 9 van de 33 bezochte gezinshuizen werd in het onderzoek van 2025 niet voldaan aan de norm verantwoorde werktoedeling en bij ongeveer de helft zag de inspectie ruimte of noodzaak voor verbetering van deskundigheid. Screening anders uitgewerkt De concept-herziening neemt niet iedere bestaande vorm van screening ongewijzigd over. Waar in 2019 een brede competentie- en geschiktheidsscreening centraal stond, wordt in 2026 primair uitgegaan van een aantoonbare relevante beroepskwalificatie, concrete vakbekwaamheid, VOG, verantwoorde werktoedeling en gerichte aanvullende ontwikkeling. Daarmee verdwijnt beoordeling van bekwaamheid niet. De beoordeling wordt specifieker gekoppeld aan de werkzaamheden die daadwerkelijk worden uitgevoerd. Een algemene geschiktheidsscreening kan een ontbrekende relevante beroepskwalificatie niet vervangen.

6.3 Geregistreerde en niet-geregistreerde gezinshuisouders De criteria van 2019 boden al ruimte voor gecombineerde inzet van geregistreerde en niet- geregistreerde professionals, maar werkten hun afzonderlijke professionele posities minder uitgebreid uit. In de concept-herziening worden beide routes explicieter beschreven. Een geregistreerde gezinshuisouder voert toegedeelde werkzaamheden vanuit de eigen professionele verantwoordelijkheid uit. Binnen de criteria geldt als uitgangspunt dat deze gezinshuisouder tevens de professionele verantwoordelijkheid en regie voor het hulpverleningsplan van de gezinshuiszorg draagt, voor zover dit binnen het eigen professionele domein en de eigen vakbekwaamheid valt. Een niet-geregistreerde gezinshuisouder voert zelfstandig werkzaamheden uit die passen bij de eigen beroepskwalificatie en vakbekwaamheid. Waar geregistreerde inzet nodig is, moeten taakverdeling, KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 13 professionele regie, informatie-uitwisseling, ruggespraak, bereikbaarheid en bekwaamheid aantoonbaar zijn georganiseerd. Voor niet-SKJ/BIG-geregistreerde gezinshuisouders is daarnaast Registerplein opgenomen als middel om blijvende professionele ontwikkeling aantoonbaar te borgen.

De criteria maken expliciet dat Registerplein daarmee geen SKJ- of BIG-registratie vervangt en iemand niet tot geregistreerde professional maakt in de betekenis van de norm verantwoorde werktoedeling. 6.4 Positie van de gedragswetenschapper en het multidisciplinaire team De criteria uit 2019 gaven de gedragswetenschapper een stevige structurele positie. Zij bepaalden dat, gezien de complexiteit van de doelgroep, altijd een geregistreerde gedragswetenschapper betrokken was die samen met de gezinshuisouder verantwoordelijkheid droeg voor passende hulp en begeleiding. In de veldnorm werd bovendien bepaald dat het multidisciplinaire team in ieder geval een geregistreerde gedragswetenschapper omvatte. De evaluatie van 2021 liet zien dat het werkveld professionele samenwerking centraler wilde positioneren. In 2026 wordt de gezinshuisouder daarom nadrukkelijk als volwaardig professional binnen het multidisciplinaire team gepositioneerd. Welke disciplines deelnemen en hoe intensief zij betrokken zijn, volgt uit de zorg- en ondersteuningsbehoeften van de jeugdige. Deelname aan het MDT verandert de eigen professionele, organisatorische of juridische verantwoordelijkheid van betrokken professionals niet. Tegelijkertijd blijft gedragswetenschappelijke expertise structureel beschikbaar.

Het gezinshuis beschikt aantoonbaar, zelfstandig of via de jeugdhulpaanbieder, over een structurele samenwerkingsmogelijkheid met een gedragswetenschapper of andere passend gekwalificeerde specialist voor onder meer consultatie, casuïstiekbespreking, advisering en supervisie. De beschikbaarheid daarvan betekent niet automatisch dat de gedragswetenschapper inhoudelijk toezicht houdt op de gezinshuisouder of de professionele verantwoordelijkheid overneemt. Dit sluit aan bij de zorg van de IGJ dat kleinschaligheid niet mag leiden tot een gesloten systeem zonder voldoende externe reflectie. De inspectie noemt de betrokkenheid van andere professionals, waaronder gedragswetenschappelijke deskundigheid, en toegang tot een onafhankelijke vertrouwenspersoon als belangrijke waarborgen. 6.5 Grootte van het gezinshuis De criteria uit 2019 koppelden de omvang aan de gezamenlijke zorgzwaarte. Bij een hoge gezamenlijke zorgzwaarte werd uitgegaan van doorgaans vier geplaatste jeugdigen en bij een lagere gezamenlijke zorgzwaarte van doorgaans zes. De evaluatie van 2021 liet zien dat juist hierover veel discussie bestond. De open norm werd enerzijds gewaardeerd, maar gezinshuisouders, aanbieders en gemeenten vroegen anderzijds om meer duidelijkheid. Er werd onder meer expliciet de vraag gesteld of een gezinshuis met meer dan zes of acht jeugdigen nog als gezin kan functioneren.

De IGJ heeft deze discussie in 2025 verder aangescherpt. In vijf van de 33 bezochte gezinshuizen woonden zeven of meer jeugdigen. De inspectie zag in deze beperkte groep over de breedte een lagere kwaliteit dan bij gezinshuizen met zes of minder jeugdigen en verwees naar de bestaande norm van vier tot zes, afhankelijk van omstandigheden en gezamenlijke zorgzwaarte. De concept-herziening bepaalt daarom dat een gezinshuis in beginsel plaats biedt aan maximaal zes geplaatste jeugdigen. Het verantwoorde aantal wordt echter niet uitsluitend door het getal bepaald. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 14 Ook zorgzwaarte, bewonerssamenstelling, eigen kinderen, professionele capaciteit, benodigde personele inzet, individuele aandacht, nabijheid en continuïteit moeten worden meegewogen. Gemotiveerde afwijking is mogelijk wanneer kwaliteit, veiligheid, relationele continuïteit en het gezinsgerichte karakter aantoonbaar gewaarborgd blijven. Bij meer dan zes jeugdigen moet expliciet worden beoordeeld of de zorg niet feitelijk het karakter van groepsgerichte residentiële zorg krijgt. Daarmee wordt kleinschaligheid duidelijker genormeerd zonder te veronderstellen dat zes jeugdigen in iedere situatie automatisch verantwoord is. 6.6 Vrijheidsbeperking, huisregels, privacy en rechtsbescherming Dit is een van de meest wezenlijke juridische wijzigingen.

In de criteria uit 2019 stond dat vrijheidsbeperking of digitaal toezicht, waaronder camera’s en gps, kon worden gebruikt wanneer dit ‘in het belang van het kind’ was en de maatregel in het hulpverleningsplan was vastgelegd. De juridische en toezichthoudende inzichten zijn sindsdien aangescherpt. De IGJ stelt dat voor vrijheidsbeperking in open jeugdhulp geen algemene wettelijke grondslag bestaat. De inspectie trof bij 18 van de 33 bezochte gezinshuizen vrijheidsbeperkende maatregelen aan. IGJ De Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp trad op 1 januari 2024 in werking en regelt juist voor gesloten jeugdhulp onder welke voorwaarden vrijheidsbeperkende maatregelen kunnen worden toegepast. De conceptcriteria bepalen daarom dat in een open gezinshuis geen vrijheidsbeperkende maatregelen tegen de wil van een jeugdige worden toegepast zonder specifieke wettelijke grondslag. Opname in het hulpverleningsplan, toestemming van ouders, instemming van een gedragswetenschapper, een multidisciplinair overleg of een besluit van de aanbieder scheppen op zichzelf geen wettelijke bevoegdheid. Ook cameratoezicht, digitale monitoring, het doorzoeken van kamers en bezittingen en het gebruik van algemene huisregels als grond voor beperkingen zijn in 2026 aanzienlijk preciezer genormeerd.

6.7 Veiligheidsmanagement Veiligheid was ook in 2019 onderdeel van de criteria, maar in de concept-herziening is veiligheidsmanagement systematischer en toetsbaarder uitgewerkt. De IGJ constateerde bij twee derde van de bezochte gezinshuizen, 21 van de 33, dat verbetering nodig was in het inschatten van en handelen naar veiligheidsrisico’s. De inspectie zag dat risico’s vaak wel bekend waren, maar niet altijd voldoende werden vastgelegd of multidisciplinair en over alle relevante levensdomeinen werden gewogen. De conceptcriteria onderscheiden daarom risico’s op organisatieniveau en individuele risico’s. Zij benoemen onder meer brandveiligheid, medicatieveiligheid, informatiebeveiliging, personele bezetting, agressie, weglopen, zelfbeschadiging, suïcidaliteit, seksuele veiligheid en middelengebruik. Risico’s worden niet alleen periodiek, maar ook bij relevante veranderingen opnieuw beoordeeld. De veldnorm verlangt bovendien dat relevante individuele veiligheidsrisico’s zo nodig in het hulpverleningsplan worden verwerkt en dat preventieve acties, signalen, handelingsafspraken en verantwoordelijkheden worden vastgelegd.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 15 6.8 Seksuele ontwikkeling en seksuele veiligheid De IGJ constateerde in 2025 dat signalen en meldingen over gezinshuizen relatief vaak betrekking hadden op seksueel grensoverschrijdend gedrag. De inspectie adviseert daarom expliciet aandacht te besteden aan gezonde seksuele ontwikkeling, seksuele veiligheid en een veilige zorgrelatie. De conceptcriteria geven dit onderwerp een expliciete plaats. Binnen het leefklimaat moet aandacht bestaan voor lichamelijke en seksuele ontwikkeling, relaties, intimiteit, persoonlijke grenzen en weerbaarheid. Signalen van seksueel grensoverschrijdend gedrag, seksuele onveiligheid en verhoogde kwetsbaarheid moeten tijdig worden herkend en professioneel worden opgevolgd. In de bijbehorende veldnorm wordt bovendien verlangd dat waar nodig aanvullende deskundigheid wordt betrokken en dat bij plaatsing en relevante veranderingen opnieuw naar risico’s in de onderlinge dynamiek wordt gekeken. 6.9 Matching en passendheid van de plaatsing Matching was in 2019 al een belangrijk kwaliteitsonderwerp. In de concept-herziening wordt matching nog nadrukkelijker als een professionele kwaliteits- en veiligheidsafweging beschreven.

Vooraf wordt beoordeeld of behoeften, ontwikkeling, perspectief en relevante risico’s van een jeugdige passen bij de deskundigheid, professionele capaciteit, ondersteuning, samenstelling en duurzame uitvoerbaarheid van het gezinshuis. Daarbij worden ook gevolgen voor andere jeugdigen, eigen kinderen, onderlinge dynamiek en veiligheid meegewogen. Deze beoordeling eindigt niet na plaatsing. Wanneer zorgvraag, bewonerssamenstelling, veiligheid of professionele capaciteit wezenlijk veranderen, moet opnieuw worden beoordeeld of de plaatsing passend en verantwoord blijft. Deze aanscherping past bij de constatering van de IGJ dat steeds complexere hulpvragen in open jeugdhulp, waaronder gezinshuizen, terechtkomen en dat onvoldoende aansluiting tussen zorgvraag, deskundigheid en bestaande bewoners risico’s kan opleveren. 6.10 Positie en rechten van jeugdigen en ouders Ook de criteria van 2019 bevatten al belangrijke rechten. Zo werden privacy, betrokkenheid bij het hulpverleningsplan, toegang tot een onafhankelijke vertrouwenspersoon en een onafhankelijke klachtencommissie genoemd. In 2026 zijn deze rechten systematischer en juridisch preciezer uitgewerkt. Er wordt duidelijker onderscheid gemaakt tussen participatie, toestemming, professionele beslissingen en juridische beslissingsbevoegdheid.

De onafhankelijke vertrouwenspersoon wordt bovendien duidelijk onderscheiden van een eigen vertrouwd persoon uit familie of netwerk. Jeugdigen en ouders moeten rechtstreeks en zonder toestemming van gezinshuisouder of aanbieder contact kunnen opnemen en daarvoor voldoende privacy krijgen. Ook mag het uiten van onvrede, indienen van een klacht of benaderen van een vertrouwenspersoon niet leiden tot benadeling in de hulpverlening. Deze waarborgen dragen mede bij aan het voorkomen van een te gesloten gezinshuissysteem, een risico waarop de IGJ eveneens wijst. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 16 6.11 Medezeggenschap, goed bestuur en intern toezicht De criteria van 2019 formuleerden voor goed bestuur vooral een algemene verwachting dat aanbieders en zelfstandig ondernemende gezinshuizen konden verantwoorden hoe toezicht, bestuur en transparantie waren georganiseerd. Het wettelijke kader is sindsdien verder ontwikkeld. Artikel 4.2.4 Jeugdwet verklaart de Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen 2018 van overeenkomstige toepassing op jeugdhulpaanbieders en gecertificeerde instellingen. Daarbij moeten cliëntenraden zowel de belangen van jeugdigen als die van hun ouders behartigen. De conceptcriteria werken goed bestuur, medezeggenschap en collectieve invloed daarom uitgebreider uit.

Zij verlangen dat aanbieders vaststellen welke wettelijke verplichtingen op hen van toepassing zijn en daarnaast een passende vorm van collectieve invloed organiseren wanneer een formeel medezeggenschapsorgaan niet verplicht is. Daarnaast gelden sinds 1 januari 2026 op grond van de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg nieuwe eisen voor onafhankelijk intern toezicht. Deze gelden voor jeugdhulpaanbieders met verblijf vanaf 11 jeugdhulpverleners, ambulante aanbieders vanaf 26 jeugdhulpverleners en gecertificeerde instellingen. De conceptcriteria nemen deze verplichtingen over. 6.12 Financiële bedrijfsvoering en continuïteit Financiële aspecten kwamen in 2019 vooral terug vanuit transparantie over zorggelden en het uitgangspunt dat financiële belangen geen doorslaggevende reden mogen zijn voor een plaatsing. In de concept-herziening wordt dit uitgebreid tot een norm voor financiële bedrijfsvoering en bedrijfscontinuïteit. De zakelijke administratie moet actueel, navolgbaar en controleerbaar zijn, zakelijke middelen en verplichtingen moeten voldoende van privéfinanciën kunnen worden onderscheiden en financiële risico’s voor de continuïteit van wonen en zorg moeten tijdig worden herkend.

De Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg brengt daarnaast per 1 januari 2027 aanvullende wettelijke verplichtingen mee op het gebied van financiële bedrijfsvoering en goed bestuur voor jeugdhulpaanbieders. De conceptcriteria anticiperen hierop zonder van het volledige privévermogen of de volledige privé- administratie van de gezinshuisouder onderdeel van kwaliteitsverantwoording te maken. 6.13 Incidenten, calamiteiten en leren van fouten De conceptcriteria maken explicieter dat kwaliteit niet alleen bestaat uit het voorkomen van incidenten, maar ook uit signaleren, registreren, onderzoeken, melden en leren. Incidenten, bijna-incidenten, klachten en andere veiligheids- en kwaliteitssignalen worden onderzocht en gebruikt voor verbetering. Calamiteiten en geweld bij de verlening van jeugdhulp worden overeenkomstig de wettelijke meldplicht bij de bevoegde toezichthouder gemeld. Dit sluit rechtstreeks aan bij de aanbeveling van de IGJ aan gezinshuizen om calamiteiten en geweldsincidenten te melden. De inspectie constateerde dat 27 van de 33 bezochte gezinshuizen met een of meer hoofdaanbieders werkten en zag daarbij meer waarborgen voor kwaliteit en veiligheid. De IGJ vermoedde bovendien dat vrijgevestigde gezinshuizen incidenten minder vaak melden, mogelijk doordat zij minder bekend zijn met de meldplicht.

KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 17 De conceptcriteria schrijven echter niet voor dat ieder gezinshuis verplicht een hoofdaanbieder moet hebben. De noodzakelijke kwaliteitsfuncties moeten ongeacht de organisatievorm voldoende zijn geborgd. 6.14 Duurzame inzetbaarheid en het 24x7-principe Het 24x7-principe maakte in 2019 expliciet onderdeel uit van de definitie van een gezinshuis. Daarbij werd permanente nabijheid van gezinshuisouders sterk benadrukt. In 2026 wordt duidelijker onderscheid gemaakt tussen continuïteit van gezinshuiszorg en voortdurende persoonlijke beschikbaarheid van dezelfde gezinshuisouder. De gezinshuisouder hoeft niet voortdurend persoonlijk beschikbaar te zijn. Wel moeten passende vervanging, ondersteuning en waar nodig professionele achtervang zijn georganiseerd. De criteria benoemen daarnaast ruimte voor rust, herstel, familie, sociale relaties, vrije tijd, hobby’s en vakantie als voorwaarden voor duurzame gezinshuiszorg. Daarmee blijft continuïteit voor de jeugdige een kernwaarde, maar wordt deze niet langer gelijkgesteld aan permanente persoonlijke inzetbaarheid van één gezinshuisouder. 6.15 Positie van eigen kinderen en het privéleven van de gezinshuisouder De evaluatie van 2021 adviseerde om meer aandacht te besteden aan de positie van eigen kinderen van gezinshuisouders.

De concept-herziening bepaalt daarom expliciet dat eigen kinderen onderdeel zijn van de dagelijkse woon- en leefomgeving, maar geen onderdeel vormen van de professionele zorgstructuur. Van hen wordt geen begeleidende, toezichthoudende, signalerende of andere professionele rol verwacht. Hun veiligheid, ontwikkeling, privacy, welzijn en mogelijkheden voor een eigen leven worden meegewogen bij matching en organisatie van de zorg. Ook het privéleven van de gezinshuisouder wordt scherper begrensd ten opzichte van professionele verantwoording. Het volledige privéleven is niet zonder meer onderwerp van toetsing of toezicht. Alleen aspecten van de woon- en leefsituatie die aantoonbaar relevant zijn voor kwaliteit, veiligheid, continuïteit of de rechtspositie van jeugdigen zijn professioneel toetsbaar. Daarmee verschuift het accent van een brede beoordeling van de persoon en diens privéleven naar de vraag of de professionele gezinshuiszorg verantwoord, veilig en duurzaam kan worden uitgevoerd. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN | 2026 7. Samenvattende vergelijking 2019 | -2026 De volgende tabel vat de belangrijkste verschuivingen samen. De beweging bestaat niet primair uit meer regels, maar uit een scherpere ordening van beroepskwalificatie, professionele verantwoordelijkheid, rechten van jeugdigen en organisatorische borging.

Kwaliteitscriteria | Belangrijkste Onderwerp | 2019 | Concept-herziening 2026 | aanleiding/onderbouwin g Positionering | Natuurlijk | Professionele jeugdhulp binnen een | Professionalisering en gezinssysteem; | gezinsgerichte, zo gewoon mogelijke | helderder onderscheid professioneel | woon- en leefomgeving | tussen leefomgeving en opvoederschap; 24x7 | - | professionele principe | verantwoordelijkheid Vakbekwaamheid | Hbo-werk- en | Relevante beroepskwalificatie, | Evaluatie 2021, denkniveau; | aantoonbare vakbekwaamheid en | Jeugdwet/Besluit competentietoetsing | verantwoorde werktoedeling | Jeugdwet en IGJ 2025 en brede geschiktheidsscreenin g Registratie | Geregistreerde en | Expliciete routes voor geregistreerde en | Professionele borging en niet-geregistreerde | niet-SKJ/BIG-geregistreerde | verduidelijking inzet mogelijk, maar | gezinshuisouders; Registerplein voor | verantwoordelijkheden beperkt | blijvende ontwikkeling niet onderscheiden | geregistreerde gezinshuisouders Gedragswetenschappe | Geregistreerde | Structureel beschikbare | Deskundige consultatie én r | gedragswetenschappe | gedragswetenschappelijke/specialistisc | professionele autonomie r structureel | he expertise; geen automatische betrokken en | toezichthoudende positie onderdeel MDT Multidisciplinair team | Gezinshuis onderdeel | Gezinshuisouder expliciet als | Evaluatie 2021 en van ondersteunend |

volwaardig professional in MDT; rollen | verduidelijking MDT en volwaardige | en verantwoordelijkheden | professionele partner in zorg | onderscheiden | verantwoordelijkheid Hulpverleningsplan | Regie moest zijn | Geregistreerde gezinshuisouder draagt | Norm verantwoorde en regie | toegewezen; bij | binnen eigen domein in beginsel | werktoedeling en samenwerking tussen | professionele regie over gezinshuiszorg | professionele organisaties kon een | en hulpverleningsplan | verantwoordelijkheid hoofdbehandelaar worden aangewezen Omvang | Doorgaans vier bij | In beginsel maximaal zes; inhoudelijke | Evaluatie 2021 en IGJ 2025 hoge gezamenlijke | beoordeling en gemotiveerde afwijking zorgzwaarte en zes bij | mogelijk lagere zorgzwaarte, met pas toe of leg uit Veiligheid | Veiligheid en | Integraal veiligheidsmanagement op | IGJ: 21 van 33 bezochte risicotaxatie | individueel én organisatieniveau | gezinshuizen hadden aanwezig, maar | verbetering nodig minder als integraal systeem uitgewerkt kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl | PAGINA 18 KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 19 Onderwerp Kwaliteitscriteria 2019 Concept-herziening 2026 Belangrijkste aanleiding/onderbouwin g Seksuele veiligheid Aanwezig binnen leefklimaat en ontwikkeling, maar minder expliciet genormeerd Expliciete aandacht voor gezonde seksuele ontwikkeling, grenzen,

weerbaarheid, seksuele veiligheid en risico’s IGJ 2025 Vrijheidsbeperking Kon bij belang van het kind worden ingezet en in het hulpverleningsplan worden opgenomen Niet tegen de wil van een jeugdige zonder specifieke wettelijke grondslag Actueel juridisch kader, Wet rechtspositie gesloten jeugdhulp en IGJ 2025 Vertrouwenspersoon Zowel persoonlijke vertrouwenspersoon als onafhankelijke vertrouwenspersoon genoemd Rechtstreekse en laagdrempelige toegang tot onafhankelijke vertrouwenspersoon; duidelijk onderscheid met eigen vertrouwd persoon Rechtspositie jeugdige en Bestuur en medezeggenschap Algemene Good Governance- verantwoording Goed bestuur, collectieve invloed, medezeggenschap en waar van toepassing onafhankelijk intern toezicht expliciet uitgewerkt Wmcz 2018 en Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg Incidenten en calamiteiten Minder uitgebreid als afzonderlijke kwaliteitscyclus beschreven Registreren, analyseren, melden, leren en aantoonbaar verbeteren Wettelijke meldplicht en IGJ 2025 Continuïteit 24x7-principe en permanente nabijheid sterk benadrukt Zorgcontinuïteit met passende vervanging, ondersteuning en professionele achtervang; gezinshuisouder hoeft niet voortdurend persoonlijk beschikbaar te zijn Duurzame professionele inzetbaarheid Eigen kinderen en privéleven Persoonlijke geschiktheid en privésituatie relatief breed betrokken bij screening en kwaliteit Eigen

kinderen geen onderdeel van professionele zorgstructuur; privéleven alleen toetsbaar voor zover concreet relevant voor professionele zorg Evaluatie 2021, proportionaliteit en professionele positionering KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 20 8. Verwerking van de enquête in de herziening De enquête-uitkomsten zijn per vraag verantwoord in Bijlage A. De onderstaande matrix laat de belangrijkste verbanden zien tussen praktijkinput en inhoudelijke keuze. Thema uit de enquête Hoofdbevinding Keuze in de herziening Vrijheid en begrenzing Een substantiële groep ervaart onduidelijkheid tussen gewone pedagogische afspraken en vrijheidsbeperking. Duidelijker onderscheid tussen pedagogisch handelen, vrijwillige afspraken, huisregels en beperkingen van rechten; wettelijke grondslag blijft bepalend. Gedragswetenschappelijke consultatie Overleg met gedragswetenschapper is in de praktijk gebruikelijk bij ernstige risico’s. Consultatie en expertise worden geborgd, maar niet automatisch gelijkgesteld aan toezicht of eindverantwoordelijkheid. Screening Opvattingen over aanvullende screening zijn verdeeld; veel respondenten benadrukken dat veiligheid breder is dan papier en registers. Geen aanvullende gezinshuisspecifieke screeningsnorm; wettelijke screening onderdeel van bredere kwaliteits- en veiligheidsborging.

Seksuele ontwikkeling Bij vrijwel alle respondenten onderdeel van begeleiding; verschillende methodieken worden gebruikt. Expliciete norm voor seksuele ontwikkeling en veiligheid, zonder één verplichte methode voor te schrijven. Aantal jeugdigen Weinig steun voor een absoluut maximum zonder uitzonderingen; zorgzwaarte, draagkracht en gezinsgericht karakter worden belangrijk gevonden. Maximaal zes geplaatste jeugdigen als uitgangspunt; gemotiveerde afwijking mogelijk na inhoudelijke beoordeling. Opleiding Meeste steun voor minimaal relevante mbo-4; substantiële groep kiest voor hbo. Relevante mbo-4-route blijft mogelijk; geen algemene hbo-verplichting. Werkervaring Zeer brede steun om werkervaring zwaar mee te wegen. Werkervaring is belangrijk voor vakbekwaamheid, maar vervangt niet generiek een ontbrekende relevante beroepskwalificatie. Verantwoorde werktoedeling Norm is bij veel respondenten slechts globaal of beperkt bekend. Werktoedeling, verantwoordelijkheden, regie, overleg, bereikbaarheid en achtervang zijn explicieter uitgewerkt. Professionele positie Respondenten vragen ruimte voor vakmanschap en duidelijke verantwoordelijkheden. Geregistreerde en niet-geregistreerde gezinshuisouders krijgen een explicieter beschreven eigen professionele positie.

De volledige vraag-voor-vraagverantwoording, inclusief percentages, open opmerkingen, besluit en plaats van verwerking, is opgenomen als Bijlage A. KWALITEITSCRITERIA GEZINSHUIZEN 2026 kwaliteitscriteriagezinshuizen.nl PAGINA 21 9. Conclusie De Kwaliteitscriteria Gezinshuizen 2026 zijn in dit proces uitgewerkt als actualisatie van het bestaande kader uit 2019. De aanleiding daarvoor kwam uit meerdere bronnen: de evaluatie van 2021, ontwikkelingen in wetgeving en professionele kaders, bevindingen van de IGJ, en signalen en ervaringen uit de gezinshuispraktijk. De betrokkenheid van gezinshuisouders is op drie momenten aantoonbaar georganiseerd: via 178 volledige onderschrijvingen van de position paper, via een inhoudelijke enquête met 153 responsen waarvan 102 volledig ingevuld, en via een online conceptconsultatie waarvoor 30 accounts zijn aangemaakt en geen inhoudelijke feedback is ingediend. Deze cijfers hebben verschillende betekenissen en worden daarom niet samengenomen tot één maat voor draagvlak. Inhoudelijk is gekozen voor behoud van het gezinsgerichte fundament en de professionele ruimte uit 2019, gecombineerd met scherpere grenzen rond beroepskwalificatie, werktoedeling, professionele verantwoordelijkheid, rechtsbescherming, veiligheid en organisatorische borging.

Waar de praktijk uiteenlopende opvattingen liet zien, is niet automatisch de meerderheidsvoorkeur gevolgd, maar is gezocht naar een norm die professioneel, juridisch en uitvoerbaar te verantwoorden is. Daarmee beoogt de actualisatie een professionele standaard te bieden die gezinshuisouders aanspreekbaar maakt op hun eigen handelen, zonder verantwoordelijkheden van andere professionals, jeugdhulpaanbieders en juridisch bevoegde partijen bij de gezinshuisouder neer te leggen. Het uitgangspunt blijft dat goede gezinshuiszorg een gezamenlijke ketenprestatie is, met een gelijkwaardige en duidelijk afgebakende professionele positie voor de gezinshuisouder. Bronnen • Inspectie Jeugdzorg (2016), Verantwoorde hulp voor jeugd in gezinshuizen • Hogeschool Leiden & Nederlands Jeugdinstituut, namens het Kernteam Kwaliteitscriteria Gezinshuizen (2019), Kwaliteitscriteria Gezinshuizen: Kwaliteit van jeugdhulp in professionele gezinsvormen • Peeters, C. & Oosterom, W.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vught.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/e2f0cf63-da37-430d-af75-2977a3e6952f?agendaItemId=138dbc80-0129-4fd8-896c-a5086fd95887