3.2 Vevag - 01 Schetsontwerp Huis voor Vincent

Schetsontwerp Kastanjelaan 10 - 12

Welkom in het

Huis voor Vincent

Verbinding met de Van Gogh fiets- en wandelroute

Nieuwe dakkapellen en dakramen aan de achterkant

PV panelen op groen sheddak

Verbinding met de wandelroute naar Nationaal Park de Loonse en Drunense Duinen

Van school tot kunstkwartier

het Van Gogh Nationaal Park, biedt het gebouw een fantastische

kunstenaars, begeleid wonen, een toeristisch punt, een kunstatelier,

kans voor de cultureel erfgoed-organisatie Van Gogh Helvoirt om

een Van Gogh Kitchen en natuurlijk de bekende gezichten: de

zowel de rol van verbinder als katalysator te vervullen voor huidige

EHBO en Harmonie Kunst Adelt. Het Huis voor Vincent vormt een

én nieuwe gebruikers. Een plek voor uitwisseling van kennis,

culturele basis voor ontmoeting, creativiteit en vooral ook sociale

inspiratie en zorg elkaar; het Huis voor Vincent.

betrokkenheid.

naastgelegen directeurswoning zijn al ruim 100 jaar beeldbepalend

Zoals voor Van Gogh kennis, kunde en creatie elkaar versterkten,

Vol enthousiasme heeft het team de afgelopen weken gewerkt aan

in Helvoirt, en dragen door de geschiedenis heen op verschillende

zullen ook de diverse functies in het gebouw elkaar aanvullen

een toekomstvisie op de Dr. Landmanschool, die wij nu aan u mogen

wijzen bij aan het welzijn in de gemeenschap. Met een prachtige

en bestendigen. Voor Van Gogh Helvoirt is een expositieruimte,

presenteren. Wij tonen u graag hoe wij met een toekomstbestendig

ligging aan de wandelroute door het dorp, de Van Gogh fietsroute,

ontvangstplek en een winkel met informatiepunt in het plan

ontwerp de school en de directeurswoning een inspirerend nieuw

Nationaal Park de Loonse en Drunense Duinen en te midden van

opgenomen. Daarnaast komen er diverse woonfuncties voor o.a.

leven geven en deze plek opnieuw sterk verankeren in Helvoirt.

Het karakteristieke oude schoolgebouw aan de Kastanjelaan en de

1/5

Schetsontwerp Kastanjelaan 10 - 12

‘t mooiste meisje van de klas Om tot een goede toekomstvisie te komen, duiken wij altijd eerst in het verleden. Door te ontrafelen hoe het gebouw oorspronkelijk was ontworpen en door de jaren heen is gebruikt en veranderd, vinden wij de inspiratie voor nieuwe ingrepen. Voor we u onze toekomstdroom laten zien, vertellen we u graag eerst wat we ontdekten. Koesteren van het bestaande

De naast de school gelegen directeurswoning is ook goed

De school en directeurswoning vormen samen een bijzonder geheel

bewaard gebleven; een hal met een fraai trappenhuis met aan

dat van grote waarde is voor het dorp. Onze visie gaat dan ook niet

weerszijden woonvertrekken.De aanbouw aan de achterzijde is

alleen uit van het koesteren van de monumentale voorgevel, maar

niet van waarde. De rijker gedecoreerde woning vormt een mooi

van het hele complex. Een fantastische basis voor herbestemming

ensemble met de school en heeft dezelfde stijlelementen zoals de

waarbij het historische schoolgebouw beleefbaar blijft. De

paneeldeuren, het trappenhuis en de open haard.

“Met de veranda was het ensemble echt compleet”

ruimtelijke voor- en achtertuin bieden volgens ons mooie kansen voor inspirerend gebruik. Door deze buitenruimten een belangrijke

Minpunten

rol te geven in het programma hoeven we slechts op een paar

• Uitbreidingen hebben de structuur van het gebouw vertroebeld.

plekken heel precies in te grijpen in het monument. Zo wordt het

• Het verwijderen van de veranda heeft afbreuk gedaan aan de

gebouw weer ‘het mooiste meisje van de klas’!

de grote poort

opzet van het schoolgebouw. De oorspronkelijke symmetrie van de gevel en logica van het entreegebied zijn niet meer goed te

De geschiedenis

beleven.

Het gebouw is ontworpen door de architect Hubert van Groenendael, die ook de nabijgelegen Nicolaaskerk ontwierp. Het gebouwtype is een gangschool met een veranda bij het voorplein.

Uitgangspunten

Een bijzondere kwaliteit, want deze zie je niet vaak. Door het

1. Het terugbrengen van de veranda. Een nieuwe veranda maakt

omsloten voorplein heeft het gebouw een monumentale ligging

het gebouw weer compleet. Met de veranda reikt het gebouw als

gekregen, van de Kastanjelaan af. De oorspronkelijke school had

het ware uit naar de voorbijganger, een warm welkom langs de

één laag, maar ondanks alle uitbreidingen is de oorspronkelijke structuur nog goed leesbaar met lokalen aan de voorzijde en

nieuw ingerichte semi-besloten voortuin. 2. Kwalitatief vervangen van de garage. In de achtertuin kan een

een verbindende gang aan de achterzijde. Het interieur heeft

atelier/kookstudio/artist in residence worden gecreëerd.

een aantal waardevolle elementen, zoals de paneeldeuren met

De nieuwbouw wordt ondergeschikt aan het hoofdvolume en valt

decoratieve omlijsting, de ramen en de terrazzo vloeren in het trappenhuis en de gang. Omdat het de wens is de gevels met rust

de Veranda

meer in de categorie ‘schuurtype’. 3. Het opruimen van de verrommelde achterzijde. Met een lange

te laten, kijken we zorgvuldig naar de kansen die het gebouw in

serre aansluitend op de gang realiseren we een betere verbinding

z’n huidige vorm biedt. We kijken daarmee enerzijds goed naar

tussen de school en het achterterrein.

wat er is, maar ook naar wat de geschiedenis ons biedt. Naast de bijzondere opzet en karakteristieke architectuur heeft de oude school een belangrijke cultuurhistorische betekenis voor het dorp

Een symmetrische gevel

Achterkant is vertroebeld

Een extra laag 3 lokalen

De Veranda

en leeft het sterk in het collectieve geheugen van Helvoirt.

Extra gymzaal aan de achterkant

Ontwerptheorie - de motor Tijdens het ontwerpen gebruiken wij de ‘motor’, als kompas voor schaalniveaus

een betekenisvol proces waarbij integraliteit en inclusiviteit

GEBRUIK

leidend zijn. Met de vraagstelling helder en de pijlers scherp in het oog openen we het dialoog tijdens het ontwerpen. Vanuit

verleden

opgave

duurzame toekomst

ONTWERP

het gebruik, het erfgoed en de techniek benaderen we de opgave op verschillende schaalniveaus. Alleen zo kom je tot een sociaalcultureel- en technisch duurzaam ontwerp wat fijn en

Voorterrein niet meer omsloten

De omsloten speelplaats

flexibel in gebruik is. TECHNIEK

1916

ERFGOED

1950

2020

“Samenhang, verbinding en de identiteit van Helvoirt en z’n Werken met verschillende scenario’s

bewoners zijn voor ons leidende elementen in de zoektocht naar de invulling van deze herbestemming.”

2/5

Schetsontwerp Kastanjelaan 10 - 12 Nieuwe dakkapellen aan de achterzijde voor meer licht

Insectenhotel

Harmonie Kunst Adelt

Compost Afval

Beelden- & Moestuin

Van Gogh Kitchen of Atelier

Artist in Residence Opslag Harmonie Huiskamer Harmonie

Van Gogh Serre / Atelier Opslag

Opslag

Terrazzo vloer

Toiletten

Op de 1e en 2e verdieping 8 woningen voor begeleid wonen

Pantry Opslag Technisch

Van Gogh & EHBO Opslag

Van Gogh Woning Garderobe

Begeleid wonen

Entree

Ontmoeten

Woning

Koffie Van Gogh Bloementuin Winkel/Balie Toeristisch punt & Van Gogh Helvoirt

Entree

3 appartementen in de directeurswoning

Activeren van oorspronkelijke kwaliteit Onze visie gaat uit van het koesteren van het bestaande schoolgebouw en de directeurswoning. Door de gebouwen op te schonen en latere aanpassingen en aanbouwen te verwijderen, creëren we weer helderheid en maken we ruimte voor nieuw gebruik, zowel buiten als binnen!

Het entreegebied is zo ingericht dat het dubbelgebruik faciliteert:

Het gebouw en de plek worden opnieuw geladen met een fris

Ook de tuinen krijgen een belangrijke rol. De bloementuin aan de

programma waarbij de oorspronkelijke structuur van het gebouw zo

voorzijde verwelkomt de bezoeker met echte Van Gogh bloemen.

veel mogelijk wordt hersteld en versterkt. De lokalen worden flexibel

Hier kunnen de kunstenaars uit het atelier zelfs hun eigen pigment

ingezet waarbij de functies variëren van openbaar, Van Gogh expositie

uit halen! De aansluiting op fiets- en wandelroutes maken de plek

& EHBO, tot semi-privé en privé, de Van Gogh woning en het begeleid

toegankelijk voor ontmoeting en samenkomst, mede door de tuinen

wonen. De Van Gogh woning wordt een kunstenaarswoning volledig

en de centrale ontvangst aan de voorzijde. De achtertuin biedt ruimte

in de stijl van Vincent en zal voor gelegenheden toegankelijk voor

voor de gebruikers om workshops en exposities te organiseren. Er

publiek zijn! In de serre draait het om kunstcreatie en samenkomen.

kan worden getuinierd waarbij de gewassen door Van Gogh Kitchen

overdag voor Van Gogh Helvoirt en bezoekers, ‘s avonds voor de Harmonie Kunst Adelt en de bewoners. Door de facilitaire ruimtes opnieuw te organiseren, komt er ook meer gewenste ruimte vrij voor opslag.

worden gebruikt voor thematische maaltijden uit de tijd van Vincent. 10 meter

10 meter Begane grond (links), eerste verdieping (links boven), 2e verdieping (links onder)

3/5

Schetsontwerp Kastanjelaan 10 - 12

Huis voor Vincent in Helvoirt Het gebruik van de tuinen

Regionale verbinding

De tuinen functioneren als een verlengde van het programma in het

Ten noordwesten van de locatie ligt het Nationaal Park Loonse en

gebouw en sluiten naadloos aan op de flora en fauna uit de buurt. De

Drunense Duinen, een landschap dat in veel van Vincents vroege

tuinen zijn rijk gekleurd door een divers palet aan bloemen en het

werk terug te zien is. Ook de Helvoirtse Heide en Vughtse Heide

wemelt van kruisbestuiving, ook door de bijen. In de tuin is ruimte

waren plekken die inspiratie boden. Aan de achterzijde komt er in de

voor exposeren van kunst, er kan worden geschilderd en er zijn lange

toekomst een verbinding naar dit park middels een wandelroute.

banken om lekker te ontspannen te midden van al dat groen. Helvoirt ligt richting het noorden van het Van Gogh Nationaal Park. De entree

In dit gebied liggen 39 officiële Van Gogh monumenten en plekken

De herinterpretatie van de veranda heeft een belangrijke plek in

en initiatieven die te maken hebben met de geschiedenis van Vincent

het entreegebied. Het is een schakel tussen de openbare ruimte (de

van Gogh. Helvoirt is bijzonder omdat er zoveel familieleden van

poort), de ‘omsloten’ voortuin (de galerij) en het gebouw (de muur).

Vincent hebben gewoond, het 3 officiële Van Gogh monumenten

De veranda is door het materiaalgebruik een voortzetting van het

heeft en de Van Gogh fietsroute langs het Huis voor Vincent voert.

‘buiten’. Er zijn puien aan de tuinzijde met slanke diepe houten

Helvoirt en de gemeente Vught worden een toeristische trekpleister

kolommen die het houten dak met pergola en beplanting dragen.

rijker, waar de lokale economie van kan meeprofiteren.

De formele ontmoetingstuin

Door de dubbelentree is het gebouw overdag toegankelijk vanaf de

Een tuin waar fietsers, voetgangers,

straat en ‘s avonds alleen bereikbaar via de voortuin.

muzikanten en kunstenaars welkom zijn

“Als ik maar eenigszins kan, ga ik met Paschen naar Helvoirt” - Vincent van Gogh, 17 maart1873

Een divers gebruik

Regionale verbinding

De informele werktuin

Tuinieren, schilderen, eten en koken en ontmoeten in de tuin

De Loonse en Drunense Duinen en het Van Gogh Nationaal Park

De tuin met een verlenging van de functies van het gebouw, omsloten door een pergola met achterliggende functies.

4/5

natuurlijk hout

Ook een plek voor de beestjes

Compostering

Schetsontwerp Kastanjelaan 10 - 12

Waterberging, maar dan ondergronds

Terrazzo

Mobiliteit De aansluiting op de Van Gogh wandel- en fietsroute en het Van Gogh Nationaal Park biedt toeristen de kans om het Huis voor Vincent te bezoeken. Daar is veel plek voor in de tuinen. Het

Overal zitten mooie deurposten

Duurzaamheid en Natuurinclusiviteit

Van Gogh Bloemen

De technische duurzaamheid

voorkoming van mogelijke gevolgschade (vocht i.v.m. houten

Bestaande bouw hoeft niet aan de striktheid van wettelijke

constructie in aansluiting op en in het metselwerk). Hiervoor

eisen voor bijna energieneutraal bouwen (Beng) te voldoen.

wordt circulair materiaal zoals bijvoorbeeld schaapswol

Het behoud van de Terrazzo vloeren, mooie deurposten, ramen

gebruikt. Er wordt gebruik gemaakt van warmtepompen

e.d. is vanuit hergebruik al duurzaam. Toch is er een grote

(geluidstechnisch afgeschermd) natuurlijke ventilatie waar het

gebouw wordt overdag en ‘s avonds goed bezet. Dat leidt tot

Duurzaam is dierbaar

inspanningsverplichting. Hoe is het maximale hier haalbaar? De

kan en warmteterugwinning waar het moet en zonnepanelen

een parkeerdruk die vooralsnog op het terrein zelf moet worden

De transformatie van de Dr. Landmanschool is een duurzame

mogelijke maatregelen zijn uiteenlopend.

op strategische plekken uit het zicht. Het monumentale aanzien

opgelost. Achter het gebouw ligt een groot parkeerterrein.

operatie met ‘een dierbare omgang’ als kernbegrip. We willen deze

We bieden daarom twee scenario’s: één waarbij we rekening

plek op juiste wijze herontwikkelen zodat Helvoirt en omstreken

houden met parkeren op eigen terrein en een tweede waarbij

de komende decennia het opnieuw in hun hart zunnen sluiten.

we voorstellen om in een open dialoog met de gemeente en

Een transformatie welke de kern raakt van wat deze plek ooit

gebruikers te kijken naar andere mogelijkheden. Daarbij kan

was en betekende, de bijzondere band van mensen met deze plek

er bijvoorbeeld een elektrische deelauto worden ingezet om de

als inspiratiebron als bron voor de toekomst. Een zorgvuldige en

parkeerdruk te verlagen. Bij de entree komt een oplaadpunt voor

dierbare omgang met het gebouw en de omgeving gaat uit van het

“de mix zorgt voor een 24/7 bruisende plek!”

wordt zo niet aangetast en brengt het gebouw een zo gunstig

elektrische fietsen en één van de parkeerplekken van de auto’s

koesteren van de cultuurhistorische waarden. Er zijn drie mogelijke renovatie-niveaus:

Inbedding in omgeving in natuur

zal voorzien worden van een laadpaal. Dit laatste scenario ligt in

mogelijk rendement. Voor de Notenkraker stellen we voorlopig een terughoudende aanpak voor omdat deze zaal recent voor zijn doel geschikt is gemaakt. Daarnaast nemen we ook maatregelen voor afscherming van geluid afkomstig van het spoor. Dit lossen we onder andere op met strategische keuzes voor materiaal, afwerking en gevelopeningen, maar ook met begoeiing in de tuin.

het verlengde van de toekomstgerichte gedachte en heeft daarom

Sociaal-culturele duurzaamheid

1. Terughoudend: het hoognodige als basis voor nieuw functies).

De openbare ruimte en het gebouw komen samen in het

onze voorkeur.

Het is belangrijk dat het nieuwe levendige gebruik aansluit op de

2. Voortvarend: kansen benutten, rationele afweging van

entreegebied. Dit zie je terug in de keuze voor materialen, zoals het

lokale en regionale behoeftes. Er zijn tal van potentiële gebruikers

maatregelen die het zomer- en wintercomfort verbeteren, het

hout voor de pergola en de glazen puien die ook aan de achterzijde

met een diverse achtergrond die samen een maatschappelijke mix

energiegebruik verlagen (appartementen met label A) en tegemoet

binnen en buiten met elkaar verbinden. Het direct regenwater en

zullen vormen van sociaal-culturele aard; Van Gogh Park, lokale

komen aan architectonische wensen met respect voor monumentale

dat van de daken wordt opgevangen en vertraagd in de bodem

kunstenaars, artists in residence, bestaande gebruikers zoals de

waarden.

geïnfiltreerd. Daarvoor zijn er ondergrondse retentiebassins in de

Harmonie en de EHBO, en er is ruimte voor workshops en wonen

3. Ambitieus: streven om gebouwdelen thermisch en energetisch

tuinen. Er zijn vogel-, vleermuis- en bijenkasten en een insectenhotel

voor diverse doelgroepen. Deze mix zorgt voor 24/7 gebruik en een

naar huidige maatstaven te brengen, nieuwbouwniveau.

ten behoeve van de biodiversiteit. In de tuin is plek voor het

laagdrempelige toegankelijkheid. Het licht gaat hier nooit uit! De

Twee scenario’s voor mobiliteit

verwerken van het groente-, fruit- en tuinafval tot compost. Er is een

grote uitdaging is om het gebouw zo te verbouwen dat flexibel en

De voorgestelde maatregelen voor de school, woning en

scala aan (eetbare) planten die geschilderd zijn door Vincent van

veranderend gebruik in de toekomst wordt ondersteund.

appartementen liggen tussen voortvarend en ambitieus in.

Gogh en er komen kleurige en geurende bloemen, die het educatieve

De kappen, vloeren en gevels worden optimaal geïsoleerd, met

en interactieve aspect van de tuinen blootleggen.

5/5