4. Raadsinformatiebrief Monitoring Uitvoeringsplan 2023 Nota Energie en klimaat Vught 2022-2030

h Raadsinformatiebrief Datum Onderwerp Zaaknummer Documentnr.

30 januari 2024 Monitoring UP 2023 Z22 - 248138 UIT/24 - 598763

Inleiding In deze raadsinformatiebrief wordt het Uitvoeringsplan 2023 van de nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 gemonitord op de concrete acties. Voorgeschiedenis Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Uitvoeringsplan 2023 Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Inhoudelijk Uitvoeringsplan 2023 Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Op 2 februari 2023 heeft de raad ingestemd met de Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030. Daarnaast stemde de raad in met het Uitvoeringsplan 2023 van deze nota. In het Uitvoeringsplan van 2023 staan concrete acties per thema opgenomen, waaraan dit jaar gewerkt wordt. Hieronder is in een overzicht weergegeven wat er is gedaan met deze concrete acties. Naast dat er een plan is gemaakt met concrete acties, zijn er extra ontwikkelingen geweest. Zo is in samenwerking met maatschappelijke partners het fysieke Energie + Klimaatloket aan het Moleneindplein opgezet. Hier kunnen inwoners sinds halverwege 2023 terecht, naast dat ze bij het digitale energieloket ook terecht kunnen voor vragen. In het fysieke loket kunnen zij terecht voor vragen en ondersteuning met betrekking tot energiebesparing en het vergroenen van hun tuin en (woon)perceel. Bedrijven kunnen op dit moment terecht bij het zakelijk digitale 1/12

energieloket voor advies over energiebesparing, subsidies, leningen en leveranciers voor producten of diensten om hun bedrijfspand te verduurzamen. Er wordt gekeken hoe het fysieke energieloket aan het Moleneindplein ook voor vragen vanuit bedrijven ingezet kan worden. Een andere ontwikkeling die niet in het Uitvoeringsplan voor 2023 was opgenomen is de gemeentelijke lening. Deze is opgesteld in navolging van de Motie Vreemd aan de orde van de dag "Energiearmoede en -transitie" van 21 juli 2022. Om inwoners en ondernemers te helpen met het verduurzamen van hun woning en bedrijf, heeft de gemeente een leningstelsel uitgewerkt met het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). De gemeenteraad heeft op 26 oktober 2023 ingestemd met de Verordening Leningen SVn om inwoners en ondernemers leningen aan te bieden. Monitoring Uitvoeringsplan 2023 Hieronder vindt u een tabel met een beschrijving per concrete actie uit het Uitvoeringsplan 2023 en wat daarvan de stand van zaken is.

2/12

Vught k'Doelstelling

Concrete acties 1

Planning

Stand van zaken december 2023

RES en lokaal beleid grootschalige opwek van energie 1.In 2030 voldoen we aan de grootschalige opwekopgave, met de Vughtse bijdrage van 0,05TWh. Dit doen we met zon en/of windenergie in de gemeente Vught.

1.1.1 De procedure PlanMER, zoekgebieden zon en/of wind is afgerond.

Afgerond in Q1 De PlanMER-procedure is in Q2 2023 gestart en in 2024 december was het concept af. Het definitieve PlanMER zal volgens de nieuwe planning eind Q1 2024 af zijn. Er is vertraging opgelopen door het aanbestedingstraject voor de aanvang en schaarste op de markt voor de benodigde expertise.

1.1.2. Lokaal zon- en windbeleid is afgerond.

Afgerond in Q2 Het PlanMER vormt de basis van het grootschalig opwek 2024 beleid. Daarnaast wordt met de samenleving gewerkt aan het borgen van lokaal eigendom en worden regels opgesteld voor energie opwek op eigen perceel (zie par. 3.3.3. in de Nota Energie en Klimaat). Laatstgenoemde wordt in Q1 2024 ter besluitvorming aan het college voorgesteld. Het PlanMER heeft door het inkoop- en aanbestedingstraject dit jaar vertraging opgelopen, evenals schaarste op de markt voor benodigde expertise. Hierdoor loopt oplevering van grootschalig opwek beleid een kwartaal uit volgens de huidige planning.

1.1.3 Selectie voorkeursalternatieven voor zon- en windprojecten in de zoekgebieden is voorbereid voor Q1 2024.

Aanvang Q4 2023

Uit het PlanMER volgen op basis van de onderzochte zoekgebieden ontwikkellocaties.

3/12

Vught

..--

2.Tijdens het invullen van de opwekopgave 1.2.1 Zie 1.1.1 en 1.1.3. vlak voor 2030, wordt indien mogelijk bij de ontwikkeling rekening gehouden met de opgave tot 2050, die er na 2030 nog bij komt. 3.Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk lokaal eigendom, met als doel 100% lokaal eigendom.

1.3.1 Onderzoek vormgeving en mogelijkheden voor lokaal eigendom is afgerond (met RenewabLAW).

Afgerond in Q2 De gemeenteraad heeft op 13 juli 2023 de kaders bepaald 2024 waarbinnen het lokaal eigendom vorm moet krijgen. Ondernemers, energiecoöperaties en gemeente hebben samen meerdere werksessies gehad om lokaal eigendom uit te werken. De basis staat dan, daarna begint de ontwikkelfase van de energiegemeenschap met governanceen financiële structuurinvulling. Het streven was dat alle deelnemende partijen in december 2023 een intentieovereenkomst zouden hebben getekend om met elkaar een energiegemeenschap te vormen. Wegens omstandigheden in het gemeentebestuur heeft dit traject vertraging opgelopen. Volgens de huidige planning wordt het lokaal eigendom ingebed in het programma grootschalige energie opwek binnen de Omgevingswet.

Warmtetransitie

1

De nummering correspondeert met de nummering van de concrete acties in het Uitvoeringsplan 2023 van de Nota Energie en Klimaat 2022-2030.

4/12

Vught 1.In 2030 is ten minste 20% van de woningen (2.300) van Vught aardgasvrij.

-,

2.1.1 Uitvoeringsplan Helvoirt wordt opgesteld (met Huis en Omgeving in Transitie (hierna HOT)).

Gestart in Q1 2023

Voor het opstellen van het Uitvoeringsplan Helvoirt is een Burgerberaad met de Stichting G1000 georganiseerd. Daaruit kwam een Burgerakkoord met doelstellingen op allerlei onderwerpen. Onder andere op energie en klimaat. In de praktijk blijkt uit de pilot dat een uitvoeringsplan niet in een jaar tot stand kan komen. Bij andere gemeenten en op basis van experts blijkt dat het proces 1,5 tot 2 jaar duurt. De redenen hiervoor zijn onder andere (aanvullende) onderzoeken naar bijvoorbeeld potentie van warmtebronnen en een zorgvuldig participatieproces met inwoners. Daardoor zal naar verwachting in Q2 2024 het Uitvoeringsplan aan de raad worden aangeboden.

2.1.2 Uitvoeringsplan Loyolalaan wordt opgesteld (met Vughtse Energietransitie (hierna VET)).

Gestart in Q1 2023

Voor het Uitvoeringsplan Loyola zijn 6 inwonersbijeenkomsten georganiseerd. Ook is er een werkgroep gestart met bewoners die mee willen denken. Net als bij de pilot van het Uitvoeringsplan voor Helvoirt blijkt een uitvoeringsplan niet in een jaar tot stand te komen. Daardoor is ook de planning voor het Uitvoeringsplan Loyola uitgelopen en zal het uitvoeringsplan naar verwachting in Q2 2024 aan de raad ter vaststelling worden aangeboden.

2.1.3 Voorbereiding Uitvoeringsplan derde en vierde wijk (met VET).

Gestart in Q4 2023

Met Duurzaam Cromvoirt wordt sinds de zomer gesproken over het starten met een uitvoeringsplan voor Cromvoirt. Met Woonstichting Charlotte van Beuningen en energie cooperatie VET wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor een uitvoeringsplan in Vught. Dit wordt een wijk met een groot aandeel woningen van de woonstichting.

5/12

Vught k'

fen2. In 2030 heeft Vught een besparing van minimaal 11°/0 op het gemiddelde energieverbruik van elektriciteit en warmte ten opzichte van 2017.

2.1.4 Waar mogelijk stimuleren we projectontwikkelaars om Energieneutraal Gebouw (ENG) normen toe te passen.

Continu

2.2.1 Collectieve inkoopactie isolatie voor particulieren is afgerond (met Sobolt en Regionaal Energieloket (hierna REL)).

Afgerond in Q1 In mei is een collectieve inkoopactie met het REL en 2023 Brabant Woont Slim georganiseerd, nadat er 700 warmtescans van woningen zijn gemaakt door Sobolt. Ruim 700 inwoners kregen een rapport van hun woningscan, waarin wainitelekken bij de voorgevel zichtbaar zijn gemaakt. Dat komt van pas om te weten wat de beste isolatiemaatregelen zijn.

2.2.2 Collectieve inkoopactie zonnepanelen voor particulieren.

Afgerond in Q3 In oktober is een collectieve inkoopactie voor zonnepanelen georganiseerd met het REL en Brabant 2023 Woont Slim.

2.2.3 Lokale aanpak energiearmoede is opgestart en loopt (met VET).

Aanvang in 2022 - verder

Bij bouwprojecten waar de gemeente gronden verkoopt, is gekeken hoe ENG normen en circulaire bouwnormen toegepast kunnen worden, dit zal ook worden onderzocht bij de toekomstige aanbesteding bij Isabellaveld fase 2. Projecten waar deze normen al reeds zijn toegepast betreffen onder andere 17 woningen in Den Hoek in Helvoirt (circulaire en 0-op-de-meter woningen), 4 woningen bij de Van Rijckevorselstraat (0-op-de-meter) en 2 woningen bij Molenven (0-op-de-meter). Bij gronden die niet in eigendom van de gemeente zijn, zijn ENG, klimaatadaptatie en/of circulaire normen als wens opgenomen.

VET Vught zet energiecoaches in om inwoners persoonlijk te helpen met energiearmoede. Daarmee zijn tot en met december 80 inwoners geholpen binnen de gemeente Vught en de aanmeldingen voor hulp blijven binnen komen. 6/12

Vught

3. In 2030 zijn alle gemeentelijke gebouwen bij elkaar genomen nul-op-de-meter.

2.2.4 Regionale aanpak energiearmoede Aanvang in Q1 met `Energiehulp' is opgestart en loopt. 2023

Met de regionale Energiehulp zijn tot en met december 104 mensen geholpen. Einde van het traject zullen er maximaal 114 inwoners geholpen zijn. Voor het vervolg hierop zie 2.2.3.

2.2.5 Continuering aanpak energiearmoede extra Rijksmiddelen is opgestart en uitgevoerd.

Aanvang Q1 2024

Er wordt een witgoedregeling opgezet om inwoners met energiearmoede te helpen. Verwachting is dat deze begin 2024 start. Inwoners kunnen oud witgoed zoals een wasmachine of koelkast inruilen en met grote korting nieuw duurzaam witgoed aankopen. Dit wordt samen met het sociaal domein georganiseerd. In 2023 zijn opnieuw Rijksmiddelen voor de aanpak van energiearmoede beschikbaar gesteld. Hiermee wordt in samenwerking met het sociaal domein en de samenwerkingspartners gekeken hoe inwoners het beste geholpen worden in 2024.

2.2.6 Invulling geven aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP).

Aanvang in 2022 - verder

Er is in oktober een aanvraag ingediend voor ruim 400.000 euro Rijksgeld uit de NIP regeling. Hiermee kunnen de woninglabels D, E, F, G met grote isolatiemaatregelen geïsoleerd worden. Dit is alleen voor de particuliere woningeigenaren.

2.3.1 Analyse, begeleiding en aanbestedingsfase is opgestart voor eerste gemeentelijke gebouwen.

Aanvang in Q1 2023

Dit is gedaan in Q2 en Q3 2023. In overleg met de raad is besloten om een knip te maken om een versnelling teweeg te brengen. Er zijn twee gebouwen naar voren gehaald en met aanvullend investeringskrediet is gestart met verduurzamen. Voor de andere gebouwen geldt een 7/12

Vught Europese aanbestedingsprocedure die doorlopen wordt. Dit volgt na de 1e fase van het prioriteren van de Werf/milieustraat en kringloopwinkel en jeugdcentrum Elzenburg. De enginering- en realisatie fase van deze twee gebouwen start in 2024. Streven is om de werkzaamheden in 2024 af te ronden. Aanbesteding voor deze twee gebouwen is eind oktober 2023 afgerond. De werkzaamheden zijn inmiddels begonnen.

4. In 2030 hebben we voor elke wijk van de gemeente Vught een uitvoeringsplan.

2.3.2 Opstart verduurzaming overige gemeentelijke gebouwen met o.a. het gemeentekantoor

Aanvang in Q1 2023

2.4.1 Evaluatie en monitoringsrapportage voor de uitvoeringsplannen.

Continu

2.4.2 Routekaart tot 2050 om elke wijk in Vught van het aardgas af te halen.

Continu

Voor overige gemeentelijke gebouwen, buiten de twee gebouwen waarmee is gestart, geldt dat in januari 2024 wordt gestart met de Europese aanbesteding. Per groepje gebouwen (2 a 3 gebouwen) wordt een voorstel aan de raad aangeboden. Per groepje worden ze opeenvolgend onderzocht, geëngineerd, voorgelegd aan de raad en gerealiseerd. Het voorleggen aan de raad vindt tussen Q4 2024 t/m Q2 2025 plaats. Er wordt samengewerkt met de RES regio van NoordoostBrabant voor evaluatie en monitoring. Gemeente Vught werkt daar actief aan mee. Er wordt toegewerkt naar de herijking van de Transitievisie Warmte (TVW) in 2026. Met de huidige plannen liggen we op koers om voor elke wijk in de gemeente Vught een uitvoeringsplan op te stellen.

Klimaatadaptatie

8 / 12

Vught 1.In 2030 bouwen we in Vught klimaatadaptief, volgens de gemeentelijke normen die daarvoor zijn vastgesteld in 2023 of 2024.

3.1.1 Inventarisatie van normen en instrumenten voor klimaat adaptief bouwen is gedaan.

3.2.1 Jaarlijkse evaluatie en monitoring 2. Gebieden die gevoelig zijn voor voortgang uitvoeringsagenda Nota hittestress, droogte en wateroverlast, zijn zover mogelijk ontsteend en vergroend om Vught Klimaatadaptief 2019. de kans op klimaateffecten te beperken of zelfs te voorkomen. Inwoners en bedrijven worden gestimuleerd en gefaciliteerd om hun percelen te ontstenen en te vergroenen.

Afgerond in Q4 Het is onderzocht welke normen en instrumenten voor 2023 klimaatadaptief bouwen er zijn. Er is een desk studie gedaan, waaruit praktisch toepasbare normen en instrumenten zijn gevonden. In 2024 wordt onderzocht hoe, en of, dit in de gemeente Vught geïmplementeerd kan worden. Afgerond in Q4 Elke drie maanden heeft KANT met Vught een evaluatie 2023 over wat zij voor particuliere terreinen doen in het kader van de nota Vught klimaatadaptief. KANT krijgt basis budget subsidie om particulieren te helpen en stimuleren te vergroenen en af te koppelen. De gemeente doet het openbare ruimte deel in de nota. Dat is opgenomen in het Meerjarig onderhoudsprogramma openbare ruimte (MOR). Veel is daarmee al behaald uit deze nota. Overige doelstellingen die water en riolering gerelateerd zijn worden in het MOR meegenomen voor uitvoering.

3.2.2 Burgerinitiatief KANT krijgt financiële middelen van de gemeente om acties met en voor inwoners te organiseren.

Aanvang in Q1 2023

KANT krijgt jaarlijks basis budget subsidie. Hiermee ondernemen ze ook activiteiten voor de Nota Vught klimaatadaptief, gericht op particuliere terreinen.

3.2.3 Er komt een projectsubsidie voor het afkoppelen van verhard oppervlak door ontharden of de aanleg van een groendak.

Aanvang in Q1 2023

De subsidie is beschikbaar en daar wordt gebruik van gemaakt. Er is in oktober 2023 een derde van de beschikbare subsidie gebruikt. Aan het einde van het jaar wordt geïnventariseerd hoeveel vierkante meter hiermee is afgekoppeld. In de jaarrekening zijn de indicatoren opgenomen.

9/12

Vught 3. Door het ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte en private percelen, op de juiste manier, dragen we bij aan het biodiversiteitsherstel.

3.3.1 De gemeente heeft een budget van €75.000 beschikbaar voor het aanplanten van bomen op gemeentelijke en privaatrechtelijke grond en zet daar op in.

Continu

Er is een plan en de aanplant begint in het najaar van 2023. Dit betreft de gemeentelijke grond. Voor particuliere grond is er een voucheractie, waarmee inwoners met korting een boom kunnen aanschaffen. Die boom kunnen ze ophalen bij een lokale kweker.

3.3.2 De gemeente zet in op het afkoppelen van verhard oppervlak, water vasthouden door infiltratie of het transporteren naar een waterbergende voorziening.

Continu

Dit doen we bij projecten. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij de grote zeehelden buurt (wadi's), parkeerterrein dorpsstraat (doorlatende bestrating en infiltratie). Een ander voorbeeld is de Kampdijklaan daar worden lavapakketten onder de bestrating toegepast in 2024.

3.3.3 We werken in de groenvisie en de nota biodiversiteit een meetbaar systeem uit om biodiversiteit in gemeentelijk groen te kunnen monitoren en bij te sturen.

Afgerond in Q3 De Groenvisie is in 2023 vastgesteld en daarin wordt concreet aangegeven wat de Nota Biodiversiteit moet 2024 inhouden. Door personele omstandigheden is het opstellen van de Nota biodiversiteit uitgelopen.

3.3.4 We maken een kaart waarop de belangrijkste structuren voor biodiversiteit op worden weergegeven. We werken dit uit in de notitie biodiversiteit.

Afgerond in Q3 Dit is onderdeel van de Nota biodiversiteit. Door 2024 personele omstandigheden is het opstellen van deze nota uitgelopen.

Algemeen

10/ 12

Vught k' 4.1 Voortgangsrapportage Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030.

4.1.1. Uitvoering voortgangsmonitor in P&C producten.

Continu

Monitoring en evaluatie vindt plaats in de P&C producten. Daarnaast vindt evaluatie plaats van het Uitvoeringsplan 2023 middels deze raadsinformatiebrief.

4.2 Communicatiekalender is opgesteld en wordt uitgevoerd.

4.2.1 Elk kwartaal wordt gecommuniceerd over een onderdeel van de thema's en een compacter deel daarvan in de andere gemeentelijke kanalen.

Continu

Elk kwartaal verschijnt in het Klaverblad een Energie en Klimaat editie met acties uit de samenleving door en voor inwoners en wat de gemeente heeft gedaan.

4.3 De gemeente doet mee en draagt bij aan 4.3.1 Elk jaar organiseren VET en HOT met andere partijen Festival Festival Futura 2023. Futura. De gemeente neemt deel en ondersteunt het festival.

4.4 Basisbudgetsubsidie duurzame activiteiten.

4.4.1 De gemeente biedt voor de energiecoöperaties en andere burgerinitiatieven die bijdragen aan de doelstellingen van de Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 een subsidie aan.

Afgerond in Q4 Op 29 oktober 2023 heeft Festival Futura plaatsgevonden. 2023 De gemeente ondersteunde financieel en nam deel met een marktkraampje waar ze vertelde over haar eigen acties en resultaten en de samenwerking met maatschappelijke partners op het gebied van energie en klimaat. Er was ook een prijsvraag waar inwoners aan mee hebben gedaan. En er is veel informatie aan nieuwsgierige inwoners verstrekt. Continu

Energiecoöperaties VET en HOT hebben begin 2023 subsidie aangevraagd en toegekend gekregen.

Vught k

-

Burgemeester en wethouders van Vught, de burgemeester, de secretaris,

.F.F. Keijzers

R.J. van de Mortel

Bijlage(n): 1.Uitvoeringsplan 2023 Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 2.Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030

12/ 12

Uitvoeringsplan Nota Energie en Klimaat Vught 2023 Versie 26 januari 2023

1

1. Inleiding 1.1 Leeswijzer Voor u ligt het uitvoeringsprogramma voor het jaar 2023 van de Nota Energie en Klimaat 2022-2030. In de Nota Energie en Klimaat zijn de overkoepelende vier thema’s: Regionale Energiestrategie (RES), lokaal zon- en windbeleid, warmtetransitie en klimaatadaptatie opgenomen. Per thema zijn doelstellingen omschreven, waaraan richting 2030 en indien mogelijk 2050 gewerkt wordt om deze te behalen. Per jaar wordt met jaarlijkse uitvoeringsplannen gewerkt aan de deze doelstellingen, met concrete acties. In dit uitvoeringsprogramma zijn voor het jaar 2023 de concrete acties opgenomen, behorend bij de doelstellingen per thema.

2

Thema

1. RES en lokaal zon- en windbeleid

Doelstelling

1. In 2030 voldoen we aan de grootschalige opwekopgave, met de Vughtse bijdrage van 0,05TWh. Dit doen we met zon en/of windenergie in de gemeente Vught.

2. Tijdens het invullen van de opwekopgave vlak voor 2030, wordt indien mogelijk bij de ontwikkeling rekening gehouden met de opgave tot 2050, die er na 2030 nog bij komt.

Concrete acties

Planning

Financiën thema totaal (x €1.000)

1.1.1

De procedure PlanMER, zoekgebieden zon en/of wind is afgerond.

Afgerond in Q4

280

1.1.2

Lokaal zon- en windbeleid is afgerond.

Afgerond in Q4

1.1.3

Selectie voorkeursalternatieven voor zon en/of windprojecten in de zoekgebieden is voorbereid voor Q1 2024.

Aanvang Q4

1.1.4

Kaders voor kleinschalige opwek voor eigen gebruik op of boven de grens van 15 Kilowatt (kW) zijn uitgewerkt.

Afgerond in Q4

1.2.1 Zie 1.1.1 en 1.1.3.

3

3. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk lokaal eigendom, met als doel 100% lokaal eigendom.

2. Warmtetransitie

1. In 2030 is ten minste 20% van de woningen (2.300) van Vught aardgasvrij.

2. In 2030 heeft Vught een besparing van minimaal 11% op het gemiddelde energieverbruik van elektriciteit en warmte ten opzichte van 2017.

1.3.1 Onderzoek vormgeving en mogelijkheden voor lokaal eigendom is afgerond (met RenewabLAW).

Afgerond in Q4

2.1.1 Uitvoeringsplan Helvoirt wordt opgesteld (met Huis en Omgeving in Transitie (hierna HOT)).

Aanvang in Q1

2.1.2 Uitvoeringsplan Loyolalaan wordt opgesteld (met Vughtse Energietransitie (hierna VET)).

Aanvang in Q1

2.1.3 Voorbereiding uitvoeringsplan derde wijk (met VET).

Aanvang in Q1

2.1.4 Waar mogelijk stimuleren we projectontwikkelaars om Energieneutraal Gebouw (ENG) normen toe te passen.

Continu

2.2.1 Collectieve inkoopactie isolatie voor particulieren is afgerond (met Sobolt en Regionaal Energieloket).

Afgerond in Q1

2.2.2 Collectieve inkoopactie zonnepanelen voor particulieren.

Afgerond in Q3

2.2.3 Lokale aanpak energiearmoede is opgestart en loopt (met VET).

Aanvang in 2022 verder

620

4

3. In 2030 zijn alle gemeentelijke gebouwen bij elkaar genomen nulop-de-meter.

4. In 2030 hebben we voor elke wijk van de gemeente Vught een uitvoeringsplan.

3. Klimaatadaptatie

1. In 2030 bouwen we in Vught klimaatadaptief, volgens de gemeentelijke normen die daarvoor zijn vastgesteld in 2023 of 2024.

2.2.4 Regionale aanpak energiearmoede met ‘Energiehulp’ is opgestart en loopt.

Aanvang in Q1

2.2.5 Continuering aanpak energiearmoede extra Rijksmiddelen is opgestart en uitgevoerd.

Aanvang Q1

2.2.6 Invulling geven aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP).

Aanvang in 2022 verder

2.3.1 Analyse, begeleiding en aanbestedingsfase is opgestart voor eerste gemeentelijke gebouwen.

Aanvang in Q1

2.3.2 Opstart verduurzaming gemeentelijke gebouwen met gemeentekantoor en twee nader te bepalen gemeentelijke gebouwen.

Aanvang in Q1

2.4.1 Evaluatie en monitoringsrapportage voor de uitvoeringsplannen.

Continu

2.4.2 Routekaart tot 2050 om elke wijk in Vught van het aardgas af te halen.

Continu

3.1.1 Inventarisatie van normen en instrumenten voor klimaat adaptief bouwen is gedaan.

Afgerond in Q4

5

2. Gebieden die gevoelig zijn voor hittestress, droogte en wateroverlast, zijn zover mogelijk ontsteend en vergroend om de kans op klimaateffecten te beperken of zelfs te voorkomen. Inwoners en bedrijven worden gestimuleerd en gefaciliteerd om hun percelen te ontstenen en te vergroenen.

3.2.1 Jaarlijkse evaluatie en monitoring voortgang uitvoeringsagenda Nota Vught Klimaatadaptief 2019.

Afgerond in Q4

3.2.2 Burgerinitiatief KANT krijgt financiële middelen van de gemeente om acties met en voor inwoners te organiseren.

Aanvang in Q1

3.2.3 Er komt een projectsubsidie voor het afkoppelen van verhard oppervlak door ontharden of de aanleg van een groendak.

Aanvang in Q1

3. Door het ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte en private percelen, op de juiste manier, dragen we bij aan het biodiversiteitsherstel.

3.3.1 De gemeente heeft een budget van €75.000

Continu

beschikbaar voor het aanplanten van bomen op gemeentelijke en privaatrechtelijke grond en zet daar op in. 3.3.2 De gemeente zet in op het afkoppelen van verhard oppervlak, water vasthouden door infiltratie of het transporteren naar een waterbergende voorziening. 3.3.3 We werken in de groenvisie en de nota biodiversiteit een meetbaar systeem uit om

85

Continu

Afgerond in Q4

6

biodiversiteit in gemeentelijk groen te kunnen monitoren en bij te sturen.

Afgerond in Q4

3.3.4 We maken een kaart waarop de belangrijkste structuren voor biodiversiteit op worden weergegeven. We werken dit uit in de notitie biodiversiteit. 4. Algemeen

4.1 Voortgangsrapportage Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030.

4.1.1. Uitvoering voortgangsmonitor in P&C producten.

Continu

4.2 Communicatiekalender is opgesteld en wordt uitgevoerd.

4.2.1 Elk kwartaal wordt gecommuniceerd over een onderdeel van de thema’s en een compacter deel daarvan in de andere gemeentelijke kanalen.

Continu

4.3 De gemeente doet mee en draagt bij aan Festival Futura 2023.

4.3.1 Elk jaar organiseren VET en HOT met andere partijen Festival Futura. De gemeente neemt deel en ondersteunt het festival.

Afgerond in Q4

4.4 Basisbudgetsubsidie duurzame activiteiten.

4.4.1 De gemeente biedt voor de energiecoöperaties en andere burgerinitiatieven die bijdragen aan de doelstellingen van de Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 een subsidie aan.

Continu

5

7

2. Financiële prognose jaren 2024, 2025 en 2026 2.1 Leeswijzer Onderstaande tabel toont de financiële prognoses van het geschatte benodigd budget voor de uitvoeringsplannen van de jaren 2024, 2025 en 2026. In de tabel is rekening gehouden met budget wat valt onder het beleidsdomein energie en klimaat. Budgetten van andere beleidsdomeinen waar wel concrete acties van zijn genoemd, zijn niet meegenomen in dit uitvoeringsplan. Wel zijn deze verwerkt in de meerjarenbegroting. Op basis van kennis die op het moment van schrijven van dit uitvoeringsplan voor 2023 bekend is, is geschat wat per thema aan budget nodig zal zijn om de uitvoeringsplannen voor de jaren 2024, 2025 en 2026 uit te voeren. Daarbij wordt uitgegaan van evenveel concrete acties en dezelfde ingeschatte intensiteit daarvan. Er zijn variabelen die onzeker zijn in het voorspellen van exacte bedragen. Deze onzekere variabelen bestaan onder andere uit inkoop- en aanbestedingstrajecten, (inter)nationale en regionale ontwikkelingen en bestuurlijke keuzes die nog komen.

8

Thema

Geschat benodigd budget voor doelstellingen x €1.000 2024

2025

2026

1. RES en lokaal zon- en windbeleid

1001

100

100

2. Warmtetransitie

5802

580

580

3. Klimaatadaptatie

103

10

10

4. Algemeen

234

23

23

1 Hoogte van benodigd budget is sterk afhankelijk van bestuurlijke keuzes voor lokaal zon- en windbeleid. 2 Het gaat hier om 310.000 euro voor de kosten voor het opstellen van de uitvoeringsplannen. Daar komt naar schatting 270.000 euro bij voor benodigde personeelsinzet (ongeveer

3 fte). Dit wordt gedekt uit Rijksmiddelen en is bestemd voor zowel personele en procedurele kosten. Uit bronnen van provincie en Rijk blijkt dat het opstellen van een uitvoeringsplan 100.000 euro plus 1 fte gemiddeld per wijk per jaar kost. Dezelfde inschatting van benodigd budget geldt ook voor de jaren 2025 en 2026 doorlopend tot 2030, dit is op basis van beschikbare informatie op het moment van schrijven. Het jaar 2030 is de deadline om voor elke wijk een uitvoeringsplan te hebben. Let op: het betreft in dit geval het opstellen van uitvoeringsplannen en nog niet de uitvoering van uitvoeringsplannen. 3 De prognose is dat vanuit een subsidieregeling jaarlijks 10.000 euro beschikbaar wordt gesteld om acties met en voor inwoners te organiseren op het gebied van klimaatadaptatie. 4 Jaarlijks is 23.000 euro beschikbaar uit autonoom budget energie en klimaat. Dit wordt ingezet voor o.a. hand- en spandiensten, algemene communicatie en andere activiteiten die nodig zijn om activiteiten op het gebied van energie en klimaat te bevorderen. Op het moment van schrijven blijkt dit budget voldoende voor deze algemene activiteiten.

9

Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Versie 21 december 2022

1

Inhoud

Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 ............................................................................................. 1 1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 3 1.1 Noodzaak............................................................................................................................................ 3 1.2 Waarom een Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 .......................................................... 3 1.2.1 Rol van de gemeente Vught ..................................................................................................... 3 .................................................................................................................................................................... 4 1.3 Totstandkoming................................................................................................................................. 5 2. Leidende principes ................................................................................................................................... 5 3. Thema’s Energie en Klimaat .................................................................................................................

7 3.1 Inleiding .............................................................................................................................................. 7 3.2 Regionale Energiestrategie (RES) ................................................................................................... 7 3.2.1 Inleiding....................................................................................................................................... 7 3.2.2 Regionale Energiestrategie Noordoost-Brabant (RESNOB) .............................................. 7 3.3 Zon- en wind beleid .......................................................................................................................... 8 3.3.1 Inleiding....................................................................................................................................... 8 3.3.2 Grootschalige opwek................................................................................................................. 8 3.3.3 Kleinschalige opwek en energiebesparing .............................................................................. 8 3.3.4 Energie-entiteit ........................................................................................................................... 8 Doelstellingen zon- en windbeleid richting 2030 en 2050 ............................................................

8 3.4 Warmtetransitie .................................................................................................................................. 9 3.4.1 Inleiding....................................................................................................................................... 9 3.4.2 Samenwerking voor wijkuitvoeringsplannen ......................................................................... 9 Doelstellingen warmtetransitie richting 2030 .................................................................................. 9 3.5 Klimaatadaptatie ................................................................................................................................ 9 3.5.1 Inleiding....................................................................................................................................... 9 Doelstellingen klimaatadaptatie richting 2030 ................................................................................ 9 4. Participatie en communicatie ............................................................................................................... 10 5. Monitoring .............................................................................................................................................. 10 6.

Planmatige financiering ........................................................................................................................ 10

2

1. Inleiding 1.1 Noodzaak De noodzaak om met energie en klimaat grote stappen te zetten zien we terug in de praktijk. Vorig jaar kwam in het IPPC rapport naar voren dat internationale, nationale en lokale beleidsdoelen noodzakelijk zijn om klimaatverandering af te remmen en klaar te zijn voor een veranderende wereld. Dat moeten we zowel mitigerend (duurzame opwek van energie en warmte) als klimaatadaptief doen (aanpassen en voorbereiden op klimaateffecten). In het Energieakkoord uit 2013, de Energieagenda uit 2016 en het Klimaatakkoord uit 2019 zijn de thema’s energie, warmte en klimaatadaptatie opgenomen, met handreikingen om daarmee aan de slag te gaan.

1.2 Waarom een Nota Energie en Klimaat Vught 2022-2030 Naast de internationale en nationale afspraken rondom energie en klimaat, zijn er ook lokaal in Vught afspraken gemaakt. In het coalitieakkoord 2021-2026 van Vught is opgenomen dat we als gemeente een planmatige aanpak opstellen waarin concrete doelen, fasering, prioriteiten en middelentoewijzing zijn opgenomen. Hiermee werken we de komende jaren integraal aan de beleidsdoelen voor 2030 en 2050 binnen het beleid voor energie en klimaat. Daarom heeft de gemeente Vught het voornemen om met elkaar verweven thema’s rondom energie en klimaat onder één integrale nota onder te brengen voor acht jaar, tot het jaar 2030. Hierbij wordt ook een doorkijk naar 2050 gemaakt, zodat er planmatig op de lange termijn gestuurd kan worden. De nota is ervoor bedoeld om bestaand (en komend) beleid samen te voegen en daaruit integrale, logische afwegingen te maken over wat daadwerkelijk nodig is voor elk thema en de prioritering en volgordelijkheid aan te geven. Niet alles kan tegelijkertijd vanwege tijd, budget en capaciteit. Er is structuur en prioritering nodig in doelstellingen die in het beleid zijn opgenomen. De nota die nu voor u ligt stuurt daarop. In de jaarlijkse uitvoeringsplannen van de nota worden de concrete acties voor elk thema opgenomen en worden integrale overwegingen meegenomen.

Het eerste uitvoeringsplan gaat over 2023 en wordt eind 2022 samen met de nota aangeboden aan de gemeenteraad. 1.2.1 Rol van de gemeente Vught Hierboven is de noodzaak benoemd om Vught verder te brengen met een duurzame energievoorziening en aanpassing aan het klimaat. Hier hoort een passende rol van de gemeente bij. Als gemeente wachten we niet meer af. We nemen een aanjagende en regisserende rol om te zorgen dat er resultaat wordt geboekt. De ene keer stellen we kaders op waarbinnen inwoners zelf hun steentje bij kunnen dragen. Een andere keer sturen we met regelgeving en normen om de doelstellingen te behalen. We werken als gemeente actief aan projecten die we zelf opzetten en sluiten als het gewenst is aan bij projecten die door bewonersorganisaties worden opgezet. Als bewoners zelf met projecten bezig zijn, kijken we hoe we als gemeente kunnen ondersteunen. We betrekken graag bewonersorganisaties die aansluiten bij projecten opgezet door de gemeente zelf. De bijdrage moet aansluiten op de doelen van de nota en het maatschappelijk belang.

3

Hieronder zijn de thema’s van de nota schematisch weergegeven.

4

1.3 Totstandkoming De gemeente heeft alle op energie en klimaatgerichte (bewoner)organisaties benaderd om invulling te geven aan de concept nota. De lokale energiecoöperaties Vughtse Energie Transitie (VET), Huis en omgeving in Transitie (HOT), burgerinitiatief KANT en Energiecollectief Vught (ECV) hebben hiervoor input gegeven. Met inzet van hun lokale betrokkenheid, expertise, kennis en kunde is voor de beleidsvelden energie en klimaat richting 2030 een doelgerichte koers uitgezet. Daarnaast konden inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden in de periode van 10 oktober tot en met 6 november 2022 via een zienswijzeprocedure hun zienswijze indienen op de concept nota.

2. Leidende principes Bij het maken van beleid en de uitvoering daarvan, is het belangrijk om te bepalen wat nou echt belangrijk is. ‘Leidende principes’ zijn vuistregels die besluitvorming sturen en richting geven aan de uitvoering van concrete acties. Ze zijn abstract en overkoepelend boven de thema’s. De leidende principes worden vertaald in concrete doelstellingen. De concrete doelstellingen zijn in hoofdstuk 3 per thema benoemd. Hieronder de leidende principes die we als gemeente in het kader van energie en klimaat belangrijk vinden en leidend moeten zijn bij (her)ontwikkeling in Vught.  We werken samen met de natuurlijke systemen van bodem, water, wind en/of zon voor de opwek van energie en warmte. Waar we de afgelopen decennia en nu nog steeds gebruik maken van fossiele brandstoffen die ooit uitgeput raken en schadelijk zijn voor mens en omgeving, stappen we over op hernieuwbare energiebronnen. Dit doen we met zon en/of windenergie. Warmte wekken we indien mogelijk op uit de aarde of water. Innovaties die buiten deze systemen omgaan worden indien ze kansrijk, veilig zijn en op milieuaspecten zijn onderzocht, ook in overweging genomen om te gebruiken.  Opwek en verbruik van energie worden zoveel mogelijk met elkaar gecombineerd.

Er wordt ingezet op slimme technologie om energieverbruik en-opwek zoveel mogelijk gelijktijdig plaats te laten vinden en het netwerk zoveel mogelijk te ontlasten. In tijden van overbelasting van het energienet is het slim om de afstand tussen de plaats van de opwek van energie en de plaats van het verbruik niet te groot te laten zijn. Zo is minder (ondergrondse) infrastructuur nodig. Daarnaast is het handig om verbruik en opwek meer op elkaar af te stemmen, zodat het energienet minder wordt belast. Hierbij kan worden gedacht aan lokale opslag van energie in woonwijken, als zonnepanelen (van particulieren) meer opwekken dan wat het huishouden verbruikt. Mogelijk kunnen buren opgewekte energie met elkaar uitwisselen.  Voor de warmteopgave werken we met het principe van de Trias Energetica. Er wordt gewerkt vanuit het principe van de Trias Energetica. De theorie van de Trias Energetica houdt het volgende in: allereerst wordt ingezet op energiebesparing. Ten tweede wordt de energiebehoefte die na besparing overblijft, duurzaam opgewekt en gebruikt. Het opwekken wordt het liefst op het pand zelf of zo dichtbij mogelijk daarbij in de buurt gedaan. Ten derde: zolang met stap een en twee nog niet in alle 5

energiebehoefte kan worden voorzien, wordt voor het restant zo efficiënt mogelijk gebruik gemaakt van fossiele brandstoffen.  Bij ontwikkelingen houden we zoveel mogelijk rekening met biodiversiteit, klimaatadaptatie, waterbeheer en groen. Dat wil zeggen dat we bijvoorbeeld niet zomaar bomen kappen bij een bouwproject, omdat dat het makkelijkst is. We kijken hoe we groen en de leefomgeving van zoveel mogelijk in stand kunnen houden en een plek geven in het bouwproject. Als dat toch niet kan, kijken we hoe we het weghalen van groen en natuur kunnen compenseren. Zo kijken we bij bouwprojecten hoe we natuur inclusief kunnen bouwen voor biodiversiteit, samen met maatregelen voor klimaatadaptatie. Zo bouwen we bijvoorbeeld volgens normen voor klimaatadaptatie, zodat we ons als mens aanpassen aan het veranderende klimaat en de biodiversiteit in evenwicht houden.  Als het mogelijk is, sluiten we in de uitvoering voor energie en klimaat aan bij andere opgaven, zoals vervanging van riolering, mobiliteit en beheer. Bij ingrijpende projecten waarbij de straat open moet, is het fijn als dat niet meerdere keren hoeft voor verschillende zaken. Daarom proberen we met projecten voor energie en klimaat zoveel mogelijk aan te sluiten bij beheerwerkzaamheden die gepland staan. Dan kan dat tegelijk en leiden werkzaamheden tot minder overlast.

 We stimuleren en ondersteunen inwoners en bedrijven om hun woningen en bedrijven klimaatbestendig te maken. We ondersteunen inwoners en bedrijven om hun perceel klimaatbestendig in te richten. We helpen met ontstening en het vergroenen van hun percelen. Ook het afkoppelen van regenpijpen, de opvang van water en water vertraagd in de bodem laten zakken horen daarbij. Bij vergroening informeren we over soorten groen die ook de biodiversiteit versterken.  We zoeken aansluiting met buurgemeenten. Voor de opwek van grootschalige energie en warmte, zoeken we aansluiting met andere gemeenten om samen geschikte locatie(s) te vinden. Als we als gemeenten samen optrekken, kunnen we meer doen.  Als gemeente geven we zelf het goede voorbeeld. Waar inwoners en bedrijven aan de slag gaan met verduurzaming van hun woningen en bedrijven, verduurzamen we als gemeente ook ons eigen vastgoed. Zo gaan we in 2023 en de jaren daarna verder met de verduurzaming van gemeentelijke gebouwen door het toepassen van duurzaamheidsmaatregelen. Als gemeentelijke organisatie besteden we ook onze energie anders aan. We kopen groene energie in en werken we met groene energie die zo dichtbij mogelijk wordt opgewekt. Daarnaast zorgen we er ook voor ons openbaar groen klimaatadaptief en bio divers wordt ingericht.

6

3. Thema’s Energie en Klimaat 3.1 Inleiding Zoals hierboven benoemd ligt de focus op de vier thema’s: Regionale Energiestrategie (RES), zon- en windbeleid, warmtetransitie en klimaatadaptatie, aansluitend mitigatie en adaptatie. Hieronder wordt per thema uiteengezet wat de opgave is tot en met 2030, met een doorkijk naar 2050. Daarbij zijn ook de doelstellingen opgenomen die de stip op de horizon neerzetten. Dit zijn de harde doelstellingen, waar we elk jaar dichterbij moeten komen. De resultaten die we boeken binnen de doelstellingen moeten meetbaar en tastbaar zijn. Hoe we de resultaten monitoren, is uiteengezet in het hoofdstuk ‘Monitoring’. Tussentijds kunnen er door bijvoorbeeld nieuwe inzichten, informatie en innovaties veranderingen ontstaan in de doelstellingen. Zo kunnen er door nationale en Europese wetgeving en richtlijnen andere doelstellingen bij komen of worden aangescherpt. Ook op regionaal en gemeentelijk niveau kunnen we tot nieuwe inzichten komen. Zo zijn er nog beleidsstukken die in 2023 en de jaren daarna worden opgesteld, maar wel een plek moeten krijgen in de nota. We houden dit in de gaten en mocht een herijking nodig zijn, dan gaan we met een voorgestelde herijking van de nota terug naar de gemeenteraad.

3.2 Regionale Energiestrategie (RES) 3.2.1 Inleiding Nederland moet 35TWh aan elektriciteit produceren tot 2030. Gemeenten zijn door het Rijk ingedeeld in regio’s, voor regionale samenwerking. Elke regio moest uitzoeken hoe zij hieraan konden bijdragen door te inventariseren waar wind – en/of zonneparken zouden kunnen komen. Zo ook de regio Noordoost Brabant waarvan Vught een onderdeel is. 3.2.2 Regionale Energiestrategie Noordoost-Brabant (RESNOB) In 2021 is de Regionale Energiestrategie Noord Oost Brabant 1.0 (RES NOB 1.0, hierna: RES) vastgesteld in de gemeenteraden van de hele regio, ook in Vught. Hiermee heeft de gemeenteraad namens gemeente Vught ingestemd met het Vughtse deel van de opgave van Noordoost Brabant als onderdeel van de energietransitie van Nederland. In Vught hebben we een opgave om een vermogen van 0,05TWh aan grootschalige energie te installeren. Dat kan met zon- en/of windenergie. De opgave in de RES 1.0 gaat over grootschalige opwek van elektriciteit, energiebesparing en in mindere mate warmte. In de RES 2.0 die in 2023 aan de gemeenteraad wordt voorgelegd, zal ook energiebesparing en warmte uitgebreider aan bod komen naast grootschalige opwek van energie. In deze nota hebben we het wat de RES betreft alleen over de opgave uit de RES van grootschalige duurzame energie opwek.

Alle installaties groter dan 15 kWp tellen mee voor de 35 TWh RES doelstelling. Daarbij maakt het niet uit of een zonne-installatie grondgebonden is of dat het een project op daken betreft. Voor kleinschalige zon-op-dak geldt dat hierin een autonome groei verwacht wordt van 7 TWh in 2030. Het extra vermogen dat boven deze 7 TWh gerealiseerd kan worden mag meegerekend worden als extra ambitie bovenop de 35 TWh. Bron: Nationaal Klimaat akkoord

7

3.3 Zon- en wind beleid 3.3.1 Inleiding Waar we bij de RES regionaal samenwerken aan grootschalige opwek van energie, werken we ook lokaal aan grootschalige opwek van energie met behulp van zon- en windbeleid. De gemeente moet hierin de regie nemen en een aanjagende, transparante rol nemen. In Vught hebben we zoekgebieden waar we met zon en/of wind projecten energie kunnen opwekken. 3.3.2 Grootschalige opwek De zoekgebieden worden objectief onderzocht op potentie en haalbaarheid voor zon en/of windprojecten om grootschalig energie mee op te wekken. Na het onderzoek volgt prioritering met voorkeurslocaties voor zon en/of windprojecten. Bij de realisatie van de Vughtse opgave streven we naar zoveel mogelijk lokaal eigendom. Het liefst 100%. Op het onderwerp lokaal eigendom wordt ingegaan in de paragraaf Na prioritering en met de ‘energie-entiteit’ hieronder. start van zon en/of windprojecten geldt tot 2030 3.3.3 Kleinschalige opwek en energiebesparing een minimaal beschikbare Naast grootschalige opwek van energie, boven 15 Kilowatt (kW), is hoeveelheid elektrische energie er soms de wens vanuit particulieren en bedrijven (waaronder van 0,05 Terawattuur agrariërs) om met wind en/of zon ook kleinschalig energie op te (TWh) en voor 2050 wekken voor eigen gebruik. Dit kan onder, rond de 15kWp liggen 0,15TWh. Of wel 50.000 of (net) erboven.

Als gemeente zien we in dat er behoefte is om Megawattuur (MWh/jr) naast zon op dak, ook op gronden met agrarische, of andere voor 2030 en 150.000 bestemming opwek installaties met zon en/of wind te plaatsen (MWh/jr) voor 2050. omdat deze energie nodig is op het perceel voor eigen gebruik. Daken kunnen bijvoorbeeld ongeschikt zijn of onvoldoende plek bieden. Op dit moment staan bestemmingsplannen dat niet toe. Met particulieren en bedrijven die binnen deze categorie vallen, willen we als gemeente kijken naar maatwerkoplossingen als er geen mogelijkheid is om aan te sluiten bij een postcoderoos. Een van de voorwaarden is dat het bedrijf of de particulier bij de gemeente aantoont dat de opgewekte energie voor eigen gebruik is. 3.3.4 Energie-entiteit Omdat we in Vught streven naar 100% lokaal eigendom van opgewekte energie en warmte, vinden we het belangrijk dat dit eerlijk in de gemeenschap wordt verdeeld. Daarom onderzoeken we in 2022 en 2023 de potentie en haalbaarheid in de gemeenschap voor het oprichten van een energie-entiteit. Voor het streven naar maximaal lokaal eigendom worden de kaders hiervoor in 2023 in beeld gebracht met het lopende (juridische) onderzoek. In de uitvoeringsplannen komt de uitwerking van deze kaders terug. Doelstellingen zon- en windbeleid richting 2030 en 2050 1.

In 2030 voldoen we aan de grootschalige opwekopgave, met de Vughtse bijdrage van 0,05TWh. Dit doen we met zon en/of windenergie in de gemeente Vught. 2. Tijdens het invullen van de opwekopgave vlak voor 2030, wordt indien mogelijk bij de ontwikkeling rekening gehouden met de opgave tot 2050, die er na 2030 nog bij komt. 3. Er wordt gestreefd naar zoveel mogelijk lokaal eigendom, met als doel 100% lokaal eigendom, wat is geborgd in de energie-entiteit.

8

3.4 Warmtetransitie 3.4.1 Inleiding In 2050 moeten we Vught van het aardgas af hebben. Voor 2030 is de doelstelling om met wijkgerichte plannen deze grote transitie binnen onze gemeente planmatig op te gaan zetten. Dat doen we wijkgericht, waarmee we per wijk een uitvoeringsplan opstellen hoe we deze wijk van het aardgas af kunnen halen. 3.4.2 Samenwerking voor wijkuitvoeringsplannen We werken samen met verschillende lokale organisaties om de huidige woningvoorraad naar aardgasvrij te krijgen. Zowel met bewonersorganisaties als professionele organisaties. Dat doen we op strategisch, planmatig en uitvoerend niveau. We werken projectgericht aan isolatie acties, voorlichtingen over hoe te besparen of specifiek over technische inpassingen. Voor nieuwbouw wordt onderzocht welke normen toegepast kunnen worden bij nieuwbouw om aardgasvrij te bouwen, waarmee gebouwen energieneutraal zijn. Het effect van betaalbaarheid van woningen wordt daarin ook onderzocht. De warmte transitie is naast een technische transitie een sociale transitie, waarbij vertrouwen en bewustwording een grote rol spelen. Doelstellingen warmtetransitie richting 2030 1. In 2030 is ten minste 20% van de woningen (2.300) van Vught aardgasvrij. 2. In 2030 heeft Vught een besparing van minimaal 11% op het gemiddelde energieverbruik van elektriciteit en warmte ten opzichte van 2017. 3.

In 2030 zijn alle gemeentelijke gebouwen bij elkaar genomen nul-op-de-meter. 4. In 2030 hebben we voor elke wijk van de gemeente Vught een uitvoeringsplan.

3.5 Klimaatadaptatie 3.5.1 Inleiding Naast het werken aan klimaatmitigatie, waarbij we afstappen van het gebruik van fossiele brandstoffen en overgaan op duurzame hernieuwbare energie, is het ook belangrijk dat we ons aanpassen aan het veranderende klimaat (klimaatadaptatie). Door de klimaatverandering hebben we te maken met klimaateffecten. Dit zijn o.a. hittestress, droogte, wateroverlast en verlies van biodiversiteit. In Vught zijn de problemen en oplossingen daarvoor al voor een groot deel in kaart gebracht. Er is beleid opgesteld, wat de uitvoeringsfase ingaat om met droogte, hittestress en wateroverlast om te gaan. Samenwerking met inwoners is hierbij belangrijk omdat we samen aan oplossingen moeten werken, op zowel openbare als particuliere grond. In de nieuwe Groenvisie worden deze onderwerpen verder uitgewerkt tot doelen met betrekking tot groen in de openbare ruimte. Doelstellingen klimaatadaptatie richting 2030 1. In 2030 bouwen we in Vught klimaatadaptief, volgens de gemeentelijke normen die daarvoor zijn vastgesteld in 2023 of 2024. 2. Gebieden die gevoelig zijn voor hittestress, droogte en wateroverlast, zijn zover mogelijk ontsteend en vergroend om de kans op klimaateffecten te beperken of zelfs te voorkomen. Inwoners en bedrijven worden gestimuleerd en gefaciliteerd om hun percelen te ontstenen en te vergroenen. 3.

Door het ontstenen en vergroenen van de openbare ruimte en private percelen, op de juiste manier, dragen we bij aan het biodiversiteitsherstel.

9

4. Participatie en communicatie Bij de Nota Energie en Klimaat werken we met jaarlijkse uitvoeringsplannen. Het opstellen en uitwerken van deze plannen doen we in samenwerking met de betrokken partijen die ook bijdragen aan de uitvoering ervan. Op elk thema werken we met concrete doelstellingen voor het betreffende jaar. Elk jaar wordt het uitvoeringsplan voor het jaar erop aan het einde van het lopende jaar ter vaststelling aan de gemeenteraad aangeboden. Aan het einde van 2022 wordt het uitvoeringsplan voor 2023 aan de gemeenteraad aangeboden. Om inwoners te betrekken, informeren we actief tijdens de monitoringsmomenten en tijdens de periode dat een uitvoeringsplan wordt opgesteld. We betrekken inwoners bij de uitvoering. Bij deze werkwijze, waarbij inwoners een grotere rol krijgen in de uitvoering van beleid, willen we als gemeente de inwoners ondersteunen en samenwerken. Samenwerking kan op verschillende manieren. Hoe dit er uit ziet in de praktijk, wordt opgenomen in de jaarlijkse uitvoeringsplannen. Er wordt al een tijd gewerkt aan een communicatieplan, met aandacht voor herkenbare communicatie, met een bepaalde frequentie, gebaseerd op de thema’s. Hoe wordt gecommuniceerd en hoe vaak, wordt opgenomen in de jaarlijkse uitvoeringprogramma’s.

5. Monitoring Om elk jaar bij te houden wat we hebben gedaan en daarop terug te kijken, vermelden we in de Planning & Control cyclus de voortgang van de doelstellingen. Leidend hierin zijn de overkoepelende doelstellingen voor 2030. De doelstellingen die per thema zijn opgenomen in de nota zijn abstract. Daarom worden er per doelstelling in de jaarlijkse uitvoeringsplannen concrete acties opgenomen waaraan in het betreffende jaar wordt gewerkt. Met concrete acties worden doelstellingen kwalitatief en/of kwantitatief meetbaar gemaakt om ze toetsbaar te maken op voortgang.

6. Planmatige financiering Op dit moment werken we op basis van financiering die voortkomt uit jaarlijkse Rijksmiddelen en autonome middelen van de gemeentebegroting. Nadeel hiervan is dat er per jaar ook weer wordt afgesloten op de projectenbalans. In de praktijk constateren we dat projecten vaak een langere doorlooptijd hebben om tot een gewenst resultaat te komen, soms gaat dat over jaren. Daar komt bij dat uitgaven bij langlopende projecten niet consistent zijn. In de nota en bijbehorende jaarlijkse uitvoeringsplannen werken we met een horizon van twee keer vier jaar tot de ‘Klimaat horizon’ die het Rijk heeft gesteld op 2030. In het uitvoeringsprogramma van 2023 kijken we daarom ook welke middelen we nodig hebben voor activiteiten die we doen met de uitvoeringsprogramma’s van 2024, 2025 en 2026. We stellen de raad in het uitvoeringsprogramma van 2023 voor om een ‘Bestemmingsreserve Energie en klimaat’ te vormen voor de uitvoeringsplannen van 2023, 2024, 2025 en 2026. Een bestemmingsreserve is een reserve voor toekomstige uitgaven (acties uitvoeringsplannen 2024, 2025, 2026). Het doel waarvoor deze reserve gevormd wordt, alsmede de bedragen die nodig zijn, is een bevoegdheid van de raad. Een jaarlijkse begroting sluit vanwege die pieken en dalen en de langere looptijd niet aan op dat uitgavenpatroon.

Een bestemmingreserve biedt mogelijkheden over een langere looptijd dan een jaar, zodat budget beschikbaar blijft tijdens de looptijd van de uitvoering.

10

Hierboven is bij het deel over zon- en windbeleid ingegaan op het onderzoek naar de energieentiteit. In het Uitvoeringsprogramma 2021-2026 van het college is opgenomen dat er een klimaatfonds wordt opgericht. Er kan een fonds worden opgericht met winsten die uit zonen/of windprojecten van de energie-entiteit komen. Het geld wat in het fonds zit, wordt ingezet om de warmtetransitie te versnellen.

11