17. Raadsinformatiebrief Gevolgen Porthos-uitspraak (stikstofarrest)

wc Eg Raad si nformatiebrief Datum

21 maart 2023

Onderwerp

Raadsinformatiebrief gevolgen Porthos-uitspraak (stikstofarrest) Z23- 258367

Zaaknummer Documentnr.

UIT /23- 538160

Inleiding Al sinds de PAS-uitspraken in 2019 staat de 'stikstofcrisis' in Nederland hoog op de agenda. De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna te noemen: Afdeling) vernietigde toen het 'programma aanpak stikstof' (PAS) wegens strijd met de Europese Habitatrichtlijn. Dit programma kon daardoor niet langer als toestemmingsbasis voor activiteiten worden gebruikt. Sindsdien moet voor ieder plan of project met mogelijke stikstofeffecten afzonderlijk worden beoordeeld of dit plan of project significante effecten kon hebben voor één of meer Natura 2000-gebieden. In dat geval was een natuurtoestemming vereist. Dit leidde tot ingewikkeldere vergunning trajecten en vertragingen van met name bouw-, infrastructuur- en energieprojecten. Om vergunningverlening te vereenvoudigen en in een poging een oplossing te bieden voor de stikstofcrisis, introduceerde de wetgever per 1 juli 2021 de zogenaamde (partiële) "bouwvrijstelling". Wat is de bouwvrijstelling? Projecten kunnen stikstofeffecten hebben in zowel de bouw- of aanlegfase (hierna: realisatiefase), als in de gebruiksfase van het project. Op grond van de bouwvrijstelling hoeft bij de beoordeling van een project geen rekening meer te worden gehouden met stikstofeffecten die tijdens de realisatiefase worden veroorzaakt.

Als gevolg van de bouwvrijstelling konden veel projecten die uitsluitend (of ook) stikstofdepositie veroorzaakten in de bouwfase (makkelijker) doorgang vinden. Porthos-uitspraak Op 2 november 2022 oordeelde de Afdeling dat de bouwvrijstelling in strijd is met artikel 6 van de Habitatrichtlijn. De bouwvrijstelling voldoet daar niet aan en moet daarom buiten toepassing worden gelaten. Daarmee herleeft de situatie zoals die gold vóór 1 juli 2021. Dit betekent dat ieder project een individuele beoordeling is vereist van stikstofeffecten in zowel de realisatiefase, als in de gebruiksfase. Besluit provincie Noord-Brabant Op 1 maart 2023. heeft de provincie Noord-Brabant aangegeven tot nader order geen natuurvergunningen meer af te geven voor projecten die leiden tot meer stikstofuitstoot in Natura2000-gebieden. Uit de zogeheten 'natuurdoelanalyses' die de provincie van vijftien Natura2000-gebieden heeft laten uitvoeren blijkt dat de natuurgebieden snel verslechteren en de stikstof niet aankunnen. Ook de Europese doelen op het gebied van natuurbescherming raken hierdoor verder uit het zicht. Projecten waar geen sprake is van een toename van stikstofdepositie

1/3

wc g boven de 0.005 mol op de betreffende Natura2000-gebieden kunnen wel worden uitgevoerd. Voor meer informatie verwijzen wij naar de bijlagen. Voorgeschiedenis • •

Op donderdag 1 december 2022 heeft het college de raad al kort geïnformeerd met een bericht. Op donderdag 2 maart 2023. heeft de fractie Gemeentebelangen technische vragen gesteld, die op 9 maart 2023 zijn beantwoord.

Gevolgen •

•

•

•

•

•

• • •

Er zijn geen gevolgen voor (woning)bouwprojecten waarbij aangetoond is, dat zowel in de realisatie- als gebruiksfase het effect minder dan 0.005 mol is op een Natura2000gebied. De gemeente kan de omgevingsvergunning(en) verlenen en de Wet natuurbescherming haakt dan niet aan, waardoor de provincie geen natuurvergunning hoeft af te geven; De provincie Noord-Brabant staat extern salderen (voorlopig) niet toe. Uitleg: bij extern salderen neemt een ondernemer tot maximaal 70% van de stikstofruimte van een ander stoppend bedrijf over om zodoende zelf de opgekochte stikstofruimte te kunnen gebruiken; De provincie staat (voorlopig) intern salderen nog wel toe. Uitleg: bij intern salderen wordt het probleem van extra stikstofuitstoot binnen het eigen project of bedrijf opgelost; Bij nieuwe bestemmingsplanprocedure wordt gebruik gemaakt van de hernieuwde AERIUS Calculator versie 2022, welke op 26 januari 2023 beschikbaar is gesteld. Hierbij wordt zowel de realisatie- als gebruiksfase meegenomen. Daarbij mag het effect op een Natura2000-gebied niet meer bedragen dan 0.005 mol.

Dit betekent, dat de procedure niet wordt voortgezet als niet kan worden voldaan aan deze norm; Lopende bestemmingsplan procedures, waarbij in het ontwerp gebruik is gemaakt van de bouwvrijstelling, worden alleen ter vaststelling aan de raad aangeboden als een nieuwe stikstofdepositieberekening is uitgevoerd op basis van de hernieuwde AERIUS Calculator. Voorbeelden hiervan zijn het bestemmingsplan "Molenhof, Vught" en het bestemmingsplan "NSW Landgoed De Groensche Hoeven, herziening 2022°; Onherroepelijke bestemmingsplannen blijven van kracht. Bij het vergunnen van het bouwproject waarvoor het bestemmingsplan is opgesteld, wordt teruggevallen op de eerste bullet; Bij ontwikkelingen, waarbij verwacht wordt dat er geen nadelige effecten optreden op een Natura2000-gebied, wordt geen berekening gevraagd; Bij vergunningaanvragen waarbij verwacht wordt dat er een nadelig effect op een Natura2000-gebied kan optreden, wordt een berekening wel gevraagd; Onherroepelijke bouwvergunningen, die onder de Wet algemene besluit omgevingsrecht (Wabo) tijdens de bouwvrijstelling zijn verleend, blijven van kracht.

Vervolg Het is afwachten wanneer de provincie besluit om weer natuurvergunningen te kunnen verlenen.

2/3

wc Eg Burgemeester en wethouders van Vught, de secretaris, de b

R.J. van de Mortel

Bijlage(n): Brief provincie Noord-Brabant 'Natuurdoelanalyses en gevolgen', d.d. 7 maart 2023. 2. Notitie provincie Noord-Brabant 'Natuurdoelanalyses en de gevolgen woningbouw nader beschouwd', ongedateerd. 1.

3/3

Natuurdoelanalyses en de gevolgen woningbouw nader beschouwd Als gevolg van de Natuurdoelanalyses (NDA's) worden in het kader van Wet Natuurbescherming (Wnb) bij toename van stikstofdepositie op het betreffende gebied tijdelijk geen vergunningen meer verleend. Dit betekent niet dat de woningbouw per direct stil ligt. 









Momenteel staan vele projecten in aanbouw (zo wordt dit jaar een groei van de Brabantse voorraad verwacht van tussen de 10.500 en 11.000 woningen, exclusief aantal flexwonenprojecten die in ontwikkeling zijn) en zijn de afgelopen tijd ook nog de nodige bouwvergunningen verleend. Die projecten kunnen doorgaan. De NDA’s betekenen niet dat er geen nieuwe bouwvergunningen meer verleend kunnen worden. Indien het effect minder dan 0.005 mol is op een Natura2000-gebied kan de woningbouw door gaan. Veel (kleine) woningbouwprojecten zullen hieronder vallen. Voor de wat langere termijn moeten met name voor de grotere projecten de consequenties nog duidelijker worden. Dit is o.a. afhankelijk van de berekeningen, de methode van bouwen, de omvang en ligging van het betreffende woningbouwplan ten opzichte van stikstofgevoelige Natura2000-gebieden. Als er wel (te grote) effecten zijn, kan gekeken worden hoe je intern kunt salderen (binnen het project op dezelfde neerslag van stikstof uitkomen door activiteiten te veranderen) en/of deze effecten kan reduceren in de bouwfase, bijv. via elektrificatie, omdat de impact vooral in de bouwfase zit. Hierbij moet wel opgemerkt dat de vrijstelling van WNB-vergunning voor de bouwfase nog niet zo lang geleden is vervallen (Porthos-uitspraak) en dat de effecten hiervan goed gemonitord moeten worden.

We zien overigens dat veel bouwers hard werken aan oplossingen om emissieloos te kunnen bouwen. Bijvoorbeeld door elektrificatie in de bouwfase maar natuurlijk ook door innovatie in het bouwproces en materialen. We stimuleren nieuwe woonvormen en zelfbouw, biobased bouwen, flexwoningen met dubbele duurzaamheid (of andere plek of materialen later weer hergebruiken).

De cijfers:  Op dit moment – dus ten tijde van de publicatie van de NDA’s - liggen er ca. 100 vergunningaanvragen in het kader van de Wnb bij de omgevingsdienst. Slechts 2 van deze 100 aanvragen hebben betrekking op een woningbouwproject, waarbij extern salderen aan de orde is en die dus (mogelijk) stil komen te liggen.  In 2021 en 2022 zijn er 951 aanvragen gedaan voor een Wnb-vergunning. Hiervan hadden er slechts 10 betrekking op woningbouw, waarbij er 1 is ingetrokken en 2 zijn geweigerd. Kortom, kijkend naar de afgelopen (2) jaren lijkt de impact vooralsnog mee te vallen. Het is van belang ook de komende tijd woningbouwplannen en -projecten te blijven ontwikkelen, waar nodig en mogelijk het ‘stikstofvraagstuk’ als het even kan via intern salderen op te lossen en te zorgen dat we met elkaar de zaken zoveel mogelijk op orde hebben. Naast stikstof liggen er bij woningbouw immers vaak nog tal van andere uitdagingen. In de huidige projecten die stil 'lijken' te komen liggen door stikstof, zitten vaak ook nog andere vraagstukken die 'opgelost' moeten worden. Betaalbaarheid, landschappelijke inpassing, geur, grondverwerving, water etc. etc. Daar kan in deze projecten natuurlijk volop op worden doorgepakt, zodat - als we straks weer uit de stikstofimpasse zijn – deze woningbouwprojecten kant en klaar op de plank liggen en de schop snel de grond in kan.

Hierin spelen de regionale woondeals een belangrijke rol. De versnellingstafels die worden opgestart kunnen juist gebruikt worden om knelpunten te onderkennen en naar oplossingen te werken