25. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties - Informatie werving- en selectieprocedure kandidaat-raadsleden

Zaaknummer: Z25 - 290585 Document: IN/25 - 684711 Plan van aanpak (inkomend)

GEMEENTEVUGHT Zaak:

Ministerie van BinnenlandseZakenen

3

ontv Post

Koninkrnksrelaties

aj

nu

Retouradres Bestuur

DG Openbaar

Aan alle Nederlandse gemeenten Gemeente Vught

(burgemeesters

en griffiers) r

Openbaar

Postbus 10100 5260 GA VUGHT

*erftt'tssla

HHC

Turfmam 147 2511 DP Den Haag

Datum over werving-

Informatie

en selectieprocedure

kandidaat-

raadsleden

Geachte

burgemeester

In g

Bestuur

Eijlage(n) Brlef gerlcht aan (decentrale) politieke

Betreft

In

en griffier,

2026 Gemeenteraadsverkiezingen Op woensdag 18 maart 2026 vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dat van de wezenskenmerken van onze democratische rechtsstaat. betreft Inwoners kunnen kiezen wie hen de aankomende jaren mag vertegenwoordigen in de gemeenteraad. Naast de vertegenwoordigende functie, stellen gekozen volksvertegenwoordigers het beleid van de gemeente vast en controleren zij het college van burgemeester en wethouders. We vragen best veel van raadsleden, maar het betreft bovenal een bijzonder ambt waar velen veel voldoening uithalen. en weerbaarheid kandidaat-raadsleden Integriteit Het wervings- en selectieproces voor de gemeenteraad is een belangrijk moment om aandacht te besteden aan de integriteit en weerbaarheid van kandidaatraadsleden. Dat is primair een taak van politieke partijen zelf, maar door de politieke partijen te attenderen op deze thema's worden in deze fase kwetsbaarheden ondervangen en latere incidenten voorkomen. Als burgemeester vanwege uw zorgplicht ten aanzien van de en/of griffier bent u hierbij bestuurlijke integriteit respectievelijk vanwege onder meer uw ondersteunende functie in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen onmisbaar en daarom wil oog op de aanstaande ik u wederom vragen samen op te trekken met het gemeenteraadsverkiezingen.

Oproep aan burgemeester en/of griffier Gelet op het voorgaande zou ik u willen verzoeken om de bijgevoegde brief onder de aandacht te brengen bij alle politieke partijen die actief zijn, dan wel actief wensen te worden, in uw gemeente en zo mogelijk het gesprek met hen daarover te voeren. In de brief wordt verwezen naar de website www.politiekeambtsdragers.nlzwervlng. Op deze website staan diverse voor politieke partijen met de nodige handvatten om tijdens de instrumenten wervingsfase aandacht te besteden aan, en het gesprek te voeren over, integriteit en weerbaarheid.

het gedrag omtrent Verklaring Politieke partijen kunnen van kandidaat-raadsleden een Verklaring omtrent het gedrag (hierna: VOG) vragen om ook zo de integriteit van politieke ambtsdragers te bevorderen. Dit wordt geadviseerd vanuit mijn ministerie, maar is geen De VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het gedrag van een verplichting. kandidaat in het verleden geen bezwaar vormt voor het ven/ullen van de functie Pagina 1 van Z

partljen

Zaaknummer: Z25 - 290585 Document: IN/25 - 684711 Plan van aanpak (inkomend)

DG Openbaar Bestuur Democratische Rechtsstaat DGOBDRfD8<B>Inr|Chtmg

Openbaar Bestuur

als raadslid. Justis, de Screeningsautoriteit van het ministerie van Justitie en voor het verstrekken van de VOG. Als een politieke Veiligheid, is verantwoordelijk partij besluit om van kandidaat-raadsleden een VOG te vragen, dient de aanvraag de dag van de kandidaatstelling. Deze vindt plaats zes afgerond te zijn (Justis hanteert een weken voor de dag van de gemeenteraadsverkiezingen van vier weken. Geadviseerd wordt uiterlijk tien weken voor de aanvraagtermijn gemeenteraadsverkiezingen de VOG aan te vragen). Aanvragen die na de binnenkomen worden door Justis niet in behandeling genomen. kandidaatstelling

Onze referentie 20250000225043

Wellicht ten overvloede, maar gemeenten zelf mogen van aanstaande of raadsleden geen VOG vragen. Welke eisen aan het raadslidmaatschap gekozen worden gesteld staan in artikel 10 van de Gemeentewet opgesomd. Nadat raadsleden gekozen zijn worden hun geioofsbrieven onderzocht aan de hand van de wettelijke functievereisten. Aanvragen afkomstig van gemeenten worden dan ook niet door Justis in behandeling genomen. Ondermijnende criminaliteit Diverse vormen van ongewenste beïnvloeding komen helaas voor in onze Dat neemt allerlei vormen aan en ook valt niet uit te sluiten dat de samenleving. ondermijnende criminaliteit via (kandidaat-Wolksvertegenwoordigers invloed op besluitvorming wenst uit te oefen of zich via die weg toegang tot het bestuur verschaft. Om gemeenten bij de aankomende gemeenteraadsverkiezingen te ondersteunen bij hun weerbaarheid tegen politieke inmenging uit het criminele circuit heeft het RIEC-LIEC bestel recent een toolbox gemeenteraadsverkiezingen 2026 ontwikkeld. De toolbox is recent door de RIEC's verspreid onder alle gemeenten, maar desgewenst kunt u ook met uw eigen RIEC contact opnemen.

In navolging op deze brief informeer ik u rond de zomer van dit jaar over de wijze waarop de risicoanalyse voor kandidaat~wethouders vorm kan worden gegeven. Bij tussentijdse vragen kunt u contact opnemen met mijn ministerie via info.ogenbaarbestuur@m|nbzk.nl.

Ik wens u veel succes toe de komende periode bij het blijvend weerbaar houden van ons openbaar bestuur.

integer

en

Hoogachtend, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, Namens deze

Ar n out Directeur-generaal

Openbaar

Bestuur en Democratische

Rechtsstaat

Pagina 2 van Z

Zaaknummer: Z25 - 290585 Document: IN/25 - 684711 Plan van aanpak (inkomend)

Ministerie van BinnenlandseZakenen

Koninkrijksrelaties

Retuurad res

Aan alle (decentrale)

politieke

DG Openbaar Bestuur Dsmv?falisrhe Rechtsstaat bcoapkfpaafinncmmg Openbaar Bestuur

partijen

Turfrnarkt 147 2511 DP Den Haag

Datum Betreft

Informatie over wervingraadsleden

en selectieprocedure

kandidaat›

Geachte heer of mevrouw, Gemeenteraadsverkiezingen 2026 18 2026 maart vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dat Op woensdag inwoners kunnen kiezen wie hen de betreft de kern van onze democratie omdat aankomende jaren mag vertegenwoordigen Naast de in de gemeenteraad. het beleid vertegenwoordigende functie, stellen gekozen volksvertegenwoordigers en van de gemeente vast en controleren zij het college van burgemeester wethouders. Het zijn van volksvertegenwoordiger kan het nodige vragen, maar is bovenal een bijzonder ambt waar velen veel voldoening uithalen.

kandidaat-raadsleden en weerbaarheid Integriteit is een belangrijk moment Het wervings› en selectieproces voor de gemeenteraad om aandacht te besteden aan de integriteit en weerbaarheid van kandidaatraadsleden. Raadsleden staan dichtbij burgers en nemen besluiten over tal van zaken die inwoners direct raken. Vanwege die bijzondere positie, de lokale worteling en toegankelijke houding van veel raadsleden kunnen zij kwetsbaar zijn voor druk van buitenaf of voor partijen met verkeerde bedoelingen. Door in de wervingsen selectiefase hier als politieke partij aandacht aan te besteden helpt u met het vergoten van hun bewustzijn en rol potentiële kandidaat-raadsleden integer te vervullen. is het ook goed om oog te hebben voor de weerbaarheid van kunnen er naast positieve ook kandidaat>raadsleden. Na de kandidaatstelling negatieve reacties vanuit de samenleving komen, of zelfs agressie of intimidatie. Dit kan fysiek of via social media plaatsvinden. Bied de kandidaten daarom informatie over normstelling (wanneer gaan uitingen een grens over), waar ze een melding kunnen doen van agressie en intimidatie en waar er steun voor hen is. Als zij raadslid zijn, dan vervullen de griffier en de burgemeester hier een rol in.

Naast integriteit

Beschikbare instrumenten Om u als politieke partij hierbij in de wervings- en selectiefase te ondersteunen diverse heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ontwikkeld die u kunt raadplegen via de website instrumenten Het gaat dan bijvoorbeeld om een www.poligekeambtsdragers.nl/werving. of om een zelfassessment integriteit voor kandidaat-volksvertegenwoordigers voeren. te selectiegesprek leidraad om het

Pagina 1 van 2

Zaaknummer: Z25 - 290585 Document: IN/25 - 684711 Plan van aanpak (inkomend)

DG Openbaar

Bestuur

Democratische

Rechtsstaat

DGOBDR-DBiBfInrichtmg

Openbaar Bestuur

Er zijn ook beschermende maatregelen die genomen kunnen worden op het gebied van weerbaarheid, zoals opletten wat er online te vinden is qua persoonlijke informatie van de kandidaat en afspraken te maken over bijvoorbeeld het wel of niet dragen van kleding met partijlogo in het OV, horeca of andere plaatsen voor of na het campagne voeren. Meer informatie hierover is te vinden op www.weerbaarbestuur.nl.

Datum

onze referentie 202500002250*

omtrent het gedrag Verklaring een Verklaring Politieke partijen wordt geadviseerd om van kandidaat-raadsleden van omtrent het gedrag (hierna: VOG) te vragen. Dit is niet verplicht, maar de manieren om aandacht te besteden aan de integriteit van kandidaatgedrag raadsleden. De VOG is een verklaring waaruit blijkt dat het strafrechtelijke van een kandidaat in het verleden geen bezwaar vormt voor het vervullen van de van het ministerie van Justitie functie als raadslid. Justis, de Screeningsautoriteit en Veiligheid, is verantwoordelijk voor het verstrekken van de VOG. U kunt als in gang zetten via politieke partij de aanvraag voor kandidaat-raadsleden www.1ust|s.nl/producten

verklarinq-omtiïnt-het-Qedrao

voo-voor~werkqevers-en-

organisaties.

om een kandidaat-volksvertegenwoordiger of kandidaatbestuurder een VOG aan te laten vragen is wanneer de selectiecommissie of de partij voornemens is deze kandidaat op de kieslijst te plaatsen. Als u overgaat tot het aanvragen tot een VOG voor uw kandidaten, dient dit afgerond te zijn de dag van kandidaatstelling. Deze vindt plaats zes weken voor de dag van de gemeenteraadsverkiezingen. Aanvragen die daarna binnenkomen worden door Justis niet in behandeling genomen. Wellicht ten overvloede, maar gemeenten mogen van aanstaande of gekozen raadsleden geen VOG vragen. Een goed moment

Breed werven

en selecteren

Tot slot noem ik op deze plek het belang om in te zetten op het breed werven en selecteren van kandidaten. De democratie heeft baat bij het betrekken van zoveel mogelijk stemmen uit alle lagen en groepen van de samenleving. De politiek is er immers voor van iedereen. Toch worden nog niet altijd alle stemmen afdoende gehoord of vertegenwoordigd. Ik roep u dan ook op om breed te werven en objectieve selectieprocedures te gebruiken. Bij vragen kunt u terecht bij uw eigen griffier of burgemeester. Ik wens u veel succes toe de komende tijd bij de werving en selectie van integere, weerbare en enthousiaste kandidaten voor onze gemeenteraden. Hoogachtend, De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties, ens dez N

Directeur-generaal

Openbaar

Bestuur en Democratische

Rechtsstaat

Pagina 2 van 2