29. AgriFood Capital - Activiteitenverslag 2023

Aan Colleges van Burgemeesters & Wethouders en Raden van de gemeenten in Noordoost-Brabant Algemene en Dagelijkse Besturen van de Waterschappen in Noordoost-Brabant

Datum Ons Kenmerk Bijlage(n)

: 27-02-2024 : AFC-U 2024-006 :1

Betreft

: Ter kennisname Activiteitenverslag 2023 AgriFood Capital.

Geachte heer, mevrouw, In Noordoost-Brabant geven we vorm aan de voedselketens van vandaag en morgen: van boer tot bord. In slimme systemen, die bijdragen aan oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen op het gebied van voeding, gezondheid en duurzaamheid. En daarmee aan het behouden en waar nodig versterken van de brede welvaart in de regio. In AgriFood Capital werken bedrijven, kennisinstellingen en overheden, waaronder uw gemeente en waterschap, vanuit een triple helix aanpak, samen aan deze ambitie en opgaven. Daarover zijn tussen RNOB en AgriFood Capital in 2020 afspraken gemaakt. Onderdeel van deze afspraken is de informatievoorziening over zowel activiteiten en resultaten waar AgriFood Capital in het voorbije jaar een bijdrage aan heeft geleverd als over onze plannen voor het nieuwe jaar. Ten aanzien van onze plannen voor 2024 bent u in ons schrijven van 25 januari jl. reeds geïnformeerd via de link naar het Jaarplan en begroting 2024 van AgriFood Capital B.V. Die u op onze website vindt middels deze link. Bijgaand ontvangt u het activiteitenverslag over 2023. Dit verslag geeft een overzicht op hoofdlijnen van de door AgriFood Capital BV in 2023 uitgevoerde activiteiten met de bijbehorende resultaten. Actuele informatie over AgriFood Capital is beschikbaar via onze website. Daar kunt u zich ook aanmelden voor onze digitale nieuwsbrief.

Mocht u naar aanleiding van deze informatie vragen, opmerkingen of suggesties hebben, dan kunt u deze mailen naar secretariaat@agrifoodcapital.nl. Met vriendelijke groet, Directie AgriFood Capital B.V.

Pagina 1 van 1

AgriFood Capital B.V. Postadres Postbus 315 | 5201 AH ’s-Hertogenbosch Bezoekadres Onderwijsboulevard 225 | 5223 DE ’s-Hertogenbosch T +31 73 613 29 96 | secretariaat@agrifoodcapital.nl | www.agrifoodcapital.nl

Activiteitenverslag AgriFood Capital 2023 Februari 2024

Samen maken we werk van het voedsel van vandaag en morgen Met 7.300 bedrijven en 59.000 banen in de keten van boer tot bord is en blijft de agrifood sector een fundamentele pijler van de economie van Noordoost-Brabant. De relevantie van agrifood is niet alleen beperkt tot economische vooruitgang. Innovaties om de landbouw en voedselverwerking te verduurzamen, dragen ook bij aan oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken, zoals natuur, klimaat, landschap, werkgelegenheid en leefbaarheid in dorpen, steden en buitengebied. Omgekeerd jagen maatschappelijke uitdagingen vernieuwingen in de voedselketens aan. Als ontwikkelorganisatie pakt AgriFood Capital de economische opgave voor onze regio op in samenhang met maatschappelijke opgaven. Zo dragen precisielandbouw en klimaatadaptieve gewassen niet alleen bij aan een goede toekomst voor de boer maar ook van ons voedsel. Nieuwe teeltmethoden zorgen bijvoorbeeld voor een rijkere bodem, een betere natuur en een gezondere leefomgeving. Met deze en andere innovaties dragen we bij aan een veerkrachtige regio waarin onze inwoners fijn kunnen leven, wonen en werken. Nu én straks.

In 2023 namen we afscheid van Roel Schutten, kwartiermaker en eerste directeur van AgriFood Capital

Om dit te realiseren, is samenwerken cruciaal. Dat doen we veel én goed, want dat zit in ons DNA. Met grote en kleine bedrijven, onderwijs- en kennisinstellingen, gemeenten en waterschappen maar ook met andere regionale ontwikkelorganisaties en de provincie Noord-Brabant. Ook trekken we samen met andere voedselregio’s Europa

in om steun te krijgen voor belangrijke transitieprogramma’s op gebied van landbouw, voeding en gezondheid. Maar vaak komen deze verbindingen niet vanzelf tot stand. AgriFood Capital helpt deze partijen bij elkaar te brengen. Onze samenwerkingen leiden tot innovatieprogramma’s waarin we mensen met een positieve kijk op de wereld van ons voedsel verbinden met elkaar en met andere sterke sectoren zoals hightech en life sciences. Concrete voorbeelden zijn testomgevingen voor kringlooplandbouw, talentenprogramma’s voor jonge voedselveranderaars en projecten om slimme technologieën toe te passen in agrifood. Nieuwe kennis verspreiden we door workshops, kennissessies en netwerkbijeenkomsten te organiseren. We bieden ondernemers begeleiding door datacoaches, mentoren en andere experts. En we geven studenten en ondernemers een springplank via de Biokennisweek, Food 100, HAS Food Experience. Food Inspiration Days of De Week van ons Eten. Regionale economische ontwikkeling is een weg van de lange adem. Want de innovatietrajecten van bedrijven en kennisinstellingen leiden niet altijd direct tot een zichtbaar resultaat. Dankzij het

Jack Mikkers, voorzitter AgriFood Capital

vertrouwen van onze partners en stakeholders zijn wij in staat om mooie resultaten te boeken. De gemeenten en waterschappen zorgen daarbij voor alle randvoorwaarden waaronder vestigingslocaties, experimenteerruimte, hulp bij knellende regelgeving en natuurlijk door het beschikbaar stellen van de basisfinanciering van AgriFood Capital. Van elke geïnvesteerde euro maken we er bijna drie. Wat we daarmee in 2023 hebben gerealiseerd, is te lezen in dit Activiteitenverslag. Na tien jaar bouwen, met intensieve samenwerkingen, een groeiend aantal projecten én een directeurswisseling, is AgriFood Capital klaar voor de volgende fase. Daar mogen we trots op zijn. Juist nu is het zaak om met elkaar door te pakken. Samen zetten we de volgende stap op weg naar een slim, circulair, waardevol en verbonden voedselsysteem met een positieve impact op leven, wonen en werken in onze regio. Jack Mikkers, voorzitter AgriFood Capital AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

2

Resultaten We bouwen samenwerkingen en ketens waarin voedselveranderaars innovatieve agrifood concepten, producten en diensten met maatschappelijke impact kunnen ontwikkelen. Zoals:

in vogelvlucht

gezond eten op scholen AgriFood Capital is het samenwerkingsverband van bedrijven, kennisinstellingen en overheden in de regio Noordoost-Brabant. Bijzondere mensen die geloven dat de manier waarop we vandaag voedsel maken en eten, het verschil maakt voor morgen. Door samen te werken aan voedselinnovaties die economisch én maatschappelijk relevant zijn, draagt AgriFood Capital bij aan goed leven, wonen en werken in Noordoost-Brabant.

AgriFood Capital in 2023

klimaatadaptieve gewassen geautomatiseerde bakkerijen

Elke geïnvesteerde euro wordt ca. 3 euro

700.000+ euro aan Europese

innovatiesubsidies ontvangen

5 programma’s gericht op Leren, Ondernemen, Innoveren, Samenwerken en Inspireren 25+ voedselinnovatieprojecten met positieve

impact op klimaat, energie, natuur, gezondheid en arbeidsmarkt

teelten voor biobased woningbouw visvrije tonijn pasta van insecten landbouwrobots verspillingsvrije restaurants langer houdbare groenten en fruit plantaardige vleesvervangers slimme voedselverpakkingen

100 samenwerkingspartners +

binnen en buiten Noordoost-Brabant

100+ ondernemers ondersteund

50+ workshops, kennissessies

en netwerkbijeenkomsten

AGRIFOOD ECOSYSTEEM IN NOORDOOSTBRABANT

Innovatie in de keten van boer tot bord

Noordoost-Brabant, van boer tot bord Economische

opgaven

Maatschappelijke

opgaven

7.300 bedrijven

WELVAART

59.000 banen

1 op 6

mensen werkzaam in de keten

WELZIJN Bron: Staat van de Regio Noordoost-Brabant

is mede tot stand gekomen door AgriFood Capital

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

3

Slimme technologieën bieden talloze kansen om voedsel duurzamer en efficiënter te produceren

Inhoudsopgave Voorwoord

pag

2

1. Waar gaat het om?

pag

5

2. Wat is onze opdracht?

pag

6

3. Waar richten we ons op?

pag

7

4. Wat hebben we in 2022 gerealiseerd? 4.1 Human Capital 4.2 Ondernemerschap 4.3 Kennis & Innovatie 4.4 Netwerk- & Clusterontwikkeling 4.5 Communicatie & Positionering

pag 8 pag 8 pag 10 pag 12 pag 18 pag 23 AgriFood Capital in Bedrijf - Boxtel

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

4

1. Waar gaat het om?

AgriFood Capital in Bedrijf - Maashorst

AgriFood is één van de economische motoren van de regio Noordoost-Brabant. Dat blijkt ook uit de Staat van de Regio Noordoost-Brabant, de monitor die we samen met RNOB ontwikkeld hebben. Onze regio heeft een complete en hoogwaardige agrifoodketen van boer tot bord. Eén op de zes werkenden in Noordoost-Brabant is direct werkzaam in deze keten. Er is veel aan gelegen om

deze bedrijvigheid in de toekomst niet alleen een bron van werk en inkomen te laten zijn, maar ook een bron van oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken op het gebied van duurzaamheid, milieu en gezondheid. Dat vraagt om transitie en vernieuwing in de wijze waarop we voedsel maken en eten. En dat op een manier die bijdraagt aan de brede welvaart in de regio. Nu en later.

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

5

2. Wat is onze opdracht? De opdracht van AgriFood Capital is om van Noordoost-Brabant een regio te maken waarin mensen en ondernemers gestimuleerd en ondersteund worden om werk te maken van een meer duurzame manier van voedsel produceren en consumeren; in een omgeving die werkt als een innovatie-ecosysteem met sterke verbindingen tussen kennis, talent, ondernemerschap, infrastructuur en kapitaal. En vanuit samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen en bedrijven uit de agrifood sector met andere

Stimuleren van samenwerking Dit doen we door ondersteuning te geven aan voedselgerelateerde initiatieven in onze regio van ondernemers, studenten en docenten, en overheden. Initiatieven die uitgaan van het principe van samen-

werking tussen agrifood en de maakindustrie, logistiek of data/ict. Of die uitgaan van samenwerking tussen bedrijfsleven en het onderwijs in de regio. Dit is nodig omdat de opgaven complex zijn.

Van idee naar uitvoering AgriFood Capital helpt door de inzet mogelijk te maken van mensen die partijen aan elkaar kunnen verbinden en van idee naar uitvoering kunnen brengen. Veelal gebeurt dit in de vorm van een samenwerkingsproject. Soms nemen we daar zelf het initiatief in. Of we leveren een financiële bijdrage als hefboom naar andere middelen. We maken zichtbaar wat er gebeurt in onze regio wanneer het om onze voedselopgaven gaat. Dit inspireert anderen en vergroot de aantrekkingskracht van onze regio om juist hier werk te maken van gezonde en duurzame voeding. AgriFood Capital vertegenwoordigt de regio op gebied van innovatie in de voedselketen, van boer tot bord, zowel binnen de regio als op provinciaal en landelijk niveau. We zorgen dat Noordoost-Brabant goed verbonden is met andere regio’s en (inter)nationale netwerken en initiatieven om te leren en te delen. Innoveren doe je immers samen.

In het verduurzamen van de voedselproductie is een belangrijke rol weggelegd voor onderwijs in techniek, data en ict

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

6

3. Waar richten we ons op? We hebben deze opdracht vertaald naar een vijftal opgaven die centraal staan in de Strategische Agenda 2030. Deze opgaven vormen de leidraad voor dit Activiteitenverslag en vindt u ook terug in het jaarplan 2023 van AgriFood Capital.

1. Human Capital Voor het bouwen aan duurzame, slimme en waardevolle voedselketens is menselijk kapitaal een cruciale factor. Mensen maken het verschil. We richten ons op talentontwikkeling, specifiek in het voedseldomein. Daarmee zijn we aanvullend op de activiteiten vanuit de regionale arbeidsmarktsamenwerking Noordoost Brabant Werkt. Door onze activiteiten blijkt dat veel jonge mensen werk willen maken van het verbeteren van ons voedsel. Tegelijkertijd hebben veel bedrijven met name in de voedselverwerking, handel en retail te maken met de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt.

2. Ondernemerschap Ondernemerschap, bestaand en nieuw, is de basis voor huidige en toekomstige bedrijvigheid en werkgelegenheid. We ondersteunen innovatieve startende

ondernemers door hen toegang te bieden tot relevante netwerken, faciliteiten, kennis en kapitaal. Daarvoor zijn de regio’s in de provincie Noord-Brabant zelf aan zet. Dit is een gezamenlijke opgave van overheden (gemeenten), bedrijfsleven en kennisinstellingen.

3. Kennis & Innovatie Transitie vraagt om innovatie. Door dingen anders te doen of zelfs andere dingen te gaan doen. We ontwikkelen programma’s en projecten waarin bedrijven, van groot tot klein, samen innoveren met kennisinstellingen en overheden. Krapte op de arbeidsmarkt, grondstoffenschaarste, verscherping van wet- en regelgeving, het beschikbaar komen van nieuwe technologie en veranderend consumentengedrag zijn belangrijke aanjagers van verbetering en vernieuwing in de voedselketen.

4. Netwerk- & Clusterontwikkeling

5. Communicatie & Positionering

Samenwerken begint met elkaar ontmoeten en elkaar kennen; binnen de regio en daarbuiten. Juist over de grenzen van de bestaande netwerken in de eigen gemeente, branche of beroepsgroep heen. We organiseren activiteiten, gericht op het samenbrengen van mensen die willen werken aan de toekomst van ons voedselsysteem en hier een gezamenlijk initiatief van willen maken. In 2022 konden we hier, door versoepeling van de COVID-19 maatregelen, naast digitaal ook weer in fysieke vorm inhoud aan geven.

We maken zichtbaar wat er in onze regio gebeurt. We vertellen verhalen over mensen die werken aan de toekomst van ons voedsel. We noemen hen ‘verschilmakers’. Hiermee bouwen we aan een sterk regiomerk. Regio Deals zijn voorbeelden waarin steeds meer de ‘kracht van de regio’ wordt onderkend. Dat is van belang voor het aantrekken en behouden van talent en innovatieve bedrijven. Want een regio vol kansen inspireert partijen om samen het verschil te gaan maken.

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

7

4. Human Capital 4.1 Programma Human Capital Project: Beet! Rol AgriFood Capital: projectpartner, cofinancier, projectontwikkelaar, stuurgroeplid Beet! wil de samenwerking tussen het mbo, hbo en bedrijfsleven in de agrifood sector verstevigen om de duurzame inzetbaarheid van (toekomstig) personeel in de sector te vergroten. Beet! is een initiatief van vier mbo-instellingen (Yuverta, Curio, Koning Willem I College en Summa College), 50 bedrijven, vijf sa-

menwerkingsorganisaties uit de agrifood sector (waaronder AgriFood Capital), drie hbo-instellingen (HAS green academy, Avans Hogeschool en Fontys Hogeschool) en de provincie Noord-Brabant. Samen ontwikkelen we nieuwe kennis en leiden we studenten op voor nieuwe beroepen in een duurzame voedselsector. In 2023 zijn pilots gestart van onderzoeksprogramma’s waarin mbo-practoraten, hbo-lectoraten en bedrijfsleven samenwerken aan verduurzamingsvraagstukken van de voedselsector. Beet! is onder andere

AgriFood Capital in Bedrijf - ‘s-Hertogenbosch

betrokken bij de Smart Farming Academy, het nieuwe onderwijsplatform voor digitalisering, data-gebruik en precisielandbouw dat in december werd gelanceerd. Daarnaast was Beet! aanwezig op de Precisielandbouwdagen in augustus en werkte Beet! mee aan het programma van de landelijke dag van City Deal Kennismaken. Meer weten? Beet! Project: Food in Transitie 2030 Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer, projectpartner Door de krapte op de arbeidsmarkt en de margedruk, in combinatie met de technologische voortuitgang, zullen automatisering en digitalisering, met name in de voedselverwerkende industrie, de komende jaren alleen maar toenemen. De impact, die nieuwe werkwijzen, andere machines en het gebruik van robots, data en ICT op mens en organisatie hebben, krijgt

Studenten aan de slag bij Bodempractoraat van Yuverta (Beet!)

vaak onvoldoende aandacht. Dit kan leiden tot het ontbreken van acceptatie bij de aanwezige werknemers of het niet beschikken over de benodigde vaardigheden. En dat kan weer resulteren in een verloop van personeel en het niet optimaal renderen van de investeringen in technologie. In Food in Transitie 2030 (FIT2030) worden bedrijven begeleid in hun bewustwording en de aanpak op het snijvlak van procesverbetering en cultuurverandering en het zorgdragen voor duurzaam inzetbare medewerkers. In het kader van FIT2030 organiseerde AgriFood Capital, samen met Noordoost Brabant Werkt en WeCreate, drie ontbijtbijeenkomsten in de regio over sociale en technologische innovatie. In 2024 wordt een bijeenkomst georganiseerd speciaal voor voedselverwerkers, hightech leveranciers en machinebouwers voor de voedselverwerkende industrie. Meer weten? FIT 2030 AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

8

Project: Nomade Rol AgriFood Capital: projectontwikkelaar, uitvoerder, cofinancier

JUMP op Food Inspiration Days Outdoor 2023

Project: JUMP (editie 2 en 3) Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer, projectontwikkelaar, projectmanagement en cofinancier Samen met Stichting Goeie Grutten, provincie Noord-Brabant, Sligro Food Group, HAS green academy en Rabobank heeft AgriFood Capital een uniek talentenprogramma voor jonge voedselveranderaars ontwikkeld. JUMP laat studenten, jonge professionals en startende ondernemers, die het huidige voedselsysteem willen verduurzamen en veranderen, een flinke sprong maken in het realiseren van hun food-droom. Het traject omvat persoonlijke begeleiding door een coach en een mentor, inspiratiebijeenkomsten en pressure cookers.

Nomade is een nieuw initiatief van Koning Willem I College, Yuverta, Avans Hogeschool, HAS green academy en AgriFood Capital in samenwerking met Fontys Hogeschool en JADS. In Nomade werken vmbo-, mbo- en hbo-studenten van verschillende opleidingen samen met inwoners aan praktische oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen. Met als doel om de leefbaarheid van wijken in dorpen

en steden te verbeteren. In die wijken komen fysieke’ hubs’ in de vorm van bijvoorbeeld tiny houses en mobiele (verplaatsbare) onderzoeksfaciliteiten. In 2023 hebben de partners de basis gelegd voor de organisatie en communicatie van Nomade. De officiële start is gepland in de eerste helft van 2024. Voor ontwikkeling en uitrol van Nomade is financiële ondersteuning aangevraagd in de propositie van de Regio Deal vijfde tranche die in oktober 2023 is ingediend.

Er is aandacht voor zowel de inhoud van het idee als voor de persoonlijke ontwikkeling. In maart 2023 sloten zes JUMPers de tweede editie van JUMP succesvol af. In november startte de derde editie van JUMP met 10 nieuwe jonge voedselveranderaars. We gaven een extra ‘springplank’ door hen te verbinden aan andere AgriFood Capital activiteiten zoals Food Inspiration Days Outdoor, Food Impactors Summit en de Netwerklunch Leiderschap. Meer weten? JUMP

Slotevent Challenge Innovation Makers Agrifood

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

9

4.2. Ondernemerschap Project: Startup Accelerator Noordoost-Brabant Rol AgriFood Capital: agenderend, uitvoerder, cofinancier, lid Bestuur Braventure Het startup-ecosysteem in NoordoostBrabant kan en moet beter. Er bestaat momenteel een grote diversiteit aan faciliteiten voor startups. Lokaal kennen we bijvoorbeeld Starterssucces Oss of het Startersnetwerk Meierijstad; regionaal Ondernemerslift+ (in 2023 ‘on hold’ gezet) en provinciaal Braventure. Voor de starter is toegang tot deze dienstverlening niet altijd

Aftermovie LEVEL UP event 2023 in het Evoluon

duidelijk. Daarnaast is er in de regio een beperkte betrokkenheid van het bedrijfsleven. Uit onderzoek, in opdracht van AgriFood Capital, is gebleken dat in onze regio die versterking kan plaatsvinden via een regionale startup-accelerator met een eenduidig aanbod aan startups. Resultaatgericht, goed aangesloten op lokale, provinciale, landelijke en internationale schaal. Met daarin een actieve rol van het bedrijfsleven. In 2024 gaat een kwartiermaker aan de slag met het versterken van het startup-ecosysteem in de regio Noordoost-Brabant. RNOB heeft hiertoe eind 2023 opdracht gegeven aan AgriFood Capital. De vertrekpunten zijn de adviezen uit het onderzoek; er zullen ook andere varianten worden verkend. Meer weten? Braventure

AgriFood Capital in Bedrijf - Meierijstad

Project: AgriFood Capital Financieringstafel Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer, projectontwikkelaar en projectmanagement

tafel in 2023 zijn vijf specifieke financieringsaanvragen behandeld. Daarnaast zijn meerdere aanvragen besproken in onderlinge contacten tussen de leden van de Financieringstafel. In alle gevallen heeft de feedback van de Financieringstafel geleid tot betere investeringsplannen en financieringsaanvragen. Ruim 80% van de ondernemers is ook op weg geholpen richting mogelijke financiers. Daarnaast is in meerdere sessies vanuit de Financieringstafel meegedacht en input geleverd voor de nieuwe Startup Accelerator NoordoostBrabant. Meer weten? Financieringstafel

De AgriFood Capital Financieringstafel is een regionaal netwerk van financiële experts die mkb-ondernemers uit Noordoost-Brabant helpen in hun zoektocht naar groeifinanciering. Het platform is er voor startende en groeiende ondernemers uit alle sectoren. De experts van de Financieringstafel zijn afkomstig van banken, ontwikkelings- en financieringsmaatschappijen, crowdfunding en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Zij beschikken elk over een groot netwerk en zetten zich in om de toegang tot kapitaal voor ondernemers te verbeteren. Tijdens bijeenkomsten van de Financierings-

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023 AgriFood Capital in Bedrijf - Vught

10

Veel belangstelling voor Next Tech Food Factories op de Food Technology Beurs 2023

Project: Food-ScalEUp Rol AgriFood Capital: projectpartner In 2022 is Food-scalEUp van start gegaan. Het doel van dit Europese programma is om, samen met de (inter)nationale projectpartners, de ondersteuning aan starters en scale-ups te verbeteren. Door kennis en ervaringen uit te wisselen, kunnen succesvolle ondersteuningsprogramma’s uit andere regio’s door AgriFood Capital worden getest in (Noordoost-) Brabant. Ook kunnen nieuwe ondersteuningsprogramma’s ontwikkeld en getest worden in de betrokken regio’s.

In 2023 zijn de bestaande programma’s voor startups en scale-ups geïnventariseerd en geanalyseerd. Deelnemers aan acceleratieprogramma’s, uitvoerders en financiers hebben hun kennis en ervaringen met elkaar uitgewisseld. In 2024 zullen de resultaten, via workshops, met alle regio’s worden gedeeld. In Nederland wordt Food-scalEUp uitgevoerd door AgriFood Capital, onder de vlag van Next Tech Food Factories en in samenwerking met FoodValleyNL. Meer weten? Food-scalEUp Next Tech Food Factories AgriFood Capital in Bedrijf - Boxtel

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

11

Arne van Hout, DG Ministerie van BZK, krijgt propositie Regio Deal van burgemeester Kees van Rooij

4.3. Kennis & Innovatie Project: Regio Deal Noordoost Brabant. Nu aan de slag voor Goed Leven, Fijn Wonen en Anders Werken! Rol AgriFood Capital: Regio Deal partner, projectontwikkelaar en communicator Ook in 2023 is gewerkt aan de realisatie van Regio Deal Noordoost Brabant, die in 2020 is gesloten met Rijk en provincie. Binnen de Regio Deal organisatie is AgriFood Capital bestuurlijk vertegenwoordigd in het Dagelijks Bestuur Plus (DB+) van RNOB en vanuit de werkorganisatie in het directeurenoverleg Rijk-Regio. Daarnaast zijn we alliantiemakelaar voor de pijler

‘Anders Werken’ en projectontwikkelaar voor de volgende Regio Dealprojecten: AgriFoodInnovation (cross-over agrifood en hightech), AgroProeftuin de Peel (kringlooplandbouw) en ODE (duurzame dierlijke eiwitten). ODE is inmiddels afgerond. Eind 2023 is het project Databehendig mkb gestart. Het doel van dit nieuwe project is om ondernemers te ondersteunen bij hun digitaliseringsvraagstukken. Voor een goede uitvoering van deze projecten is ook veel aandacht nodig voor de financiën, monitoring en communicatie over de voortgang. In oktober hebben AgriFood Capital, RNOB en Noordoost Brabant Werkt samen met de provincie Noord-Brabant een aanvraag (propositie) voor een volgende Regio Deal bij het Rijk ingediend. Arne van Hout, directeur-generaal (DG) bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, ontving de propositie uit handen van burgemeester Kees van Rooij toen hij eind november op werkbezoek in de gemeente Meierijstad was. De DG, tevens programmadirecteur Regio Deals, bezocht onder andere The Chocolate Factory op de Noordkade. Ook schoof hij die dag aan tafel bij de Netwerkbijeenkomst Leiderschap van AgriFood Capital.

Project: Innovatieagenda Landbouw en Voedsel Brabant Rol AgriFood Capital: partner en projectontwikkelaar

samenwerking zet de provincie zich met name in voor de financiering, internationalisering, netwerkontwikkeling en communicatie.

Als onderdeel van het provinciale beleidskader Landbouw en Voedsel hebben we samen met de provincie Noord-Brabant, REWIN West-Brabant, Brainport Development en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) een agenda met samenwerkingsafspraken opgezet over innovatie in de voedselketen. Doel van deze innovatieagenda is het versterken van het netwerk van innovatieve bedrijven, die samen aan nieuwe innovaties voor de voedselketen werken. We richten ons op ‘smart farming plantaardig’, ‘smart farming dierlijk’, ‘eiwittransitie’, ‘tegengaan van verspilling en reststroomverwaarding’ en ‘foodprocessing/future food’. Binnen deze

Dit project is in 2023 afgerond. De samenwerking met de betrokken Brabantse ontwikkelmaatschappijen is versterkt in een bredere ‘BROM’ agenda. Op 2 maart 2023 ondertekenden AgriFood Capital, Brainport Development, Midpoint Brabant, REWIN en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij de samenwerkingsovereenkomst ‘Brabantse Agenda’ voor een intensievere samenwerking op vier innovatiethema’s: kunstmatige intelligentie, digitalisering, agrifood/plantbased en venture building. De gezamenlijke ambities zijn vastgelegd in de Brabantse Agenda. Dit nieuwe initiatief wordt ondersteund door de provincie Noord-Brabant.

Meer weten? Regio Deal Noordoost Brabant

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023 Ondertekening Brabantse Agenda door provincie en regionale partners

12 11

Project: AgriFoodInnovation Rol AgriFood Capital: projectontwikkelaar, projectmanagement, penvoerder en cofinancier Samenwerking met de innovatieve maakindustrie is van groot belang om de voedselproductie duurzamer, slimmer en waardevoller te maken. Daarom hebben AgriFood Capital, Wageningen University & Research (WUR), Technische Universiteit Eindhoven (TU/e), HAS green academy en ZLTO de handen ineen geslagen in AgriFoodInnovation. In dit programma werken bedrijven, uit zowel de voedselketen als de

innovatieve maakindustrie, samen met universiteiten en hogescholen aan de toepassing van baanbrekende innovaties op het snijvlak van agrifood en hightech, ICT en Data. Dat gebeurt momenteel in zes businesscases op het snijvlak van agrifood en hightech. In 2023 werd onder andere de RobotOne in ‘Autonome Akker’ van nieuwe technologieën voorzien. Vijf RobotOnes worden al ingezet bij agrarische bedrijven. Wereldwijd staan ruim 80 bedrijven op de wachtlijst voor een RobotOne. Een ander resultaat is de lancering van een dashboard waar al

Rondetafelgesprek AgriFoodInnovation over kansen voor de insectenketen

160 boeren en grondeigenaren slimmer mee kunnen telen. Daarnaast zijn de voorbereidingen gestart voor de nieuwbouw van het praktijkcentrum voor precisielandbouw. In ‘Slimme varkensketen’ zijn succesvolle proeven gedaan met slimme stalsensoren die helpen om het stalklimaat en daarmee de gezondheid van varkens te optimaliseren. Ook zijn twee nieuwe businesscases gestart. In ‘Multigas sensoren’ werken bedrijven aan de toepassing van een slimme ammoniaksensor op basis van fotonica in de veehouderij. In ‘Verwaarding aardappelnevenstromen’ werken aardappelverwerkers aan verduurzaming van de aardappelverwerkende industrie met Wereldwijd staan 80 bedrijven op de wachtlijst voor de RobotOne

baanbrekend onderzoek naar (verdere) waterbesparing en winning van waardevolle inhoudsstoffen uit proceswater. Op 28 juni 2023 faciliteerde AgriFoodInnovation een rondetafelgesprek met stakeholders uit de insecten- en voedselsector. De deelnemers brachten de kansen, uitdagingen en mogelijkheden van een insectenketen in kaart. Er wordt een zevende businesscase voorbereid die zich gaat richten op de opschaling van de insectenketen. Meer weten? AgrifoodInnovation Pixelfarmingrobotics Proeftuin voor Precisielandbouw

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

13

Project: AgroProeftuin de Peel Rol AgriFood Capital: projectontwikkelaar, projectmanagement, opdrachtgever, penvoerder en cofinancier AgroProeftuin de Peel is dé broedplaats voor toekomstbestendige landbouw in Noordoost-Brabant. In deze innovatiehub werkt AgriFood Capital nauw samen met RNOB en andere partijen om de transitie naar kringlooplandbouw in praktijk te brengen. De partners zijn RNOB, ZLTO, WUR, HAS green academy, provincie Noord-Brabant en AgriFood Capital. Het programmamanagement van de proeftuin wordt uitgevoerd door AgriFood Capital. Innovatiemanagers uit het kernteam ondersteunen en begeleiden de betrokken ondernemers en organiseren het werk rond de projecten.

Bijdrageregeling Kringlooplandbouw een startsubsidie, ofwel ‘zaaigeld’. In totaal werd via deze regelingen in 2023 € 222.000 beschikbaar gesteld aan agrarische onder-nemers uit Noordoost-Brabant om te pionieren in de omslag naar kringlooplandbouw. Twee omvangrijke projecten in het programma van Agroproeftuin de Peel zijn het ‘Boeren Innovatie Netwerk’ en de ‘Pílot Akkerbouw Veehouderij Experimenteergebieden (PAVEX)’.

Hierin werken akkerbouwers, vollegrond groentetelers en veehouders samen aan verbetering van bodemkwaliteit en vermindering van de nitraatuitspoeling en gewasbeschermingsmiddelen. In ‘Verbonden Peelproeftuinen voor slimme rotatieteelten’, een ander groot project, werken AgriFood Capital, RNOB, Innovatiehuis de Peel, WUR, Praktijkcentrum voor Precisielandbouw en LLTB samen aan de teelt en de toepassing van lupine, veldbonen en rotatieteelten.

AgroProeftuin de Peel beschikt over een proeflocatie van 35 hectare aan de Middenpeelweg (Zeeland-NB). In 2023 heeft de provincie Noord-Brabant hiervan 30 hectare voor de komende tien jaar beschikbaar gesteld. Op deze proeflocatie werden 16 praktijkproeven door ondernemers uitgevoerd. Dit gebeurde onder begeleiding en monitoring van HAS green academy. Op 7 juli vond hier een Open Dag plaats waar 200 boeren, burgers en bestuurders op afkwamen. Naast de Open Dag op de proeflocatie hebben diverse

De experimenten in AgroProeftuin de Peel richten zich onder andere op bodemverbetering, biodiversiteit, nitraatuitspoeling, plantaardige eiwitten, vezelrijke gewassen en strokenteelt. Dankzij Regio Deal Noordoost Brabant ontvingen vier ondernemersinitiatieven in 2023 een financiële bijdrage vanuit de Subsidieregeling Kringlooplandbouw Noordoost-Brabant. Deze regeling wordt samen met RNOB uitgevoerd. Zes initiatieven ontvingen vanuit de

Provincie stelt grond van de proeflocatie beschikbaar aan AgroProeftuin de Peel voor 10 jaar

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

14

Landbouw gedeputeerde Marc Oudenhoven op werkbezoek bij AgroProeftuin de Peel

AgriFood Capital in Bedrijf - Oss

groepen, waaronder studenten, bestuurders en vertegenwoordigers van LNV, de initiatieven van AgroProeftuin de Peel bezocht. Ook zijn in 2023 de voorbereidingen gestart voor het Fieldlab Zuid Oostelijk Zand. Deze nieuwe samenwerking van WUR Vredepeel, Praktijkcentrum voor Precisielandbouw en AgroProeftuin de Peel richt zich op het ontwikkelen van bedrijfssystemen van de toekomst waarbij onder andere bodemkwaliteit en hoogwaardige voedselproductie centraal staan. Daarnaast zijn twee van de zeven gebiedssamen-

werkingsprojecten (waaronder Natte Teelten en De Peel Natuurdorpen), die door AgriFood Capital worden ondersteund, afgerond. Vanuit het Europese LEADER-subsidieprogramma is 2,5 miljoen euro beschikbaar gesteld om de leefbaarheid in het landelijk gebied van de Brabantse Peel te versterken. AgriFood Capital, gemeente Maashorst, Waterschap Aa en Maas, Innovatiehuis de Peel en de gemeente Laarbeek hebben de aanvraag ingediend. Deze aanvraag is ondersteund door AgroProeftuin de Peel.

Begin 2024 gaat het subsidieprogramma open. Dan kunnen ondernemers, stichtingen, verenigingen en inwoners in de Peelregio subsidie aanvragen voor verbeterprojecten, gericht op onder andere het produceren van gezond voedsel op een gezonde bodem.

uitgerold. RNOB, AgriFood Capital en de provincie Noord-Brabant investeren samen 2 miljoen euro in AgroProeftuin de Peel voor een periode tot en met 2027. Meer weten? AgroProeftuin de Peel

Tenslotte is er hard gewerkt aan de doorontwikkeling van AgroProeftuin de Peel als innovatiehub. In december 2023 hebben RNOB en de Stuurgroep AgroProeftuin de Peel ingestemd met de nieuwe strategie die in 2024 zal worden

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

15

Project: AgriFood Tech Platform Land van Cuijk Rol AgriFood Capital: projectontwikkelaar en cofinancier

Lancering samenwerking van AgriFood Capital en Brainport Development in Next Tech Food Factories

Project: Next Tech Food Factories Rol AgriFood Capital: opdrachtgever, projectontwikkelaar, uitvoerder De samenwerking tussen de Brabantse ontwikkelmaatschappijen op de Innovatieagenda Landbouw en Voedsel van de provincie Noord-Brabant heeft onder andere geleid tot een nieuwe programmatische samenwerking tussen AgriFood Capital en Brainport Development in ‘Next Tech Food Factories’. Next Tech Food Factories brengt machinebouwers, hightech leveranciers en voedselverwerkende bedrijven samen om nieuwe systemen te ontwikkelen, testen en integreren in de bedrijfsvoering. De kerntaak van deze nieuwe samenwerking is het bouwen van een netwerk van bedrijven en kennisinstellingen op de verbinding tussen agrifood en high tech/ict/data. Met als doel om de toepassing van de nieuwste technologie-

ën in de voedselverwerkende industrie te stimuleren.

Het platform AgriFood Tech Land van Cuijk stimuleert innovatie en economische ontwikkeling door de agrifood sector te verbinden met technologie in het Land van Cuijk. Op deze manier draagt het initiatief bij aan de brede welvaart in de regio. In 2023 ondersteunde AgriFood Capital het platform met inzet, netwerk en een financiële bijdrage.

Een van de speerpunten is de cross-over tussen agrifood en energie. Het platform ondersteunt de ontwikkeling om groengas uit mest te produceren. In 2023 werd in Wilbertoord de eerste biogasfabriek gebouwd. Dat biedt het Land van Cuijk een duurzaam toekomstperspectief: een volledig zelfvoorzienende gemeente, die het huidige dure gas vervangt door groengas. Meer weten? AgriFood Tech Land van Cuijk

Op 1 februari 2023 is de samenwerking tussen beide ontwikkelorganisaties ondertekend. Tijdens de Food Technology Beurs in ’s-Hertogenbosch (april) heeft Next Tech Food Factories zich voor het eerst naar buiten toe gepresenteerd. Behalve de projecten HIGHFIVE, FoodscalEUp en EDIH Zuid-Nederland voert Next Tech Food Factories het project NXTGEN Hightech Handsfree voedselverwerking uit. In dit laatste project worden (vier) businesscases ondersteund en een sterk agrifood-tech-ecosysteem, inclusief fysieke testlocaties, gerealiseerd om de ontwikkeling van ‘Handsfree voedselverwerking’ te stimuleren. Meer weten? Next Tech Food Factories

Burgmeester Marieke Moorman van Land van Cuijk laat zich informeren over Agritech Land van Cuijk

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

16

Project: HIGHFIVE Rol AgriFood Capital: partner Op 17 en 18 januari 2023 vond in Gent de kickoff plaats van het nieuwe Europese project HIGHFIVE. Doel van HIGHFIVE is om, samen met (inter)nationale projectpartners, mkb-bedrijven in de voedselverwerking te ondersteunen met hun digitale innovatie. Afgelopen jaar werden drie investeringsprojecten met mkbbedrijven uitgevoerd, waarvan twee met een Brabantse partner. Op 15 juni 2023 ging de eerste vouchercall open. In totaal hebben 16 mkb-ondernemingen subsidie ontvangen (ruim € 865.000 euro in totaal)

voor hun innovatieprojecten, waaronder vier bedrijven uit Brabant. Tenslotte werden mkb-ers met coaching en training ondersteund bij hun digitale innovaties. In dit project heeft AgriFood Capital een coördinerende rol voor de ondernemersprojecten met Brabantse betrokkenheid en voor de open call(s). AgriFood Capital voert het project uit onder de vlag van Next Tech Food Factories, de programmatische samenwerking tussen AgriFood Capital en Brainport Development. Meer weten? HIGHFIVE Next Tech Food Factories

Lancering van klikopmorgen.nl, ondernemersplatform voor digitalisering

Project: European Digital Innovation Hub South Netherlands (EDIH Zuid-Nederland) Rol AgriFood Capital: partner

Mariën Meesterbakkers automatiseert bedrijf met steun van HIGHFIVE

Op 1 januari 2023 ging EDIH Zuid-Nederland van start. Deze nieuwe innovatiehub stimuleert digitalisering en het delen van data door de maak- en onderhoudsindustrie met toeleverketens in sectoren als agrifood, procesindustrie, logistiek, high tech systemen, semicon, automotive en medical. AgriFood Capital zorgt voor de verbinding vanuit EDIH-ZNL met het agrifood cluster in Zuid-Nederland. We voeren het project uit onder de vlag van Next Tech Food Factories, de programmatische samenwerking tussen AgriFood

Capital en Brainport Development. Op 27 september 2023 werd klikopmorgen.nl gelanceerd, het ondersteuningsprogramma voor ondernemers in Zuid-Nederland op gebied van digitalisering. Via klikopmorgen.nl krijgen ondernemers ondersteuning via voorlichting, advies, coaching en workshops. Ook worden ze geholpen bij bijvoorbeeld het opstellen van concrete actieplannen en het inschakelen van onafhankelijke experts. In 2023 heeft AgriFood Capital ca. 40 ondernemers geholpen met hun digitaliseringsvraagstukken. Meer weten? KlikopMorgen

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

17

AgriFood Capital organiseert Collegetour voor mbo en hbo groen studenten

4.4 Netwerk- & Clusterontwikkeling Project: Netwerkontwikkeling & Ankerevents Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer, projectontwikkelaar, projectmanagement, communicator en cofinancier

verschillende netwerkactiviteiten. Hieronder volgt een overzicht van de belangrijkste activiteiten en ankerevents.

Biokennisweek

HAS Food Experience

Van 16 t/m 19 januari 2023 vormden de Brabanthallen in ’s-Hertogenbosch met de Biokennisweek vier dagen lang het kloppend hart van de biosector. De bijna 100 webinars, 25 live workshops en 300 standhouders op de Biobeurs trokken in totaal 8.750 bezoekers. AgriFood Capital is partner van deze week en legt daarmee vanuit dit evenement de verbinding naar de regio Noordoost-Brabant. Op de Biorbeurs verzorgden we een speciale collegetour voor mbo en hbo groenstudenten. Twee biologische agrarische ondernemers uit de regio vertelden over hun bedrijven, hun idealen en over de praktijk van boeren samen met de natuur. De studenten konden vragen stellen.

Op 31 januari 2023 presenteerden meer dan 125 studenten in ruim 75 projecten hun ideeën voor een nieuwe en betere voedselwereld. Elk jaar geeft de HAS Food Experience een blik op het voedselsysteem van morgen. Dit toonaangevende event maakt zichtbaar hoe jonge talenten bezig zijn met de toekomst van ons voedsel. AgriFood Capital is trotse ambassadeur en sponsor van de Foodmanship Award Sustainable Food Systems. Meer weten? HAS Food Experience

Opening Verspillingsvrije Week 2021

Meer weten? Biokennisweek

In AgriFood Capital geloven we dat innovatie tot stand komt door voedselveranderaars die, met een positief beeld op de samenleving, de toekomst van ons voedsel(systeem) samen vorm willen geven. Wij willen hen verbinden met elkaar en met de regio Noordoost-Brabant. We richten ons daarbij vooral op het leiderschap van vandaag en het leiderschap van morgen. Deze mensen, verschilmakers, brengen we in beweging. Dat doen we onder andere door het organiseren van Terugblik HAS Food Experience 2023

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

18

Food Inspiration Days Op 20 en 21 juni 2023 vond in Ede de outdoor-editie van Food Inspiration Days plaats. Zowel AgriFood Capital als de gemeente Meierijstad zijn partner van dit belangrijkste netwerkevent voor de wereld van voedsel en gastvrijheid in Nederland. Het tweedaagse event met 45+ workshops, topchefs en sprekers trok in totaal ruim 1.200 bezoekers. AgriFood Capital had dit jaar een eigen atelier dat geheel in het teken stond van JUMP. Jonge voedseltalenten kregen een pitchtraining en een coachingssessie en gingen in gesprek met

JUMpers. Door een eigen atelier of een plaats op het startup podium mogelijk te maken, brachten we drie jonge voedseltalenten van JUMP in contact met relevante marktpartijen. Meer weten? Food Inspiration Days

Brabantse voedselveranderaar Merlijn Chardon uit de Food100 krijgt een verrassingsbezoek

Food100 In 2023 werd Food100 voor de zevende keer georganiseerd. Op 1 september werden de 100 gamechangers in food bekend gemaakt door een onafhankelijke jury. Hiervan zijn 50 mensen onder de 35 jaar en 50 impactmakers boven de 35 jaar. Zestien daarvan kwamen uit Brabant, waarvan zeven uit NoordoostBrabant. Tijdens het Food100 event op 24 november in The Chocolate Factory op de Noordkade in Veghel werden de zes Foodhelden bekendgemaakt. AgriFood Capital is bedenker en leadpartner van Food 100.

De Foodhelden van Food100 2023

Meer weten? Food100

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

19

Food Impactors Summit Food Impactors is een open netwerk van ambitieuze beslissers en bestuurders in de Nederlandse foodservice en -retail, die de noodzaak van verandering omarmen. Elke twee jaar komen ze bij elkaar tijdens een tweedaagse netwerkbijeenkomst: de Food Impactors Summit. In 2023 namen hier alle deelnemers van het programma JUMP aan deel. Vier van hen kregen de kans om hun ideeën te pitchen voor gerenommeerde ondernemers.

De studenten en Bossche buurtmoeders van Dutch Cuisine Wereldsmaken

Dutch Food Week Dutch Food Week, een initiatief van de Topsector Agri&Food, brengt de positieve kracht van ons voedsel in beeld. Tijdens Dutch Food Week, van 7 t/m 13 oktober 2023, deelden partijen uit de foodsector hun enthousiasme, kennis en kunde met de samenleving. Op 10 oktober organiseerden AgriFood Capital en Koning Willem I College het Dutch Cuisine Wereldsmaken Diner. Bossche ‘buurtmoeders’ van verschillende culturele achtergronden bereidden samen met leerling-koks een diner volgens

de principes van Dutch Cuisine. Lokale en buitenlandse ingrediënten werden verwerkt in gerechten uit hun land van origine. Zo’n 50 gasten, de meesten afkomstig uit de wijken van de buurtmoeders, genoten van een bijzonder vijfgangenmenu in het opleidingsrestaurant ‘Ons Restaurant’ van Koning Willem I College in ’s-Hertogenbosch. Meer weten? Koning Willem I College Dutch Cuisine Wereldsmaken

Meer weten? Food Impactors Summit

Netwerkbijeenkomst Leiderschap In november 2023 organiseerde AgriFood Capital voor de tweede keer het Netwerkevent Leiderschap. Op de Noordkade in Veghel namen zo’n 80 gasten plaats aan de Trendtable voor een prikkelende netwerklunch. De aanwezigen waren de burgemeesters uit Noordoost-Brabant en agrifoodrelaties uit hun gemeenten die door de burgemeesters waren uitgenodigd. Tijdens de lunch gaf betekeniseconoom Kees Klomp een lezing over de beginselen van de Betekeniseconomie. Het bijzondere

JUMPers krijgen podium tijdens Food Impactors Summit 2023

concept van de Trendtable zorgde voor een bijeenkomst die een grote indruk achterliet op de deelnemers. Meer weten? Netwerkbijeenkomst Leiderschap

Netwerkbijeenkomst Leiderschap AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023 op de Noordkade in Veghel

20

Project: Clusterontwikkeling over onze grenzen heen Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer, projectontwikkelaar, projectpartner, cofinancier en communicator

ENZuid We werken in een open economie. Dat vraagt om over de eigen bestuurlijke en/of geografische grenzen heen te kijken en samenwerkingen die over regiogrenzen heen gaan. Ook in 2023 maakten we deel uit van ENZuid. Hierin werken de triple helix organisaties uit Zuid-Nederland en de provincies Zeeland, Limburg en NoordBrabant samen aan gezamenlijke

economische uitdagingen, waaronder het stimuleren van innovatie. In 2023 heeft ENZuid het initiatief genomen voor het programma Circulair Bouwend. De provincies en regio’s zetten voor 2024 en 2025 één miljoen euro in om de grote bouwopgave in Zuid-Nederland zoveel als mogelijk duurzaam en circulair aan te pakken. De intentie is om het programma voor vier jaar te organiseren. Meer weten? ENZuid Circulair Bouwend AgriFood Capital in Bedrijf - Bernheze

FoodNL

Delegatie FoodNL op werkbezoek in Brussel

FoodNL is de alliantie tussen de voedselregio’s Greenport Venlo, AgriFood Capital en Regio FoodValley. Door samen op te trekken in FoodNL, versterken we onze positie in ‘Brussel’ op de thema’s voeding & gezondheid en eiwittransitie. Met dit doel was FoodNL ook in 2023 aanwezig bij de Week van Regio’s en Steden in Brussel en de Grüne Woche in Berlijn. Ook is een inventarisatie gemaakt van de ambities van andere Europese regio’s op gebied van

voeding & gezondheid en eiwittransitie. Met als doel om gezamenlijke proposities en projecten te ontwikkelen die in aanmerking komen voor Europese steun. In 2024 zullen de beide FoodNL taskforces deze trajecten verder oppakken. Ook wordt dan een besluit genomen over het toetreden van Fruitdelta Rivierenland tot FoodNL. Meer weten? FoodNL

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

21

donderdag 22 juni 2023

g

e­ ng Je en en eft en k­ G.

n

w­

h­ an ti­ dt ij­ y­ De en en Dat m o­ og k­

en en

eft y­ e­ er rd n. n­ in de 50 en ar

LANDBOUWTECHNOLOGIE HIJ MAAIT, WIEDT, SNOEIT, HIJ MAAIT, WIEDT, SNOEIT,

BRUSSEL

Meer auto’s verkocht de autoverkopen in de europese unie zijn vorige maand op bijna 1 miljoen voertuigen uitgekomen, een groei van 18,5 procent ten opzichte van mei 2022. Volgens brancheorganisatie aCea blijft het marktaandeel van auto’s met een benzinemotor nog altijd het grootst met 36,5 procent.

UTRECHT

Impasse bij de supers 57 procent van de FnV-leden in de supermarkten heeft het eindbod van werkgevers afgewezen, meldt de FnV. de vakbond zegt nu in gesprek met ze te gaan of er voldoende draagvlak is om de ‘werkgevers met acties weer terug aan de onderhandelingstafel te dwingen’.

Economie

rs. en ig. en ng e­ ng an w­ o­ jd

GO

Robot werkt zowel op natte als op droge grond gewoon door

GO

ECONOMIE 17

DONDERDAG 22 JUNI 2023

SCHOFFELT EN DESGEWENST BESPROEIT SLIMME ROBOT DE GEWASSEN OOKOOK NOGNOG SCHOFFELT EN DESGEWENST BESPROEIT SLIMME ROBOT DE GEWASSEN

AFI Slimme stalsystemen

De buien van dinsdag waren lekker, maar het blijft gortdroog. Wat te doen tegen verdroging en mislukte oogsten? Robots die met camera’s en lasers het land bewerken, zouden weleens het antwoord kunnen zijn. Ton Voermans Almkerk

ijk, dit is wat je krijgt als je een groep ict’ers het land op stuurt.’’ Arend Koekkoek kijkt hoe de Robot One door een veldje met rode kool rijdt. Een vierkante bak met on­ der zich tien armen met verschil­ lende gereedschapjes rijdt langs het gewas. Lasers branden het onkruid tussen de jonge koolplantjes weg. Al­ leen de rookwolkjes verraden hun dodelijke kracht. Een roterend freesje zorgt voor luchtige grond. Robot One is de eerste commer­ ciële landbouwrobot van Pixelfar­ ming Robotics in Almkerk. Hij maait, wiedt, snoeit, schoffelt en desge­ wenst besproeit­ie de gewassen ook nog. ,,Eén Robot One vervangt vijf landarbeiders, en hij is nooit ziek. Hij komt altijd opdagen.’’ Directeur Arend Koekkoek (51) is van huis uit ict’er. Zijn vader was bioloog, CDA­politicus in de dorps­ politiek, én milieuactivist. Natuurlijk kreeg zoon Arend daar ook iets van mee. ,,Mijn ingenieursbedrijf schrijft software voor de logistiek in de kringloopbranche. Mijn vader vroeg: ‘Hoe kan het toch dat jullie zulke slimme dingen met de computers doen, terwijl we buiten op het land nog zo aan het tobben zijn?’ Toen kwamen we al filosoferend met de vraag: Zouden we zonder handenar­ beid eten kunnen maken? Als we het land slim bewerken is dat ook nog beter voor de wereld. We onderzoe­ ken hoe we groenten kunnen ver­ bouwen op Mars, maar hier heeft de landbouw eigenlijk vijftig jaar stilge­ staan.

De trekkers en het materieel werden groter en zwaarder.’’ Even terug naar de droogte. Neder­ land heeft genoeg water. Denk maar terug aan het voorjaar, het kan onge­ nadig veel regenen. Maar boeren wil­

len in het voorjaar het land op en dat kan niet als de grond te nat is, het materieel zakt weg en de grond wordt tot blubber gereden. Het grondwaterpeil wordt dus verlaagd door de waterschappen, zodat de ak­ kers bewerkt kunnen worden. Als het dan wekenlang droog en heet is, doe­ men de problemen op. Onderzoekers van de Wageningen Universiteit stellen dat er twee oplos­ singen zijn: het water langer vast­ houden door beken en riviertjes meer ruimte te geven en robotica, slimme machines die het land wél op kunnen als het heel nat is. Er is een handvol bedrijven actief met het ont­ wikkelen ervan. Pixelfarming Robo­ tics – waar nu 25 mensen werken – is er één van.

Biodiversiteit

,,Wij gingen met een ingenieursblik naar de landbouw kijken. Hoe kon­ den we zonder handenarbeid zo veel mogelijk soorten groenten verbou­ wen. De Robot One weegt minder dan de helft van een tractor,’’ zegt Koekkoek. Hij had op de proefakkers géén last van de overvloedige regen­ val. Als het land in het voorjaar en zomer wordt bewerkt met robots, dan kan het grondwaterpeil hoger blijven. Gevolg: de toplaag droogt veel minder uit. En ploegen dan? Kan zo’n robot ploegen? Boeren ploegen hun grond met oogstresten en onkruid door­ gaans tot wel 30 centimeter diep om zo van het onkruid af te komen. ,,Ploegen hoeft niet. Je kunt het on­ kruid ook controleren. Wij ploegen niet om, maar frezen voren in de grond waarin we zaaien. Het gras dat tussen de voren staat houdt het water ook vast, de wortels zijn een buffer, en het is goed voor de biodiversiteit. En grasland heeft een veel hogere draagkracht dan een omgeploegde akker.’’ Koekkoek is voorstander van ver­ schillende gewassen op één akker. Verdeeld in kleine vierkanten –

ef De landbouwrobot van Pixelfarming. FOTO’S KOEN VERHEIJDEN

pixels, vandaar de naam Pixelfarming. Dat is beter tegen ziektes en lokt meer insecten. Tussen de rijen met bonen kan bijvoorbeeld haver gezaaid worden waardoor de bonenvlieg geen kans heeft. Doordat de robot tot op de millimeter nauwkeurig kan maaien, kan de tarwe eraf voordat de bonen geoogst worden. ,,En zonder pesticiden heb je een hogere opbrengst, want iedere keer dat je spuit, maak je ook een deel van het gewas dood. Maar als je stopt met chemische landbouw, dan explodeert de hoeveelheid handwerk die nodig is om het onkruid in toom te houden. Dat kan met dit soort machines zónder mensen.’’ ,,Pixelfarming met meerdere soorten groenten hoeft niet. Je kunt de Robot One ook inzetten voor één grote akker met witte kool of wat je ook wilt verbouwen. De software moet zo goed worden dat de boer de robot kan laten zien hoe hij zijn akker wil hebben, helemaal onkruidvrij

of sommige soorten onkruid wel en de kunstmatige intelligentie van de Robot One voert het uit.’’ De machine, die de energie uit de eigen zonnepanelen haalt, beschikt over tien armen om als een mechanische hightech octopus-plus de grond te bewerken. Vijftien camera’s en scanner zien ieder sprietje groen en de software beoordeelt of het een bedreiging is. ,,De boer kan via de app toezicht houden.’’

Investering

Robot One is klaar om in serie gebouwd te worden. ,,We hebber er nu vijf rijden. Dit jaar is het erop of eronder. We moeten er eigenlijk vijf per jaar verkopen om het te kunnen rooien. De fase die nu komt is ongelooflijk kapitaalintensief. Ook in Canada, Engeland en Frankrijk waar we actief zijn, is veel interesse en willen we eigenlijk twee robots laten draaien om te laten zien wat we kunnen.’’

Europese netwerkontwikkeling De afgelopen jaren heeft AgriFood Capital geïnvesteerd in een aantal internationale netwerken; om verbindingen te leggen met partners, gericht op het uitwisselen van kennis en ervaringen, het opzetten van gezamenlijke projecten en daarmee het

l

Als je spuit, maak je een deel van het gewas dood – Arend Koekkoek, Pixelfarming Robotics

Interesse is er genoeg volgens de ondernemer, maar daadwerkelijk kopen is een tweede. De techniek is nog nieuw en nog iets te gecompliceerd voor de doorsneeboer. En het is ook een forse investering, één Robot One kost 249.000 euro. ,,Nu we gaan verkopen moeten we heel veel voorfinancieren. Het wordt een heel spannend jaar.’’ Voor een boer een flinke aanschaf, maar het scheelt ook in de personeelskosten. Bovendien geeft werken met de robot meer opbrengst. ,,Doordat de robots goed kunnen wieden waar nodig, hoef je geen bestrijdingsmiddelen te gebruiken. Dat levert een 20 procent grotere oogst op. De robot kan eerder het land op en dus vroeger oogsten. Je verdient hem terug.’’ Voor dat oogsten is overigens nog steeds de tractor nodig. Er komen domweg te veel kilo’s product van het land om dat met de robots te kunnen vervoeren.

ondersteunen van innovatie bij partners van AgriFood Capital. Met ondersteuning van de provincie Noord-Brabant deed AgriFood Capital dit voor het Brabantse netwerk op basis van de afspraken in de Innovatieagenda Landbouw & Voedsel.

In 2023 vervulden we onder andere een actieve rol binnen het netwerk van ‘European Regions for Innovation in Agriculture, Food and Forestry (ERIAFF)’. We coördineerden een projectaanvraag bij Horizon Europe programma voor de teelt van eiwitrijke gewassen binnen AgroProeftuin de Peel. Ook binnen het Smart Sensors 4 Agri-food (SS4AF) partnership, waar AgriFood Capital voorzitter van is, coördineerden we een Horizon Europe aanvraag voor de (door)ontwikkeling van Living Labs. Daarnaast zetten we het thema ‘voedselverwerking’ bij de Europese Commissie op de kaart. In 2024 zal AgriFood Capital het lidmaatschap aanvragen van het Europese innovatieplatform EIT Food. Meer weten? ERIAFF Smart Sensors 4 AgriFood EIT Food

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

22

om onze zichtbaarheid binnen en buiten de regio te vergroten en daarmee ook de impact van de projecten.

Precision Days 2023

4.5 Communicatie & Positionering Project: Communicatie Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer, projectmanager, ontwikkelaar, uitvoerder, partner (voor projecten) We positioneren AgriFood Capital als het ecosysteem voor de makers van ons voedsel van vandaag en morgen; voor bijzondere mensen die werken aan het voedselsysteem van de toekomst waarin een belangrijke rol is weggelegd voor

data en slimme technologieën. Onze communicatie is er dan ook op gericht om ontmoetingen en verbindingen tussen voedselmakers uit de sectoren agrifood, data/ICT en hightech te stimuleren en faciliteren, zowel online als offline. We richten ons daarbij vooral op de willers en de kunners. Door deze ‘verschilmakers in agrifood’ een podium en een actieve rol te geven in onze programma’s, projecten

en communicatie, creëren we een groter draagvlak voor onderlinge kennisdeling, samenwerking en co-creatie; belangrijke voorwaarden om samen de voedselketens van de toekomst te realiseren. In 2023 zijn we van start gegaan met een doelgroepgerichte communicatieaanpak, waarbij we ons richten op drie afzonderlijke doelgroepen: de gevestigde ondernemer, de startup en de student. Met de komst van een content creator (0,4 fte) is er meer ruimte ontstaan

Door zichtbaar te maken wat er in onze regio gebeurt op gebied van onze voedselopgaven, inspireren we ook anderen om mee te doen. Zo vergroten we de aantrekkingskracht van Noordoost-Brabant om juist hier werk te maken van het voedselsysteem van morgen. Door het verhaal van de regio samen met RNOB uit te dragen, zetten we de regio Noordoost-Brabant als agrifood-innovatieregio op de kaart bij onze doelgroepen en stakeholders. De projecten in dit Activiteitenverslag vormen het zichtbare bewijs van deze boodschap. Cijfers in 2023: De belangrijkste statistieken van onze online communicatie in 2023 waren: website www.agrifoodcapital.nl: 4.482 unieke bezoekers; 20 nieuwsbrieven met 1.033 abonnees; LinkedIn: 3.761 volgers en 193.000 impressies. Twitter: 3.766 volgers. Instagram: 404 volgers.

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

23

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

24

Project: AgriFood Capital in Bedrijf Rol AgriFood Capital: initiatiefnemer en uitvoerder samen met de gemeenten en waterschappen in Noordoost-Brabant Gemeenten en waterschappen vervullen binnen AgriFood Capital een belangrijke rol. Daarom informeren we gemeenteraden en algemene besturen van waterschappen over: de uitdagingen waar we in de regio voor staan, de relevantie daarvan voor hun gemeente of waterschap, de opgave om samen te werken en de resultaten die we samen bereiken. In 2022 heeft het bestuur van AgriFood Capital het initiatief genomen voor een ‘tour’ langs alle aangesloten gemeenten en waterschappen: ‘AgriFood Capital in Bedrijf’. De vorm: een werkbezoek van raadsleden en algemeen bestuursleden aan een lokaal bedrijf of onderwijsinstelling, waar de uitdagingen aan de orde zijn die ook centraal staan in de agenda van AgriFood Capital. Deze bezoeken werden georganiseerd in samenwerking met de griffiers, de ambtelijke ondersteuners en wethouders EZ. Van november 2022 tot en met september 2023 hebben we acht gemeenten bezocht. AgriFood Capital in Bedrijf werd positief ontvangen, zowel door de raden als bestuurders en de betrokken

ondernemers. Vanwege het vertrek van directeur Roel Schutten heeft het project kort stil geleden. In de eerste helft van 2024 brengen we een bezoek aan de resterende gemeenten en waterschappen.

en twee leden vanuit het bedrijfsleven: Jack Mikkers (voorzitter op voordracht, tevens voorzitter van het Dagelijks Bestuur van RNOB), Wobine Buijs-Glaudemans (vicevoorzitter) en Kees van Rooij, Liz Chermin (HAS green academy) en Annemarie Moons (Yuverta, tevens secretaris)

en Trinette Stolle (Friesland Campina) en Anton de Weerd (Marel). Het Bestuur kwam zes keer bijeen. www.agrifoodcapital.nl Voor meer en actuele informatie over AgriFood Capital.

Raad van Commissarissen (RvC) AgriFood Capital BV De RvC is het toezichthoudende orgaan van AgriFood Capital BV en bestaat uit drie leden. Tot 1 mei 2023 waren dit Peter Beckers (voorzitter), Peter Essers en Tatiana Krumm. Op 1 mei werd Leo den Hartog de nieuws voorzitter en nam Ingmar van Zutphen het stokje over van Peter Essers. De Raad houdt integraal toezicht op het beleid van de directie en op de algemene zaken binnen de organisatie. Doelmatigheid en risicomanagement hebben de bijzondere aandacht van de RvC. De RvC is sparringpartner van de directie. Jaarlijks terugkerende onderwerpen zijn het jaarplan, de begroting en de jaarrekening.

Bestuur AgriFood Capital Het bestuur bepaalt de strategie van AgriFood Capital en ziet toe op de uitvoering hiervan. Het bestuur bestaat uit drie leden vanuit de overheid, twee leden namens de onderwijsinstellingen

Uitreiking van de eerste Brabant40 Award voor de beste startup van Brabant

AgriFood Capital Activiteitenverslag 2023

25

Zo werkten we in 2023 aan het voedselsysteem van de toekomst 2

16-19

Biokennisweek 2023 in ‘s-Hertogenbosch

19-20

FoodNL naar Grüne Woche in Berlijn

26

Aankondiging start bodempractoraat Yuverta (Beet!)

Start samenwerking ‘Brabantse Agenda’

17

Start project HIGHFIVE

15

25

AgriFood Capital in Bedrijf Boxtel

Slotevent Challenge Innovation Makers Agrifood

28-29

31

JUMPers bij Food Impactors Summit

HAS Food Experience 2023

1

Lancering Next Tech Food Factories

8

Team NPLG-Zuid Nederland op werkbezoek bij AgroProeftuin de Peel

17

Uitreiking award ZERO Food waste Challenge hbo 2022/2023

6-11

Week van de Circulaire Economie

16

Kickstartshow Dutch Food Week in ‘s-Hertogenbosch

14

AgriFood Capital naar bijeenkomst Brabantse partners Bean Deal

27-28

Werkbezoek FoodNL aan Brussel

31

Afronding JUMP 2

10

Start nieuwe testseizoen proeflocatie AgroProeftuin de Peel

20

Bekendmaking winnaar MBO Challenge Voedselverspilling 2022/23

12-13

Next Tech Food Factories aanwezig op Food Technology Beurs

26

6

AgriFood Capital in Bedrijf Heusden Ontbijtsessie FIT 2030 bij Kemkens (Oss)

15

AgriFood Capital in Bedrijf Bernheze

7

Open Dag proeflocatie AgroProefluin de Peel

20

Start businesscase Multigassensensoren AgriFoodInnovation

1

AgriFood Capital in Bedrijf ‘s-Hertogenbosch

8

Bezoek Ministeries LNV en BZK aan PAVEx AgroProeftuin de Peel