VERVALLEN Jaarstukken 2025

In dit proces wordt tevens gekeken naar een klimaatrobuuste inrichting en de mogelijkheden van ‘energielandschap’ als leverancier voor duurzame energie. Burgerparticipatie is uitgangspunt in dit proces, vier werkgroepen zijn bezig met diverse thema’s. In 2025 vervolgen wij ons proces om samen met de stakeholders dit project verder concreet vorm te geven. Nadere ondersteuning voor dit project volgt uit de toekenning van de zogenaamde Erfgoed Deal vanuit Rijk en provincie. Deze financiële bijdrage is speciaal bedoeld voor projecten die op een ‘erfgoedinclusieve’ manier bijdragen aan het klimaatadaptief maken van polder Nijbroek. Ook dit onderdeel is inmiddels gestart en pakken we samen met de Nijbroekers en het Waterschap op. Een aantal particuliere initiatiefnemers koppelt zijn plannen aan de Erfgoed Deal en gaat gebruik maken van het tijdelijke Rood voor Groenbeleid waarbij sloop en nieuwbouw samengaat met natuurontwikkeling en landschapsherstel, passende bij de identiteit van de polder. We verwachten in 2025 een aantal projecten in uitvoering te hebben. Beoogd effect Het verbinden van gebiedsambities en –kansen met individuele ambities van bewoners en ondernemers.

Verantwoording De deelprojecten in Polder Nijbroek zijn in 2025 zo goed als afgerond: langs de Nijbroekse Wetering jaarrekening zijn klimaatmantels en natuurgebieden aangelegd; er zijn duikertjes gerestaureerd en stuwen 2025 verbeterd om nog beter in te kunnen spelen op klimaatveranderingen. Een aantal particulieren werkt mee aan het versterken van het polderlandschap met rood voor groenplannen. We hopen dat we de komende jaren het karakteristieke landschap nog meer kunnen versterken waarbij de focus ligt op agrarische natuur in vorm van singels, hagen en kleine bosjes. | 29

Recreatieve routes Inhoud In 2025 werken we verder aan de uitrol van een wandelknooppuntennetwerk, waarmee de gemeente Voorst aansluit bij het uniforme wandelsysteem dat wordt uitgerold op de Veluwe en in de Provincie Gelderland. Dit is van belang om de recreatieve routevoorzieningen van de gemeente Voorst op peil te houden en te verbinden aan de buurgemeenten. Ook werken we in 2025 verder aan de ontwikkeling van een klompenpad in Wilp-Achterhoek. Beoogd effect In stand houden en uitbreiden van een kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Verantwoording Dit jaar is er verder gewerkt aan het in stand houden van een kwalitatief aanbod aan recreatieve fiets- en wandelroutes. Voor een kwalitatief aanbod moet er enerzijds gewerkt worden aan een kwalitatieve structuur van fiets- en wandelpaden en anderzijds aan de ontwikkeling van aantrekkelijke belevingsroutes. De uitrol van het wandelknooppuntennetwerk is uitgesteld omdat het opstellen van de samenwerkingsovereenkomst (samen met 21 Veluwse gemeenten) met het Routebureau prioriteit had en meer tijd vergdedan verwacht. De overeenkomst is eind 2025 afgerond, waardoor de uitvoering van wandelnetwerk in 2026 wordt opgepakt. Daarnaast heeft het Routebureau een aanvraag bij de Regio Deal ingediend om het fietsroutenetwerk in de IJsselvallei te verbeteren en uit te breiden.

De ontwikkeling van het Klompenpad Wilp-Achterhoek bleek in 2025 niet haalbaar door onvoldoende medewerking van grondeigenaren voor een volwaardige route. In samenwerking met de gemeente Apeldoorn is gekozen voor een alternatief: het Voorster traject wordt gekoppeld aan het nieuwe Klompenpad bij het Woudhuis, waarmee één gezamenlijke route ontstaat die in 2026 wordt geopend. Verder is het gastheerschappenproject ‘Rondje van de Molen’ gelanceerd: een interactieve fietsroute met augmented reality, filmpjes en audiofragmenten. De Voorster etappe is de Bierroute. Daarnaast is samen met de Apeldoorn Partners de nieuwe Makersroute gerealiseerd, waarin het verhaal van lokale makers centraal staat. Biodiversiteit Inhoud

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2025

In november 2020 is het Programma Groen (2022 t/m 2025) vastgesteld en in 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Het uitvoeringsprogramma met bijbehorende planning is hierbij leidend. Door bij het beheer en nieuwe aanleg rekening te houden met de flora en fauna wordt een verhoging van de natuurwaarde en biodiversiteit bewerkstelligd. Naast dat het vergroting van biodiversiteit in onze gemeente is ingebed in het beheer van onze openbare ruimte, wordt het vergroten van biodiversiteit ook bij al onze ruimtelijke ontwikkelingen meegenomen (wonen, werken, Rood voor Groen, etc). Het programma Groen beoogt een opwaardering van drie kernbegrippen; leefbaarheid, duurzaamheid en biodiversiteit. Hiermee houden we rekening bij al onze ingrepen in de openbare ruimte en proberen daar waar mogelijk anderen hier ook bewust van te maken. Vanuit het uitvoeringsprogramma hebben wij de volgende ontwikkelingen te melden: ▪ De omgekeerde CO2-footprint is berekend; hiermee is inzichtelijk gemaakt hoeveel CO2 ons huidige groene areaal opneemt en vastlegt. Hiermee kunnen we naar de toekomst toe kijken hoe een uitbreiding van ons groenareel bij kan dragen aan reductie/vastlegging van CO2. ▪ De groenvisies per dorpskern zijn afgerond.

Deze brengen de ecologische verbindingen binnen de kernen (aansluitend op groenstructuren buiten de kernen) in beeld en geven inzicht in de huidige stand van zaken op het gebied van klimaatadaptatie. ▪ Ook dit jaar hebben we tijdens de Boomfeestdag samen met een groep kinderen bomen geplant en hen de waarde hiervan uitgelegd. De kinderen waren hierbij zeer enthousiast. ▪ In diverse reconstructieprojecten is een extra impuls gegeven aan biodivers vergroenen. ▪ In Nijbroek aan de Middendijk is opnieuw een laan hersteld met essen en populieren. ▪ Er zijn meerdere groenplannen opgesteld binnen rood-voor-groenprojecten. ▪ Landgoed Hartelaer heeft een extra werkgroep gevormd met groene vrijwilligers. ▪ Er is weer inheems plantmateriaal met subsidie uitgedeeld aan mensen uit het buitengebied met een erf in het kader van brongebied Grote Wetering en Terwolde in het groen. ▪ Het kapbeleid is versimpeld in de APV

Klimaat en energie Klimaatadaptatie Inhoud Het klimaat verandert, hitte, droogte en wateroverlast komen vaker voor en het risico op overstromingen neemt toe. In het Programma Water (2020-2025) is opgenomen hoe we hierop willen anticiperen. Veel aandacht gaat uit naar het voorkomen van wateroverlast door heftige regenbuien binnen de bebouwde kom. Het rijk heeft in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie een impulsregeling opgesteld. Hierbij wordt een financiële impuls gegeven om projecten te versnellen of te verbreden. Ook gemeente Voorst heeft hiervoor twee aanvragen gedaan. In 2023 is begonnen met parkeerterrein en de directe omgeving van het Barteldplein in Twello aan. Het 30 |

parkeerterrein de Afslag in Twello is gestart in 2024. De tweede aanvraag omvat wegen in Wilp (2025) en Terwolde (2026/2027)

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2025

Daarnaast wordt bij elke wegreconstructie het regenwater van de riolering gehaald en worden nieuwbouwwijken volledig gescheiden aangelegd. Door het scheiden van regenwater en vuilwater neemt het risico op water-op-straat af, voegen we water toe aan de ondergrond en zijn riooloverstorten minder frequent en minder vervuilend. De Systeemanalyse Stedelijk Water die genoemd is bij de paragraaf riolering omvat ook een actuele stresstest bij heftige regenval. Hierin is te zien waar problemen kunnen optreden. Ook valt uit het rapport te lezen dat we door de afkoppelmaatregelen de frequentie en de hoeveelheid overstortend rioolwater aanzienlijk hebben kunnen terugdringen. Gelijktijdig met de nieuwbouw hebben we een gedeelte van de Van Spiegelstraat voorzien van een regenwaterriool.

Energiereductie Inhoud In 2025 voeren we het meerjaren isolatieprogramma koopwoningen van de gemeente Voorst verder uit (in 2024 is hier een start mee gemaakt). Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie, waarmee inwoners subsidie voor het isoleren van de woning kunnen aanvragen. De focus ligt op het begeleiden van de inwoners tijdens het hele proces. Vanaf de eerste oriëntatie tot het uitvoeren van de isolatiemaatregelen door (lokale) isolatiebedrijven. Binnen het meerjaren isolatieprogramma koopwoningen zijn er drie doelgroepen, waaronder monumenten en inwoners met risico op energiearmoede. Om deze inwoners te stimuleren gebruik te maken van deze subsidie, zullen we in 2025 informatieavonden en inloopmomenten organiseren om inwoners actief te informeren over de mogelijkheden wat betreft het verduurzamen van de woning. Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma wordt ook in 2025 ingezet op wijkaanpakken. Daarnaast worden er concrete plannen gemaakt om dorpen aardgasloos te maken met behulp van Wijkuitvoeringsplannen. Een belangrijk aandachtspunt bij het maken van de plannen is participatie, zoals ook beschreven in de Transitievisie Warmte.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2025

Bedrijven worden ook in 2025 geholpen met energiebesparing via advies en een korting op de energiescan van Burgers met Energie. Daarnaast blijft er ook toezicht op de wettelijke verplichting van bedrijven om energie te besparen. Energieneutrale gemeente waarbij er evenveel duurzame energie wordt opgewekt als dat er wordt gebruikt. In 2025 is er volop gebruik gemaakt van het isolatieprogramma van gemeente Voorst. Er zijn 182 aanvragen voor isolatiesubsidie ingediend, waarvan er 166 zijn toegekend. Om inwoners te helpen die niet digitaal vaardig zijn, zijn er op het gemeentehuis met 18 inwoners persoonlijke afspraken gemaakt om samen de aanvraag in te dienen. Om het gebruik van biobased isolatiemateriaal te stimuleren, is hier in 2025 een extra subsidie van € 250 voor aangeboden. Er zijn zeven inwoners die hier gebruik van hebben gemaakt. De gemeente heeft vier informatieavonden georganiseerd waar inwoners informatie konden krijgen over verduurzaming. In januari vond een verduurzamingsmarkt plaats waar inwoners onder andere kennismaakten met isolatiebedrijven uit de regio. Ook is er een informatieavond over het zelf aanbrengen van biobased isolatie georganiseerd. Verder hebben we inwoners via het online energieloket geholpen met informatie over energiebesparing. In 2025 hebben 800 inwoners gebruikgemaakt van dit loket.

Ook hebben we onze inwoners geholpen door gratis adviesgesprekken aan te bieden. Onze energieadviseur heeft met 35 inwoners adviesgesprekken gevoerd en persoonlijke adviesrapporten opgesteld. De energiecoaches van EnergieRijkVoorst hebben 57 inwoners geholpen met het besparen van energie. In Voorst is een aanbelactie geweest om bewoners te informeren over de mogelijkheden voor energiebesparing. Er is doorverwezen naar de isolatiesubsidie, energiecoach en energiehulp. De energiehulp is er vooral voor huurders. Deze installeert kleine energiebesparende maatregelen, zoals tochtstrips en LED lampen. Er zijn bijna 80 huishoudens hiermee geholpen. Dit wordt betaald vanuit een provinciale subsidie. Bedrijven die moeten voldoen aan de energiebesparingsplicht, worden hierop gecontroleerd. De Omgevingsdienst Veluwe heeft 17 controles uitgevoerd.

Uitvoering Transitievisie Warmte Inhoud Eind 2024 komen er resultaten van een haalbaarheidsonderzoek naar warmtenetten in Twello. Als de conclusies positief uitvallen, dan wordt deze optie in 2025 verder verkend en uitgewerkt, in nauw overleg met bewoners, IJsseldal Wonen en andere belanghebbenden.

| 31

In 2024 wordt een wijkuitvoeringsplan gemaakt voor de Planetenbuurt in Twello. Eenmaal vastgesteld heeft de gemeente dan leerzame ervaring opgedaan met twee uitvoeringsplannen (Wilp en Planetenbuurt). Daarna worden geen nieuwe uitvoeringsplannen meer gemaakt. In plaats daarvan wordt in 2025 begonnen aan een warmteprogramma voor de hele gemeente, met daarin een maatwerk aanpak per dorp of buurt. Dat warmteprogramma is een landelijk verplichte actualisering van de Transitievisie Warmte uit 2022 en wordt in 2026 vastgesteld. Daarnaast wordt in 2025 gewerkt aan het verhogen van de organisatiegraad van bedrijven op Engelenburg, omdat het afbouwen van aardgasgebruik daar alleen mogelijk is als de bedrijven zich sterker hebben verenigd dan nu het geval is. Tot 2029 heeft de gemeente last van een overvol elektriciteitsnet, waardoor een snelle overstap van aardgas naar elektriciteit als warmtebron moet worden getemperd. Daarom zal de communicatie zich voorlopig sterker richten op betere isolatie van gebouwen en het installeren van hybride warmtepompen. Voor nieuwbouwprojecten wordt in 2025 gezocht naar technische oplossingen om de bouw mogelijk te maken, ondanks het feit dat een overvol elektriciteitsnet dat tot 2029 eigenlijk niet toestaat. In 2025 volgen ook meer gesprekken met boeren op de Voorster- en Wilpse klei om kansen voor biogasproductie (uit mestvergisting) te vergroten.

Gebruik van biogas kan de regionale druk op het elektriciteitsnet verkleinen.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2025

Communicatie van de gemeente over aardgasvrij wonen legde nadruk op de kernen Wilp en Steenenkamer, waar inmiddels steeds meer bewoners stappen zetten naar aardgasvrij (of aardgasarm) wonen. In 2025 verbreedt die communicatie zich naar alle dorpen en wijken met – voorlopig - nadruk op isolatie, hybride warmtepompen en lokale maatwerkoplossingen om stapsgewijs aardgasvrij te worden. In de communicatie wordt ook sterker ingezet op het delen van praktijkervaringen (testimonials) van bewoners in de buurt Het doel is aardgasvrije wijken in 2050. In 2030 moet hierin een grote stap zijn gemaakt. De rijksoverheid zorgde in 2025 voor een landelijk begeleidingstraject voor gemeenten die beginnen aan het opstellen van een (verplicht) Warmteprogramma. De gemeente Voorst maakt hier gebruik van in de voorbereiding op het opstellen van het Warmteprogramma. Daarnaat wordt gebruik gemaakt van de uitkomsten van een onderzoek naar een grootschalig warmtenet voor Twello. Daaruit bleek dat zulke traditionele warmtenetten, met de huidige manier van financieren, niet betaalbaar is voor bewoners. Volgens planning wordt het programma eind 2027 vastgesteld. In 2025 leken er hoopvolle signalen te komen van de haalbaarheid van kleinschalige buurtwarmtenetten, op basis van bodemwarmte.

Woningcorporatie IJsseldal Wonen deed in 2025 onderzoek naar een pilot met zo’n klein buurtwarmtenet, en overweegt dat in Twello daadwerkelijk uit te voeren. Medio 2025 is begonnen met een buurtaanpak in de Planetenbuurt. Daar wordt, in nauwe samenwerking met (een klankbordgroep van) bewoners, gewerkt aan een Warmteplan voor de buurt. De aardgasvrije warmteoplossingen worden daar niet vanuit de gemeente bepaald en naar de buurt gecommuniceerd, maar andersom: de buurt bepaalt in hoge mate zelf welke warmteoplossingen hen voorlopig aanspreken. De gemeente begeleidt dat proces en stuurt alleen op haalbaarheid en doelmatigheid. Bij bedrijven(terreinen) op Engelenburg, Teuge, Voorst en Withagen zijn in 2025 stappen gezet richting de formatie van ‘smart energy hubs’. Door een mix van energiebesparingen, samen (duurzaam) elektrisch vermogen opwekken, delen en opslaan, lijkt er ruimte te kunnen ontstaan voor uitbreiding van bedrijvigheid, ondanks de netcongestie. Richting boeren en het stimuleren van de productie van biogas maakte de gemeente in 2025 pas op de plaats. Het rijk en de provincie gaven te weinig lange termijn perspectief (financieel, mestregels, regels over stallen, veestapel, stikstof) voor boeren om te durven investeren in mestvergisting.

RES en VES Inhoud

32 |

De RES 1.0 is eind 2021 vastgesteld. Inmiddels is landelijk bepaald dat de RES 2.0 wordt gesplitst in een RES monitoring en een RES herijking. De RES monitoring is opgeleverd in juli 2023 en daarin staat de stand van zaken over het bod uit de RES 1.0. Als gevolg van meerdere omstandigheden (aanwezigheid Wespendief, netcongestie) loopt de uitvoering van het bod achter. In zijn algemeenheid is vastgesteld dat de benadering vanuit alleen opwek moet worden verbreed naar een meer integrale benadering van het volledige energiesysteem. Om hier inhoud aan te geven wordt een regionale energievisie opgesteld. Deze energievisie zal als basis dienen voor de herijking van de RES. De planning is om deze RES herijking in 2025 op te stellen en eind 2025 op te leveren. Naar verwachting zal de RES herijking nieuwe beleidskeuzes bevatten en als dat zo is dan zal deze ter vaststelling aan de raden worden voorgelegd. In dit proces is tevens ruimte

voor participatie, waarbij vooral aandacht zal uitgaan naar het nieuwe inzicht van een integrale energievisie. Overwogen wordt om dit in Voorst te organiseren via een nieuwe ronde VES.

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2025

De Voorster beleidsuitgangspunten Zonnevelden 2.0 zijn buiten werking gesteld om een brede evaluatie van het zonneveldenbeleid mogelijk te maken. Het feit dat eind 2022 duidelijk werd dat er sprake is van een fors netcongestieprobleem heeft mede de aanleiding gevormd. De wens tot herziening was reeds aanwezig vanuit de VES en de RES 1.0. De opzet is om de evaluatie van het zonneveldenbeleid mee te nemen in het proces van het Voorster Programma Landelijk Gebied. Dit programma krijgt 2024 gestalte en parallel daaraan wordt het nieuwe beleid voor zonnevelden geformuleerd. Dit beleid zal mede de Voorster inbreng bepalen in het proces van de herijking van de RES. Oplevering herijkte RES 2.0 in 2025 met input vanuit Voorst via een nieuwe ronde VES. Afhankelijk van de uitkomsten van het Programma Landelijk Gebied nieuw zonneveldenbeleid opstellen in 2024/ begin 2025. Eind 2025 heeft de gemeenteraad het Regionaal Programma Energievoorziening (RPE) vastgesteld. Het RPE is de herijking van de Regionale Energie Strategie (RES) uit 2021. Het RPE is het nieuwe beleidskader en is een regionaal programma onder de Omgevingswet. Het omvat de gehele energievoorziening: vraag, aanbod, transport en flexibel gebruik van energie. De gemeenteraad heeft in april 2025 haar lokale input geleverd: “Uitgangspunten gemeente Voorst ten behoeve van de RES 2.0”. Dit is verwerkt in de RPE.

In mei 2025 is het Programma Landelijk Gebied door de gemeenteraad vastgesteld. Hierin staat dat opslag en slim energiegebruik onderdeel is van onze visie op het energiesysteem. Ook geeft het beleidskaders voor de landschappelijke inpassing en het lokale eigenaarschap. Binnen het programma OER (Opwek Energie op Rijksvastgoed) is er gezocht naar de mogelijkheden voor opwek langs de A1. De mogelijkheden in de verkenningsfase lijken beperkt.

Landbouw Ondernemen in het buitengebied Inhoud Naar aanleiding van de keukentafelgesprekken (2021-2023) is medio 2024 de agrarisch bedrijfscontactfunctionaris actief die zich inzet voor een toekomstbestendige duurzame landbouw. Inzet is om verbindingen te leggen en daar waar mogelijk de boeren te ondersteunen. Bekendmaking heeft plaatsgevonden via het Voorster Nieuws en een persoonlijke kaart en bovendien wordt actief contact gezocht met de agrarische ondernemers. Daarbij gaat het ook om verbindingen met processen die binnen de gemeente en de regio spelen. We blijven werken aan de verbinding met de sector op bestuurlijk niveau waarbij de boeren contactgroep een belangrijke rol speelt. Dit overleg ontwikkelt zich zodat er een evenwichtig gespreide groep ontstaat waarbij alle gebieden en sectoren binnen de gemeente vertegenwoordigd zijn.

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2025

Vanuit de regio zitten wij bij de provincie aan tafel om via het spoor van vitaal landelijk gebied te sturen op toekomstperspectief voor onze agrariërs. Daarnaast werken wij in meerdere projecten samen gericht op lokale producten, opwek van energie, natuur inclusieve landbouw en nieuwe vormen van landinrichting. Op gemeentelijk niveau gaan we aan de slag met de uitvoeringsagenda Programma Landelijk Gebied. Toekomstperspectief voor de agrarische sector, inclusief de invulling van opgaven vanuit natuur, landschap, biodiversiteit etc. In 2025 is veel geïnvesteerd in het opbouwen van contacten en relaties. Op bestuurlijk niveau is het contact met een divers samengestelde contactgroep van Voorster boeren geïntensiveerd. Daarbij is onder andere een bijeenkomst gewijd aan de uitwerking van het Programma Landelijk Gebied. Daarnaast zijn er veel contacten geweest tussen de agrarisch bedrijfscontactfunctionaris en individuele boeren om een goed beeld van de Voorster landbouw te vormen. Dit beeld is de basis geweest voor de inbreng in processen rond het Programma Landelijk Gebied en de Omgevingsvisie. In 2025 is de functie van agrarisch bedrijfscontactfunctionaris geëvalueerd overeenkomstig het verzoek van de raad. Conclusie is dat de functie in een behoefte voorziet, maar nagegaan moet worden hoe de functie het best ingebed kan worden in de organisatie.

Uitgangspunt is dat de landbouw, en daarmee de functie agrarisch bedrijfscontactfunctionaris, een onderdeel is van de pijler "Ondernemen in Landelijk Gebied", één van de pijlers van het Programma Economie. In 2025 zijn meerdere processen gestart waarin de landbouw een belangrijke positie heeft, zoals de Omgevingsvisie en de Aanpak Veluwe. Het is van belang om in deze processen een goed beeld van de Voorster landbouw neer te zetten. | 33

Ook neemt een groep van een aantal melkveehouders deel aan de subsidie(aanvraag) integrale gebiedsontwikkeling (SIG) om een gebiedsproces te starten om door samenwerking tot een integraal gebiedsplan te komen. Als de subsidie wordt toegekend kan de groep nog groter worden. De deelnemende partijen krijgen de mogelijkheid om bedrijfsplannen te maken op meerdere onderdelen (energie, waterbeheer, natuurontwikkeling) die vervolgens de basis kunnen vormen voor juridisch geborgde investeringen. De opzet is om de transitiedoelen zo concreet mogelijk naar bedrijfsniveau te vertalen en van daaruit te werken aan oplossingen met perspectief voor de bedrijven.

Afval Grondstoffenplan Inhoud Op verschillende manieren wordt ingezet op kwalitatief betere grondstofstromen en een vermindering van het aantal kilo’s restafval. In 2023 is een project gestart om de kwaliteit van PMD te verbeteren. Ook worden – naar aanleiding van een motie – proefwijken geselecteerd om vrijwillig omgekeerd inzamelen uit te proberen. Een voorstel is in 2023 aan de raad gepresenteerd. Met dit project wordt onderzocht wat de effecten zullen zijn op het aantal kilo’s restafval. Maar ook of inwoners hiermee geholpen zijn (minder verkeersbewegingen, meer ruimte aan huis e.d.). Bovendien zijn de eerste stappen gezet richting een regionale aanpak voor het opzetten van circulaire ambachtscentra, waar grondstofhergebruik, sociale cohesie en educatie worden gecombineerd. Bovenstaande werkzaamheden zetten wij in 2025 voort Beoogd effect Duurzame omgang met grondstoffen. Verantwoording In 2025 is 75% van het afval gescheiden (op een totaal van 405 kg per inwoner). Gemiddeld jaarrekening was er 83 kilo restafval per inwoner. Op basis van uitgevoerde sorteerproeven van het restafval 2025 zijn er enkele opvallende stromen: 25,3 % groente, fruit en tuinafval (GFT), 6,1 % plastic- en metaalverpakkingen en drankflacons (PMD), 13% Luiers, 1,3 % klein chemisch afval (KCA) en 4,9% textiel. Uit het restafval is nog 42% extra te scheiden.

Het scheidingspercentage GFT was in 2025 94% en het scheidingspercentage PMD 69%. Voor het PMD afval is ook weer meegedaan met het project Schone Stromen om kennis bij bewoners te vergroten. De VANG doelstellingen zijn vernieuwd. Waar voorheen het doel was maximaal 100 kilo restafval en 75% afvalscheiding is het nieuwe doel: 65% recyclen in 2035. Zowel aan de oude als de nieuwe doelen hebben wij voldaan. In 2025 zijn we begonnen met een proef omgekeerd inzamelen in twee verschillende wijken. Met omgekeerd inzamelen kan de hoeveelheid restafval 10 tot 20% verminderd worden. Voor de proef zijn vier nieuwe ondergrondse containers geplaatst. In 2026 wordt de proef geëvalueerd. Naast de proef zijn er twee ondergrondse containers geplaatst bij appartementencomplexen om de overlast van afval te verminderen (samen met Ijsseldal wonen). In totaal zijn er 15 lessen op basisscholen gegeven om kinderen bewust te maken van (plastic) afval. In de gemeente zijn negen verenigingen actief geweest om zwerfafval op te ruimen, hiervoor ontvingen zij een vergoeding. Daarnaast zijn ook verschillende individuele rapers actief in de gemeente. Er is gestart met de ‘Plasklas’ om kinderen eerder zindelijk te krijgen en het afval van luiers te verminderen. In 2025 waren er 81 deelnemers in onze gemeente. Ook is er nog steeds een gemeentelijke subsidie voor wasbare luiers.

In 2025 is 90% van de vergoeding Uitgebreide Producenten Verantwoordelijkheid voor zwerfafval uitgekeerd aan gemeente Voorst. Hiermee worden de zwerfafval projecten betaald, lessen op scholen, de plasklas en wasbare luiers.

Milieubeheer Programma Milieu Afval en Duurzaamheid Inhoud Wij werken in 2025 verder aan de voorbereiding van het omgevingsplan, waarin de gemeente gebiedsspecieke beleidsvrijheid krijgt in het vaststellen van milieuregels, bijvoorbeeld voor geluid en geur. In 2025 leggen wij de gemeenteraad hier een discussienota over voor. Wij gaan aan de slag met het ‘Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB)’, waarin wij wegreconstructieprojecten emissiearm gaan aanbesteden.

34 |

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2025

Wij gaan door met lopende acties zoals, de ‘Tegels eruit’ actie, de inzameling van snoeihout in het buitengebied, het verstrekken van subsidies aan duurzame maatschappelijke initiatieven en het verstrekken van duurzaamheidsleningen aan inwoners en bedrijven. Uitvoeren Programma Milieu Afval en Duurzaamheid. In 2025 is nog niet gewerkt aan de milieuregels in het omgevingsplan, aangezien het omgevingsplan hier nog niet gereed voor was. Het ‘Convenant Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB)’ komt moeizaam op gang. De regionale aannemers hebben nog weinig emissiearm materiaal en wachten tot grote opdrachten om hierin te investeren. We blijven er aandacht voor vragen. In 2025 is aan voorlichting over houtstookoverlast gedaan, zoals een 'kerstkaart' die verstuurd is naar diverse wijken en een artikel in het Voorster Nieuws met een interview van inwoners. In 2025 is de bodemsanering van de voormalige gemeentewerf afgerond. In Teuge is een dumping van drugsafval opgeruimd en een bijbehorende lekkage naar de bodem gesaneerd. Hiervoor is landelijke subsidie aangevraagd. In 2025 is er een leuke en succesvolle tegeltaxi actie geweest waarbij 9 tuinen zijn vergroend. Ook de kinderen zijn weer goed bezig geweest met het vergroenen van tuinen, duurzame mobiliteit en het gebruik van grondstoffen. 99 kinderen hebben namelijk meegedaan met de junior klimaatcoach challenges.

Er zijn 6 subsidies verstrekt voor maatschappelijke initiatieven. Bijvoorbeeld voor het voedselbos in Terwolde en een glazen tussendeur voor de kerk in Wilp.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Omgevingsdienst Veluwe (ODV)

Tribuut belastingsamenwerking

PlusOV basismobiliteit

NV Luchthaven Teuge Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Regio Stedendriehoek

Circulus

Doel De ODV verzorgt, op basis van een gemeenschappelijke regeling, voor de gemeente Voorst meerdere (milieu)taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Tribuut voert voor de gemeenten Apeldoorn, Epe, Lochem, Zutphen en Voorst alle gemeentelijke heffingen en belastingen uit. Een uitzondering geldt voor de heffing en invordering van de leges publiekszaken. De gemeenschappelijke regeling PlusOv basismobiliteit verzorgt het regiotaxi-vervoer, leerlingenvervoer, Wmo-vervoer, en jeugdwetvervoer. De aanwezigheid van een infrastructurele voorziening op regionaal niveau in de vorm van een luchtvaartterrein voor zakelijk gebruik. Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen en stimuleringsleningen voor monumenten en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030.

De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie. Circulus verzorgt het afvalbeheer voor tien gemeenten. Het gaat om Apeldoorn, Bronckhorst, Brummen, Deventer, Doesburg, Epe, Lochem, Zutphen, Duiven Westervoort. Specialismen en kennis zijn bij Circulus goed geborgd. Ook biedt Circulus goede mogelijkheden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten.

| 35

Beleidsindicatoren Taakveld Afval

Naam indicator Fijn huishoudelijk restafval

Milieu-beheer

Hernieuwbare elektriciteit

Eenheid Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval per inwoner per jaar (kg) Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa ten opzichte van de gebruikte elektriciteit

2022 79

2023 79

2024 2025 Bron 76 Gegevens CBS nnb

85%

85,5% Gegevens Gegevens RWS nnb nnb

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

36 |

Wat heeft het gekost Exploitatie Taakveld Lasten 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten Baten 2.1 Verkeer en vervoer 5.5 Cultureel erfgoed 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten Saldo Programma Mutaties reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo Mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2025 voor wijziging

Raming 2025 Rekening 2025 na wijziging

Saldo 2025

3.892.651 136.259 319.219 2.287.605 2.523.146 2.504.638 1.359.028 222.601 13.245.147

3.842.252 128.828 365.076 2.770.554 2.579.454 2.505.153 2.710.340 250.014 15.151.671

4.027.240 163.728 282.709 2.858.698 2.659.716 2.805.897 2.275.263 244.725 15.317.976

-184.988 -34.900 82.367 -88.144 -80.262 -300.744 435.077 5.289 -166.305

73.371 199.740 2.641.771 2.801.566 1.479 174.526 5.892.453 -7.352.694

133.371 239.983 2.690.526 2.801.566 1.030.665 174.526 7.070.637 -8.081.034

240.493 54.553 386.170 2.789.117 3.093.826 625.387 163.593 7.353.139 -7.964.837

107.122 54.553 146.187 98.591 292.260 -405.278 -10.933 282.502 116.197

209.080 209.080 -7.143.614

907.579 907.579 -7.173.455

614.530 614.530 -7.350.307

-293.049 -293.049 -176.852

Voor een toelichting op de cijfers verwijzen we u naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

| 37

3.3 Bedrijvig Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Er is een bijzondere balans in de gemeente Voorst: de beroepsbevolking is ongeveer even groot als het aantal banen. Dit zorgt voor een sterke economie met veel werkgelegenheid. Voorst heeft grote én kleine bedrijven, boerenbedrijven en een sterke recreatiesector. Luchthaven Teuge, recreatiegebied Bussloo, de uiterwaarden van de IJssel en het prachtige buitengebied bieden afwisselende mogelijkheden voor dagjes uit of een kort verblijf in de natuur. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijven zijn belangrijk voor de levendigheid in alle dorpen. Voorst kent veel innovatieve familiebedrijven met een sterke lokale binding. We willen de bedrijven in Voorst graag behouden en het werkklimaat versterken. Dit doen we door vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen te creëren. Daarbij onderzoeken we de toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen. We kijken voor de toekomst naar ruimte voor nieuwe bedrijvigheid, om startende en bestaande ondernemers de ruimte te bieden. Economische promotie Voorst is een prachtige plek om te recreëren. Een groeiend aantal bedrijven richt zich op recreatie en verblijf. Plekken voor toerisme en verblijfsrecreatie zorgen voor levendigheid en vertier en zijn belangrijk.

Qua uitstraling moeten de locaties passen bij het landschap en de schaal van Voorst, met een balans tussen recreatie en het landschap. We ondersteunen initiatieven op het gebied van kleinschalige (boeren)campings en camperplekken om ons mooie landschap en streekproducten op de kaart te zetten. Vliegveld Teuge De impact van vliegveld Teuge hangt nauw samen met de ontwikkelingen in Lelystad. De coalitie volgt de ontwikkelingen op Rijksniveau, regionaal en provinciaal niveau nauwgezet. Ook voor vliegveld Teuge geldt dat er balans moet zijn tussen het economische en recreatieve belang, en het effect van het vliegveld op omwonenden. Wij zorgen voor een optimale informatie over de actuele ontwikkelingen en stemmen af met inwoners over onze opstelling en inzet richting provinciale en landelijke spelers. Landbouw We zijn trots op onze boerenbedrijven en de mooie streekproducten van Voorst. We willen boeren de kans geven om een goed inkomen te verdienen met hun bedrijf, met oog voor de omgeving, diversiteit van het landschap, energie, brandveiligheid en dierenwelzijn. We bevorderen de dialoog over ruimtegebruik in het buitengebied, en over het spanningsveld tussen wonen, werken en recreëren.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

38 |

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Fysieke bedrijfsinfrastructuur Vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen en bedrijfslocaties Inhoud Binnen het in 2025 vastgestelde Uitvoeringsprogramma Ondernemend Voorst 2030 gaan we onder de pijler ‘Sterk mkb’ verder aan de slag met ruimte voor werken en ondernemen in onze gemeente. Allereerst zal het thema economie en ruimte voor werken/ ondernemen de komende jaren worden ingebed in de nieuwe omgevingsvisie van onze gemeente. Daarnaast gaan we aan de slag met de regionale afspraken vastgelegd in het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties 2025-2028. Vanuit de samenwerking binnen het stedendriehoek programma Regionale Economie van de Toekomst geven wij verder invulling aan de opgave voor toekomstbestendige bedrijventerreinen toegespitst langs drie regionale programmalijnen: verhogen organisatie- & participatiegraad, duurzaam energiesysteem en klimaatadaptatie & biodiversiteit. In onze gemeente vertaalt zich dat onder andere naar: Uitvoering toekomstperspectief Nijverheid & ‘t Belt Op basis van het in 2025 vastgestelde toekomstperspectief voor de bedrijventerreinen Nijverheid en ’t Belt gaan wij aan de slag met de beschreven vervolgstappen. Hieronder valt de uitvoering van het toegekende Regio Deal project Groene & Gezonde bedrijventerreinen, waarin ingezet wordt op vergroening van het terrein middels een gevel tot gevel aanpak.

Daarnaast worden vervolggesprekken opgestart met ondernemers en vastgoedeigenaren rondom de voormalige locatie van Profish en de huidige supermarktlocatie. Overkoepelend wordt samen met de Bedrijvenkring Voorst ingezet op het verbeteren van de organisatiegraad nu de richting voor beide bedrijventerreinen helder is. Nieuw bedrijventerrein Engelenburg West Op basis van de uitgevoerde onderzoek naar locatie nieuw bedrijventerrein in 2025 is er een voorkeursrecht gevestigd op de gronden ten westen van bestaande bedrijventerrein Engelenburg. De komende periode wordt dit traject en de planontwikkeling verder opgepakt met als doel de ontwikkeling van extra bedrijventerrein areaal zoals vastgelegd in het RPW 2025-2028. Om deze ontwikkeling mogelijk te maken en aan te laten sluiten op de ontwikkeling van toekomstbestendig bedrijventerrein areaal zal verder worden ingezet op de lokale samenwerking van ondernemers onder andere op basis van de uitkomsten van het Regio Deal project Smart Energy Hub Engelenburg in 2025. Vervolg gebiedsvisie de Kar In 2025 is de gebiedsvisie voor de Kar vastgesteld met daarin ruimte voor bedrijfsontwikkeling naast een versterking van het landschap en de natuur. De komende periode wordt voorzien dat reeds gevestigde en geïnteresseerde bedrijven zich melden voor uitwerking van deze visie in concrete ruimtelijke plannen.

Deze zullen we, in lijn met de afspraken van het RPW2025-2028, verder regionaal inbedden en waar mogelijk ook in lijn brengen met lopende initiatieven op gebied van energie (Green Energy Hub Withagen) en landschapsversterking.

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2025

Dorpen en solitaire bedrijven We zien, onder andere door de verschillende ruimtelijke opgaves in onze gemeente en het huidige tekort aan uitgeefbare bedrijfskavels, dat sommige bestaande bedrijven in de dorpen en het landelijk gebied in de knel komen. Enerzijds is er sprake van ruimtegebrek op bestaande bedrijfslocaties, maar er is ook sprake van bedrijfsvestigingen op plekken waar woningbouw of maatschappelijke voorzieningen wellicht passender zijn. Vanuit onze pijlers ‘sterk mkb’ en ‘ondernemende dorpen’ zijn we in gesprek met ondernemers en bedrijven over de behoefte en uitdagingen. Specifiek voor de dorpskern Voorst kijken we naar de effecten van de actuele woningbouwplannen en de wensen van de lokale ondernemers. Daarnaast zien we een duidelijke opgave en behoefte aan beleid gericht op solitaire bedrijfslocaties mede in relatie tot de resultaten van de pilot ‘rood voor groenbeleid’. Toekomstbestendige, vitale bedrijventerreinen en bedrijfslocaties met een aantrekkelijk vestigingsklimaat en voldoende beschikbare bedrijfsruimte in de toekomst. Zodat wonen en werken in balans kunnen blijven in onze gemeente, rekening houdend met de omgeving en Voorster identiteit. In 2025 is het Uitvoeringsprogramma Ondernemend Voorst 2030 vastgesteld door het college.

De daarin opgenomen vier pijlers: vrijetijdseconomie, ondernemen in het landelijk gebied, ondernemende dorpen en een sterk MKB zijn de lijnen waarlangs de gemeente haar inzet op economie inricht. Deze vier pijlers worden ook verwerkt in de nieuwe omgevingsvisie, de eerste aanzet hiervan is in 2025 gemaakt. Uitvoering toekomstperspectief Nijverheid & ‘t Belt | 39

In 2025 is het toekomstperspectief vastgesteld door de raad. Vervolgens is er gewerkt aan de inrichting van de organisatie van de vervolgstappen en zijn er diverse verkennende gesprekken gevoerd. Voor het Regio Deal project Groene & Gezonde bedrijventerreinen is afstemming geweest met Bedrijvenkring Voorst en is er via de regio ingezet op de benodigde cofinanciering via de provincie. Nieuw bedrijventerrein Engelenburg West In 2025 is de locatiestudie afgerond en is er een voorkeursrecht gevestigd op de gronden ten westen van bestaande bedrijventerrein Engelenburg in Twello. Na het vestigen van voorkeursrecht voerden wij gesprekken met indieners van zienswijzen en insprekers. Daarna is een start gemaakt met het uitwerken van de benodigde vervolgstappen. Binnen het Regio Deal project Smart Energy Hub Engelenburg is gekeken naar de effecten van de uitbreiding van het bedrijventerrein in relatie tot het bestaande energiesysteem en gebruik van Engelenburg. Vervolg gebiedsvisie de Kar In 2025 is de gebiedsvisie voor de Kar vastgesteld door de raad. Op basis van deze gebiedsvisie worden initiatiefnemers uitgenodigd om zich met gewenste ontwikkelingen bij de gemeente te melden. Hiervoor zijn de eerste gesprekken met initiatiefnemers al opgestart in 2025.

Daarnaast is de gebiedsvisie gebruikt om regionaal en provinciaal duidelijker te positioneren hoe de gemeente met het gebied om wil gaan. Ook heeft de gemeente gefaciliteerd in de bestendiging van de reeds lopende Green Energy Hub Withagen in een Regio Deal project. Dorpen en solitaire bedrijven In 2025 is de aanpak voor bedrijven in de dorpen en de solitaire bedrijfslocaties verder opgepakt als onderdeel van de uitwerking van het RPW 2025-2028. Daarnaast is het onderwerp via de drie scenario's uit de eerste participatieronde van de nieuwe omgevingsvisie voorgelegd aan bewoners en ondernemers. De uitkomsten hiervan worden in het vervolgtraject uitgewerkt. Ontwikkelplan Luchthaven Teuge Inhoud Als gemeente nemen we het initiatief om samen met N.V. Luchthaven Teuge aan de slag te gaan met de ruimtelijke uitwerking van de 4,6 hectare ontwikkelruimte aan de westkant van de luchthaven. Daarnaast zal er samen met de N.V. Luchthaven Teuge ingezet worden op een aanpak voor het upgraden van het verouderde middengebied van het luchthaventerrein en de ontwikkeling van een totaal gebiedsvisie voor de luchthaven.

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2025

De ruimtelijke uitwerking van Teuge West zal inhouden dat er middels een ruimtelijke procedure mogelijkheid wordt gecreëerd voor de vestiging van luchtvaart gebonden bedrijven, maar ook voor de mogelijke vestiging van de traumahelikopter (Lifeliner oost NL) en activiteiten die bijdragen aan de functies recreatie, educatie en innovatie op de luchthaven. Doel van deze ontwikkeling is mede dat de positie van de totale luchthaven wordt versterkt en er een duurzaam financieel gezonde toekomstbestendige exploitatie mogelijk is. Waarbij de Luchthaven opereert binnen de kaders van het, door de Provincie Gelderland, nieuw te nemen Luchthavenbesluit Teuge. Ruimtelijke uitwerking van het ontwikkelplan Luchthaven Teuge zodat de luchthaven ruimte kan blijven bieden aan luchtvaartgeboden bedrijvigheid, haar positie daarmee kan verstevigen en verder kan door ontwikkelen naar een duurzame en financieel gezonde luchthaven. In 2025 is de ruimtelijke uitwerking van het ontwikkelplan Luchthaven gestart. Hiervoor is opdracht verleend voor extern advies voor ondersteuning bij het opstellen van een Omgevingsprogramma Luchthaven Teuge en het bestendigen van de ruimtelijke kaders via een Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit fase I voor het ontwikkelgebied Teuge-West. Hiermee wordt planologische ruimte gecreëerd voor de toekomstige vestiging van bedrijven op Teuge-West.

Voor dit traject is een gezamenlijk projectteam opgestart met de N.V. Luchthaven Teuge.

Recreatie en toerisme Vrijetijdseconomie Inhoud Een van de aanbevelingen uit de evaluatie recreatie en toerisme is het opstellen van een Programma Vrijetijdseconomie. Recreatie en toerisme speelt een belangrijke rol bij diverse ontwikkelingen in het landelijk gebied zoals onder andere de verstedelijkingsopgave met stedelijk uitloopgebied, leefbaarheid en de doorontwikkeling van de landbouw. Het is daarom van belang om als gemeente in 2025 te starten met het opstellen van een eigen visie/programma waarbij invulling wordt gegeven aan de vrijetijdseconomie van de gemeente Voorst. Voor dit programma is in de prioriteitennota 2024-2027 budget vrijgemaakt. In het samenwerkingsverband met de Veluwe werken we gezamenlijk aan de VeluweAgenda en in de brede samenwerking binnen de IJsselvallei wordt gewerkt aan de uitvoeringsfase van het Masterplan IJsselvallei. Beide agenda’s hebben als doel de Veluwe en de IJsselvallei landschappelijk en toeristisch te versterken. 40 |

Beoogd effect Verantwoording jaarrekening 2025

We blijven toeristische ondernemers via ondernemersbijeenkomsten faciliteren in het onderling samenwerken en het ontwikkelen van arrangementen om de toerist langer te laten verblijven. In 2025 willen we de marketing en website van Bezoek Voorst verder ontwikkelen. De gemeente Voorst verder ontwikkelen en positioneren als toeristisch recreatieve bestemming ter versterking van de economie en leefbaarheid van de gemeente. Gezamenlijk met lokale en regionale partners hebben we gewerkt aan de positionering van Voorst als recreatieve bestemming in de IJsselvallei. Dit hebben we gedaan door te investeren in een sterk netwerk bestaande uit Veluwe Alliantie, Masterplan IJsselvallei, ondernemers etc., door nieuw aanbod te ontwikkelen, initiatieven te stimuleren en bij te dragen aan lokale evenementen. Er is een start gemaakt met het programma vrijetijdseconomie. In 2026 wordt hier verder aan gewerkt. De prioriteiten liggen eerst op de omgevingsvisie, daarna kan het programma vrijetijdseconomie afgerond worden. Er is geïnvesteerd in het onderlinge contact met ondernemers door middel van ondernemersbijeenkomsten, bedrijfsbezoeken, samenwerken in marketing- en promotieactiviteiten, evenementen en informatiedeling. In de regionale samenwerking binnen de IJsselvallei werkten we aan het Masterplan IJsselvallei, dat streeft naar zowel een ruimtelijke als toeristische impuls voor de regio.

In het samenwerkingsverband op de Veluwe blijven we werken aan de Veluwe Agenda, werd er gewerkt aan een nieuwe samenwerkingsovereenkomst met het Routebureau en is er een evaluatie gestart voor de samenwerking met Visit Veluwe. In 2025 is gewerkt aan diverse vormen van aanbodontwikkeling. Er zijn verkenningen uitgevoerd voor discgolf en voor nieuwe recreatieve mogelijkheden in Teuge. Samen met partners is verder gewerkt aan de Klompenpaden, de ontwikkeling van de gezamenlijke fietstocht met Apeldoorn (De Makersroute) en aan IJsselmarke, waar een netwerk is gevormd tussen agrarische en toeristische ondernemers en de eerste contouren voor een fietsroute zijn opgesteld. Daarnaast werd in 2025 het nieuwe ‘Rondje van de Molen’ gelanceerd. Ook vond voor het eerst de Bezoek Voorst Zomerdagen plaats: een tweedaags evenement dat gezamenlijk werd georganiseerd met Kijk in de Kernen. Op het Marktplein in Twello werd een gevarieerd programma neergezet met activiteiten voor kinderen, laagdrempelig vermaak tijdens de zomervakantie. De Zomerdagen boden inwoners de kans om op een informele manier kennis te maken met zowel Bezoek Voorst als Kijk in de Kernen, en gaven een impuls aan de zichtbaarheid van lokale initiatieven. De vernieuwde website Bezoek Voorst is in het voorjaar 2025 succesvol gelanceerd.

Het nieuwe design, ontwikkeld door Insiders, maakt het platform aantrekkelijk, toegankelijker/ gebruiksvriendelijker en beter geschikt voor thematische campagnes. Parallel hieraan is de culinaire campagne voor Voorst uitgerold, waarmee we lokale ondernemers ondersteunen en de gastronomie en streekproducten in de schijnwerpers zetten. Bezoek Voorst heeft verder extra bijgedragen aan Open Monumentendag om de zichtbaarheid te vergroten door middel van het opzetten van 2 fietsroutes en meer publiciteit. Het herdenkingsjaar ’80 jaar vrijheid’ kende een omvangrijke regionale en lokale programmering. We ondersteunden organisatoren, verbonden initiatieven en kenden bijdragen toe aan activiteiten in de gemeente. De programmering werd breed gedragen en zorgde voor een verhoogde betrokkenheid van bewoners, bezoekers en maatschappelijke partners.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Regio Stedendriehoek

Doel De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is | 41

Verbonden partij

Leisurelands (voorheen Recreatiegemeenschap Veluwe / RGV Holding BV) NV Luchthaven Teuge

Doel gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie. Het gemeenschappelijke belang voor wat betreft de ontwikkeling van recreatieve en toeristische mogelijkheden op de Veluwe en in de randgebieden, rekening houdende met bescherming van het landschappelijke karakter. De aanwezigheid van een infrastructurele voorziening op regionaal niveau in de vorm van een luchtvaartterrein voor zakelijk gebruik.

Beleidsindicatoren Taakveld Fysieke bedrijfsinfrastructuur Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Arbeidsparticipatie

Arbeidsparticipatie

Arbeidsparticipatie

Naam indicator Eenheid Vestigingen Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Functiemenging De functiemengingsindex (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. Netto Het percentage arbeidsparticipatievan de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Lopende reHet aantal integratiereintegratievoorzievoorzieningen ningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar Banen Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.

2022 176,1

2023 181

2024 2025 Bron 191,6 Gegevens LISA nnb

56,8%

56,6%

57% Gegevens LISA nnb

73,5%

73,8%

73,9%

147,8

167,6

181,5 Gegevens CBS nnb

959

957,5

966,6 Gegevens LISA nnb

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

42 |

74% CBS

Wat heeft het gekost Exploitatie Taakveld Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie Totaal Baten Saldo Programma Mutaties reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo Mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2025 voor wijziging

Raming 2025 Rekening 2025 na wijziging

Saldo 2025

589.578 1.731 45.769 432.435 2.105.175 1.719.568 4.894.256

885.616 1.731 26.769 583.268 2.384.038 1.711.648 5.593.070

598.677 1.731 22.764 620.431 2.516.985 1.465.840 5.226.428

286.939 4.005 -37.163 -132.947 245.808 366.642

69.421 206.904 514.135 790.460 -4.103.796

92.500 55.240 271.829 514.135 933.704 -4.659.366

148.855 60.536 497.704 436.230 35.934 1.179.259 -4.047.168

56.355 5.296 225.875 -77.905 35.934 245.555 612.198

-4.103.796

313.221 313.221 -4.346.145

101.026 101.026 -3.946.142

-212.195 -212.195 400.003

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in jaarrekening.

| 43

3.4 Gezond Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Binnen het Voorster verenigingsleven nemen sport, muziek en cultuur een belangrijke plaats in. Zij bieden meer dan alleen plezier en ontspanning. Sport en cultuur gaan overgewicht en sociaal isolement tegen, muziek stimuleert het leervermogen. De coalitie zet zich in voor de dingen die Voorst ‘eigen’ maken. De school vormt voor ieder kind een belangrijke basis. Het is daarom van groot belang dat scholen een veilige omgeving zijn, waar kinderen tot bloei kunnen komen. Voorst heeft een rijk aanbod aan basisonderwijs. Sommige scholen zitten krap in hun jasje, terwijl andere hun best moeten doen om voldoende leerlingen aan te trekken om te kunnen blijven bestaan. Voor beide ontwikkelingen hebben wij oog. Het is belangrijk om realistische prognoses te maken, om tijdig te anticiperen en met het onderwijs te overleggen over een goede verdeling en de juiste huisvesting. Samenkracht en burgerparticipatie Het verenigingsleven staat onder druk. Vrijwilligers worden steeds ouder en nieuwe vrijwilligers zijn moeilijk te vinden. Wij zetten ons in voor toekomstbestendige verenigingen. Met bestuurders overleggen wij waar knelpunten ontstaan en hoe deze kunnen worden opgelost.

We maken gebruik van de (financiële) mogelijkheden vanuit het Rijk en de provincie door verenigingen op de mogelijkheden van tegemoetkomingen, fondsen en subsidies te wijzen. Vluchtelingenwerk en -opvang We voeren de jaarlijks opgelegde taakstelling voor de huisvesting van statushouders uit. Ook pakken we onze verantwoordelijkheid om invulling te geven aan opvang van extra nieuwkomers als daar door hogere overheden een beroep op wordt gedaan. Nieuwkomers worden ondersteund richting werk, behuizing en een verplicht inburgeringstraject. We spannen ons in om de woningen die naar de statushouders gaan vanuit de sociale woningbouw te compenseren met nieuwe woningen om de doorstroming in de woningmarkt te behouden. Sportbeleid en activering Veel inwoners van Voorst sporten en beleven daar veel plezier aan. Er zijn ook inwoners die daarbij een duwtje in de rug nodig hebben. Sportstimulering moet vooral gericht zijn op groepen die nu niet of nauwelijks bewegen en sporten. We willen openbare sportfaciliteiten om het bewegen en sporten zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk te maken. We willen dat geld dat bestemd is voor het activeren van groepen die niet of nauwelijks bewegen of sporten daar effectief terecht komen. Het jeugdsport- en cultuurfonds willen we verder promoten en ondersteunen. Het sporten beweegakkoord versterken we graag en breiden we waar mogelijk uit.

Het is belangrijk dat dorpen beschikken over voldoende speel- en ontmoetingsplekken voor kinderen. Het is mooi om te zien dat maatschappelijke partners en ondernemers de krachten nu al bundelen, samen optrekken en mooie projecten realiseren. We leren graag van de kennis en ervaringen van deze groepen en stemmen vervolgens het beleid erop af. Cultuur Het rijke en gevarieerde cultuuraanbod is waardevol en willen wij graag behouden. Net als bij de sportverenigingen willen wij naast cultuurverenigingen gaan staan om samen te komen tot toekomstbestendigheid. 44 |

Dorpsfeesten, markten en evenementen brengen inwoners samen. Wij stimuleren dit en staan open voor nieuwe initiatieven. In het bijzonder willen wij de komende periode aandacht hebben voor de volkscultuur en de taal. Wij zetten ons ervoor in om het Nedersaksisch levend te houden, en gaan daarover in gesprek met het onderwijs. Organisatoren van evenementen vragen we om oog te hebben voor bijdragen in het dialect. Maatwerkdienstverlening 18In Voorst houden we de lijnen tussen inwoners en professionals in zorg en welzijn graag kort. Zo krijgen inwoners snel de juiste hulp. Zorg bieden we met zo min mogelijk papierwerk en grote zorgvuldigheid. We streven naar één regisseur en één plan per gezin. Bij het uitvoeren van wet- en regelgeving redeneren wij vanuit het belang van de inwoners. Wij doen ons uiterste best om in contact te komen met moeilijk bereikbare doelgroepen. Werken aan meer preventie en toegankelijke zorg is een doorlopend proces. Tegelijkertijd is er voor de gemeente beperkte keuzevrijheid. Wet- en regelgeving beperkt de beleidsvrijheid van de gemeente Voorst. Wij vinden dat maatwerkvoorzieningen terecht moeten komen bij diegenen die dat het hardst nodig hebben en gaan graag in gesprek over de best passende oplossing bij een probleem. Als landelijke of regionale regelgeving botst met lokaal maatwerk, zoeken wij ruimte.

We blijven het gesprek aangaan om inwoners de beste zorg te kunnen bieden en nemen de verantwoordelijkheid voor deze werkwijze. Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Met het voor- en vroegschoolse aanbod willen wij zoveel mogelijk kinderen bereiken. We willen ieder kind met dezelfde kansen laten beginnen aan hun schooltijd. Wij gaan hierover in gesprek met alle organisaties die uitvoering geven aan voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Naast leren is spelen en bewegen in en rond school belangrijk voor kinderen. Daarom letten wij ook op (groene) speelruimte rond scholen en overleggen wij over ondersteuning bij sport en spel. De coalitie heeft ook aandacht voor de luchtkwaliteit in klaslokalen. Volksgezondheid In gesprek gaan over bewegen, roken, alcohol, drugs, voeding en ontspanning kan gezondheidswinst opleveren. Wij willen samen met inwoners bespreken welke leefstijlelementen van invloed zijn op hun welbevinden en samen bepalen wat nodig is om dit te vergroten. Ook hier zoeken wij naar korte lijnen en een informele sfeer, bijvoorbeeld via de deelnemers van het beweeg- sport en preventieakkoord.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

| 45

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Onderwijshuisvesting Integraal huisvestingsplan onderwijs 2024-2027 Inhoud Het Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP) voor elf scholen in onze gemeente is op 19 juni 2023 door u vastgesteld. Om het strategisch plan uit te kunnen voeren zijn er een aantal tussenstappen nodig. In 2024 is gestart met de haalbaarheidsstudies van vier scholen (0-5 jaar). Nadat de eerste vier scholen zijn afgerond komen nog zeven andere scholen in aanmerking voor nieuw- of verbouw. Beoogd effect Het IHP is een strategisch en beleidsrijk plan waarin een gezamenlijke visie wordt vastgesteld. Daarnaast geeft IHP inzicht in de huidige spreiding en staat van de onderwijshuisvesting en de verwachte noodzakelijke investeringen voor een toekomstbestendig onderwijs (huisvestings)landschap. De haalbaarheidsstudies met uitvoeringsvoorstel worden per project aan de raad voorgelegd ter besluitvorming. Met deze stappen werken wij toe naar een toekomstbestendig onderwijs (huisvestings)landschap. Verantwoording In 2025 is verder gewerkt aan de haalbaarheidsstudies voor de eerste vier scholen. jaarrekening 2025 De haalbaarheidsstudie voor basisschool Martinus Twello heeft geresulteerd in een voorkeursvariant voor nieuwbouw op de huidige locatie.

Naar aanleiding van de aanvullende opdracht bij het vaststellen van de geamendeerde Prioriteitennota is onderzocht of er economische of ruimtelijke meerwaarde kon worden toegevoegd. Dit onderzoek leidde niet tot een grote wijziging van de voorkeursvariant. Wel zijn enkele aandachtspunten en kansen benoemd voor de verdere uitwerking en het ontwerp van de nieuwbouw. Voor basisschool De Wingerd in Twello zijn in 2025 meer kansen en mogelijkheden in beeld gebracht om ruimtelijke meerwaarde te realiseren op en rondom de school. Op basis van een stedenbouwkundig plan is bekeken hoe de school deels gerenoveerd en deels nieuw gebouwd kan worden. Daarnaast zijn kansen geïdentificeerd om voorzieningen, woningen en parkeerruimte toe te voegen, op een manier die het groene karakter van het gebied zichtbaar, beleefbaar en robuust houdt. Ook is vastgesteld dat de locatie mogelijkheden biedt om de verbinding tussen het gemeentehuis en het centrum te versterken en om het gebied beter te benutten als onderdeel van het groeiende centrum van Twello. Voor de scholen in De Fliert is in 2025 verder gewerkt aan inzage in de opgaven. De drie betrokken schoolbesturen hebben gezamenlijk onderzoek gedaan naar de bestaande afspraken over eigendom, beheer en exploitatie.

Bij de school voor voortgezet speciaal onderwijs De Bolster, gelegen op het terrein De Beele, is eveneens verder gewerkt aan het haalbaarheidsonderzoek. Dit heeft nog niet geleid tot een duidelijke voorkeursvariant. Stichting Pluryn, eigenaar van De Beele, heeft plannen om haar gebouwen te vernieuwen en het terrein opnieuw in te richten.

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Nationaal Programma Onderwijs (NPO) Inhoud Gemeenten hebben in het Nationaal Programma Onderwijs een belangrijke rol gekregen voor het funderend onderwijs. Het budget heeft een looptijd tot en met schooljaar 2024-2025, en is bedoeld om samen met scholen, kinderopvang, (jeugdgezondheids)zorg, bibliotheken en andere partijen verrijkende activiteiten aan te bieden. Op basis van behoeften in het Voorster lokale onderwijs hebben we afspraken gemaakt over de inzet van het gemeentelijke NPO budget. Het budget besteden we vooral aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden en het voorkomen/tegengaan van bijvoorbeeld faalangst.

Beoogd effect

Verantwoording jaarrekening 2025 46 |

In 2025 zal het overgebleven budget worden gebruikt voor gerichte activiteiten die bijdragen aan het welzijn van leerlingen. Het (mentaal) welzijn van kinderen en jongeren staat zowel landelijk als lokaal op de agenda. Vanwege het tijdelijke karakter van het (gemeentelijke) NPO-budget, zijn er in 2025 gesprekken over hoe het onderwijs deze inzet wil/kan gaan bestendigen binnen de eigen organisatie. Vergroten van ontwikkelkansen voor kinderen en het verkleinen van onderwijsachterstanden (als gevolg van de corona-maatregelen). De activiteiten vanuit dit programma worden in nauwe samenwerking met het onderwijsveld vormgegeven. Het NPO-budget kon worden ingezet t/m juli 2025. Er is gekozen om het project Coach in de school op het Zone.college Twello en Veluws College Twello voort te zetten binnen de daarvoor beschikbare middelen. Daarnaast is er een bijdrage geleverd aan de Techniekdag Voorst 2025.