14. Raadsinformatiebrief Meicirculaire gemeentefonds 2026
Tekst van het document
De uitname was gebaseerd op het aantal jongeren op dat moment. Bij de 4 Regeling specifieke uitkering niet beoogde kosten jeugdzorg vanwege verblijf 5 Kamerstukken II, 2010-2011, 32 749, nr. 1 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 18 berekening van de bedragen is geen rekening gehouden met het feit dat de steden Amsterdam, Rotterdam en Den Haag zelf al verantwoordelijk waren voor de jeugdzorg. Hierdoor is er destijds € 10 miljoen structureel teveel overgeheveld van het provinciefonds naar het gemeentefonds. In de septembercirculaire 2025 is in paragraaf 4.5 aangekondigd dat deze ‘weeffout’ bij de eerstvolgende budgettaire gelegenheid meerjarig zal worden hersteld. In de decembercirculaire 2025 (paragraaf 2.2.4) | is € 10 miljoen voor 2025 overgeheveld naar het provinciefonds. In deze meicirculaire wordt, zoals aangekondigd in de septembercirculaire 2025, de structurele doorwerking vanaf 2026 verwerkt. De middelen worden onttrokken aan het cluster Individuele voorzieningen Jeugd. 13.
| Ketensystemen jeugd In het Coördinerend beraad Jeugd, Justitie en Veiligheid van 2 november 2017 hebben alle betrokken ketenpartners ingestemd met een verdeelsleutel voor de kosten van het operationeel, tactisch en strategisch beheer van de ketensystemen (het betreft de systemen Middenvelder, Collectieve Opdracht Routeer Voorziening (CORV) en Intelligente Formulieren Module (IFM)/Landelijk Instrumentarium Jeugdstrafrechtketen (LIJ)). Zie ook paragraaf 2.2.9 van de meicirculaire 2024. De structurele bijdrage van gemeenten aan de ketensystemen van € 950.000 is verhoogd met € | 258.000 in verband met prijsbijstelling. Als gevolg van de (herijkte) verdeelsleutel gaan gemeenten in de jaren 2026 | tot en met 2028 jaarlijks € | 652.000 meer bijdragen voor het gebruik van de ketensystemen. Voor 2026 tot en met 2028 komt de totale bijdrage daarmee op € 1,9 miljoen per jaar (was € 1,7 miljoen voor de jaren 2024 en 2025). De middelen worden onttrokken aan het cluster individuele voorzieningen Jeugd. Voor de volgende 3- | jaarsperiode vanaf 2029 zal te zijner tijd opnieuw worden bezien of de verdeelsleutel moet worden herijkt. 14. | Inschrijving buitenlandse akten De gemeente Den Haag vervult een landelijke taak bij het inschrijven van buitenlandse akten, onder meer voor geboorte en huwelijk.
In het verleden kreeg Den Haag financiële compensatie voor deze taak via het g emeentefonds, maar deze | middelen zijn bij de ingang van de huidige | verdeling van de algemene uitkering per 1 januari 2023 per abuis vervallen. Om dit te corrigeren is er vanaf 2026 structureel een bedrag van € 3,4 miljoen uit de algemene uitkering overgeheveld naar de maatstaf verkiezingen Den Haag. Aanvullend worden voor de jaren 2026- 2028 middelen overgeheveld | ten behoeve van het toekomstbestendig maken van de organisatie en het proces. In 2026 gaat het aanvullend om € 294.000 en in 2027 en 2028 om aanvullend € | 307.000. Zie ook paragraaf 2.2.3 15. | Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders Enkele gemeenten ontvangen een bijdrage in verband met het inrichten en in stand houden van een zogeheten BRP-straat (zie ook paragraaf 4.2.8 van de meicirculaire 2016). Vanwege een wijziging van het aantal inschrijvingen en kosten ten opzichte van de startsituatie wordt er in 2026 een bedrag van € | 265.000 ten laste van de decentralisatie- Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 19 uitkering toegevoegd aan de algemene uitkering. De middelen worden toegevoegd aan het cluster Bestuur en ondersteuning. Zie ook paragraaf 3.3.38 van deze circulaire. 16.
| Wet op de lijkbezorging De inwerkingtreding van het wetsvoorstel van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) wa s voorzien op 1 januari 2026. Ten behoeve van de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer is destijds vanaf 2026 | jaarlijks € 3,2 miljoen naar de algemene uitkering overgeheveld. | Zie ook paragraaf 2.2.4 van de septembercirculaire 2024. De modernisering van de Wet op de lijkbezorging (Wlb) is vertraagd. De beoogde invoering van het wetvoorstel Wet bestemming lichaam van overledenen (Wblo) is nu voorzien op 1 januari 2028 | en het bijbehorende implementatietraject is verschoven van 2026 naar 2027. Hierdoor schuiven de in 2026 gereserveerde middelen voor implementatie door naar 2027. Het gaat om een bedrag van € 3,2 miljoen . Uitname en toevoeging van de middelen wordt gedaan via het cluster Bestuur en ondersteuning. 17. | Wet handhaving sociale zekerheid Het wetsvoorstel h andhaving sociale zekerheid | treedt per 1 januari 2027 in werking. De uitvoeringsconsequenties voor gemeenten zijn inzichtelijk gemaakt met twee artikel 2- onderzoeken. Het ene onderzoek richtte zich op nieuwe of gewijzigde taken in het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid en onderliggende besluiten. Het andere onderzoek richtte zich specifiek op wijzigingen voor het (tussentijdse) maatregelenbesluit6.
Mede op basis van de uitkomsten van deze onderzoeken ontvangen gemeenten een bijdrage in de uitvoeringskosten van het wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid . Het betreft een incidentele bijdrage voor 2026 van € 6,6 miljoen en een structurele jaarlijkse bijdrage van € 1,8 miljoen vanaf 2027. De middelen worden toegevoegd aan het cluster Participatie. 18. | Correctie extrapolatie participatie In 2018 zijn door de betrokken departementen: het ministerie van Financiën, het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en het ministerie van SZW, afspraken gemaakt over de overheveling van de onderdelen Wet werk en arbeidsondersteuning Jonggehandicapten (Wajong) en Wet sociale werkvoorziening (Wsw)-Regulier werk van de integratie-uitkering Participatie naar de algemene uitkering. Deze overheveling is met ingang van 2023 | uitgevoerd (zie ook paragraaf 2.2.13 en 3.2.3 | van de meicirculaire 2022). Bij de overheveling zijn de departementen overeengekomen om de meerjarige oploop van deze twee onderdelen jaarlijks via een correctie op de extrapolatie te blijven compenseren, zoals ook te doen gebruikelijk was bij de integratie-uitkering Participatie.
Deze oploop komt 6 Artikel 2 Fvw-onderzoeken wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 20 Meicirculaire gemeentefonds 2026 21 voort uit de invoering van de Participatiewet en de bijbehorende instroom van de nieuwe doelgroepen (voorheen Wajong en Wsw). In het extrapolatiejaar 2031 leidt dit tot een correctie van € 8,3 miljoen. Deze middelen worden toegevoegd aan het cluster Participatie. 2.3 Verdeling mutaties algemene uitkering De verdeelwijze van de mutaties uit paragraaf 2.2 is in tabel 2.3.1 weergegeven. De verdeelwijze bestaat uit een wijziging in de uitkeringsfactor of het gewicht (bedrag per eenheid) van één of meer maatstaven van het cluster waaronder de mutatie valt. De cijfermatige uitwerking is opgenomen in paragraaf 2.5. 2.4 Overige mededelingen algemene uitkering 2.4.1 Bommenregeling Gemeenten kunnen in aanmerking komen voor een bijdrage in de gemaakte kosten voor het opsporen en ruimen van ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog (WOII). De bommenregeling is geen Rijkssubsidie, maar een regeling die wordt gefinancierd uit het gemeentefonds.
Het doel van het gemeentefonds is om iedere gemeente een gelijkwaardige financiële uitgangspositie te geven, zodat gemeenten een gelijkwaardig voorzieningenniveau kunnen realiseren tegen gelijke belastingdruk: mensen moeten in principe toegang hebben tot hetzelfde voorzieningenniveau en dat mag niet afhankelijk zijn van de plek waar iemand woont.
Meicirculaire gemeentefonds 2026 22 In dit kader moet ook de bommenregeling worden gezien. Het is een regeling ván gemeenten, vóór gemeenten: De idee achter de regeling is, conform de doelstelling van het gemeentefonds, dat gemeenten die veel kosten hebben op het gebied van het ruimen van ontplofbare oorlogsresten, hier beperkt financieel nadeel van ondervinden ten opzichte van andere gemeenten die hier niet mee te maken hebben. Alle uitkeringen in het kader van de bommenregeling worden door alle gemeenten gezamenlijk gedragen. Bovenstaande maakt dat de bommenregeling alleen geldt voor de kosten van gemeenten en/of spontane particuliere vondsten. Voor de kosten die door waterschappen of provincies worden gemaakt geldt dat deze niet worden vergoed. Deze organisaties hebben hun eigen inkomsten en vallen daarom niet onder deze regeling. Dit geldt ook voor (semi)-overheid en non-profit organisaties zoals het Rijksvastgoedbedrijf, Rijkswaterstaat, ProRail, Staatsbosbeheer, drinkwaterbedrijven en netwerkbeheerders. Verder is het uitgangspunt dat de bommenregeling in het gemeentefonds niet is bedoeld voor het compenseren van private partijen voor kosten die anders door de markt zouden worden gedragen. Oftewel: de kosten van commerciële partijen voor het ruimen van ontplofbare oorlogsresten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Dit is slechts anders indien sprake is van uitzonderlijke omstandigheden. Het is van belang dat de betreffende gemeente tijdig in contact treedt met de fondsbeheerders, wanneer de gemeente van mening is dat een dergelijke uitzonderlijke omstandigheid aan de orde is. In het raadsbesluit moet expliciet worden verklaard dat de kosten alleen de kosten, exclusief btw, van gemeenten en/of spontane particuliere vondsten betreffen. Er hoeft geen verdere onderbouwing te worden overlegd. Voor meer informatie over de bommenregeling zie, Bommenregeling gemeentefonds | Brochure | Rijksoverheid.nl. Bijlage 2.4.1 vermeldt de gemeenten die in 2026 op basis van de ingediende aanvraag een uitkering ontvangen, inclusief de bijbehorende bedragen. Het totaalbedrag van de bommenregeling 2026 bedraagt € 19,5 miljoen. Dit bedrag is exclusief het bedrag voor berging van vliegtuigwrakken van € 3,3 miljoen (zie hieronder). Binnen het Nationaal Programma Berging vliegtuigwrakken met nog vermiste vliegers uit de Tweede Wereldoorlog zijn locaties vastgesteld waar zich mogelijk te bergen vliegtuigwrakken met stoffelijke resten bevinden. De afgelopen jaren hebben in verschillende gemeenten bergingen plaatsgevonden. In 2025 hebben in het kader van het Nationaal Programma Berging Vliegtuigwrakken met vermiste vliegers uit de tweede wereldoorlog, twee bergingen plaatsgevonden.
In Heerde is een Messerschmitt Bf109 en in Dronten een Lancaster geborgen. Noardeast-Fryslân ontvangt een bedrag van € 169.990 euro voor afrondende uitgaven van twee Meicirculaire gemeentefonds 2026 23 vliegtuigbergingen in 2024. Voor bergingen die onderdeel uitmaken van het nationaal programma ontvangen de betreffende gemeenten via de bommenregeling een bijdrage van 100% van de door hen gemaakte kosten. 2.5 Veranderingen in het verdeelstelsel 2.5.1 Maatstaf OZB: WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven De jaarlijkse aanpassing van de gewichten (rekentarieven) van de verdeelmaatstaf OZB is doorgevoerd. De uitkomst van de verdeelmaatstaf OZB wordt bepaald door de omvang van de Waardering onroerende zaken (WOZ-waarde) en een daaraan gekoppeld gewicht, het zogenaamde rekentarief. Er worden drie WOZ-waarden onderscheiden: voor eigenaren woningen, eigenaren niet woningen en gebruikers niet-woningen. Er zijn daarom drie rekentarieven. Door marktontwikkelingen kan de WOZ-waarde sterk fluctueren. Het is staand beleid om voor het effect van deze marktontwikkelingen te corrigeren, door middel van een aanpassing van de rekentarieven van de verdeelmaatstaf OZB. De correctie is op nationaal niveau. De aanpassing van de rekentarieven van de verdeelmaatstaf OZB is afgestemd op de WOZ- tijdvakken. Op 1 januari 2026 begint een nieuw WOZ-tijdvak met waardepeildatum 1 januari 2025.
Bij de aanpassing van de rekentarieven is de vaste werkwijze toegepast: het rekentarief wordt naar beneden (of naar boven) bijgesteld om de stijging (of daling) van de OZB-maatstaf als gevolg van de stijging (of daling) van de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen ongedaan te maken. De maatstaf groeit alleen met de inflatie mee (prijs Nationale Bestedingen, pNB). De marktontwikkeling tussen 1 januari 2025 en 1 januari 2026 bij woningen wordt, op basis van informatie van de Waarderingskamer, geschat op 6,5%. Voor niet-woningen wordt de waardeontwikkeling over dezelfde periode geschat op 2,75%. De inflatie (pNB) in die periode bedraagt volgens de ramingen van het CPB 3%. Het rekentarief voor eigenaren woningen komt na aanpassing op -0,0842%, voor eigenaren niet-woningen op -0,3409% en voor gebruikers niet-woningen op -0,2401%. De aangepaste rekentarieven zijn ook opgenomen in bijlage 2.1.3. 2.5.2 Maatstaven, bedragen per eenheid, uitkeringsfactor en overige uitkeringsonderdelen De berekening van de algemene uitkering bestaat uit de vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle maatstaven met het bijbehorende gewicht per maatstaf (bedrag per eenheid). De som van deze producten, de zogenaamde uitkeringsbasis, wordt vervolgens vermenigvuldigd met de uitkeringsfactor (zie uitleg verderop).
De verkregen uitkomst moet daarnaast worden opgehoogd met enkele uitkeringsonderdelen binnen de algemene uitkering die buiten het format van aantal eenheden en bedragen per eenheid vallen. Hierna wordt achtereenvolgens ingegaan op de maatstaven, de bedragen per eenheid, de uitkeringsfactor en de overige uitkeringsonderdelen. Maatstaven Voor uitkeringsjaar 2026 is de definitie van de maatstaf Huishoudens met een laag inkomen met drempel gewijzigd zoals | aangekondig | d in de septembercirculaire 2024 (paragraaf 2.5). Voor 2026 zal worden uitgegaan van een drie jarig gemiddelde | van de maatstaf huishoudens met een laag inkomen met drempel. Het drie jarig gemiddelde zal worden berekend op basis van de gegevens van t-2, t-3 en t-47. Meer informatie over de berekeningswijze van de verdeelmaatstaven van de algemene uitkering voor dat uitkeringsjaar kunt u vinden in de toelichting op de berekening van de uitkering uit het gemeentefonds 2026 | 8. Gewicht per maatstaf • | De zogenaamde rekentarieven 2027 | van de maatstaf OZB zijn ten opzichte van 2026 aangepast. • | De informatie uit de tabellen 2.2.1 en 2.3.1 is verwerkt. Bijlagen 2.1.1- 4 bevatten het overzicht van bedragen per eenheid 2026 | en 2027 .
Uitkeringsfactor De uitkeringsfactor is de voor alle gemeenten gelijke vermenigvuldigingsfactor die wordt berekend door de som van de algemene uitkering, de OZB -maatstaven en de overige uitkeringsonderdelen te delen door de uitkeringsbasis. De – landelijke – uitkeringsbasis is berekend door van alle maatstaven de aantallen te vermenigvuldigen met het bijbehorende bedrag per eenheid; er is ook een uitkeringsbasis voor elke gemeente (het product van de gemeentelijke aantallen en de bedragen per eenheid). De uitkeringsfactor verschilt per uitkeringsjaar. De volgende aspecten zijn bij de raming van de uitkeringsfactor van belang: • | De informatie uit de tabel 2.2.1 met betrekking tot de algemene mutaties. • | De informatie uit de tabellen 2.2.1 en 2.3.1 | met betrekking tot de | taakmutaties in het gemeentefonds en de verdeling van deze mutaties. • | De ontwikkeling van de uitkeringsbasis als gevolg van geactualiseerde volumina. Bijlage 2.5.2-1 bevat een overzicht van de maatstaven waarvan de volumina in deze circulaire zijn geactualiseerd. • | De belastingcapaciteit. Ten opzichte van de decembercirculaire 2025 zijn | de uitkeringsfactoren voor de jaren 2024 en 2025 | ongewijzigd.
7 Inkomensdecielgroepen van huishoudens, 2022-2024 | CBS 8 Toelichting op de berekening van de uitkeringen uit het gemeentefonds, Rijksoverheid.nl Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 24 De nieuwe raming van de uitkeringsfactor in de jaren 2026 | -2031 | is vermeld in tabel 2.5.2-1. Tabel 2.5.2-1 Uitkeringsfactor 2026-2031 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Uitkeringsfactor | 1,491 | 1,549 | 1,595 | 1,638 | 1,695 | 1,745 één punt uitkeringsfactor (in miljoenen) | 30.945 | 31.258 | 30.524 | 30.223 | 30.544 | 30.852 De uitkeringsfactoren in tabel 2.5.2 zijn in lopende prijzen9. Gemeenten die in constante prijzen ramen dienen zelf de loon- prijsontwikkeling te verwerken. Om gemeenten hierbij te faciliteren, is in de gemeentefondsrubriek op internet zoals gebruikelijk een rekenmodel in constante prijzen gepubliceerd. In dit rekenmodel is een hulpmiddel opgenomen waarin gemeenten hun eigen prijsindexen kunnen invullen en/of loon- en prijsindicatoren die het CPB onderscheidt. Op basis van het CEP 2026 | zijn in het rekenmodel en in paragraaf | 4.2 ook, als service, de ramingsgegevens van een aantal indicatoren van het CPB gepresenteerd. Na het invullen van de indexatiecijfers berekent het model automatisch de uitkering in het gemeentefonds in constante prijzen.
Om gemeenten inzicht te geven in de ontwikkeling van de uitkeringsfactoren volgt hieronder de | tabel, waarin voor ieder afzonderlijk jaar de ontwikkeling is opgenomen ten opzichte van de december | circulaire 2025 (verticale toelichting). Verticale toelichting ontwikkeling uitkeringsfactor Tabel 2.5.2- 2 laat de ontwikkeling van de uitkeringsfactor zien ten opzichte van de stand decembercirculaire 2025. Tabel 2.5.2-2 Ontwikkeling uitkeringsfactor 2026-2031 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 stand decembercirculaire 2025 | 1,491 | 1,534 | 1,578 | 1,623 | 1,675 | - mutaties deze circulaire: Volume-effect gelijkblijvend GF | 0,002 | 0,003 | 0,004 | 0,006 | 0,007 Effect algemene mutaties | -0,002 | 0,009 | 0,010 | 0,006 | 0,009 Effect taakmutaties | 0,000 | -0,004 | -0,004 | -0,004 | -0,003 OZB | 0,000 | 0,007 | 0,007 | 0,007 | 0,007 Suppletie | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 | 0,000 uitkeringsfactor stand deze circulaire | 1,491 | 1,549 | 1,595 | 1,638 | 1,695 | 1,745 De uitkeringsfactor voor 2026 blijft 1,491. Dit is gelijk ten opzichte van de decembercirculaire 2025. De actualisatie van de volumina van diverse maatstaven heeft een neerwaarts effect op de uitkeringsfactor dat grotendeels wordt gecompenseerd door de afgenomen ruimte onder het plafond van het van het BCF (zie paragraaf 2.2.2. van deze circulaire).
9 De algemene uitkering wordt geïndexeerd op basis van de bbp-ontwikkeling. Daarmee is de algemene uitkering uitgedrukt in het prijspeil van het betreffende jaar ofwel in lopende prijzen. Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 25 De uitkeringsfactoren voor de jaren vanaf 2027 vallen hoger uit ten opzichte van de decembercirculaire 2025. Hiervoor zijn meerdere oorzaken. De raming van het accres (algemene mutatie) voor de jaren 2027 en verder is geactualiseerd. Dit leidt tot een opwaarts effect op de uitkeringsfactoren in de jaren 2027- | 2030 van tussen de 6 en 10 punten. In de jaren 2027- | 2030 leiden actualisaties van maatstaven tot een volume-effect van 3 punten in 2027 tot 7 punten in 2030. Verwerking van de taakmutaties beïnvloedt de uitkeringsfactor zowel via de omvang van de algemene uitkering, als via de wijziging van de uitkeringsbasis als gevolg van de gewijzigde gewichten (bpe’s). Het effect van de mutatie van de omvang van de algemene | uitkering als gevolg van de taakmutaties en de wijziging van de uitkeringsbasis heeft in de periode 2027- | 2030 een neerwaarts effect op de uitkeringsfactoren van 4 à 5 punten. De aanpassing van de belastingcapaciteit heeft een opwaarts effect van circa 7 punten (waarvan 4 punten als gevolg van aanpassing aan werkelijke OZB-tarieven) in de gehele periode 2027- | 2030.
Vanaf 2027 worden, zoals in paragraaf 1.2 gemeld, de rekentarieven van de OZB aangepast aan de werkelijke gemiddelde OZB-tarieven en de verevening van de overige eigen middelen met hetzelfde bedrag verlaagd. De overstap naar de werkelijke gemiddelde OZB-tarieven heeft een opwaarts effect op de uitkeringsfactor van 4 punten en wordt gecompenseerd met een even grote daling van de uitkeringsfactor doordat de verevening van de overige eigen middelen met hetzelfde bedrag wordt verlaagd. Hierdoor blijft de uitkeringsfactor in 2027 per saldo 1,549. Aangezien het tarief voor 2027 nog niet bekend is, wordt gebruik gemaakt van de werkelijke gemiddelde OZB-tarieven 2026 plus een prognose. Op basis van het CEP 2026 | zijn de prognoses van het aantal bijstandsontvangers in deze circulaire geactualiseerd. Hieronder staat in tabel 2.5.2-3 een overzicht van de ramingen van de maatstaf bijstandsontvangers stand septembercirculaire 2025 en de stand van deze circulaire. De bijstelling van de raming heeft via de uitkeringsbasis een negatief effect op de uitkeringsfactor. De omvang van dit effect is nihil in 2026 en oplopend tot min 3 punten in 2031.
Tabel 2.5.2-3 Bijstandsontvangers 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 Stand septembercirculaire 2025 | 378.634 | 381.612 | 385.600 | 390.583 | 397.892 Stand meicirculaire 2026 | 378.377 | 381.658 | 387.348 | 392.875 | 401.062 | 408.812 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 26 Meicirculaire gemeentefonds 2026 27 Overige uitkeringsonderdelen Onder de algemene uitkering vallen ook de volgende uitkeringsonderdelen, die niet de vorm hebben van maatstafaantallen die met een bedrag per eenheid worden vermenigvuldigd: • Een beperkt aantal gemeenten ontvangt middelen op grond van de maatstaf herindeling of ontvangt een artikel 12-uitkering. • Een beperkt aantal gemeenten ontvangt een suppletie-uitkering Bommenregeling vanwege de kosten die zij hebben gemaakt met betrekking tot het opsporen en ruimen van ontplofbare oorlogsresten uit de Tweede Wereldoorlog (zie paragraaf 2.4.1). • Een beperkt aantal gemeenten (Amsterdam, Rotterdam en Den Haag) ontvangt een suppletie-uitkering vanwege het ingroeipad als gevolg van de actualisatie van de maatstaf Huishoudens met een laag inkomen van de decentralisatie-uitkering Maatschappelijke Opvang naar de maatstaf van het nieuwe verdeelmodel (zie paragraaf 2.4.2 van de septembercirculaire 2024). • Vanaf 2023 geldt voor gemeenten een ingroeipad als gevolg van de invoering van het nieuwe verdeelmodel van de algemene uitkering.
Dit ingroeipad wordt zoals gebruikelijk verwerkt in een suppletie‐uitkering (zie paragraaf 2.5.2 van de meicirculaire 2022). Zoals in paragraaf 1.2 aangegeven zal het ingroeipad tot en met 2028 bevroren blijven. Voor de jaren 2027 en 2028 zal het niveau van het ingroeipad van 2026 (dit is gelijk aan niveau 2025) meegroeien met de uitkeringsfactor. Voor het uitkeringsjaar 2027 zal dit gebeuren op basis van de stand van de uitkeringsfactor meicirculaire 2026 (uitkeringsfactor 2027) versus de stand van de uitkeringsfactor meicirculaire 2022 voor het jaar 2023. Voor uitkeringsjaar 2028 zal dit gebeuren op basis van de stand van de uitkeringsfactor meicirculaire 2027 (uitkeringsjaar 2028) versus de stand van de uitkeringsfactor meicirculaire 2022 voor het jaar 2023. In bijlage 2.5.2-2 zijn de geactualiseerde bedragen van het ingroeipad per gemeente opgenomen voor de jaren 2027 en 2028. Meicirculaire gemeentefonds 2026 28 3 Decentralisatie- en integratie-uitkeringen 3.1 Inleiding Dit hoofdstuk bevat mededelingen over de decentralisatie- en de integratie-uitkeringen. Deze uitkeringen maken net als de algemene uitkering deel uit van het gemeentefonds, maar hebben een eigen verdeling over de gemeenten.
Decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn net als de algemene uitkering beleids- en bestedingsvrij en er vindt geen verantwoording naar het Rijk plaats, zoals bij specifieke uitkeringen wel het geval is. Eventuele opmerkingen die over decentralisatie- en integratie- uitkeringen gemaakt worden in deze circulaire, zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke kosten gemeenten geconfronteerd worden. Dit inzicht is ook van belang voor de Tweede Kamer. Met de betreffende teksten wordt niet beoogd het bestedingsdoel nader te omschrijven, of op welke wijze dan ook de middelen te oormerken. Paragraaf 3.2 informeert over de decentralisatie- en integratie-uitkeringen en over de omvang en de verdeling ervan. Paragraaf 3.3 bevat overige mededelingen over de decentralisatie- en integratie-uitkeringen. 3.2 Omvang en verdeling decentralisatie- en integratie-uitkeringen Tabel 3.2.1 bevat de mutaties in de decentralisatie- en integratie-uitkeringen ten opzichte van de decembercirculaire 2025 over de periode 2026 tot en met 2031. De mutaties hebben betrekking op 2026 en verder en worden onder de tabel toegelicht.
Tabel 3.2.1 Mutaties decentralisatie- en integratie-uitkeringen 2026-2031 (bedragen in duizenden euro's) 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 stand decembercirculaire 2025 | 5.771.023 | 4.883.822 | 4.759.518 | 4.637.007 | 4.571.296 | 4.571.296 1 Alleenverdienersproblematiek | 33.511 2 IBO Problematische schulden | 21.323 3 Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp | 19.653 4 Aanpak overlast asielzoekers | 12.938 5 Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren | 12.525 | 16.716 | 20.908 | 25.099 | 31.766 | 35.957 6 Faciliteitenbesluit opvangcentra | 11.689 7 Pilot dakloze EU-burgers | 11.304 | 11.304 | 11.304 8 Almere | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 10.134 9 Overlast zonnepark nabij Schiphol | 5.800 10 Ondersteuning lokale politieke partijen | 5.450 11 Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek | 5.000 12 Voorbereiding bouw kerncentrales | 3.420 13 Impulsbudget arbeidsmarktregio’s | 3.378 14 Versterking lokale aanpak high impact crimes | 3.143 | 3.287 15 Erfgoed en Overheid | 1.755 16 Overheidsbrede Dienstverlening | 1.713 | 1.713 | 1.713 | 1.713 | 1.713 | 1.713 17 Continuering aanpak ondermijning Zaanstad | 1.500 18 Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen | 1.136 | 1.136 | 1.136 | 1.136 19 Gelijkwaardige schadeafhandeling Drieborg | 1.082 | 1.082 | 1.082 | 1.082 20 Wet betaalbare huur | 1.000 | 960 | 1.000 | 416 21 Koplopersprogramma
Gebiedsgericht Beter Benutten | 1.000 22 Schiphol Social Work | 793 23 Centraal planningssysteem BRP-straten | 555 24 Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties 24a Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleine sectoren) | 348 24b Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus | 205 25 NOVEX-samenwerking | 366 26 Nationaal Programma Vitale Regio's (NPVR) | 348 27 Veerkrachtige Wijken | 300 28 Aanpak rivaliserende jeugdgroepen | 294 29 Natuurbrandpreventie en -mitigatie | 292 | 357 | 349 | 175 30 Pilotproject VvE's Schiedam | 280 31 MIRT-onderzoek Brainportregio | 252 32 Nabije triage Zorg- en Veiligheidshuizen | 249 | 125 33 Actieagenda mkb-dienstverlening | 248 34 Experiment nieuw stembiljet | 200 35 Work in NL (Dienstverlening arbeidsmarktregio) | 188 36 Compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijven | 110 37 Continuering coördinerende rol binnen NPLV-Netwerk | 40 38 Basisregistratie Personen (BRP): centralisering inschrijving vergunninghouders | -265 39 Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) | 670.515 40 Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen | 2.500 41 Knelpunten verdeelproblematiek | 107 42 Impulsbudget sociale infrastructuur extrapolatie | -2.831 Integratie-uitkeringen 43 Loon- en prijsbijstelling 2026 Participatie | 84.058 | 81.261 | 76.715 | 73.834 | 71.028 | 68.110 44 Loon- en prijsbijtelling 2026 Beschermd Wonen | 66.498 | 66.498 | 66.498
| 66.498 | 66.498 | 66.498 45 Rijksbijdrage sociale infrastructuur extrapolatie | 1.555 46 Wsw extrapolatie | -69.312 stand deze circulaire | 6.094.836 | 5.751.410 | 4.950.357 | 4.817.094 | 4.752.435 | 4.683.227 Tabel 3.2.2 bevat het complete overzicht van de decentralisatie- | en integratie-uitkeringen en de daarmee gemoeide bedragen over de periode 2026 tot en met 2031. Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 29 Tabel 3.2.2 Decentralisatie-en integratie-uitkeringen 2026-2031 (in duizenden euro's)* 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 | 2031 | Vindplaats Integratie-uitkeringen IU Participatie | 2.133.908 | 2.065.165 | 1.953.624 | 1.883.071 | 1.814.450 | 1.743.775 | meicirc. 2026, § 3.2.43 IU Beschermd Wonen | 1.915.147 | 1.915.147 | 1.915.147 | 1.915.147 | 1.915.147 | 1.915.147 | meicirc. 2026, § 3.2.44 Decentralisatie-uitkeringen Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) | 666.340 | 670.515 | meicirc.
2026, § 3.2.39 Maatschappelijke opvang | 385.057 | 385.057 | 385.057 | 385.057 | 385.057 | 385.057 | december 2022, § 3.2-21 en 23 Vrouwenopvang | 222.748 | 222.894 | 222.894 | 222.894 | 222.894 | 222.894 | september 2025, § 3.2-21 Armoedebestrijding kinderen | 85.000 | 85.000 | 85.000 | 85.000 | 85.000 | 85.000 | mei 2020, § 3.3.8 Uitvoering Sociale Agenda Groningen en Noord-Drenthe | 61.700 | september 2025, § 3.2-1 Openbare bibliotheken | 59.282 | september 2024, § 3.2-13 Nationaal Actieplan Dakloosheid | 55.000 | 55.000 | 55.000 | 55.000 | 55.000 | 55.000 | mei 2024, § 3.2-2a Vergunningverlening, toezicht en handhaving | 46.700 | 46.700 | 46.700 | 46.700 | 46.700 | 46.700 | mei 2017, § 4.2 Alleenverdienersproblematiek | 33.511 | meicirc. 2026, § 3.2.1 Impulsbudget sociale infrastructuur | 33.035 | 33.035 | 33.035 | 33.035 | 33.035 | 30.204 | meicirc. 2026, § 3.2.42 Impulsbudget arbeidsmarktregio's | 32.337 | 39.094 | 45.201 | meicirc. 2026, § 3.2.13 Voorschoolse voorziening peuters | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 | september 2022, § 3.2-4 Versterking arbeidsmarktregio's | 23.440 | 23.440 | 23.440 | 23.440 | 23.440 | 23.440 | september 2025, § 3.2-24 IBO Problematische schulden | 21.323 | meicirc. 2026, § 3.2.2 Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp | 19.653 | meicirc.
2026, § 3.2.3 Wet betaalbare huur | 17.406 | 10.110 | 8.352 | 6.916 | 6.500 | 6.500 | meicirc. 2026, § 3.2.20 Overheidsbrede Dienstverlening | 17.127 | 17.127 | 17.127 | 17.127 | 17.127 | 17.127 | meicirc. 2026, § 3.2.16 Beeldende kunst en vormgeving | 13.500 | 13.500 | 13.500 | 13.500 | 13.500 | 13.500 | september 2015, § 4.2-1 Regeling heroïnebehandeling | 13.347 | september 2025, § 3.2-20 Extra capaciteit BOA's | 13.000 | 13.000 | 13.000 | 13.000 | 13.000 | 13.000 | mei 2022, § 3.2-11 Aanpak overlast asielzoekers | 12.938 | meicirc. 2026, § 3.2.4 Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren | 12.525 | 16.716 | 20.908 | 25.099 | 31.766 | 35.957 | meicirc. 2026, § 3.2.5 Faciliteitenbesluit opvangcentra | 11.689 | meicirc. 2026, § 3.2.6 Pilot dakloze EU-burgers | 11.304 | 11.304 | 11.304 | meicirc. 2026, § 3.2.7 Almere | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 10.134 | 10.134 | meicirc.
2026, § 3.2.8 Versterking dienstverlening gemeenten: personen met verward gedrag | 10.000 | 10.000 | mei 2023, § 3.2-19 Wet kwaliteitsborging bouw | 10.000 | september 2022, § 3.2-3 RES regio's | 8.781 | 8.781 | 8.781 | 8.781 | 8.781 | 8.781 | september 2023, § 3.2-6 Bodembescherming | 8.636 | 8.636 | 8.636 | 8.636 | 8.636 | 8.636 | mei 2024, § 3.2-4 Veiligheidshuizen | 7.699 | 7.699 | 7.699 | 7.699 | 7.699 | 7.699 | juni 2012, § 6.11 BRP: centralisering inschrijving vergunninghouders | 7.591 | 7.856 | 7.856 | 7.856 | 7.856 | 7.856 | mei 2025, § 3.2-12 Work in NL (Dienstverlening arbeidsmarktregio) | 6.897 | 6.709 | meicirc. 2026, § 3.2.35 Uitstapprogramma prostituees | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 | 6.000 | september 2022, § 3.2-6 Overlast zonnepark nabij Schiphol | 5.800 | meicirc. 2026, § 3.2.9 Ondersteuning lokale politieke partijen | 5.450 | meicirc. 2026, § 3.2.10 Jeugdhulp aan kinderen in een AZC | 5.100 | 5.100 | 5.100 | 5.100 | 5.100 | 5.100 | december 2019, § 3.3.1 Aanpak laaggeletterdheid | 5.000 | 5.000 | 5.000 | mei 2025, § 3.2-10 Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek | 5.000 | meicirc.
2026, § 3.2.11 Versterking omgevingsveiligheidsdiensten | 4.851 | 4.851 | 3.825 | september 2025, § 3.2-6 Regionale doelgroepen specifieke aanpak | 4.784 | mei 2024, § 3.2-5 Knelpunten verdeelproblematiek | 4.235 | 4.332 | 4.432 | 4.534 | 4.638 | 4.745 | meicirc. 2026, § 3.2.41 Nationaal Programma Vitale Regio's (NPVR) | 3.605 | 3.257 | meicirc. 2026, § 3.2.26 Voorbereiding bouw kerncentrales | 3.420 | meicirc. 2026, § 3.2.12 Versterking lokale aanpak high impact crimes | 3.143 | 3.287 | meicirc. 2026, § 3.2.14 Gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen | 2.500 | 2.500 | meicirc. 2026, § 3.2.40 Veilig wonen | 2.415 | september 2023, § 3.2-9 Erfgoed en Overheid | 1.755 | meicirc. 2026, § 3.2.15 Continuering aanpak ondermijning Zaanstad | 1.500 | meicirc. 2026, § 3.2.17 LHBTI beleid Regenboogsteden | 1.232 | december 2025, § Preventie aanpak van jeugdcriminaliteit | 1.181 | 681 | september 2025, § 3.2-11 Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen | 1.136 | 1.136 | 1.136 | 1.136 | meicirc. 2026, § 3.2.18 Gelijkwaardige schadeafhandeling Drieborg | 1.082 | 1.082 | 1.082 | 1.082 | meicirc. 2026, § 3.2.19 Koplopersprogramma Gebiedsgericht Beter Benutten | 1.000 | meicirc.
2026, § 3.2.21 Bureau regioburgemeesters | 880 | 880 | 880 | 880 | 880 | 880 | september 2025, § 3.2-22 Register Externe Veiligheidrisico's (REV) | 850 | september 2025, § 3.2-10 Veilige steden | 825 | mei 2025, § 3.2-23 Schiphol Social Work | 793 | meicirc. 2026, § 3.2.22 Centraal planningssysteem BRP-straten | 555 | meicirc. 2026, § 3.2.23 Aanpak van criminele machtsstructuren | 385 | september 2025, § 3.2-14 NOVEX samenwerking | 366 | meicirc. 2026, § 3.2.25 Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleine sectoren) | 348 | meicirc. 2026, § 3.2.24a Veerkrachtige Wijken | 300 | meicirc. 2026, § 3.2.27 Aanpak rivaliserende jeugdgroepen | 294 | meicirc. 2026, § 3.2.28 Natuurbrandpreventie en -mitigatie | 292 | 357 | 349 | 175 | meicirc. 2026, § 3.2.29 Pilotproject VvE's Schiedam | 280 | meicirc. 2026, § 3.2.30 MIRT-onderzoek Brainportregio | 252 | meicirc. 2026, § 3.2.31 Nabije triage Zorg- en Veiligheidshuizen | 249 | 125 | meicirc. 2026, § 3.2.32 Actieagenda mkb-dienstverlening | 248 | meicirc. 2026, § 3.2.33 Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus | 205 | meicirc. 2026, § 3.2.24b Experiment nieuw stembiljet | 200 | meicirc. 2026, § 3.2.34 Erfgoedregistratie | 150 | september 2025, § 3.2-23 Compensatie medewerkers sociaal ontwikkelbedrijven | 110 | meicirc.
2026, § 3.2.36 Digitale tweeling | 108 | 108 | 63 | september 2025, § 3.2-24 Verkeersveiligheid | 95 | 95 | 95 | 95 | 95 | 95 | september 2023, § 3.2-13 Pilot denormalisering drugs bij evenementen | 67 | september 2025, § 3.2-17 Continuering coördinerende rol binnen NPLV-Netwerk | 40 | meicirc. 2026, § 3.2.37 stand deze circulaire | 6.094.836 | 5.751.410 | 4.950.357 | 4.817.094 | 4.752.435 | 4.683.227 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 30 Toelichting decentralisatie-uitkeringen 1. | Alleenverdienersproblematiek Gemeenten kunnen huishoudens die getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Deze decentralisatie- uitkering maakt dit mogelijk. Er is in totaal € 33,5 | miljoen beschikbaar. Voor de alleenverdienersproblematiek in 2026 is een bijdrage | van € 27,5 | miljoen beschikbaar. Verder is er een nabetaling van € | 6 miljoen voor 2024. Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek Op basis van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek verstrekken gemeenten in de periode 2025- | 2027 een vaste tegemoetkoming aan alleenverdiener- huishoudens die door een ongunstige samenloop van regelingen te weinig toeslagen ontvangen en hierdoor een inkomen onder het bestaansminimum hebben10 (zie ook paragraaf 3.2.4 van de meicirculaire 2025).
Gemeenten ontvangen voor de uitvoering van deze regeling middelen op basis van de hoogte van de tegemoetkoming voor dat jaar (inclusief verschuldigde eindheffing), het verwachte aantal rechthebbende huishoudens in de gemeente en uitvoeringskosten. Het aantal verwachte rechthebbende huishoudens per gemeente is mede gebaseerd op een analyse door de Belastingdienst. Gemeenten ontvangen, indien nodig, twee jaar later een aanvullend budget als op basis van definitieve inkomensgegevens het aantal rechthebbende huishoudens hoger blijkt dan nu verwacht. Een nadere toelichting op de budgetten staat op rijksoverheid.nl | . Alleenverdienersproblematiek 2023 & 2024 (aanvulling voor 2024) Gemeenten kunnen huishoudens die in 2023 of 2024 getroffen zijn door de alleenverdienersproblematiek individuele bijzondere bijstand bieden. Deze decentralisatie- uitkering maakt dit mogelijk. Een aantal gemeenten ontvangt nog een aanvulling voor het jaar 2024. In de septembercirculaire 2024 (zie paragraaf 3.2.1 | ) was het totaalbudget € 22,6 miljoen. Dit budget was gebaseerd op het verwachte aantal huishoudens dat in 2023 en 2024 compensatie nodig had. Gemeenten die op basis van de definitieve inkomensgegevens meer alleenverdienerhuishoudens blijken te hebben gehad, ontvangen voor het betreffende jaar een aanvullend budget.
In de meicirculaire 2025 (zie paragraaf 3.2.4) werd € 2,1 miljoen aanvullend toegekend voor 2023. | In deze meicirculaire wordt in totaal € 6 miljoen aanvullend toegekend voor 2024. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-1. 10 Meer informatie en ondersteuning voor gemeenten is te vinden op Inkomensondersteuning alleenverdieners | VNG Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 31 2. | IBO Problematische schulden Het kabinet heeft een pakket aan maatregelen ingevoerd om problematische schulden fundamenteel aan te pakken, zie ook paragraaf 2.2.11 | van de meicirculaire 2025. | In 2026 wordt beoogd | bestuurlijke afspraken te tekenen tussen alle branches van vastelastenpartners, Divosa, Nederlandse Vereniging voor Veiligheidskunde | (NVVK) en de VNG en het ministerie van SZW. Deze afspraken volgen op de positieve wetsevaluatie van vroegsignalering in 2025 | en hebben tot doel om de vroegsignalering van schuldenproblematiek een impuls te geven. Partijen voeren tot en met 2029 verbetermaatregelen door met als doel om het bereik van de doelgroep te verdubbelen en de ongewenste uitval van de deelnemende doelgroep te halveren. Vanuit het ministerie van SZW wordt voor 2026 een bijdrage van € | 21,3 miljoen beschikbaar gesteld. De middelen worden verdeeld op basis van de maatstaven van het cluster Participatie van de algemene uitkering.
Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-2. 3. | Aanvullende ondersteuning lokale energiehulp Het beoogde doel van deze decentralisatie- uitkering is om gemeenten de mogelijkheid te bieden om de bestaande | lokale aanpak van energiearmoede te intensiveren (zie ook paragraaf 3.2.6 van de decembercirculaire 2025). Om gemeenten te helpen, hebben het ministerie van SZW, de Stichting Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE) en de VNG samengewerkt aan een portaal dat op een zorgvuldige en veilige wijze contactgegevens van aanvragers bij het TNE, die hiervoor toestemming hebben gegeven, beschikbaar stelt aan gemeenten. In combinatie met de ontvangen data maakt dit het mogelijk huishoudens met een hoge energierekening en een laag inkomen gericht te benaderen, passende ondersteuning te bieden en daarbij gebruik te maken van het bestaande lokale hulpaanbod. In 2026 is hiervoor € | 19,7 | miljoen beschikbaar gesteld. Voor de verdeling van de middelen is het percentage energiearmoede per gemeente (zoals ook aangehouden bij de SPUK Energiearmoede) gehanteerd. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-3. 4. | Aanpak overlast asielzoekers Overlast en crimineel gedrag van asielzoekers heeft grote impact op de betrokkenen, de omgeving en het draagvlak voor opvang.
Aanvullend op de nationale aanpak is lokaal maatwerk cruciaal omdat overlast binnen de gemeentegrenzen wordt ervaren (zie ook paragraaf 3.2.7 van de septembercirculaire 2025). Om deze lokale aanpak binnen de Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 32 gemeenten te ondersteunen wordt € 12,9 | miljoen beschikbaar gesteld | in 2026. | Gemeenten konden hiervoor een aanvraag doen. Bij de verdeling van het budget is rekening gehouden met het aantal opvangplekken in de gemeente. | Daarnaast ontvangen gemeenten met een Alleenstaande Minderjarige Vreemdeling (AMV) -locatie of een trein station waar overlast wordt veroorzaakt een aanvullende bijdrage. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-4. 5. | Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren Er wordt structureel extra budget beschikbaar gesteld gericht op de arbeidsinschakeling van jongeren tot 27 jaar. In totaal gaat het om € 12,5 miljoen in 2026 oplopend tot € 44,3 | miljoen structureel vanaf 2033. | De eerste twee hierna genoemde onderwerpen zijn in het kader van de nieuwe Wet van school naar duurzaam werk (zie ook SZW gemeentenieuws). Middelen voor individuele gemeenten voor de uitvoering van artikel 7a in de Participatiewet. Individuele gemeenten ontvangen vanaf 2026 in totaal € 9,9 miljoen extra voor het ondersteunen van jongeren bij of gericht op arbeidsinschakeling.
Dit is een aanvulling op het bestaande re- integratiebudget. De verdeling van de middelen is op basis van de gemiddelde risicoscore Voortijdige schoolverlaten (vsv) | 2021 en 2022 (50%) en het gemiddelde aantal gediplomeerde Mbo’ers (entree en BOL niveau 2) (50%). In afstemming met de VNG wordt deze verdeling vastgezet tot en met 2029. Middelen voor de coördinerende rol van de centrumgemeente van de arbeidsmarktregio, zoals vastgelegd in artikel 7a in de Participatiewet. Centrumgemeenten ontvangen in totaal € 2,6 miljoen voor hun coördinerende rol op grond van artikel 7a van de Participatiewet. Elke centrumgemeente ontvangt een vast bedrag van € 75.000. Middelen voor centrumgemeenten voor re-integratiedienstverlening aan jongeren die door UWV zijn afgewezen voor de Wajong op basis van het duurzaamheidscriterium. Per 2027 | komen extra financiële middelen beschikbaar voor re- integratiedienstverlening aan jongeren die door Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen ( | UWV) zijn afgewezen voor de Wajong op basis van het duurzaamheidscriterium. Bij deze jongeren is vastgesteld dat zij op dit moment geen arbeidsvermogen hebben, maar niet zeker is dat dit arbeidsvermogen ook duurzaam ontbreekt. Het kabinet heeft vanaf 2027 een bedrag van € 4,2 miljoen oplopend tot structureel € 29,3 miljoen (vanaf 2033) beschikbaar gesteld voor re-integratiedienstverlening.
De middelen worden aan de centrumgemeenten van de arbeidsmarktregio’s toegekend. De ze middelen worden verdeeld op basis van de maatstaven van het cluster Participatie van de algemene uitkering. Meer informatie is te Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 33 vinden in het SZW gemeentenieuws . Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-5. 6. | Faciliteitenbesluit opvangcentra Vanaf 1 juli 2025 is de juridische grondslag voor deze uitkering gelegen in de Financiële- verhoudingswet. Gemeenten die een opvangcentrum voor asielzoekers faciliteren ontvangen nu middelen voor de werkzaamheden in en voor de opvangcentra, maar ook voor noodopvang, onderwijshuisvestingskosten, voorlichtingskosten en aanvullende bekostiging in het kader van het faciliteren van asielopvang waar niet vanuit een andere regeling aan tegemoet wordt gekomen (zie ook paragraaf 3.2.5 van de decembercirculaire 2025). Hiervoor is in 2026 | een bedrag van € 11,7 miljoen beschikbaar. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-6. 7. | Pilot dakloze EU-burgers Sinds 2022 bestaat de pilot kortdurende opvang niet-rechthebbende EU-burgers (niet- rechthebbend in het kader van de Wmo). | Deze opvangvoorziening helpt mensen, die niet bij andere vormen van opvang terecht kunnen, met begeleiding terug naar werk of land van herkomst.
In de voorjaarsbesluitvorming 2025 is besloten deze voorziening voort te zetten tot en met 2028 en hier additionele middelen voor beschikbaar te stellen. Met deze additionele middelen kunnen nieuwe gemeenten deelnemen. Zie ook de aankondiging in paragraaf 4.4 van de decembercirculaire 2025. In deze meicirculaire zal de eerste tranche van gemeenten middelen ontvangen ten behoeve van deze voorziening. Er is in totaal € 33,9 | miljoen beschikbaar. Het betreft een jaarlijkse bijdrage van € 11,3 | miljoen voor de periode 2026 tot en met 2028. Iedere deelnemende gemeente ontvangt een vaste bijdrage van € | 175.000. De resterende middelen worden via het objectieve | verdeelmodel van de decentralisatie- uitkering Maatschappelijke Opvang (DUMO) over de gemeenten verdeeld. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-7. 8. | Almere De decentralisatie- uitkering Groeiopgave Almere dateert uit 2015 en geldt voor een periode van maximaal 22 jaar. Het doel van deze uitkering is om de gemeente Almere in staat te stellen een bijdrage aan de gemaakte groeiafspraken te leveren. Per 2021 is deze decentralisatie-uitkering omgezet in een SPUK , zie paragraaf 2.2.4 van de meicirculaire 2021. In 2022 is deze SPUK door Berenschot geëvalueerd en is besloten om voor de periode 2023- | 2027 vast te houden aan deze uitkering.
Er is toen ook afgesproken dat in Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 34 2027 opnieuw een evaluatieonderzoek zal plaatsvinden met als doel een besluit te kunnen nemen over eventuele voortzetting van de | uitkering voor de periode 2028- | 2032 en de eventuele hoogte van de uitkering. Inmiddels wordt samen met de gemeente Almere en andere betrokken partijen gewerkt aan de voorbereidingen van deze evaluatie. In dat kader is afgesproken de huidige SPUK weer om te | zetten in een decentralisatie-uitkering zonder nadere bestedingsvoorwaarden, daarom heet deze uitkering nu ‘Almere’. Het gaat in 2025 om een totaalbedrag van € 10,1 miljoen. In de decembercirculaire 2025 (in paragraaf 3.2.4) is dit reeds voor het jaar 2025 gedaan en is aangekondigd dat b ij Voorjaarsnota 2026 de SPUK ook voor 2026 en verder zal worden omgezet naar een decentralisatie- uitkering. In deze meicirculaire wordt deze aangekondigde omzetting structureel verwerkt. Het gaat om een jaarlijkse bijdrage van € 10,1 | miljoen in de periode 2026 tot en met 2031. 9. | Overlast zonnepark nabij Schiphol De gemeente Haarlemmermeer ontvangt in 2026 een | eenmalige | bijdrage van € 5,8 miljoen. Met deze | bijdrage kan het gerealiseerde zonnepark van DGEC worden aangepast. Doel van de aanpassing is om de door de zonnepanelen van DGEC nabij de Polderbaan op Schiphol veroorzaakte problematiek voor het vliegverkeer op te lossen.
10. Ondersteuning lokale politieke partijen Op de huidige begroting van het ministerie van BZK is € | 8,2 miljoen in 2026 beschikbaar voor de subsidiëring van decentrale politieke partijen. Dit is onderdeel van het wetsvoorstel Wet op de politieke partijen (Wpp). Omdat deze wet nog niet in werking is getreden, ontbreekt momenteel de vereiste wettelijke grondslag om deze middelen uit te keren. De leden Clemminck – Tijs van der Brink hebben een amendement op de Ontwerpbegroting 2026 ingediend aangaande ondersteuning lokale politieke partijen11. Dit amendement betreft een incidentele overboeking van de begroting van BZK naar het gemeentefonds van € 5,5 miljoen in 2026. Met verstrekking van deze middelen aan gemeenten middels een decentralisatie-uitkering, worden gemeenten in de gelegenheid gesteld om politieke partijen die een zetel hebben in de gemeenteraad te ondersteunen. De verdeling van deze middelen is gebaseerd op het totaal aantal zetels in de gemeenteraad maal het bedrag per zetel. Het bedrag per zetel is afhankelijk van het inwoneraantal van de gemeente. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-10. 11.
Gebiedsgerichte leeraanpak funderingsproblematiek Vanuit het budget van de Nationale aanpak funderingsproblematiek is er een deelbudget gereserveerd voor een gebiedsgerichte leeraanpak12 (zie ook paragraaf 3.2.26 | van de decembercirculaire 2025). In 2026 ondersteunt het Rijk de zes koplopergebieden bij het 11 Kamerstukken II, 2025-2026, 36 800 VII, nr.91 12 Kamerstukken II, 2024-2025, 28 325, nr. 298 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 35 Meicirculaire gemeentefonds 2026 36 uitvoeren van deze gebiedsgerichte leeraanpak. Het betreft vijf gemeenten en de provincie Fryslân. Het totaalbudget voor de vijf koplopergemeenten bedraagt € 5 miljoen voor 2026. De gemeenten Arnhem, Dordrecht, Emmen, Rotterdam en Zaanstad ontvangen elk een bijdrage van € 1 miljoen. 12. Voorbereiding bouw kerncentrales Kernenergie is belangrijk voor het bredere energiesysteem dat het kabinet voor ogen heeft waarbij kernenergie een betrouwbare CO2-arme energiebron is. Het kabinet zet in op de realisatie van nieuwe kerncentrales (zie ook paragraaf 3.2.5 van de septembercirculaire 2025). Voor twee kerncentrales heeft de toenmalige Minister voor Klimaat en Energie in 2022 de locatie Borssele in de provincie Zeeland aangewezen als voorkeurslocatie. De gemeente Borsele krijgt financiële ondersteuning waarmee de gemeente bijvoorbeeld extra personele capaciteit kan inzetten.
Vanuit de projectprocedure worden andere mogelijke locaties in de provincies Groningen en Zuid-Holland onderzocht op geschiktheid met daarbij aandacht voor de belangen en zorgen van stakeholders en inwoners van deze locaties. In totaal is er een bedrag van € 3,4 miljoen voor gemeenten beschikbaar. De verdeling is als volgt: Borsele: € 900.000, Het Hogeland: € 360.000, Rotterdam: € 360.000, Terneuzen € 900.000, Vlissingen: € 900.000. 13. Impulsbudget arbeidsmarktregio’s De arbeidsmarktregio’s ontvangen in de periode 2025-2028 een tijdelijk impulsbudget (zie ook paragraaf 3.2.2 van de meicirculaire 2025). Deze middelen maken het mogelijk om gezamenlijke dienstverlening (bijvoorbeeld op het gebied van werk, scholingsinstrumenten of -trajecten) te ontwikkelen met de partners in de arbeidsmarktregio. Hiermee kunnen de kaders ontwikkeld worden voor de regionale arbeidsmarktinfrastructuur en mogelijke knelpunten in de regionale samenwerking worden opgelost13. Aanvullend op de middelen die in 2025 zijn toegekend wordt er nu voor 2026 eenmalig een totaalbedrag van € 3,4 miljoen beschikbaar gesteld aan de arbeidsmarktregio’s. Dit budget is in te zetten voor eenmalige kosten die te maken hebben met de regionale inzet voor de landelijke communicatie campagne voor de Werkcentra en de verdere implementatie van de communicatiestrategie.
Het totaalbedrag wordt evenredig over de 35 arbeidsmarktregio’s verdeeld. Elke centrumgemeente ontvangt € 96.529. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-13. 13 Gemeentenieuws van SZW 2024-4 14. Versterking lokale aanpak high impact crimes Het ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) zet zich in voor het veiliger maken van Nederland. Delicten met een grote impact op slachtoffers, hun omgeving en de maatschappij – ook wel high impact crimes (HIC) – tasten het veiligheidsgevoel in de maatschappij sterk aan. Voorbeelden van deze delicten zijn (online) vermogens- en geweldsdelicten. De bestrijding van deze delicten vraagt om een stevige, structurele aanpak, waarbij ook de weerbaarheid van de Nederlandse samenleving als geheel wordt vergroot. Het totaalbudget is € | 3,1 miljoen in 2026 en € | 3,3 miljoen in 2027. Voor een succesvolle en effectieve aanpak van high impact crimes is het van belang dat er op lokaal niveau een sterke effectieve aanpak is ter voorkoming van (herhaald) daderschap. Daarom ontvangen tien gemeenten een bijdrage voor het uitvoeren van activiteiten in het kader van het versterken van de lokale aanpak en daarmee ook het versterken van de brede aanpak van jeugdcriminaliteit. In 2026 is de bijdrage € | 2,8 miljoen en in 2027 is de bijdrage € | 3,1 miljoen.
De verdeelsleutel is tot stand gekomen op bas is van de gemeentelijke behoefte en inzet. Aanvullend ontvangt de gemeente Arnhem een incidentele bijdrage voor het ontwikkelen van de | aanpak veilig in en om school | (VIOS) | om een (sociaal) veilig leerklimaat op PO en VO-scholen te realiseren en voor een interventie | -pilot gericht op delicten die criminele organisaties laten plegen door jongeren. De pilot is gericht op jonge daders die – nu nog- aan de randen van criminele netwerken verkeren. Voor de VIOS- | aanpak ontvangt de gemeente Arnhem een bijdrage van € | 93.000 in 2026. Voor de interventie- pilot een bijdrage van € 228.000 in zowel 2026 als in 2027. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-14. 15. Erfgoed en Overheid Gemeenten en provincies vervullen een belangrijke functie in de bescherming en het beheer van archeologisch erfgoed, gebouwde | monumenten en cultuurlandschappen. De capaciteit en deskundigheid op het gebied van erfgoed in de fysieke leefomgeving bij provincies en gemeenten staat onder druk. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de VNG zijn daarom het Programma Erfgoed en Overheid gestart; een stimuleringsaanpak gericht op duurzame versterking van de uitvoering van wettelijke taken op het gebied van erfgoed in de fysieke leefomgeving.
In 2026 wordt voor het eerst cofinanciering toegekend aan projecten die duidelijk bijdragen aan de doelen van het programma. In deze eerste aanvraagronde heeft dit ertoe geleid dat er, naast 75 gemeentelijke projecten, financiering wordt toegekend aan 12 provinciale projecten. Het gaat om een totaalbedrag van € 1,8 miljoen voor gemeenten. Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 37 Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-15. 16. Overheidsbrede | Dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) is vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatie-uitkering Overheidsbrede Dienstverlening (zie ook paragraaf 3.2.18 | van de septembercirculaire 2025). Via deze decentralisatie- uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Op 3 juli 2025 is de gewijzigde motie van het lid Kathmann over structureel extra middelen voor gemeenten voor de uitvoering van de Informatiepunten Digitale Overheid aangenomen14. Het kabinet heeft naar aanleiding van deze motie destijds | toegezegd om de eerder doorgevoerde 10% budgetkorting te compenseren. Daartoe wordt vanaf 2026 structureel jaarlijks € 1,7 miljoen toegevoegd aan de decentralisatie | -uitkering Overheidsbrede Dienstverlening.
Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-16. 17. Continuering aanpak ondermijning Zaanstad In het Bestuurlijk Overleg ‘Ondermijning door criminele netwerken in de glazenwassersbranche’ in maart 2025 hebben het Rijk en de gemeente Zaanstad afgesproken gezamenlijk te zoeken naar financiering voor de continuering van de aanpak op ondermijning in Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid (NPLV)-gebied Zaandam-Oost (van boa’s tot de omgevingsdienst). De gemeente Zaanstad ontvangt hiervoor een incidentele bijdrage van € 1,5 miljoen in 2026. 18. Landelijk bureau Zorg- en Veiligheidshuizen De gemeente Utrecht ontvangt in totaal € 4,5 miljoen voor de inrichting en operationele kosten van een landelijke organisatie voor de Zorg- | en Veiligheidshuizen binnen deze gemeente, | met daarin de opname van het Landelijk Coördinatiepunt Beveiligde Bedden (LCBB) en het coördinatiepunt Levensloopaanpak (zie ook paragraaf 3.2.23 | van de decembercirculaire 2025). Voor de periode 2026 tot en met 2029 | ontvangt de gemeente Utrecht een jaarlijkse bijdrage van € | 1,1 miljoen. 19.
Gelijkwaardige schadeafhandeling Drieborg In Nij Begun is toegezegd dat er een oplossing komt voor de ontstane verschillen in de schadeafhandeling in het dorp Drieborg in de gemeente Oldambt als gevolg van de getrokken grens (zie ook paragraaf 3.2.18 | van de decembercirculaire 2025). De getrokken grens, waar mogelijke schades als gevolg van de gaswinning worden afgehandeld, loopt 14 Kamerstukken II, 2024-2025, 36 740-VII, nr. 23 Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 38 dwars door het dorp Drieborg heen. Met een financiële bijdrage van in totaal € 4,3 miljoen draagt het Rijk bij aan een gelijkwaardige schadeafhandeling in het dorp Drieborg. Voor de periode 2026 tot en met 2029 ontvangt de gemeente Oldambt een jaarlijkse bijdrage van € 1,1 miljoen. 20. Wet betaalbare huur De Wet maximering huurprijsverhogingen gel | iberaliseerde huurovereenkomsten, stelt een maximum aan de jaarlijkse huurverhogingen voor geliberaliseerde huurovereenkomsten . Gemeenten hebben sinds 1 juli 2024 handhavende bevoegdheden ten aanzien van verhuurders die zich niet aan deze maximering houden. De Wet maximering huurprijsverhoging geliberaliseerde huurovereenkomsten loopt tot 1 mei 2029.
In 2024 en 2025 zijn er middelen uitgekeerd | voor de implementatie van de wet en de daaruit volgende toezicht- en handhavingskosten, | specifiek voor de jaren 2024 en 2025 (zie ook paragraaf 3.2.12 | van de decembercirculaire 2024 en paragraaf 3.2.19 | van de decembercirculaire 2025). In deze circulaire wordt een bijdrage verwerkt v | an in totaal € 3,4 miljoen voor de jaren 2026 tot en met 2029. Het gaat om een bedrag van € 1 | miljoen in 2026, | een bedrag van € 960.000 | in 2027, een bedrag van € | 1 miljoen in 2028 en een bedrag van € | 416.000 | in 2029. | De verdeling van dit budget vindt plaats op basis van de verdeelsleutel van de Wet betaalbare huur. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-20. 21. Koplopersprogramma Gebiedsgericht Beter Benutten Het beter benutten van bestaande gebouwen is een belangrijke oplossing voor het tegengaan van de woningnood. Om dit op grotere schaal mogelijk te maken kiest het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) voor een gebiedsgerichte aanpak. Tien gemeenten die ver zijn in de toepassing van beter benutten van de bestaande woningvoorraad, willen gezamenlijk beleid ontwikkelen voor een gebiedsgerichte aanpak, waar alle gemeenten in Nederland van kunnen leren. Het gaat om een totale bijdrage van € 1 miljoen in 2026.
De tien betrokken gemeenten ontvangen | elk een bijdrage van € 100.000. Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente is opgenomen in bijlage 3.2-21. 22. Schiphol Social Work De gemeente Haarlemmermeer ontvangt een bijdrage van € 793.462 in 2026 ten behoeve van de aanpak voor personen met verward/onbegrepen gedrag op Schiphol. De aanpak van sociale en veiligheidsproblematiek op Schiphol, veroorzaakt door mensen afkomstig uit heel Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 39 Nederland en de rest van de wereld, is van landelijk belang. D aarom wordt vanuit het Rijk eenmalig een bijdrage geleverd aan de financiering | van deze aanpak. 23. Centraal planningssysteem BRP-straten De gemeente Amsterdam ontvangt een eenmalige bijdrage van € 55 | 5.000 voor het implementeren van het centrale planningssysteem bij alle BRP-straatgemeenten. De huidige werkwijze van de BRP-straten voor de planning voor de inschrijving van asielzoekers en statushouders in de BRP zorgt namelijk voor hoge administratieve lasten, foutgevoeligheid en risico’s op het gebied van privacy en security. 24.
Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties Sinds 3 juli 2023 zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) opengesteld, waarmee veehouders hun bedrijfslocaties tegen subsidie kunnen beëindigen (zie ook paragraaf 3.2.11 | van de decembercirculaire 2025). Voor de decentralisatie- uitkering Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleinere sectoren) is voor beide fases € 348.000 beschikbaar gekomen. Voor de decentralisatie-uitkering Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus is in totaal € 205.000 beschikbaar gekomen. 24a. Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleine sectoren) Van 18 november 2024 tot en met 20 december 2024 was de Lbv | kleinere sectoren opengesteld, waarmee ook | veehouders in kleinere sectoren hun bedrijfslocaties tegen subsidie kunnen beëindigen (zie ook paragraaf 3.2.11b | van de decembercirculaire 2025). Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleine sectoren) fase 1 De bijdrage voor fase 1 wordt beschikbaar gesteld op basis van door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) in de periode van 16 september 2025 tot en met 26 januari 2026 verleende (positieve) beschikkingen.
De kadastrale ligging van de bedrijfslocatie waarop deze (positieve) beschikking betrekking heeft, bepaalt naar welke gemeente de bijdrage wordt uitgekeerd (€ 7.000 per locatie inclusief bijdrage aan het BTW- compensatiefonds). Voor fase 1 van deze decentralisatie- uitkering is nu een bedrag van € 13.000 exclusief bijdrage aan het BTW-compensatiefonds beschikbaar. Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus (kleine sectoren) fase 2 De bijdrage voor fase 2 wordt beschikbaar gesteld op basis van door de RVO in de periode van 16 september 2025 tot en met 26 januari 2026 geregistreerde ondertekende overeenkomsten tot beëindiging van de veehouderijlocatie. De kadastrale ligging van de bedrijfslocatie waarop deze overeenkomst betrekking heeft, bepaalt naar welke gemeente de bijdrage wordt uitgekeerd (€ 20.000 per locatie inclusief bijdrage aan het Btw- compensatiefonds). Voor fase 2 van deze decentralisatie- uitkering is nu een bedrag van € 335.000 exclusief bijdrage aan het Btw-compensatiefonds beschikbaar. Meicirculaire gemeentefonds 2026 | 40 Een overzicht met de toekenning van de bedragen per gemeente en per fase is opgenomen in bijlage 3.2- 24a. 24b.