CConstaterende datVught
Koppel je AI →
Document · PDF

12. Landelijke Cliëntenraad - Over beschut werk - informatie voor raadsleden

Raadsvergadering 10 december 2026, gemeente VughtBij agendapunt: Categorie I-A Externen7.923 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Van: Info LCR <info@landelijkeclientenraad.nl> Verzonden: donderdag 12 november 2026 16:11 Aan: LCR, Communicatie <communicatie@landelijkeclientenraad.nl> Onderwerp: Over beschut werk: informatie voor raadsleden Geachte griffier, U treft hierbij twee documenten aan: een overzichtsdocument én een uitgebreid kennisdocument over beschut werk. Deze publicaties zijn bedoeld voor gemeenteraadsleden maar ook voor leden van cliëntenraden sociaal domein. Wij verzoeken u vriendelijk beide documenten door te geleiden naar de gemeenteraadsleden én ze zo mogelijk door te sturen naar de cliëntenraden. Wat achtergrond Meer dan 11.000 mensen in Nederland werken op een beschut werkplek. De mensen om wie het gaat, kunnen werken maar dat is alleen mogelijk op een beschermde en aangepaste werkplek. Denk aan mensen met een verstandelijke beperking, een lichamelijke beperking en/of mensen die te maken hebben met psychische kwetsbaarheid. Elke gemeente is verantwoordelijk voor het organiseren van beschut werk. Er is afgesproken - dat doet het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid jaarlijks - voor hoeveel werkplekken elke gemeente moet zorgen (taakstelling). Niet alle gemeenten houden zich aan die taakstelling: sommige doen meer, sommige doen (veel) minder. Over die laatste groep gemeenten gaat het vooral.

Wáárom ze minder werkplekken regelen dan ze horen te doen, heeft verschillende redenen. Die knelpunten heeft de Landelijke Cliëntenraad (LCR) in kaart gebracht. Er zijn tabellen opgenomen waaruit op te maken is hoe de eigen gemeente ervoor staat. Aandacht vragen Gemeente- en cliëntenraadsleden kunnen met dit overzicht beter aandacht vragen voor de noodzaak van beschut werkplekken en de behoeften van mensen die hiervoor in aanmerking komen. Wij denken zelf dat we behoorlijk volledig zijn geweest. Mochten er vragen zijn, dan horen we dat graag van u. Met vriendelijke groet, LCR-team Let op: Deze mail komt van buiten onze organisatie. Help mee om onze organisatie veilig te houden en denk na voordat je op een link klikt of een bijgevoegd bestand opent. Landelijk bureau +31 6 58 01 69 66 Bezuidenhoutseweg 60 2594 AW Den Haag landelijkeclientenraad.nl hetgaatovermij.org bereikbaar op werkdagen

Beschut werk in gemeenten Kennisdocument voor cliëntenraden en gemeenteraden Meer dan 5000 mensen op de wachtlijst November 2026 BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 2 Inleiding Gemeenten horen, volgens de wet, werk te regelen voor mensen die wel kunnen werken, maar een forse (arbeids)beperking hebben: beschut werk. Dat gaat in veel gevallen niet goed. Het is het doel van de Landelijke Cliënten- raad om aan cliënten- en gemeenteraadsleden informatie te geven zodat zij beter aandacht kunnen vragen bij gemeenten waar de taken niet of niet voldoende worden uitgevoerd. Het gaat dan niet alleen om het aantal mensen dat aan het werk wordt geholpen maar ook de kwaliteit van het werk en de ontwikkelingsmogelijkheden. Achtergrond Vanaf 2015 is de Wet op de sociale werkvoorziening (WSW) op slot gegaan. Wie volgens deze wet werkt, stroomt tot 2048 langzaam uit. In de Participatie- wet is in 2015 vastgelegd (artikel 10 b) dat voor mensen met een zwaardere beperking de regeling ‘beschut werk’ wordt gestart. Vanaf 2015 tot 2048 moet het aantal beschut werk-banen in Nederland groeien naar ongeveer 30.000: dat is een derde van het aantal mensen dat in 2015 in de WSW zat en nu langzaam uitstroomt. Beschut werk kent een andere doelgroep dan de WSW.

Beschut werk is bedoeld voor mensen, die zoveel begeleiding nodig hebben dat een werkgever die niet zo maar kan bieden (zie: Memorie van Toelichting Participatiewet) De mensen die hieronder vallen, kunnen wel werken maar hebben allerlei aanpassingen nodig. Denk aan een aangepaste werk- omgeving, geschikte begeleiding, werktijden en taken die zijn afgestemd op de persoon. Gemeenten nemen deze opdracht serieus, maar niet overal is het even goed geregeld. Beschut werk heeft ook een andere doelgroep dan de Banenafspraak. Dat zijn de mensen met een arbeidsbeperking die (vooral) bij reguliere werk- Deel 1. Basisinformatie over Beschut werk gevers een werkplek moeten vinden. Zij staan in het doelgroepenregister bij het UWV. Mensen met een indicatie beschut werk staan niet in dat doelgroepenregister. Keuring Omdat de doelgroep anders is, is de keuring voor beschut werk scherper dan de keuring voorheen voor de WSW. Het betekent dat een veel kleinere groep een indicatie krijgt dan vóór 2015. De beperkingen die zij hebben, zijn ook ingewikkelder. Groeien Het aantal beschut werk-banen dat in Nederland wordt gerealiseerd groeit langzaam, maar de verschillen tussen gemeenten en arbeidsregio’s zijn nog steeds groot. Er zijn gemeenten en arbeidsregio’s die achterblijven en er zijn regio’s die meer realiseren dan ze wettelijk moeten.

Het aantal mensen dat een indicatie heeft en op een werkplek wacht stijgt harder dan het aantal baankansen. Er staan momenteel zo’n 5.000 mensen op de wachtlijsten. Hoe komt dat en wat kan eraan worden gedaan? Daar gaan we verder op in. Het belang van werk Werk is belangrijk voor het gevoel van eigenwaarde, het inkomen, het ontwikkelen van de eigen talenten en het sociale netwerk. Vooral mensen die dit niet op eigen kracht kunnen vinden, hechten er vaak nog meer waarde aan. Velen van hen hebben al jong allerlei hindernissen moeten overwinnen. Zij komen nog altijd belemmeringen tegen. Daarom verdienen zij steun en aandacht. BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 3 Freddy (57 jaar) Freddy heeft bij zijn geboorte een hersenbloeding gehad, waardoor hij rechts deels verlamd is. Hij kan wel lopen, maar zijn enkel en pols maken de fijne motoriek heel lastig. Zijn hele leven ervaart hij beperkingen om goed mee te kunnen doen. Via stages kwam hij in 2000 aan het werk bij de Diamantgroep in Tilburg. Hij heeft daar ruim 13 jaar met veel plezier gewerkt, met een werkweek van 28-32 uur. Toen hij zijn vrouw leerde kennen, verhuisde hij in 2011 naar Veghel (nu Meijerijstad). Daar onderzocht hij of hij bij het SW bedrijf IBN aan de slag kon. Dat kon, eerst via detachering vanuit de Diamantgroep, later via een tijdelijk contract tot 2017.

Maar na een jaar werd zijn contract niet verlengd. In 2021 kwam daar de pech nog bij dat hij zijn heup brak, gevolgd door operaties en verminderde mobiliteit. Freddy heeft het grootste deel van zijn leven gewerkt bij de Diamantgroep in Tilburg, na zijn opleidingen in de administratieve sector. Hij vindt werk belangrijk en prettig. Hij haalt er voldoening uit, heeft contacten met ande- ren en levert ook nog een bijdrage aan de maatschappij. Door zijn verminderde mobiliteit kreeg hij in 2021 een indicatie beschut werk. Al vijf jaar lang heeft hij geen werk gekregen van de gemeente. Freddy vindt niets doen verschrikkelijk. Daarom doet hij nu vrijwilligerswerk bij de organi- satie waar zijn vrouw werkt. Hij begeleidt verstandelijk gehandicapte jongens. Dat geeft hem deels voldoening, maar hij wil weer echt aan het werk om zo ook zijn geld te verdienen. De gemeente Meijerijstad heeft in 2026 als wettelijke taakstelling 91 beschutte werkplekken. Als die nog niet allemaal bezet zijn heeft Freddy recht op een werkplek. De gemeente is daar verantwoordelijk voor.

BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 4 De wettelijke taak van de gemeente Jaarlijks, in januari, publiceert het ministerie het aantal beschut werk- plekken dat elke gemeente dat jaar moet realiseren. Dat is de taakstelling. De gemeenten zijn dit verplicht voor mensen die een beschut werk-indicatie hebben. Als in een gemeente méér mensen met een indicatie zijn dan de taakstelling, kan de gemeente die mensen op een wachtlijst zetten. In bijlage 1 is de taakstelling voor elke gemeente voor het jaar 2026 opgenomen. Vraag de wethouder wat de taakstelling is van het aantal beschut werkplekken voor 2026 en hoe het staat met de realisatie. Helaas is niet precies te achterhalen hoeveel werkplekken elke gemeente realiseert. Daarom is het belangrijk hiernaar te vragen. De cijfers van het CBS zijn niet betrouwbaar gebleken voor kleine en middelgrote gemeenten. UWV geeft de cijfers alleen per arbeidsregio. Voor het jaar 2024 is het aantal banen dat in de arbeidsregio’s is gereali- seerd vergeleken met de taakstelling (zie tabel 1). Ligt een gemeente in een regio die de taakstelling niet haalt, dan is er alle reden om bij de wethouder navraag te doen. De kans is groot dat die gemeente te weinig doet aan het realiseren van beschut werk.

Bij tabel 1 (zie pagina 6 en 7) Er zijn grote verschillen per regio: er zijn regio’s die soms opvallend achter- lopen, maar er zijn ook regio’s die voor méér beschut werkplekken zorgen dan hun wettelijke taakstelling. Tot op heden merken de gemeenten daar financieel niets van. Dat gaat per 2028 veranderen. Gemeenten die voorop lopen krijgen meer geld, gemeenten die minder presteren krijgen ook minder geld. In tabel 1 staan de regio’s die de taakstelling nog niet hebben gehaald in het rood. Er zijn vier regio’s die nog heel weinig hebben bereikt. Dan gaat het over minder dan 50 procent. Dit zijn Helmond-De Peel, Midden- Gelderland, Amersfoort en het Rijk van Nijmegen. Vraag of er een wachtlijst is van mensen met een indicatie beschut werk die nog wachten op werk en wat de plannen zijn voor deze groep (zie voorbeeld Emmen vanaf pagina 12).

TABEL 1: Taakstelling aantal werkplekken beschut werk per gemeente voor 2026 Arbeidsregio’s | Taakstelling 2024 | Aantal banen 2024 | % realisatie | Wachtlijst 2024 01. | GRONINGEN | 536 | 783 | 146% | 358 06. FLEVOLAND | 210 | 324 | 154% | 157 02. | FRIESLAND | 320 | 480 | 150% | 247 24. | GORINCHEM e.o. | 73 | 106 | 145% | 35 29. | ZEELAND | 242 | 342 | 141% | 151 05. | REGIO ZWOLLE | 332 | 416 | 125% | 166 09. TWENTE | 410 | 508 | 124% | 199 30. | MIDDEN-BRABANT | 292 | 363 | 124% | 149 22. | RIJNMOND | 760 | 925 | 122% | 412 28. | WEST-BRABANT | 450 | 546 | 121% | 228 03. | NOORD-HOLLAND (NRD.) | 468 | 558 | 119% | 244 20. | HAAGLANDEN | 469 | 556 | 118% | 199 12. | GOOI EN VECHTSTREEK | 70 | 82 | 117% | 36 13. | HOLLAND RIJNLAND | 315 | 356 | 113% | 154 19. | MIDDEN HOLLAND | 144 | 154 | 107% | 77 23. | RIVIERENLAND | 162 | 172 | 106% | 65 vervolg zie volgende pagina 5 Arbeidsregio’s | Taakstelling 2024 | Aantal banen 2024 | % realisatie | Wachtlijst 2024 18. | ZUID-HOLLAND CENTRAAL | 161 | 157 | 97%57 27. | NOORD-OOST BRABANT | 600 | 565 | 94%300 31. | NOORD-LIMBURG | 167 | 152 | 91%91 08. | ZUID KENNEMERLAND/IJMOND | 261 | 224 | 86%93 11. | VELUWE/STEDENDRIEHOEK | 439 | 356 | 81%135 04. DRENTHE | 196 | 155 79%86 26. | DRECHTSTEDEN | 204 | 155 | 76%86 34. MIDDEN-LIMBURG | 169 | 129 | 76%72 07. | ZAANSTREEK/WATERLAND | 220 | 166 | 75%79 14.

| MIDDEN-UTRECHT | 362 | 268 | 74%96 33. | ZUID-OOST BRABANT | 331 | 245 | 74%0 10. | GROOT AMSTERDAM | 726 | 499 | 69%297 17. | ACHTERHOEK | 185 | 127 | 69%52 16. | FOOD VALLEY | 162 | 108 | 67%62 35. | ZUID-LIMBURG | 331 | 197 | 59%144 32. | HELMOND-DE PEEL | 212 | 106 | 50%90 21. | MIDDEN-GELDERLAND | 395 | 132 | 33%93 15. | AMERSFOORT | 119 | 30 | 25%32 25. | RIJK VAN NIJMEGEN | 272 | 69 | 25%68 TOTAAL | 10927 10.511 96% 4810 6 BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 7 De uitvoering Veel gemeenten geven de taak voor het realiseren van beschut werkplekken aan een Sociaal Werk-bedrijf (SW-bedrijf) ofwel het Ontwikkelbedrijf. Het is logisch dat het Ontwikkelbedrijf daar een taak in heeft. Toch wordt on- geveer 15 procent van de mensen met extra begeleiding(sgeld) extern geplaatst: bij ‘gewone’ werkgevers, stichtingen of sociale ondernemingen. Het Ontwikkelbedrijf kan hierin bemiddelen, bijvoorbeeld via detachering. Maar de gemeente blijft verantwoordelijk. Als bij een gemeente in het verleden het Ontwikkelbedrijf (dat WSW’ers plaatste) is opgeheven of failliet gegaan, dan hebben gemeenten een extra moeilijke taak. Bij hen ontbreekt namelijk een structuur om de beschut werkplekken te regelen. Raadsleden zouden informatie moeten krijgen over de functie van het (regionaal) Ontwikkelbedrijf voor beschut werk en de rol van reguliere (sociale) bedrijven.

De gemeente moet een verordening hebben over beschut werk: hoe willen ze deze taak uitvoeren? Sommige gemeenten regelen de uitvoering van beschut werk en ook de Banenafspraak via een regionaal samenwerkings- verband (of een regionaal Ontwikkelbedrijf). De democratische controle over regionale samenwerkingsverbanden laat soms te wensen over. De gemeenteraden en de cliëntenraden krijgen daar niet altijd voldoende informatie over. Bij de bespreking van de gemeentelijke begroting komt beschut werk als het goed is aan de orde of kun je het aan de orde stellen. Hier kun je ook vragen naar de informatie over regionale samenwerking. Aanvraag indicatie beschut werk Mensen kunnen zelf een keuring aanvragen bij UWV voor een indicatie beschut werk. De gemeente kan dat ook doen, bijvoorbeeld in samen- werking met de praktijkscholen en de vso-scholen (voor voortgezet speciaal onderwijs). UWV geeft na de keuring een advies aan de gemeente die de indicatie vaststelt. De gemeente mag alleen in zeer bijzondere gevallen van het advies van UWV afwijken, bijvoorbeeld omdat de keuring niet goed is verlopen. De laatste jaren valt het op dat in sommige arbeidsregio’s gemeenten vaker het advies van UWV niet opvolgen en de indicatie afwijzen. Dat is zorgelijk en het is nog niet duidelijk hoe dat komt. Vraag na of er afwijzingen zijn en zo ja, wat de redenen voor zijn die afwijzingen.

BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 8 Indicatie is binnen en dan? Als iemand een indicatie heeft dan moet de gemeente voor deze personen een werkplek verzorgen. Komen er meer indicaties dan de wettelijke taak- stelling, dan mag de gemeente mensen op een wachtlijst zetten. Op het moment dat het ministerie de taakstelling in de jaren daarna weer uitbreidt, zijn deze personen aan de beurt. Het is logisch dat gemeenten die hun taakstelling niet realiseren een langere wachtlijst hebben. Wordt iemand geplaatst bij een ‘gewone’ werkgever dan is het voor die werkgever handig om die persoon mee te laten tellen voor de Banen- afspraak. In het verleden verviel voor die werknemer op dat moment de indicatie beschut werk. Nu hoeft dat niet meer. Er is een eenvoudige terug- valmogelijkheid geregeld via Simpel Switchen (zie kader hieronder). Simpel Switchen Mensen die een arbeidsbeperking hebben, kunnen zelf een baan vinden. Voor wie wat meer hulp nodig heeft, zijn er dagbesteding, beschut werk en de Banenafspraak. Niet voor iedereen is meteen duidelijk wat de beste oplossing is. Dat leverde in het verleden wel eens problemen op als iemand bijvoorbeeld eerst bij beschut werk kwam, toch over moest stappen naar dagbesteding en na verloop van tijd terug kon naar beschut werk.

De Ontwikkelbedrijven hebben in een aantal gemeenten (Eindhoven, Rotterdam, Veenendaal en Weert) ervaring opgedaan met de over- gang van dagbesteding naar beschut werk en van beschut werk naar banenafspraak, en als het even niet lukt, weer terug. Dat heet Simpel Switchen. De verwachting is dat komende jaren steeds meer hulp komt bij deze overgangen. De overgangen worden nu nog belemmerd door de schotten wat betreft geldstromen. Financiën: De kosten en de baten voor de gemeente Het budget wat nodig is, wordt via een formule vanuit het gemeentefonds uitgekeerd. De gemeente heeft de beleidsvrijheid om dit budget te besteden aan wat de gemeente denkt dat goed is. Met andere woorden, als een gemeente de wettelijke taakstelling niet realiseert, mogen ze het overgebleven budget houden en anders inzetten. Er is nu nog geen sanctie of korting. Dat gaat veranderen. Het komt voor dat het gemeentebestuur niet precies weet hoeveel geld er eigenlijk voor beschut werk bestemd is. Vaak wordt gedacht dat beschut werk te duur is, maar daar is de laatste jaren veel aan verbeterd. Het geld voor beschut werk bestaat uit twee geldstromen: een bedrag voor begeleidingskosten en loonkostensubsidie via het BUIG-budget voor de beschut werkplekken van de taakstelling (BUIG: Gebundelde Uitkering Inkomensvoorzieningen Gemeenten.

Hier worden ook de uitkeringen voor de Participatiewet uit betaald.) Elke gemeente krijgt voor de taakstelling dat geld, of ze een plek hebben gerealiseerd of niet. Het totale bedrag voor begeleiding komt via het gemeentefonds en is in 2025 vastgesteld op 12.485 euro per werkplek per jaar. Vanaf 2025 krijgt elke gemeente per jaar 3000 euro per werkplek voor de administratiekosten (overhead). In totaal komt het bedrag zo op 15.485 euro per jaar per werkplek. Daar komt de loon- subsidie nog bij. Nogmaals: voor de gemeente zijn er op dit moment geen financiële gevolgen als er te weinig beschut werkplekken zijn gerealiseerd. Binnenkort worden de achterblijvende gemeenten financieel gekort. Om voor de gemeente inzichtelijk te maken wat de maatschappelijke kosten en baten zijn, heeft Cedris samen met SBCM (organisatie voor passend, betaald en duurzaam werk) een rapport uitgebracht: Maatschap- pelijke Kosten Baten Analyse. Hierin is ook een rekentool opgenomen om de directe kosten en baten in een gemeente te berekenen. Een van de conclusies is dat voor de mensen die een beschut werkplek hebben, er veel minder problemen zijn met gezondheid, schulden, depres- sies, criminaliteit of gedragsproblemen. Het persoonlijk geluk van mensen zelf én hun naasten is hierbij niet in geld uitgedrukt.

Dit rapport is voor de gemeenteraad van Emmen aanleiding geweest om via een unaniem aangenomen motie zo’n Maatschappelijke Kosten Baten Analyse voor de gemeente Emmen te maken. De gemeente is na deze uitkomsten een inhaalslag gaan maken om voor de 77 mensen op de wachtlijst een werkplek te zoeken. (uitgebreide beschrijving hiervan: zie pagina 12 deel 2) Toekomstige verbeteringen: verbeteragenda beschut werk | • De loonkostensubsidie wordt vanaf 2028 voor iedereen vastgesteld op 68 Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft een | procent van het minimumloon. Per jaar is dat bij een 31-urige werkweek ‘Verbeteragenda beschut werk’ gepubliceerd. Hierin staan de punten | ruim 16.000 euro. Dat bedrag krijgt de gemeente alléén als een werkplek opgenomen om beschut werk te verbeteren. Daarnaast is er een wijziging | ook echt is gerealiseerd in het jaar ervóór (voor 2028 is dat dus 2027). van de financiering in de maak. Het ministerie wil de verdeling beter laten | Gemeenten die wél een werkplek regelen ontvangen dan inclusief de aansluiten bij de inzet van gemeenten en de behoefte aan beschut werk. De | begeleidingskosten 31.500 euro per jaar (prijspeil 2026). De loonwaarde- wijziging wordt stapsgewijs ingevoerd.

Vanaf 2027 worden de taakstelling en | meting - die de productiviteit meet en op basis waarvan het percentage de budgetten voor begeleiding van beschut werk anders verdeeld. | loonkostensubsidie wordt vastgesteld - is tot 2028 nog verplicht en wordt Sinds 2015 gebeurt dit op basis van historische gegevens zoals hoeveel | dus vanaf 2028 afgeschaft. Zowel de bureaucratie als de stress voor de Wajongers er voorheen in een gemeente of arbeidsregio woonden. Dat blijkt | werknemers, komt daarmee te vervallen. in de praktijk niet passend te zijn. Maar de achterstanden binnen de huidige verdeling moeten in ieder geval worden weggewerkt. | Let op: Een deel van de financiering wordt vanaf 2027 gekoppeld aan het realiseren van beschut werkplekken. De budgettaire wijzigingen • Straks krijgen gemeenten 70 procent van de taakstelling en het budget op | zijn gunstig voor de gemeenten met een actief beleid. Achterblijvende basis van het aantal beschut werkplekken dat werkelijk is gerealiseerd. De | gemeenten krijgen te maken met financiële kortingen. overige 30 procent wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners met een positief advies beschut werk van het UWV (indicaties).

| • De aanvraagprocedure wordt vereenvoudigd in 2027 en het werkaanbod In 2027 wordt een derde van het budget op deze manier verdeeld, in 2028 | van Ontwikkelbedrijven wordt ruimer/diverser, ook (via detachering) bij twee derde en in 2029 is de nieuwe budgetverdeling volledig. | werkgevers. 9 BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 10 De kwaliteit van de arbeid Ongeveer tachtig procent van de mensen die een indicatie voor beschut werk krijgt, heeft een verstandelijke beperking. Anderen hebben vaak een complexere lichamelijke beperking of heeft te maken met psychische kwetsbaarheid. Vooral de laatste groep heeft vaak bijzondere begeleiding nodig of aanpassing van de werkplek (bijvoorbeeld bij autisme). Met zo’n diversiteit aan beperkingen is het belangrijk om te zoeken naar een werkplek die goed bij de persoon past. Ontwikkeling, scholing en mogelijk- heden om te groeien horen daar ook bij. Dat betekent dat er per persoon een ontwikkelplan wordt opgesteld. Jaarlijks moet bekeken worden of dit ontwikkelplan bijstelling nodig heeft en welke groeikansen iemand heeft.

Een ander onderdeel kan zijn dat de werkplek kritisch tegen het licht wordt gehouden: is die wel passend en zo niet moet er dan naar een andere functie worden gezocht? Vraag of (gecertificeerde) jobcoaches of re-integratiemedewerkers worden ingezet bij het zoeken naar werk, begeleiding tijdens het werk en advisering werkgevers. Onderzoek naar belang van werk en groeikansen De eerste stap is natuurlijk dat mensen met een indicatie beschut werk een baan krijgen. Maar even belangrijk is dat het werk passend is. Daarnaast is het van belang dat de werknemer blij is met het werk en er voldoening uit haalt. Een derde punt is: hoe kan iemand zich ontwikkelen op een manier die bij de persoon past? Wat kan de gemeente doen om dat te bevorderen? Weinig Ontwikkelbedrijven onderzoeken systematisch het welbevinden van hun werknemers. Vraag of er voldoende aandacht is voor ontwikkeling, scholings- mogelijkheden, persoonlijke groei en welbevinden. App: Sociaal Impact Beloond Er is veel onderzoek gedaan naar de kansen en knelpunten bij werk voor mensen met een beperking. Leni Beukema, tot voor kort lector Human Resources van de Hanze Hogeschool in Groningen, heeft samen met andere onderzoekers en studenten meerdere onderzoeken gedaan. Daarin kwamen de belangrijkste randvoorwaarden voor een succesvol matchingstraject aan bod.

Zij hebben ook een methode ontwikkeld om het welbevinden en de ontwikkeling van mensen met een arbeidsbeperking te meten en te volgen. De methode om te onderzoeken hoe het met de werknemer gaat, heeft geresulteerd in een app. De werking van de app staat omschreven in de publicatie Social Impact Beloond (Hanzehogeschool, 2021). De app is gericht op de doelgroep en geeft voor de werknemer en de werkgever inzicht in de ontwikkeling van het welbevinden. Het voordeel: de app is zeer eenvoudig in gebruik. De werknemer kan op de korte, helder geformuleerde stellingen met 5 verschillende smileys aangeven of de stelling op haar/hem van toepassing is. Bijvoorbeeld: ik kan mijn werk goed aan. Het antwoord kan zijn van een sombere smiley tot een blij lachende. De stellingen gaan over verschillende onderwerpen rond werk. Als dat gewenst is, kunnen er ook vragen over de leefomgeving worden toegevoegd. Wie alle antwoorden heeft gegeven, kan met een druk op de knop zien wat de stand van zaken is. Bij een volgende meting zijn dan de verschillen (voor- of achteruitgang) direct zichtbaar. Een jaarlijkse herhaling kan de ontwikkeling zo eenvoudig laten zien. De app wordt beheerd door Servantes. Dit bedrijf maakt de resultaten anoniem en monitort de gegevens. Er zijn nog geen conclusies bekend van het analyseren van de gegevens.

BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 11 Conclusies over succesfactoren De verschillende onderzoeken naar de succesfactoren bij matching en behoud van werk hebben geleid tot de volgende conclusies: • Vroegtijdig overleg met het speciaal onderwijs en blijvende betrokkenheid van schoolmentoren bij de (toekomstige) werknemer kan voorkomen dat er een verkeerde matching en/of periodes van werkeloosheid na school ontstaan. Wettelijk is geregeld dat scholen drie jaar na de schoolverlating betrokken moeten blijven. • Het inzetten van gecertificeerde jobcoaches als intermediairs, die de regionale arbeidsmarkt/welwillende werkgevers goed kennen, bevordert succesvolle plaatsing. Bij de landelijke organisatie COMBO kan advies worden gevraagd. • Het belang van intermediairs geldt ook voor de integratie-medewerkers van het Ontwikkelbedrijf, die de plaatsing/detachering bij reguliere werk- gevers verzorgen. • Eén werkbegeleider gedurende langere tijd zorgt voor rust en kans op ontwikkeling. Let op: Onderzoek of de gemeente vroegtijdig overlegt met het speciaal onderwijs en schoolmentoren over passend werk en soepele overgang van school naar werk, en rekening houdt met andere succesfactoren Genoeg te vragen Wat zijn de belangrijkste vragen aan de gemeente en op welk moment kun je de vragen inbrengen.

Aan de wethouder Als je weet wat de wettelijke taakstelling van de gemeente is (zie bijlage 1) kunnen leden van de gemeenteraad de wethouder bevragen. Het is tenslotte de taak van de gemeenteraad om het de college te controleren. Ook bij de begrotingsbehandeling kun je vragen naar de stand van zaken rond beschut werk. Let op: De hoofdpunten waarop je als raadslid mag verwachten geïnformeerd te worden om het college te controleren zijn: • Realisatie van de taakstelling beschut werk van de gemeente. • De manier van uitvoering, de rol van het Ontwikkel(of SW-)bedrijf en de regionale samenwerking. • De omvang van de wachtlijst en hoe dat wordt aangepakt. • De samenwerking met het speciaal onderwijs en praktijkscholen over de overgang school-werk. • De tools die de gemeente inzet om ontwikkeling, arbeidsomstandigheden en welbevinden te bevorderen. Conclusie Beschut werk is er voor mensen die door hun beperking anders niet aan het werk komen. Het beleid, de landelijke verdeling en de financieringssystema- tiek zijn er (mede) de oorzaak van dat veel mensen niet worden geholpen aan passend werk. Daardoor is er landelijk nog een wachtlijst van ruim 5000 indicaties. Van de wettelijke taak (iets anders dan de indicaties) is 96 procent gerealiseerd. Belangenorganisatie Cedris heeft bij de Rijksoverheid aangegeven dat de verdeelsleutel beter moet.

Het aantal indicaties moet als uitgangspunt worden genomen. En de financiering zou gekoppeld moeten zijn aan het aantal beschut werkplekken dat een gemeente heeft gerealiseerd. De komende jaren worden daar stappen in gezet, zodat achterblijvende gemeenten alle reden hebben om een inhaalslag te maken. BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 12 Voorbeeld 1 Emmen: actief mensen aan het werk zetten Emmen is een mooi voorbeeld van een gemeente die probeert om alle mensen met behoefte aan passend werk een werkplek te bieden. Na het sluiten van de WSW heeft wethouder Raymond Wanders bewust de infra- structuur van het SW bedrijf behouden en verbeterd. De nieuwe mensen die vanaf 2015 via beschut werk instroomden hadden door de strengere keuring een zwaardere problematiek en dat vergde aanpassing en meer inzet. De taakstelling beschut werk werd uitgevoerd. Ondanks dit kreeg de gemeente een wachtlijst met 77 mensen met een indicatie. De wethouder heeft daar- om, na een unaniem aangenomen motie van de gemeenteraad, een onderzoek gedaan naar de financiële kosten en baten met de rekentool van Cedris en SBCM. Daarna is een inhaalproject in de begroting opgenomen en gestart. De taakstelling van Emmen is 89. Nu zijn 98 personen aan het werk en daarbovenop heeft de gemeente nu 43 mensen vanaf de wachtlijst in dienst genomen. Een paar mensen wachten nog op een dienstverband.

Wethouder Wanders: ‘Besteed het geld voor beschut werk niet aan lanta- renpalen. Doe gewoon wat nodig is.’ Dat heeft hij ook in zijn arbeidsregio bepleit. Deel 2. Inspirerende ervaringen vanuit de praktijk Draagvlak Wethouder Wanders is zeer betrokken. Samen met Menso, het leerwerk- bedrijf, organiseert hij regelmatig informatieavonden voor raadsleden en inwoners. Hierdoor is er draagvlak, zodat het belang van beschut werk en de Banenafspraak zichtbaar blijft. Op 1 mei 2025 hebben de eerste 39 mensen van de wachtlijst een contract gekregen. De wethouder zag met veel plezier dat er meer dan 150 mensen in de zaal zaten: vrienden en familie waren even trots als de mensen zelf. De wethouder wil bevorderen dat mensen een stap kunnen zetten in hun ontwikkeling, het is tenslotte een ontwikkelbedrijf. Hij is bezig om Menso en Emco (het werkontwikkelbedrijf) samen te voegen, zodat een soepele overgang mogelijk is. Wanders: ‘Ik hoorde laatst van een mevrouw die voor het eerst in haar 55-jarig bestaan een beroepsopleiding had gevolgd. Na jaren persoonlijke problemen en verkeerde begeleiding kreeg ze die kans en is nu volop werkzaam in de zorg. Dat is toch prachtig?’ Er wordt voor iedereen een ontwikkelplan opgesteld.

Dit voorbeeld roept de vraag op: wil de gemeenteraad een Maat- schappelijke Kosten en Baten Analyse laten uitvoeren (van Cedris en SBCM)? Kan de betrokkenheid en het draagvlak van de gemeenteraad worden versterkt door het organiseren van werkbezoeken en/of informatieavonden. BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 13 Nina en Jelte Nina en Jelte werken allebei in Emmen bij de afdeling Groen van Emco, in een team van 6 à 7 mensen. Ze hebben allebei eerst elders gewerkt, maar waren daar vastgelopen. Nina is via een stage (2019) in 2020 komen werken bij Emco. Eerst werkte ze ‘binnen’ maar dat vond ze saai. In 2023 is ze naar de afdeling Groen gegaan. Jelte heeft eerst gewerkt bij een regulier hoveniersbedrijf, maar door zijn concentratieproblemen en stress was dat voor hem veel te druk. Nu werkt hij sinds februari 2024 bij de afdeling Groen en heeft inmiddels een vast contract. Hier is hij heel blij mee want het geeft hem rust. Dat geldt ook voor Nina. Elk team van de afdeling Groen is verantwoordelijk voor het groenbeheer van een deel van de gemeente Emmen. Ze schoffelen, bosmaaien, wieden onkruid enzovoorts. Het is leuk werk en ze hebben goede contacten met hun collega’s. Zo nu en dan worden er sociale activiteiten georganiseerd, zoals een etentje. Er is een schaftwagen, zeg maar een mobiele kantine, waarin ze kunnen pauzeren, en schuilen voor de regen.

Nina en Jelte krijgen de nodige cursussen voor hun werk, zoals bijvoorbeeld omgaan met technisch gereedschap. Ze willen ook graag het trekkersbewijs halen, maar Nina moet dan wel eerst haar gewone rijbewijs halen. Nina heeft zich opgegeven voor de Groenopleiding en misschien wil zij daarna nog meer. Zij krijgen gesprekken over hoe het gaat en welke scholingsmogelijk- heden er zijn, maar hierop staat geen druk. Ze vinden dat ze zich hierdoor beter kunnen ontwikkelen. Ze gaan allebei met veel plezier naar hun werk. Er is rust en structuur, en het vast contract geeft lange termijnzekerheid. Zo kunnen zij toekomstplannen maken. Het team is leuk en voorman Arend heel goed. Hij werkt al 25 jaar bij Emco en zorgt voor rust en aandacht en leert ze samenwerken. Ze geven hun werk op een schaal van tien een 8-9.

BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 14 Voorbeeld 2 Sociale ondernemingen The Colour Kitchen is een voorbeeld van een sociale onderneming die veel mensen aan de slag heeft met een indicatie beschut werk. In de afgelopen 15 jaar heeft The Colour Kitchen meer dan 1.100 mensen opgeleid en geplaatst in horecabedrijven. Voor velen van hen heeft dat geleid tot duurzame banen. Daar waren ook mensen bij met een beschut werkindicatie. Zelfs ook men- sen uit de dagbesteding. Samen met de stichting Reinaerde heeft Bartel Geleijnse een aantal horeca- bedrijven opgericht, waar mensen met een beperking leren, ontwikkelen en werken. We spraken met hem over de kansen en de randvoorwaarden. In restaurant ‘de Hoge Weide’ is The Colour Kitchen op 1 januari 2026 een samenwerking met Reinaerde gestart. ‘Natuurlijk is er een groep die gebaat is bij eenvoudig en prikkelarm werk, maar veel meer mensen hebben verschillende potenties’, zegt Geleijnse. ‘Elk mens heeft er recht op gezien te worden en een plek te krijgen waar hij/zij gewaardeerd wordt. Dat vraagt een andere manier van kijken, zoeken naar de juiste plek voor de juiste persoon. Denny met autisme bijvoorbeeld is steengoed in werk met duidelijke instructies en daar moeten wij dus voor zorgen. Een ander is gebaat bij aangepaste werktijden. Wij passen onze (leer)bedrijven daaraan aan.

Zo hebben we bijvoorbeeld meer baat bij een combinatie van zalenverhuur, (bedrijfs)catering en restaurant. Dan zijn er voldoende verschillende taken om functies te maken die passen bij degene die we voor ons hebben. Zo voelen de mensen zich gezien, gewaardeerd en kunnen ze groeien. Ik ben voor kleinschalige projecten van onderop, met voldoende tijd en aandacht van de werkgever, samen met persoonlijke begeleiders van de mensen om wie het gaat.’ Het belangrijkste waarvoor een gemeente moet zorgen is het omvormen van de SW bedrijven tot sociale ontwikkelbedrijven. Zij kunnen dan sociale werkgevers faciliteren om passend werk te vinden.’ Hij legt uit waar de samenwerking met The Colour Kitchen vandaan komt: ‘Reinaerde is een instelling die mensen met een beperking begeleidt bij wonen en werken.. Het restaurant had exploitatieproblemen en Reinaerde wilde toch werk blijven maken voor hun cliënten. Dan komt onze expertise van inclusieve functiecreatie om de hoek kijken. Proberen, fouten maken, vallen en opstaan, maar wel met een lange termijn doel. Niet alleen wij maar ook een sociaal ontwikkelbedrijf kan bij zo’n opzet helpen: door werk- gevers en werknemers te coachen bij het maken/vinden van een goed takenpakket en leertraject. We moeten ook als vangnet functioneren als er voor een persoon of groep een kink in de kabel komt.

Geen draaideur- constructies meer, daarom is zo’n vangnetfunctie ook zo belangrijk. Wij werken met investeringsgelden van gemeenten, UWV en andere potjes. De markt betaalt voor bijna de helft mee. De no-riskpolis helpt werkgevers over de brug. Geld voor goeie coaching is ook belangrijk.’ Gemeenten moeten overigens niet vergeten dat zij ook zelf werkgever zijn, zegt Geleijnse. ‘Onze aanpak is heel bruikbaar bij de gemeente als bedrijf, als de gemeente de juiste, positieve instelling heeft. Ook met de mede- werkers van de gemeente die mensen naar werk begeleiden willen we graag onze ervaringen en aanpak delen’, aldus Bartel Geleijnse. ‘Wie heeft er ooit bedacht dat er grote gebouwen nodig zijn aan de rand van een industrieterrein om mensen met een beperking aan het werk te zetten? Heus, er is werk nodig dat repetitief en prikkelarm is, maar er is zoveel meer mogelijk. Bovendien moeten we de mensen met bijzonder- heden niet uit de maatschappij weghalen. We moeten weer begrijpen dat wij ons moeten aanpassen aan elkaar.

We moeten anders leren kijken.’ Heeft de gemeente samenwerking met sociale ondernemingen, al of niet via het Ontwikkelbedrijf? BIJLAGE 1: Taakstelling aantal werkplekken beschut werk per gemeente voor 2026 Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio Regio Groningen | 646 | Hoogeveen | 55 | Tubbergen | 6 | Nieuwegein | 41 Aa en Hunze | 11 | Midden-Drenthe | 20 | Twenterland | 27 | Oudewater | 2 Assen | 75 | Wierden | 6 | Stichtse Vecht | 30 Eemsdelta | 54 | Regio Zwolle | 386 | Utrecht | 183 Stad Groningen | 205 | Dalfsen | 11 Groot-Amsterdam | 836 | Utr. Heuvelrug | 16 Midden-Groningen | 55 | Elburg | 21 | Aalsmeer | 10 | Wijk b Duurstede | 10 Noorderveld | 13 | Hardenberg | 44 | Amstelveen | 40 | Woerden | 23 Oldambt | 43 | Hattem | 5 | Amsterdam | 680 | Zeist | 51 Pekela | 16 | Kampen | 30 | De Ronde Venen | 15 Stadskanaal | 56 | Meppel | 27 | Diemen | 16 Regio Amersfoort | 132 Tynaarlo | 19 | Nunspeet | 20 | Haarlemmermeer | 58 | Amersfoort | 87 Veendam | 41 | Oldebroek | 15 | Ouder-Amstel | 3 | Baarn | 6 Westerkwartier | 35 | Olst-Wije | 10 | Uithoorn | 14 | Bunschoten | 5 Westerwolde | 23 | Ommen | 12 | Leusden | 6 Raalte | 17 | Veluwe/Drie Steden | 507 | Nijkerk | 18 Regio Friesland | 472 | Staphorst | 8 | Apeldoorn | 133 | Soest | 14 Achtkarspelen | 15 | Steenwijkerland | 29 | Brummen | 14 | Woudenberg | 2 Ameland | 1 | Westerveld | 11 | Deventer |

148 Dantumradiel | 10 | Zwartwaterland | 15 | Epe | 20 Food Valley | 222 De Fryske Marren | 15 | Zwolle | 111 | Ermelo | 22 | Barneveld | 20 Harlingen | 11 | Harderwijk | 34 | Ede | 90 Heerenveen | 20 | Regio Flevoland | 241 | Heerde | 13 | Renkum | 28 Leeuwarden | 97 | Almere | 139 | Lochem | 13 | Renswoude | 3 Nord-East Fryslan | 24 | Dronten | 16 | Putten | 11 | Rhenen | 7 Opsterland | 17 | Lelystad | 61 | Voorst | 14 | Scherpenzeel | 4 Ooststellingerwerf | 114 | Noordoospolder | 20 | Zeewolde | 8 | Veenendaal | 44 Sud-West Fryslan | 37 | Urk | 5 | Zutphen | 77 | Wageningen | 26 Smallingerland | 55 15 Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio Terschelling | 1 Regio ZAANSTREEK | 253 GOOI&VECHTSTR | 80 ACHTERHOEK199 Tytsjerkstradeel | 14 | Edam/Volendam | 13 | Blaricum | 1 | Aalten | 12 Vlieland | 1 | Landsmeer | 5 | Eemnes | 2 | Berkelland | 28 Waadhoeke | 25 | Oostzaan | 3 | Gooise Meren | 14 | Bronckhorst | 22 Weststellingerwerf | 15 | Purmerend | 82 | Hilversum | 39 | Doetinchem | 56 Waterland | 8 | Huizen | 16 | Montferland | 31 NOORD-HOLLAND | 539 | Wormerveer | 9 | Laren | 2 | Oost Gelre | 15 Alkmaar | 106 | Zaanstad | 133 | Wijdemeren | 6 | Oude IJsselstreek | 33 Bergen | 11 | Winterswijk | 17 Castricum | 15 | ZUID-KENNEMER-254 | HOLLAND-RIJNL370 LAND Den Helder | 78 | Beverwijk | 32 | Alphen ad Rijn | 78 ZUID-HOLLAND C.

| 184 Dijk en Waard | 67 | Bloemendaal | 7 | Hillegom | 17 | Lansingerland | 14 Drechterland | 8 | Haarlem | 112 | Kaag en Braassem | 9 | Leidschendam-Vb | 44 Enkhuizen | 16 | Heemskerk | 27 | Katwijk | 37 | Pijnacker-Nootdrp | 19 Heiloo | 18 | Heemstede | 11 | Leiden | 127 | Voorschoten | 11 Hollands Kroon | 27 | Velsen | 58 | Leiderdorp | 19 | Wassenaar | 8 Hoorn | 85 | Zandvoort | 7 | Lisse | 13 | Zoetermeer | 88 Koggenland | 11 | Nieuwkoop | 12 Medemblik | 28 | Regio TWENTE | 488 | Noordwijk | 24 MIDDEN HOLLAND | 167 Opmeer | 7 | Almelo | 111 | Oestgeest | 9 | Bodegraven-Rwijk | 13 Schagen | 26 | Borne | 11 | Teijlingen | 22 | Gouda | 100 Stedebroec | 16 | Dinkelland | 9 | Zoeterwoude | 3 | Krimpenerwaard | 29 Texel | 13 | Enschede | 148 | Waddinxveen | 25 Uitgeest | 7 | Haaksbergen | 14 MIDDEN-UTRECHT420 Hellendoorn | 17 | Bunnik | 3 HAAGLANDEN541 DRENTHE226 | Hengelo | 72 | De Bilt | 12 | Delft | 97 Borger-Odoorn | 23 | Hof van Twente | 14 | Houten | 19 | Den Haag | 354 Coevorden | 24 | Losser | 10 | IJsselstein | 21 | Midden-Delfland | 8 De Wolden | 8 | Oldenzaal | 26 | Lopik | 5 | Rijswijk | 36 Emmen | 96 | Rijssen-Holten | 17 | Montfoort | 4 | Westland | 46 16 Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio MIDDEN-GELDERL | 457DRECHT-STEDEN | 237 MIDDEN-BRABANT | 335 | Maasgouw | 9 Arnhem | 271 | Alblasserdam | 12 | Alphen-Chaam | 2 | Nederweert | 6

Doesburg | 10 | Dordrecht | 141 | Baarle-Nassau | 3 | Roerdalen | 14 Duiven | 17 | Hardinxveld-Giessed | 11 | Dongen | 11 | Roermond | 78 Lingewaard | 22 | Hendrik-Ido-Ambach | 12 | Gilze en Rijen | 11 | Weert | 44 Over Betuwe | 35 | Papendrecht | 17 | Goirle | 15 Rheden | 45 | Sliedrecht | 14 | Heusden | 28 ZUID-LIMBURG541 Rozendaal | 1 | Zwijndrecht | 30 | Hilvarenbeek | 4 | Beek | 7 Westervoort | 18 | Loon op Zand | 12 | Beekdalen | 17 Zevenaar | 38 | N-OOST BRABANT | 781 | Oisterwijk | 19 | Brunssum | 26 Bernheze | 27 | Tilburg | 199 | Eijsden-Malgraten | 20 Regio RIJNMOND | 878 | Boekel | 11 | Waalwijk | 31 | Gulpen-Wittem | 4 Albrandswaard | 22 | Den Bosch | 250 | Heerlen | 114 Barendrecht | 15 | Land v Cuijk(+Boxtel) | 97 NOORD-LIMBURG194 | Kerkrade | 51 Capelle a/d IJssel | 41 | Maashorst | 65 | Beesel | 9 | Landgraaf | 26 GoereeOverflakkee | 24 | Meijerijstad | 91 | Bergen | 14 | Maastricht | 150 Hoeksche Waard | 32 | Oss | 183 | Gennep | 20 | Meerssen | 12 Krimpen a/d IJssel | 14 | St Michielsgestel | 23 | Horst a/d Maas | 16 | Simpelveld | 6 Massluis | 23 | Vught | 34 | Peel en Maas | 20 | Sittard-Geleen | 77 Nissewaard | 49 | Venlo | 74 | Stein | 13 Ridderkerk | 22 | WEST BRABANT | 523 | Venray | 41 | Vaals | 5 Rotterdam | 478 | Altena | 37 | Valkenburg adGeul | 9 Schiedam | 57 | Bergen op Zoom | 57 HELMOND-de-PEEL245 | Voerendaal | 4 Vlaardingen | 53 | Breda | 135

| Asten | 9 Voorne aan Zee | 30 | Drimmelen | 9 | Deurne | 29 Zuidplas | 18 | Etten-Leur | 27 | Geldrop-Mierlo | 32 Geertruidenberg | 19 | Gemert-Bakel | 27 17 Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio | Gemeente/Regio Reg.RIVIERENLAND186 | Halderberg | 23 | Helmond | 130 Buren | 15 | Moerdijk | 20 | Laarbeek | 10 Culemborg | 23 | Oosterhout | 54 | Someren | 8 Maasdriel | 20 | Roosendaal | 78 Neder-Betuwe | 14 | Rucphen | 28 ZUID-O BRABANT | 384 Tiel | 62 | Steenbergen | 13 | Bergeijk | 12 West Betuwe | 27 | Woensdrecht | 14 | Best | 20 West Maas en Waal | 7 | Zundert | 9 | Bladel | 20 Zaltbommel | 18 | Eersel | 13 Regio ZEELAND | 279 | Eindhoven | 230 Regio GORINCHEM | 84 | Borsele | 10 | Heeze-Leende | 6 Gorinchem | 42 | Goes | 32 | Nuenen c.a | 13 Molenland | 13 | Hulst | 21 | Oirschot | 9 Vijfheerenlanden | 29 | Kapelle | 7 | Reusel-De Mierden | 9 Middelburg | 26 | Son en Breughel | 7 RIJK v NIJMEGEN | 312 | Noord-Beveland | 6 | Valkenswaard | 15 Berg en Dal | 23 | Schouwen-Duivenl.

| 26 | Veldhoven | 26 Beuningen | 16 | Sluis | 17 | Walre | 4 Druten | 11 | Terneuzen | 73 Heumen | 9 | Tholen | 14 MIDDEN-LIMBURG194 Mook en Middelaar | 4 | Veere | 5 | Cranendonck | 12 Nijmegen | 220 | Vlissingen | 30 | Echt-Susteren | 21 Wijchen | 29 | Reimswaal | 12 | Leudal | 10 LANDELIJK TOTAAL | 12.783 18 BIJLAGE 2: Wachtlijsten 2024 per arbeidsregio Arbeidsregio’s | Taakstelling 2024 | Aantal banen 2024 | indicaties dec 2024 | Wachtlijst 2024 | Afgew. Adv. 01. | GRONINGEN | 536 | 783 | 1141 | 358 | 2 06. FLEVOLAND | 210 | 324 | 481 | 157 | 19 02. | FRIESLAND | 320 | 480 | 727 | 247 | 12 24. | GORINCHEM e.o. | 73 | 106 | 141 | 35 | 3 29. | ZEELAND | 242 | 342 | 493 | 151 | 30 05. | REGIO ZWOLLE | 332 | 416 | 582 | 166 | 52 09. TWENTE | 410 | 508 | 707 | 199 | 21 30. | MIDDEN-BRABANT | 292 | 363 | 512 | 149 | 6 22. | RIJNMOND | 760 | 925 | 1337 | 412 | 42 28. | WEST-BRABANT | 450 | 546 | 774 | 228 | 36 03. | NOORD-HOLLAND (NRD.) | 468 | 558 | 802 | 244 | 66 20. | HAAGLANDEN | 469 | 556 | 755 | 199 | 50 12. | GOOI EN VECHTSTREEK | 70 | 82 | 118 | 36 | 6 13. | HOLLAND RIJNLAND | 315 | 356 | 510 | 154 | 36 19. | MIDDEN HOLLAND | 144 | 154 | 231 | 77 | 14 23. | RIVIERENLAND | 162 | 172 | 237 | 65 | 24 vervolg zie volgende pagina 19 Arbeidsregio’s | Taakstelling 2024 | Aantal banen 2024 | indicaties dec 2024 | Wachtlijst 2024 | Afgew. Adv. 18.

| ZUID-HOLLAND CENTRAAL | 161 | 157 | 214 | 57 | 20 27. | NOORD-OOST BRABANT | 600 | 565 | 865 | 300 | 70 31. | NOORD-LIMBURG | 167 | 152 | 243 | 91 | 16 08. | ZUID KENNEMERLD./IJMND. | 261 | 224 | 317 | 93 | 30 11. | VELUWE/STEDENDRIEHOEK | 439 | 356 | 491 | 135 | 87 04. DRENTHE | 196 | 155 | 241 | 86 | 3 26. | DRECHTSTEDEN | 204 | 155 | 241 | 86 | 3 34. MIDDEN-LIMBURG | 169 | 129 | 201 | 72 | 6 07. | ZAANSTREEK/WATERLAND | 220 | 166 | 245 | 79 | 17 14. | MIDDEN-UTRECHT | 362 | 268 | 364 | 96 | 17 33. | ZUID-OOST BRABANT | 331 | 245 | 245 | 0 | 185 10. | GROOT AMSTERDAM | 726 | 499 | 796 | 297 | 56 17. | ACHTERHOEK | 185 | 127 | 179 | 52 | 4 16. | FOOD VALLEY | 162 | 108 | 170 | 62 | 27 35. | ZUID-LIMBURG | 331 | 197 | 341 | 144 | 3 32. | HELMOND-DE PEEL | 212 | 106 | 196 | 90 | 5 21. | MIDDEN-GELDERLAND | 395 | 132 | 225 | 93 | 0 15. | AMERSFOORT | 119 | 30 | 62 | 32 | 5 25. | RIJK VAN NIJMEGEN | 272 | 69 | 137 | 68 | 11 TOTAAL | 10927 10.511 15.321 4810 984 20 BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 21 Taak LCR Het is taak van de Landelijke Cliëntenraad om gevraagd en ongevraagd te adviseren aan het landelijke bestuur en de uitvoeringsorganisaties in de sociale zekerheid. De LCR maakt gebruik van signalering om knelpunten op te halen en in beeld te brengen.

De methodiek van signalering berust vooral op een kwalitatieve analyse op grond van uitgebreide gesprekken die met uitvoerders, vrijwilligers én met de cliënten zelf worden gevoerd. De uitkomst is een nauw- keurige schets van de problematiek op een deelterrein van de sociale zekerheid. Colofon Voor vragen, kan contact worden opgenomen via: info@landelijkeclientenraad.nl Voor informatie kijk op: www.landelijkeclientenraad.nl Vormgeving: lawine.design November 2026 Beschut werk in één oogopslag Snel overzicht voor leden van gemeente- en cliëntenraden 7 september 2026

BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 2 Meer dan 11.000 mensen in Nederland werken op een beschut werkplek. De mensen om wie het gaat, kunnen werken maar dat is alleen mogelijk op een beschermde en aangepaste werkplek. Denk aan mensen met een verstandelijke beperking, een lichamelijke beperking en/of mensen die te maken hebben met psychische kwetsbaarheid. Elke gemeente is verantwoordelijk voor het organiseren van beschut werk. Er is afgesproken - dat doet het ministerie van Sociale Zaken en Werk- gelegenheid jaarlijks - voor hoeveel werkplekken elke gemeente moet zorgen (taakstelling). Hiervoor krijgt jouw gemeente geld van het Rijk. Niet alle gemeenten houden zich aan die taakstelling: sommige doen meer, sommige doen (veel) minder. Over die laatste groep gemeenten gaat het vooral. Wáárom ze minder werkplekken regelen dan ze horen te doen, heeft verschillende redenen. De Landelijke Cliëntenraad (LCR) heeft een overzicht opgesteld zodat je precies kunt zien waar de huidige knelpunten liggen. Er zijn tabellen opgenomen waaruit je kunt opmaken hoe jouw gemeente ervoor staat. Gemeente- en cliëntenraadsleden kunnen met dit overzicht beter aandacht vragen voor de noodzaak van beschut werkplekken en de behoeften van mensen die hiervoor in aanmerking komen.

Wat is beschut werk en hoe is het georganiseerd? Beschut werk is bedoeld voor mensen die zodanig veel begeleiding en ondersteuning nodig hebben, dat een werkgever die niet zomaar kan bieden. Denk aan een aangepaste werkomgeving, geschikte begeleiding, aangepaste werktijden en taken die zijn afgestemd op de persoon. Van belang is dat het werk passend is. Volwaardige begeleiding tijdens het werk is echt onmisbaar. En het is van belang aandacht te geven aan per- soonlijke ontwikkeling en scholing. Om beschut werk te kunnen gaan doen, heeft iemand een indicatie nodig. Mensen kunnen zich zelf melden als zij denken in de doelgroep te vallen. Ook de gemeente kan iemand aandragen. UWV voert een keuring uit en adviseert de gemeente. De gemeente stelt hierna de indicatie vast. De gemeente mag alleen in zeer bijzondere gevallen afwijken van het advies van UWV. Veel gemeenten geven de taak voor het maken van beschut werkplekken aan een SW-bedrijf (Sociaal Werk-bedrijf) of het Ontwikkelbedrijf. Sommige beschut werkers worden extern geplaatst (gedetacheerd). De meesten werken binnen het SW- of Ontwikkelbedrijf. Voor beschut werkers bestaat een aparte Cao. Verordening Gemeenten moeten een verordening hebben opgesteld. Hierin staat beschreven hoe de gemeente denkt het aantal beschut werkplekken (de taakstelling) te halen. Ook staat erin wie de uitvoering regelt.

Veel gemeenten organiseren dit via een regionaal samenwerkingsverband. Als er in een gemeente meer mensen wonen die een indicatie beschut werk hebben dan er plekken zijn, dan komen zij op (vaak lange) wachtlijsten te staan. Voor de uitvoering van beschut werk zijn sterke samenwerkingsverbanden met lokale en regionale partners belangrijk. Denk aan de scholen voor het voortgezet speciaal onderwijs (vso) of aan sociale ondernemingen. Financiering Om de beschut werkplekken te regelen is er geld nodig dat van het Rijk komt. Het gemeentefonds zorgt voor het budget voor beschut werk. Het gaat om twee geldstromen: een bedrag voor begeleidingskosten en loon- kostensubsidie. Dit laatste is om de arbeidsproductiviteit van medewerkers binnen beschut werk te compenseren. Dat loopt allemaal via het zoge- naamde BUIG-budget voor de beschut werkplekken van de taakstelling. Elke gemeente krijgt geld voor de taakstelling, of ze de werkplekken ook echt hebben gerealiseerd of niet. Dat gaat wel veranderen. Vanaf 2028 worden de middelen alleen nog uitgekeerd als de gemeente de beschut werkplekken ook écht heeft geregeld. BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 3 Vragen aan het college Om het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) goed te kunnen bevragen op wat er wordt gedaan aan beschut werk, zijn voor gemeente- en cliëntenraadsleden onderstaande vragen opgesteld.

De vragen zijn afgeleid van de meest voorkomende knelpunten in beschut werk: 1. Wat is de taakstelling voor de gemeente voor realisatie van beschut werkplekken? Hoe staat het met de realisatie van dit aantal werkplekken? 2. Welk budget was er voor beschut werk beschikbaar en in hoeverre is dit ook echt aan beschut werk besteed? 3. Is er in de gemeente sprake van een wachtlijst voor beschut werk? Hoeveel mensen staan op de wachtlijst en wat zijn hier de oorzaken van? Heeft de gemeente te weinig werkplekken geregeld volgens de taak- stelling of zijn er sowieso meer werkplekken nodig? 4. Kan een toelichting worden gegeven op de wijze waarop mensen die beschut werken worden begeleid? Is bekend hoeveel mensen die beschut werken extern gedetacheerd zijn? 5. Hoeveel mensen met een advies van UWV hebben geen indicatie van de gemeente gekregen en wat zijn hier de oorzaken van? Nota bene: het aantal afwijzingen door gemeenten lijkt toe te nemen. 6. Kan het college een toelichting geven op de samenwerkingsverbanden die met lokale en regionale partners zijn aangegaan als het om beschut werk gaat? Beschut werk is meer dan een alleen een formele wettelijke taak. Voor de mensen waar het om gaat is werk belangrijk voor het gevoel van eigen- waarde, het inkomen, het ontwikkelen van de eigen talenten en het sociale netwerk.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft een ‘Verbeteragenda beschut werk’ gepubliceerd. Daarin staan de speerpunten die het ministerie benoemd voor het versterken van beschut werk. Voor de toekomst is dit net zo belangrijk als de het plan om de financiering te wijzigen. Dit is ook weer afhankelijk van het werk van de gemeente- en cliëntenraadsleden die een rol hebben in het aan- sturen van de colleges van B&W. De Landelijke Cliëntenraad heeft het bovenstaande (en andere aandachts- punten) uitgebreider beschreven in een handleiding. Die voegen we hierbij toe.

BESCHUT WERK IN GEMEENTEN LANDELIJKE CLIËNTENRAAD 4 Taak LCR Het is taak van de Landelijke Cliëntenraad om gevraagd en ongevraagd te adviseren aan het landelijke bestuur en de uitvoeringsorganisaties in de sociale zekerheid. De LCR maakt gebruik van signalering om knelpunten op te halen en in beeld te brengen. De methodiek van signalering berust vooral op een kwalitatieve analyse op grond van uitgebreide gesprekken die met uitvoerders, vrijwilligers én met de cliënten zelf worden gevoerd. De uitkomst is een nauw- keurige schets van de problematiek op een deelterrein van de sociale zekerheid. Colofon Voor vragen, kan contact worden opgenomen via: info@landelijkeclientenraad.nl Voor informatie kijk op: www.landelijkeclientenraad.nl Vormgeving: lawine.design November 2026

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://vught.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/3b8b2a1b-adf1-47a6-82cd-b82ae555be74?agendaItemId=138dbc80-0129-4fd8-896c-a5086fd95887