VERVALLEN Jaarstukken 2023

Jaarstukken 2023

2 |

Inhoudsopgave ■ 1 | Inleiding en leeswijzer ■ 2 | Bestuurlijke structuur

2.1 | Samenstelling Raad 2.2 | Samenstelling College

■ Jaarverslag ■ 3 | Programmaverantwoording 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

| Bouwend Voorst | Mooi Voorst | Bedrijvig Voorst | Gezond Voorst | Sociaal Voorst | Veilig Voorst | Dienstverlenend Voorst | Algemene dekkingsmiddelen en financieringen | Overhead

■ 4 | Paragrafen 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8

| Paragraaf Lokale heffingen | Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing | Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen | Paragraaf Financiering | Paragraaf Bedrijfsvoering | Paragraaf Openbaarheid Wet Open Overheid | Paragraaf Verbonden partijen | Paragraaf Grondbeleid

■ Jaarrekening ■ 5 | Balans

5.1 | Balans per 31 december 2023

7 8

12 22 36 42 52 58 62 68 70 72 78 84 89 93 99 100 114

119

■ 6 | Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening

6.1 | Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening over het jaar 2023 122

■ 7 | Toelichtingen

7.1 | Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 7.2 | Toelichting op de balans per 31 december 2023 7.3 | Toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening

■ 8 | Bijlagen

Behorend tot de gecontroleerde jaarrekening 8.1 | SISA bijlage 8.2 | Overzicht baten en lasten per taakveld 8.3 | Overzicht investeringen Niet behorend tot de gecontroleerde jaarrekening 8.4 | Controleverklaring 8.5 | Vaststellingsbesluit

124 131 148 176 177 189 193 199 200 201 | 3

Hoofdstuk 1 Inleiding en leeswijzer

4 |

Algemeen Voor u liggen de jaarstukken van de gemeente Voorst over het boekjaar 2023. De jaarstukken zijn het sluitstuk van de budgetcyclus 2023. Hiermee legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid. De jaarstukken bestaan uit de navolgende onderdelen: ▪ Jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen); ▪ Jaarrekening (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen). In de programmaverantwoording van het jaarverslag wordt uiteengezet wat van het voorgenomen beleid is gerealiseerd en welke nieuwe onderdelen in het rekeningjaar van belang zijn geweest. Het is een rapportage die ingaat op de in de Meerjarenprogrammabegroting 2023 gestelde drie “W”-vragen: “Wat willen we bereiken?”, “Wanneer zijn wij tevreden?” en “Wat mag het kosten?”. In de diverse programma's zijn de voorgeschreven beleidsindicatoren opgenomen waarbij uitvoering is gegeven aan de door de raad aangenomen motie Meten is weten van 16 juni 2019. De paragrafen in het jaarverslag gaan over de lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, openbaarheid Wet Open Overheid, verbonden partijen en grondbeleid. Deze paragrafen geven een ‘dwarsdoorsnede’ van de betreffende onderwerpen in de jaarrekening.

De jaarrekening geeft een zodanig inzicht dat een verantwoord oordeel kan worden gevormd over de financiële positie per 31 december 2023 en over de baten en lasten over 2023. Het is, vergeleken met het jaarverslag, een meer cijfermatige rapportage met toelichting en tevens een analyse van de afwijkingen van de jaarcijfers ten opzichte van de begroting. In de jaarrekening is een overzicht opgenomen van de voornaamste afwijkingen ten opzichte van de begroting op programmaniveau. Financiële beschouwing De Jaarrekening 2023 sluit met een totaal voordelig resultaat van € 3.194.700. Na verwerking van de effecten van het Voortgangsbericht 2023 en de Bestuursrapportage 2023 werd nog rekening gehouden met een nadelig resultaat van € 46.700. Het uiteindelijke resultaat valt dus € 3.241.400 voordeliger uit. Het resultaat is vooral tot stand gekomen door incidentele meevallers zoals een hogere opbrengst leges omgevingsvergunningen (€ 570.700), overgebleven middelen vanuit de specifieke uitkering Opvang Oekraïners 2022 en 2023 (€ 887.300), een hogere algemene uitkering gemeentefonds (€ 162.800), hogere baten exploitatie- en vereveningsbijdragen (€ 257.200) en lagere lasten voor Wmo-voorzieningen zoals woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen (€ 253.800). Daarnaast zijn de totale energiekosten lager uitgevallen (€ 324.800).

Naast deze grotere meevallers zijn er ook binnen diverse andere beleidsvelden meevallers ontstaan. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in deze jaarrekening (bladzijde 151 en verder) hebben wij de financiële afwijkingen per programma uiteengezet. Het resultaat van deze jaarrekening is separaat op de balans opgenomen. Een afzonderlijk voorstel wordt aan u voorgelegd voor de bestemming van dit resultaat. Het college van burgemeester en wethouders

| 5

Hoofdstuk 2 Bestuurlijke structuur

6 |

2.1 Samenstelling Raad De samenstelling van de gemeenteraad van Voorst is als volgt: Partij Gemeente Belangen CDA VVD-Liberaal Voortvarend Voorst PvdA-GroenLinks D66 SGP Totaal

Raadszetels 5 3 3 3 3 1 1 19

Fractievertegenwoordigers 1 1 3 2 2 3 4 16

Voorzitter gemeenteraad Paula Jorritsma-Verkade Raadsgriffier Ita Joosten Fractie Gemeentebelangen Miriam Jansen-Greiving (fractievoorzitter) Arjen Lagerweij Ingrid Aarnink - Westerbeek Jeroen voor 't Hekke Bjorn van Ekeren Fractie CDA Jürgen Wolff van Wülfing (fractievoorzitter) Theo Timmermans Jan Wessels Fractie VVD-Liberaal 2000 Emiel de Weerd (fractievoorzitter) Ans van Amerongen - Elfferich Margret Suelmann Fractie Voortvarend Voorst Danny Roelofs (fractievoorzitter) Arend Jansen Lianne van den Brand Fractie PvdA-Groen Links Bertine Grevinga (fractievoorzitter) Joost van Hoof Willeke Moleman Fractie D66 Wim Vrijhoef (fractievoorzitter) Fractie SGP Arco Hak (fractievoorzitter)

| 7

2.2 Samenstelling College De samenstelling van het college van burgemeester en wethouders van Voorst is als volgt: Burgemeester Paula Jorritsma-Verkade Portefeuille Algemene Zaken, communicatie en handhaving ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bestuurlijke samenwerking Openbare orde en veiligheid Integrale handhaving Communicatie en representatie Burgerzaken Participatie (burgerparticipatie en dorpsbelangen) Bestuurlijk kompas (maatschappelijk, ambtelijk en bestuurlijk samenspel)

Wethouder Rosmarijn Boender Portefeuille Middelen, beheer openbare ruimte, grondexploitatie, mobiliteit, economie en toerisme ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Openbare ruimte Mobiliteit Riolering Gemeentelijke gebouwen Financiën Middelen (P&O, ICT, Belastingen) Grondexploitatie Economie en toerisme

Wethouder Peter Wormskamp Portefeuille Jeugd, werk en inkomen, cultuur en sport ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Jeugd en Onderwijs Kunst en cultuur Integratie en asielopvang Werk en inkomen Wet maatschappelijke ondersteuning Gezondheid Sport Diversiteit en inclusiviteit

Wethouderspositie vacant Portefeuille Ruimtelijke Ontwikkeling, wonen, milieubeleid en Cultureel Erfgoed ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ruimtelijke ordening Wonen en woningbouw Cultuurhistorie en landgoederen Landschap en biodiversiteit Waterbeheer Klimaat en energietransitie Afval en circulariteit

Gemeentesecretaris Lisette Wolbers-Cents ▪ ▪

8 |

Als algemeen directeur eindverantwoordelijk leidinggevende van de ambtelijke organisatie Eerste adviseur van het college

Jaarverslag

| 9

10 |

Hoofdstuk 3 Programmaverantwoording

| 11

3.1 Bouwend Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst is een heerlijke plek om te wonen. Groen, goed bereikbaar, met een eigen karakter te midden van grotere steden. Mensen moeten zich verbonden voelen met Twello en de dorpen in de gemeente Voorst en de kans krijgen om hier prettig en betaalbaar te kunnen wonen. Het is belangrijk dat er woningen bij komen en dat er gebouwd wordt voor specifieke doelgroepen. Wonen en bouwen De druk op de woningmarkt is hoog. Woningen zijn schaars, net als de grond. Bovendien zijn de materiaalkosten hoog en is er een personeelstekort in de bouw. Dit alles zorgt ervoor dat het voor veel mensen erg moeilijk is om aan een woning te komen. Er moeten extra woningen bijkomen. Maar de nood is nú hoog en nieuwe woningen zijn niet morgen gebouwd. Dit vraagt om flexibiliteit en creativiteit. Zijn er snelle oplossingen mogelijk, zoals prefab woningen, tijdelijke woningen, tiny houses en vernieuwende woonvormen, meerdere generaties op één erf of het splitsen van woningen. Maar ook goedkoper bouwen of kleinere woningen behoort tot de mogelijkheden. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden.

Binding met Voorst gaat voor Mensen die een sociale of economische binding hebben met Voorst, krijgen een streepje voor zodra de regelgeving dit mogelijk maakt. Dit geldt zowel voor nieuwbouwwoningen die opgeleverd worden, als voor huurwoningen. Verschillende doelgroepen moeten worden bediend met het woningaanbod. Bijvoorbeeld door woningen voor jongeren en ouderen te stimuleren, maar ook woningen voor mensen die een aangepaste woning nodig hebben. Duurzaam en betaalbaar Duurzaamheid is bij alle nieuwe woningen vanzelfsprekend. Ook wordt ingezet op de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad in samenwerking met IJsseldal Wonen. Bij woningbouwplannen wordt gekeken naar de kansen die ontstaan, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, circulariteit, sociale veiligheid en verkeer. Wonen moet ook betaalbaar zijn. Aan de percentages sociale woningbouw zoals vermeld in de Woonvisie wordt vastgehouden. Dat betekent 40% in Twello, 30% sociaal in Terwolde, Voorst, Klarenbeek en Wilp. In de kleine dorpen wordt maatwerk toegepast op basis van behoefte. Gestreefd wordt naar een gevarieerd en passend woningaanbod, met woningen vanaf € 240.000. Ruimtelijke ordening Twello Noord Alle partijen in de coalitie zijn ongelukkig met de keuzes voor het woningbouwprogramma die gemaakt zijn in Twello Noord, net voor de start van de nieuwe coalitieperiode.

Het vaststellen van dit bestemmingsplan in de vorige raad is een feit waar wij verder mee moeten. Tijdens de onderhandelingen is geïnventariseerd wat de gevolgen zijn van stoppen of het aanpassen van de woningbouw op deze plek. De conclusie hiervan is dat het financieel niet verantwoord is om het vastgestelde bestemmingsplan terug te draaien, want de kosten hiervan bedragen minimaal 5,5 miljoen. Wij gaan wel met omwonenden van Twello Noord in gesprek om binnen het vastgestelde bestemmingsplan samen met inwoners de beste oplossingen te zoeken voor de verkeersafwikkeling en de inrichting van de wijk. 12 |

Doen wat kan In onze mooie dorpen bouwen we naar behoefte, om de algehele leefbaarheid te bevorderen. Daarom luisteren we naar de inwoners en streven we per dorp en het buitengebied naar een dorpsvisie of geactualiseerde visie. Rondom wonen willen wij doen wat kan. Met andere woorden: we benaderen particuliere en collectieve initiatieven met een positieve grondhouding. En als initiatieven toch niet kunnen, leggen we uit waarom niet en denken we mee over alternatieven.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

| 13

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Ruimtelijke ordening Implementatie Omgevingswet Inhoud Omgevingswet De beoogde datum van inwerkingtreding van de Omgevingswet is vooralsnog 1 januari 2023. We houden er echter rekening mee dat invoering opnieuw wordt uitgesteld. Eind 2022 neemt de gemeenteraad een aantal besluiten om een vloeiende overgang te creëren van oude naar nieuwe wetgeving. Een van de besluiten betreft het participatiebeleid en een participatieverordening. Het gaat om besluiten die gevolgen hebben voor inwoners van onze gemeente en voor onze interne organisatie. Kort samengevat staat het jaar 2023 voor wat betreft de Omgevingswet vooralsnog vooral in het teken van de implementatie ervan in de praktijk. Het is de bedoeling om in 2023 verder uitvoering te geven aan de door de raad te nemen besluiten, zowel binnen als buiten de organisatie. Daarnaast moet in 2023 een Commissie ruimtelijke kwaliteit worden ingesteld en wordt veel ingezet op scholing van medewerkers. Programma Ruimtelijke Kwaliteit In 2023 werken we daarnaast verder aan het programma Ruimtelijke Kwaliteit. Hierin staat de ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal, door maatschappelijke opgaven in samenhang aan te pakken. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet komt er voor de gemeente ook een ‘bruidsschat’ aan regelgeving vanuit de Rijksoverheid mee.

Een natuurlijk moment om te herijken of we per gebied de ruimtelijke kwaliteit nog op de gewenste wijze regelen. In het programma Ruimtelijke kwaliteit wordt de wijze geïntroduceerd waarop in de daaropvolgende jaren het omgevingsplan wordt opgesteld. Het programma is in lijn met het programma Mooi Nederland van de Rijksoverheid. Beoogd effect Het implementeren van de Omgevingswet per 1 januari 2023 (beoogde datum inwerkingtreding van de Omgevingswet). Door concrete toekomst- en handelingsperspectieven houden wij de gemeente Voorst mooi, dienstverlenend, functioneel, robuust en duurzaam Verantwoording In 2023 hebben wij ons vooral gericht op de uitvoering van juridisch en bedrijfsmatig verplichte zaken jaarrekening voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Daarnaast is er veel geoefend 2023 met de nieuwe kerninstrumenten en bijbehorende software. Wij hebben diverse voorbereidingen getroffen om de overgang naar de nieuwe wet zo soepel mogelijk te laten verlopen, waaronder de voorbereidingen om te komen tot een nieuw omgevingsplan en het inrichten van de processen voor omgevingsvergunningen. Uw raad heeft op 3 juli 2023 een aantal besluiten genomen die nodig zijn om te voldoen aan de nieuwe wetgeving, waaronder de vaststelling van het participatiebeleid, het delegatiebesluit en de gevallen waarvoor het bindend adviesrecht geldt.

In het derde en vierde kwartaal heeft u nog enkele gerelateerde verordeningen vastgesteld waaronder de legesverordening. Daarnaast is de raad in 2023 op verschillend momenten betrokken geweest bij de implementatie van de Omgevingswet in de vorm van IBB’s en raadsmededelingen. Ook hebben wij inwoners en professionals geïnformeerd over de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging door in oktober 2023 een informatieavond te organiseren en hebben wij op het dorpenplatform in november 2023 uitleg gegeven over de Omgevingswet. Programma Landelijk Gebied (PLG) en Ruimtelijk Perspectief Inhoud Ruimtelijk Perspectief De provincies hebben onlangs opdracht gekregen van het Rijk in het kader van het Nationaal programma Landelijk Gebied, om voor 1 juli 2023 de ruimtelijke opgaven voor wonen, natuur, energie, landbouw en economie in samenhang in kaart brengen. Met het water- en bodemsysteem als leidend principe. De provincie Gelderland wil dit op regionale schaal uitwerken en werkt samen met partners aan het Ruimtelijk Perspectief. Sommige opgaven kunnen worden gekoppeld, maar soms zullen opgaven botsen en is een ruimtelijke afweging nodig. De provincies moeten hiervoor voor 1 juli 2023 een bod neerleggen bij het Rijk.

Om dit op een goede manier te kunnen doen, wil het Rijk voor 1 oktober 2022 al duidelijkheid geven over een aantal nationale vraagstukken die er liggen via de nationale programma’s. De provincie Gelderland wil dit in regioverband oppakken en gaat werken met regioteams om dit te realiseren. Ook Voorst sluit hierbij aan. Wij vinden het belangrijk dat wij hieraan vanuit de ambtelijke organisatie een bijdrage leveren, om ook kennis in huis te kunnen houden. Dit betekent dat wij prioriteit geven aan inzet op dit onderdeel. Wij nemen deel aan de werkgroepen in regioverband en gaan daarnaast aan de slag met het Programma Landelijk Gebied. Programma Landelijk Gebied 14 |

Ook in Voorst zien we dat ons buitengebied onder grote druk staat. Vanuit het Rijk en de provincie komt de vraag naar een meer duurzamere en extensievere landbouw, waarbij het streven is dat we voor een deel in ons eigen voedsel kunnen voorzien (korte keten). Daarnaast is de stikstofdiscussie losgebarsten. Er komen agrarische gebouwen vrij en we hebben een opgave voor meer natuur en bos. Om tegelijkertijd goede input te kunnen leveren aan het Ruimtelijk Perspectief (zie hierboven) willen wij een Programma Landelijk Gebied opstellen. Samen met inwoners en gebruikers gaan we werken aan een integrale ruimtelijke visie (Programma) op ons landelijk gebied waarin de ruimtelijke opgaven gebiedsgericht en in samenhang uitgewerkt worden. Het doel is een robuust buitengebied waarbinnen meerdere functies naast elkaar kunnen bestaan en elkaar zelfs kunnen versterken. Keukentafelgesprekken met onze agrariërs zijn gestart; de komende tijd gaan we een aantal pilots draaien voor een nieuw functieveranderingsbeleid en we gaan in gesprek met deskundigen voor ondersteuning. De opbrengst van het proces rondom het programma Landelijk Gebied, gebruiken wij als input bij onze deelname aan het regionaal overleg in het kader van het Ruimtelijke Perspectief. Dit is een soortgelijke methode als we destijd met de VES en de RES hebben toegepast.

Concreet starten we met het opstellen van een plan van aanpak 'Programma Landelijke Gebied'. We stellen ons een proces voor in drie fases. In de eerste fase brengen we het speelveld in kaart door middel van een aantal kaartlagen; in de tweede fase ontwikkelen we een gewenst programma in gesprek met inwoners, bedrijven en experts; en in de derde fase werken we het programma verder uit tot een Programma Landelijk Gebied. Wij streven naar een afronding eind 2023. In de prioiteitennota hebben wij aangegeven welke middelen hiervoor beschikbaar moeten worden gesteld. Beoogd effect Een toekomstbestendig landelijk gebied. Verantwoording Ten aanzien van het ruimtelijk perspectief is in 2023 door de provincie het Ruimtelijk Voorstel jaarrekening aangeleverd bij het Rijk. Daarnaast is in 2023 het Regio-arrangement vastgesteld met daarin 5 2023 agenderende opgaven die de komende jaren verder worden uitgewerkt. De Regio-arrangementen van alle regio's in de provincie Gelderland zijn input geweest voor het Ruimtelijk Voorstel. Het Programma Landelijk Gebied komt in 4 fasen tot stand. Fase 1 en 2 zijn in 2023 doorlopen en bijna afgerond. In fase 1 (Het Speelveld in kaart) is geïnventariseerd wat er is aan bestaand beleid en bestaande informatie. Dit heeft geleid tot het formuleren van 7 thema’s die voor het buitengebied van de gemeente Voorst.

Daarbij gaat het om onder andere landbouw, water en bodem, landschap en natuur enz. Tegelijkertijd met het formuleren van de inhoudelijke thema’s (notitie Het speelveld in kaart) is het participatieplan door uw raad vastgesteld. In het najaar is fase 2 (Verdieping van opgaven) voor een belangrijk deel afgerond met een zevental expertsessies. Aan de expertsessies hebben diverse deskundigen van binnen en buiten de gemeenten deelgenomen en daarbij ging het vooral om inhoudelijke verdieping van het betreffende thema. Voor de landbouw is een aparte expertsessie georganiseerd met boeren uit de gemeente. Dit mede naar aanleiding van het verzoek om meer directe betrokkenheid die is gebleken uit de keukentafelgesprekken. Tijdens de expertsessies zijn vragen en kwesties aangescherpt ten behoeve van het vervolg in fase 3.

Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) Een regisserend grondbeleid voeren Inhoud In 2020 is de Nota grondbeleid opnieuw vastgesteld, waarin we het regisserend grondbeleid doorzetten. Hierbij kijken we per ontwikkeling of wij een actieve of een faciliterende rol innemen. Bij een actieve rol voert de gemeente de exploitatie zelf. Bij een faciliterende rol ligt de ontwikkeling in handen bij een particuliere exploitant of ontwikkelaar, waarbij de gemeente al de nodige afspraken met de ontwikkelende partij contractueel vastlegt. De nota grondbeleid wordt eens per vier jaar opnieuw vastgesteld. In 2023 starten wij met de voorbereidende werkzaamheden voor actualisatie van het grondbeleid in 2024. Beoogd effect Voorzien in de kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwbehoefte in de verschillende Voorster kernen. Verantwoording Zie de paragraaf grondbeleid voor de stand van zaken van de lopende grondexploitaties. jaarrekening 2023

Wonen en bouwen Woningbouwplannen in de kernen Inhoud Op basis van PRIMOS-prognoses zijn met de provincie Gelderland en de regiogemeenten kwantitatieve afspraken gemaakt over het te realiseren aantal woningen en dit is vastgelegd in de regionale Woonagenda. Voor onze gemeente bedraagt de woningbouwopgave in de periode tot 2030 800 – 975 woningen. Dit sluit goed aan bij onze ambitie voor de toevoeging van gemiddeld 80 nieuwbouwwoningen per jaar, zoals verwoord in onze Woonvisie. | 15

De grootste woningbouwopgave ligt in Twello, maar ook in onze andere kernen werken wij aan verschillende nieuwbouwprojecten. Hieronder een opsomming van plannen waar in 2023 verder aan wordt gewerkt waarvan sommige ontwikkelingen zich al in de uitvoerende en afrondende fase bevinden. Twello ▪ Herontwikkeling locatie voormalig Veluws College, gemeentewerf en brandweer; ▪ Rijksstraatweg 93 – 97, Overmarslocatie ; ▪ Hoek Stationsstraat – Veilingstraat ▪ Duistervoordseweg 54 ; ▪ Woningbouwplan De Vier Erven; ▪ Locatie Beersen; ▪ Tijdelijk parkeerterrein naast de Aldi aan de Duistervoordseweg; ▪ Twello – Noord ; ▪ IJsbaanweg. Terwolde ▪ Dorpszicht fase 2 ; ▪ Wijzigingsbevoegdheid aan het Ieuwland. Wilp ▪ Woningbouwplan Binnenweg – Rijksstraatweg Posterenk ▪ Woningbouwplan Enkweg. Teuge ▪

Locatie Hessenlaan.

Voorst ▪ Woningbouwlocatie Winkler Prins ▪ Diverse maatwerklocaties voor herontwikkeling naar woningbouw op basis van de Kansenkaart Voorst Naast de hierboven genoemde projecten werken we ook in 2023 aan andere projecten in verschillende kernen waar op dit moment verkennende gesprekken over plaatsvinden, of die op dit moment (nog) niet in beeld zijn. Beoogd effect Op basis van de actuele woningbouwprognoses en een goede ruimtelijke ordening voorzien in de (korte en lange termijn) woningbouwbehoefte in de kernen. Verantwoording Op 8 maart 2023 is de Regionale Woondeal regio Stedendriehoek ondertekend door de regio, jaarrekening provincie en het Rijk. Voor onze gemeente gaat het om een opgave van ca. 900 woningen in de 2023 periode 2022 tot en met 2030. Hiervan moet tweederde van de woningen in het bereikbare segment vallen (sociale huur, middenhuur of betaalbare koop) en gaan we uit van 30% sociale huur (ca. 270 sociale huurwoningen in deze periode bij nieuwe planontwikkelingen. In 2023 is verder gewerkt en volop ingezet op de planvorming en uitvoering van verschillende woningbouwplannen in de gehele gemeente. Dat heeft geresulteerd in de toevoeging van 108 nieuwbouwwoningen. In 2023 is het bestemmingsplan Duistervoordseweg 54, Twello vastgesteld dat voorziet in de realisatie van 15 appartementen (waaronder een groot aandeel in het bereikbare segment).

In Teuge is het bestemmingsplan Hessenlaan, Teuge vastgesteld dat voorziet in de bouw van maximaal zes geschikte woningen voor senioren. Deze worden in Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) ontwikkeld. Daarnaast zijn in 2023 onder andere de 56 nieuwbouwwoningen uit het woningbouwplan De Vier Erven opgeleverd aan de nieuwe bewoners. Daarnaast is er in 2023 ook op verschillende e locaties gestart met de (voorbereiding van) bouwwerkzaamheden, denk aan de 1 fase van het woningbouwproject in Wilp en de woningbouwontwikkeling in Posterenk. Er is in 2023 nog geen uitspraak geweest van de Raad van State over het woningbouwplan Nieuw Basselt en Fliertlanden. Onder andere de volgende woningbouwprojecten zijn in 2023 in procedure gebracht, waarbij vaststelling door de gemeenteraad in 2024 plaatsvindt: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ 16 |

Woningbouw Binnenweg – Rijksstraatweg Fase 2, Wilp; Winkler Prins locatie, Voorst; Woningbouw Hietweideweg/Jupiter, Twello; Stationsstraat 31, Twello; Middendijk, Breestuk, Nijbroek.

In 2023 zijn ook de vergunningen verleend voor de bouw van 15 appartementen, gericht op senioren op de hoek Stationsstraat – Veilingstraat in Twello. Naast de hierboven genoemde locaties hebben we in 2023 gesprekken gevoerd over de (her)ontwikkeling van diverse locaties in de gemeente. Bijvoorbeeld de Overmarslocatie in Twello, het tijdelijke parkeerterrein aan de Duistervoordseweg, locaties Ieuwland en Dorpszicht in Terwolde. Maar ook over de Intratuinlocatie in Twello, de Vordermanlocatie in Terwolde en de locatie Beersen in Twello zijn overleggen gevoerd. De procedures voor deze ontwikkelingen moeten nog opgestart worden. Op onder andere de bovengenoemde locaties worden plannen gemaakt voor woningen in zowel de huur- als koopsector voor verschillende doelgroepen (waaronder kleine huishoudens en ouderen). Hierbij houden we, waar mogelijk en gewenst, de ambities vanuit het Rijk en de afspraken in de Regionale Woondeal aan als uitgangspunt voor wat betreft het woningbouwprogramma. Gelet op de woningmarkt in onze gemeente en regio en de relatief kleine omvang van onze woningbouwprojecten maakt dit het van de grond laten komen van woningbouwprojecten namelijk niet makkelijker.

Samen met de betrokken partijen kijken wij continue naar de best mogelijke invulling waarbij wij onze verantwoordelijkheid nemen in het realiseren van bereikbare woningen maar ook kijken naar de lokale behoefte Variatie in woningtypen en prijssegmenten Inhoud Bij nieuwbouwprojecten in de gemeente Voorst is het uitgangspunt voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten. Dit staat beschreven in de Woonvisie. Dit betekent dat wij ook verder kijken dan de ‘traditionele’ manier van ontwikkelen en manier van wonen. Wij hebben hiervoor aandacht en in de planvormingen vinden vernieuwende woonvormen steeds meer hun plek. Ook willen we eventuele kansen in de bestaande woningvoorraad (beter) benutten. In de gemeente zijn er concrete plannen in uitvoering. Zo heeft de gebiedscoöperatie Nijbroek het initiatief genomen om een voormalig agrarisch erf te herontwikkelen naar woningbouw waarbij sprake is van differentiatie in de woningen en verbetering van het landschap. In het plan De Vier Erven worden woningen (compacte appartementen en grondgebonden) gerealiseerd gericht op de doelgroep een- en tweepersoonshuishoudens. In Twello Noord is ook een diversiteit aan woningen voorzien zoals een hofje en micro-wonen. In 2023 gaan we aan de slag met diverse plannen voor 1 en 2 persoonshuishoudens in en nabij het centrum van Twello.

Het gaat hierbij om de Overmars locatie en appartementen op de locaties aan de Duistervoordseweg 54 en de hoek Stationsstraat - Veilingstraat. Door op deze inbreidingslocaties ruimte te bieden voor de doelgroep 1 en 2 persoonshuishoudens, komen naar verwachting op andere plekken weer (ruime) eengezinswoningen vrij voor andere doelgroepen. Daarnaast is IJsseldal Wonen eigenaar van het tijdelijke parkeerterrein aan de Duistervoordseweg in Twello. Het streven is om richting en in 2023 grote stappen te zetten naar herontwikkeling naar woningbouw. Hier zijn 14 compacte huurappartementen, geschikt voor één- en tweepersoonshuishoudens voorzien. Dit woningbouwproject zal ook deel uitmaken van de nieuwe prestatieafspraken. In 2023 gaan wij voor de kern Teuge met de belangenvereniging en inwoners aan de slag om te kijken naar mogelijkheden voor kleinschalige inbreiding met woningen die geschikt zijn om langer zelfstandig te wonen. Op die manier kunnen we ruimte bieden voor huisvesting van ouderen die graag in het dorp willen blijven wonen.We verkennen hierbij de mogelijkheid van (collectief) particulier opdrachtgeverschap. Ook bij herontwikkeling van voormalige agrarische erven in het buitengebied willen we in 2023 en verder meer gaan inzetten op differentiatie in woningtypen.

Hiervoor is nieuw beleid in ontwikkeling We zetten bij toekomstige ontwikkelingen in op het realiseren van kleine woonvormen, innovatieve woonconcepten en/of creatieve woonvormen als die aansluiten bij de behoeften van bijvoorbeeld starters, lagere (midden)inkomens en senioren op daartoe geschikte locaties. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden. Beoogd effect Voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten. Verantwoording Variatie in woningtypen en prijssegmenten is uitgangspunt bij onze nieuwbouwontwikkelingen, jaarrekening waarbij we ook kijken naar de mogelijkheden op een locatie en de (lokale) behoefte. Eind 2023 2023 is het gemeentelijke woningmarktonderzoek afgerond en dit vormt de basis voor nieuwe woningbouwontwikkelingen. Samen met Woningcorporatie IJsseldal Wonen vindt continue overleg plaats over nieuwbouwontwikkelingen, verbetering van de inzet van bestaande woningen en | 17

herstructurering van bestaande voorraad. Juist ook omdat haar primaire doelgroep overwegend uit ouderen en een- en tweepersoonshuishoudens bestaat. Dit vraagt om passende woningtypen. In 2023 zijn de woningen uit het woningbouwplan De Vier Erven in Twello opgeleverd. In dit woningbouwproject zijn onder andere woningen gerealiseerd gericht op een- en tweepersoonshuishoudens en levensloopbestendige woningen. Het woningbouwplan Hessenlaan, Teuge voorziet in de realisatie van maximaal 6 voor senioren geschikte woningen die worden ontwikkeld als CPO (collectief particulier opdrachtgeverschap). In de verschillende woningbouwplannen die in 2023 in procedure zijn gebracht of waar is begonnen met (de voorbereiding van) bouwen is een differentiatie aan woningen opgenomen. Zo voorziet het woningbouwplan Hietweideweg/Jupiter, Twello in de realisatie van levensloopbestendige appartementen (zowel huur als koop) en levensloopgeschikte hofjeswoningen. In de woningbouwplannen in het centrum van Twello (Pijnappel en Korderijnk) worden compacte appartementen voor een- en tweepersoonshuishoudens gerealiseerd. De woningbouwplannen in Wilp en Posterenk bevatten een gevarieerd programma, waaronder levensloopbestendige woningen en starterswoningen. Ook bij de herontwikkeling van voormalige agrarische erven in het buitengebied zetten we meer in op differentiatie in woningtypen.

Hiervoor is in 2023 het tijdelijk beleid Rood voor Groen voor een periode van twee jaar aangenomen. In 2023 is ook een start gemaakt met de verkenning voor het realiseren van ‘flexwonen’ om verschillende doelgroepen te kunnen huisvesten. Dit wordt in 2024 vervolgd. Lokale binding Inhoud Uitgangspunt bij woningbouwontwikkelingen in onze gemeente is het bedienen van verschillende doelgroepen door het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod in woningtype en prijssegmenten. Daarnaast onderzoek wij welke mogelijkheden er zijn om woningzoekenden met een lokale binding voorrang te geven bij woningbouwprojecten. Voor de sociale huurwoningen geldt het volgende: IJsseldal Wonen hanteert binnen de juridische kaders een voorrangsregeling voor woningzoekenden met een lokale binding. Concreet betekent dit dat maximaal 50% van het vrijkomende woningaanbod mag worden toegewezen aan een actief woningzoekende uit de desbetreffende kern, dit wordt met name in de kleine kernen toegepast. Verder hanteert IJsseldal voor bepaalde doelgroepen, gekoppeld aan specifieke woonruimten een voorrangslabel (bijvoorbeeld jongeren of senioren). Ook bij verkoop van vrijkomende huurwoningen hanteert IJsseldal Wonen een voorrangsregeling voor starters uit de desbetreffende kern en vervolgens uit de gemeente. De koopwoningenmarkt gaat vooralsnog uit van vrije vestiging.

Op dit moment wordt gewerkt aan landelijke regelgeving om de slaagkansen van woningzoekenden met een sociale of economische binding aan de regio of gemeente te vergroten. Wij volgen deze ontwikkeling met belangstelling en zodra de regeling is gewijzigd en de voorwaarden bekend zijn , komen wij met voorstellen hoe dit instrumentarium toe te passen. Beoogd effect Waar mogelijk woningzoekenden met een lokale binding voorrang geven bij woningbouwprojecten . Verantwoording Binnen de afspraken in Woonkeus Stedendriehoekverband en de juridische kaders hanteert jaarrekening IJsseldal Wonen bij woningtoewijzing de voorrangsregeling voor woningzoekenden met een lokale 2023 binding. De koopwoningenmarkt gaat in de basis uit van vrije vestiging. In december 2023 heeft de eerste kamer ingestemd met het wetsvoorstel voor de wijziging van de Huisvestingswet 2014. Met de nieuwe wet worden gemeenten in staat gesteld om door middel van een huisvestingsvergunning op basis van een huisvestingsverordening vaker voorrang te geven aan personen met een maatschappelijke of economische binding. Wij onderzoeken wij de geschiktheid van dit instrumentarium voor de gemeente Voorst. In 2023 zijn samen met ontwikkelende partijen bij verschillende woningbouwplannen afspraken gemaakt over de toewijzing van (bereikbare) koopwoningen aan zoveel mogelijk lokaal woningzoekenden.

Samen met ontwikkelaars is afgesproken zo ‘klein’ mogelijk te adverteren en de woningen bijvoorbeeld niet direct op Funda te plaatsen. Zowel bij het woningbouwplan De Vier Erven als het woningbouwplan in Wilp bleek dit effect te sorteren. Een groot deel van de kopers zijn lokaal/ regionaal woningzoekenden of hebben op één of andere wijze een binding met onze gemeente

Duurzaam en betaalbaar Inhoud Voor de sociale huur geldt dat in de prestatieafspraken met IJsseldal Wonen en de huurdersbelangenvereniging afspraken zijn gemaakt op het gebied van verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. IJsseldal Wonen reserveert jaarlijks een bedrag voor het verduurzamen van haar woningvoorraad op basis van de kaders uit de duurzaamheidsvisie die geldt voor de periode 2021 – 2025. Op dit moment is IJsseldal Wonen bezig de totale opgave in beeld te brengen 18 |

en financieel te vertalen. In totaal gaat het om circa 400 woningen met energielabel D, E, F of G die IJsseldal Wonen in de periode t/m 2028 planmatig wil verduurzamen tot minimaal energielabel B. Tevens wil IJsseldal Wonen in 2023 starten met de uitrol van PV panelen. We maken nieuwe en concrete prestatieafspraken met IJsseldal Wonen over deze duurzaamheidsopgave, de huidige energiecrisis maakt dit extra urgent. Bij nieuwbouwontwikkelingen hanteren we de percentages voor sociale woningbouw zoals vermeld in de Woonvisie. Binnen het sociale woningbouwprogramma vallen zowel sociale huurwoningen als bereikbare koopwoningen. Voor deze laatste categorie heeft de raad bij de tussenevaluatie van de Woonvisie ingestemd met de bandbreedte tot maximaal de NHG-grens. Bij toekomstige woningbouwontwikkelingen hanteren we deze percentages en binnen de bandbreedte zetten we in op een gedifferentieerd aanbod waarbij de prijs-kwaliteitsverhouding in evenwicht is. We maken nieuwe en concrete prestatieafspraken met IJsseldal Wonen over de nieuwbouwopgave voor sociale huurwoningen voor de komende jaren. Beoogd effect Een duurzame woningvoorraad en variatie in prijssegmenten zoals vastgelegd in de Woonvisie. Verantwoording In maart 2023 is de Regionale Woondeal regio Stedendriehoek ondertekend door de jaarrekening regiogemeenten, de provincie en het Rijk.

Voor de gemeente Voorst gaat het om een 2023 woningbouwopgave van ca. 900 woningen in de periode 2022 tot en met 2030 waarbij uitgegaan wordt van 30% sociale huur (toevoeging van ca. 270 huurwoningen). Om deze aantallen te realiseren worden gesprekken gevoerd waarbij niet alleen naar nieuwe locaties wordt gekeken, maar ook naar het beter benutten van de bestaande voorraad en herstructurering van bestaande wijken. Ook in het koopsegment hebben we ons in 2023 ingezet op de toevoeging van bereikbare woningen (tot €355.000), passend bij de kern en locatie. Met IJsseldal Wonen zijn in de meerjaren-samenwerkingsafspraken afspraken gemaakt over het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad. IJsseldal Wonen gaat in haar werkgebied in de periode tot en met 2028 ruim 500 woningen naar label A verduurzamen. In 2023 ging het om 28 woningen in onze gemeente. Het aantal woningen loopt hierbij iets achter op planning, vooral vanwege procedures in het kader van flora en fauna wetgeving. Daarnaast gaat IJsseldal Wonen in de periode tot en met 2029 ongeveer 2000 woningen voorzien van zonnepanelen. In 2023 zijn al zo’n 200 woningen (verspreid over de gemeentes Lochem en Voorst) voorzien van zonnepanelen. De Groene Bon (een cadeaubon van de gemeente waarmee inwoners diverse basismaatregelen kunnen bekostigen die het energieverbruik verlagen) is door de huurders goed gebruikt.

In 2023 hebben de huurders 26 energiebespaarboxen aangevraagd, zijn 602 oude apparaten vervangen door energiezuinige apparaten en hebben 59 huurders een inductiekookplaat gekregen bij de installatie van een nieuwe keuken

Twello Noord Inhoud

Het college werkt in 2022 het participatieproces uit en rondt het verkeersonderzoek af. Zij gaat met de omwonenden van Twello Noord in gesprek om samen binnen het vastgestelde bestemmingsplan de beste oplossingen te zoeken voor de inspraak over de inrichting per wijk en de verkeersafwikkeling.

In afwachting op de zitting (datum nog onbekend) bij de Raad van State en een uitspraak in de bodemprocedure worden de werkzaamheden zonder onomkeerbare effecten vervolgd. Hiermee is de verwachting dat wij in 2023 fase 1 (De Enk, De Boerderij en de Dernhorstlaan) bouwrijp maken en starten met de verkoop. Beoogd effect Het woningbouwplan zorgt voor noodzakelijke huisvesting en minder druk op de Voorster woningmarkt. Met het verkeersonderzoek en het participatieproces bij de uitvoering van het woningbouwplan wordt het draagvlak bij de bestaande buurt verhoogd. Verantwoording Wij hebben in 2023 verder gewerkt aan de voorbereiding op de zitting (datum nog onbekend) bij jaarrekening de Raad van State. Tot die tijd zijn en worden de werkzaamheden zonder onomkeerbare effecten 2023 vervolgd. Zoals een onderzoek naar ontplofbare oorlogsresten en een vervolgonderzoek naar archeologische waarden in het gebied.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Doel Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen | 19

Verbonden partij

Regio Stedendriehoek

Doel en stimuleringsleningen en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie.

Beleidsindicatoren Taakveld Wonen & Bouwen

Wonen & Bouwen

Wonen & bouwen Wonen & Bouwen

Grondexploitatie

Naam indicator Eenheid 2020 Woonlasten Het gemiddelde 740 euro éénpersoonshuis-totaalbedrag in euro's houden per jaar dat een éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Woonlasten Het gemiddelde 768 euro meerpersoonshuistotaalbedrag in euro's houden per jaar dat een meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. WOZ-waarde De gemiddelde WOZ 320.000 woningen waarde van woningen. euro Demografische De som van het aantal 84,8% druk personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar. Nieuwbouw Het aantal 10,1 woningen nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.

2021 772 euro

2022 2023 889 euro 929 euro

Bron COELO Groningen

797 euro

914 euro 944 euro

COELO, Groningen

340.000 euro 86,1%

361.000 431.000 euro euro 87,1% 88,0%

CBS CBS

12,4 Gegevens Gegevens ABF 2022 nnb 2023 nnb Systeem Woningvoorraad

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

Wat heeft het gekost Exploitatie Taakveld Lasten 8-1 Ruimte en leefomgeving 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8-3 Wonen en bouwen Totaal lasten Baten 8-1 Ruimte en leefomgeving 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) 8-3 Wonen en bouwen Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves 20 |

Raming 2023 voor wijziging

Raming 2023 Rekening 2023 na wijziging

Saldo 2023

1.274.561 1.541.267 1.416.736 4.232.564

1.588.463 1.576.341 2.580.244 5.745.048

1.859.971 1.867.006 1.419.461 5.146.438

-271.508 -290.665 1.160.783 598.610

97.113 1.541.267 997.535 2.635.915 -1.596.649

97.113 1.541.267 951.535 2.589.915 -3.155.133

303.755 1.821.918 1.595.669 3.721.342 -1.425.096

206.642 280.651 644.134 1.131.427 1.730.037

-

115.000 1.760.633

155.000 825.286

-40.000 -935.347

Taakveld Saldo Mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2023 Raming 2023 Rekening 2023 voor wijziging na wijziging 1.645.633 670.286 -1.596.649 -1.509.500 -754.810

Saldo 2023 -975.347 754.690

Voor een toelichting op de cijfers verwijzen we u naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

| 21

3.2 Mooi Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst ligt centraal tussen drie grotere steden, met een goed wegennet en OVverbindingen. Het spoor zorgt voor een goede bereikbaarheid van Apeldoorn, Deventer en Zutphen en achterliggende gebieden. De gemeente Voorst heeft een belangrijke opgave met betrekking tot de energietransitie en het vergroten van de biodiversiteit. De klimaatverandering stelt ons voor nieuwe uitdagingen die onze huidige inwoners én de volgende generaties raken. Niets doen is geen optie. Verkeer en vervoer Met de auto is Voorst goed bereikbaar, mede dankzij de A1. De snelweg zorgt echter soms ook voor drukte op kleinere wegen, wanneer automobilisten files vermijden en een binnendoorroute kiezen. Het intensieve gebruik van het wegennet zorgt ook voor geluidsoverlast en fijnstof. Een goede bereikbaarheid en doorstroming van autoverkeer is belangrijk. Verkeer in Twello De veiligheid op de H.W. Iordensweg en de afwikkeling van industrieverkeer vragen aandacht. Inzichtelijk moet worden welke factoren bijdragen aan de verkeersdruk in Twello en hierbij worden de verkeerssituaties bij basisscholen en sportaccommodaties meegenomen. Verder onderzoeken we fysieke oplossingsrichtingen en verkeersmaatregelen (bijvoorbeeld voor vrachtverkeer) en besluiten hierover na overleg met inwoners.

De komende jaren worden er woningen gebouwd in Twello, wat vraagt om de aanleg van veel nieuwe wegen en een goede aansluiting op het bestaande wegennet. Verkeersveiligheid in de dorpen en het buitengebied In veel dorpen hebben inwoners zorgen over de verkeersveiligheid. Daarom kijken wij met inwoners zorgvuldig naar de oorzaken, met speciale aandacht voor de verkeersveiligheid van voetgangers en fietsers. Samen bepalen we waar welke maatregelen mogelijk en gepast zijn. Provinciale wegen zijn ook punt van zorg. De invloed van de gemeente op het provinciale verkeersbeleid is beperkt. We wenden onze invloed aan om de provincie deelgenoot te maken van bestaande zorgen en te stimuleren om samen de verkeersveiligheid te verbeteren. Recreatieve routes Er is een uitgebreid netwerk van recreatieve routes in Voorst. Van klompenpaden tot meerdaagse routes en van ruiterpaden/menroutes tot prachtige fietspaden. We houden in de gaten of het landschap en inwoners niet lijden onder de recreatieve druk, maar we staan ook open voor nieuwe routes. De gemeente draagt zorg voor goed en tijdig onderhoud. Openbaar vervoer Het spoor zorgt ervoor dat Voorst goed en snel bereikbaar is, de trein brengt inwoners snel in andere delen van het land. Wel baart het goederenvervoer en de veiligheid bij overgangen sommige inwoners zorgen.

Het is van groot belang dat stations en het netwerk van bussen goed op elkaar aan blijven sluiten. We willen de behoefte van gebruik van het openbaar vervoer monitoren in samenwerking met provincie en vervoerders. De gemeente blijft hierover in gesprek met inwoners en houdt het onderwerp op de agenda van de provincie.

22 |

Doelgroepenvervoer Bijzondere aandacht hebben wij voor het doelgroepenvervoer. Omdat het hier vaak maatwerk betreft, en de kwetsbaarheid van sommige gebruikers hoog is, volgen wij dit intensief. Samen met inwoners We betrekken inwoners bij planvorming van de afwikkeling van verkeer in hun directe omgeving, waarbij de gemeente de gevolgen van verschillende opties duidelijk in kaart brengt. De discussie over dit soort vraagstukken zien wij tijdens ontwikkelplannen in de dorpen al regelmatig ontstaan. We willen de dialoog graag op gang houden. Wij willen milieuvriendelijke vormen van vervoer stimuleren en het voor inwoners makkelijk maken om te kiezen voor milieuvriendelijke vormen van vervoer. Duurzaamheid en milieubeheer Visie op grondgebruik Wonen, werken, recreatie, circulaire landbouw en de energietransitie leggen allemaal een claim op de beschikbare grond binnen de gemeente Voorst. Waar is ruimte voor welke opgave? Daarnaast zien wij dat gemeenten om Voorst heen plannen (willen) ontwikkelen aan onze gemeentegrenzen. Dit alles vraagt voor Voorst om een visie op het grondgebruik, die de kwaliteit van het unieke Voorster landschap bewaakt en waar mogelijk versterkt. Circulaire landbouw Een belangrijke partner en doelgroep bij het vergroten van de biodiversiteit is de agrarische sector.Wij willen stappen zetten naar een circulaire landbouw.

Wij realiseren ons dat de agrarische sector onderdeel is van een mondiaal krachtenveld. Naast het vergroten van de biodiversiteit en het ontwikkelen van circulaire landbouw is het van belang dat de agrarische ondernemer een goed inkomen kan verdienen. Wij willen met de sector in gesprek om te bespreken wat er nodig is om deze belangen te verenigen. De koers is duidelijk, de weg maken we samen. Circulaire economie Materialen zijn schaars en kostbaar. Daarom onderzoeken we hoe we circulariteit kunnen stimuleren. Afval kan in veel gevallen weer een grondstof zijn. We onderzoeken hoe we inleverpunten beter bereikbaar kunnen maken voor inwoners. We werken toe naar een circulaire economie. Energietransitie Wij vinden het belangrijk dat de energietransitie voor iedereen betaalbaar is, waarbij de baten en de lasten eerlijk worden verdeeld. Terugdringen van het energieverbruik is hier een belangrijke factor. We gaan vol inzetten op energiebesparing, met inzet van geld dat het Rijk daar naar verwachting voor beschikbaar stelt. Met inwoners, wijken, agrariërs en bedrijven gaan graag wij in gesprek om te kijken in hoeverre zij zelfvoorzienend kunnen worden in hun energieverbruik. De opmars van de elektrische auto stimuleren wij, daarom willen wij versnellen met de aanleg van laadpalen.

We bouwen verder met de Voorster energiestrategie, waarin de rol voor zonne-energie en windenergie verder uitgewerkt wordt. Bij het benutten en uitbouwen van duurzame energiebronnen is draagvlak in de samenleving een belangrijk aandachtspunt.

| 23

Openbaar groen Biodiversiteit Wij willen de biodiversiteit vergroten. Dit is een verantwoordelijkheid voor nu, naar de volgende generaties toe. Het vastgestelde programma Groen van de gemeente Voorst geeft hier een mooie aanzet toe en dit gaan wij dan ook uitvoeren. We stimuleren groene schoolpleinenom bewustwording bij kinderen te vergroten en een gezonde leeromgeving te creëren.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

24 |

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Verkeer en vervoer Verbetering verkeersveiligheid Inhoud Op grond van het Programma Mobiliteit staat het verbeteren van verkeersveiligheid hoog op de agenda. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd. ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Stimuleren fietsgebruik (ook fysieke aanpassingen); 2022 Aanleg fietsstraat Woudweg Teuge, binnen bebouwde kom; 2023 Aanbrengen fietsstroken Veilingstraat Twello; 2024 Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen Bandijk Terwolde; 2025 Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen de Zanden Teuge.

Ook werken wij samen met de provincie aan verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid op provinciale wegen. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd: ▪ 2023 Verbetering N345 tussen A1 en Sluinerweg ; ▪ 2023 Groot onderhoud N792 Twello – Terwolde – Vaassen; ▪ 2023 Aanleg vrijliggend fietspad Wilpsedijk tussen Wilp en Steenenkamer; ▪ 2022 e.v. Start samenwerking verkeersveiligheid Wilp N790/N791. Beoogd effect Verbeteren van de veiligheid op de weg en op het spoor, van de (regionale) bereikbaarheid voor een goed vestigingsklimaat en van de leefbaarheid en het woonklimaat in Twello. Verantwoording Met ons verkeersveiligheidsbeleid zetten wij in op het bieden van veilige infrastructuur (wegen, jaarrekening fietspaden etc.), een veilige inrichting van schoolomgevingen en op verkeersveilig weggedrag 2023 (gedragsbeïnvloeding). Infrastructuur ▪

▪

▪

▪

▪ ▪

De aanpassing van de Veilingstraat in Twello is uitgesteld i.v.m. het nieuwe verkeersplan Twello. In het verkeersplan worden beleidskeuzes gemaakt voor de functie en inrichting van de hoofdwegenstructuur in Twello. Dit kan leiden tot nieuwe inzichten voor de inrichting van de Veilingstraat. Voor de verkeersveiligheidsmaatregelen op de Bandijk (Terwolde) en De Zanden (Teuge) is Rijkssubsidie aangevraagd en toegekend. Het uitvoeren van de verkeersveiligheidsmaatregelen op de Bandijk wordt gekoppeld aan de werkzaamheden aan deze wegen, dit is voorzien in 2024-2025. De werkzaamheden aan de provinciale weg N345 tussen de A1 en de Sluinerweg zijn afgerond. De verkeerssituatie is verbeterd en veiliger gemaakt door de realisatie van verkeersregelinstallaties (VRI’s) op de kruising N345/Zutphensestraat en een rotonde op de kruising N345/Sluinerweg. Het groot onderhoud aan de provinciale weg N792 Twello-Terwolde-Vaassen is afgerond. Uit een evaluatie van de Provincie Gelderland blijkt dat twee drempels niet voldoen aan het ontwerp. Deze drempels worden medio 2024 hersteld. De aanleg van het vrijliggende fietspad langs de provinciale weg N790 Wilpsedijk tussen Wilp en Steenenkamer is door Provincie Gelderland uitgesteld naar 2025. Voor de verkeersveiligheid Wilp/provinciale wegen N790/N791 heeft Provincie Gelderland een plan gemaakt.

De uitvoering is onzeker als gevolg van het ontbreken van financiële middelen

Veilige schoolomgevingen Wij werken aan veilige schoolomgevingen o.a. door het instellen van schoolzones en het uitvoeren van de landelijke campagne “onze scholen zijn weer begonnen”. In 2023 zijn schoolzones ingesteld op de H.W. Iordensweg (bij basisschool De Wingerd) en in de omgeving Jachtlustweg/ Sweelinckstraat (bij Brede School De Fliert). Gedragsbeïnvloeding Ten behoeve van het uitvoeren van de lokale campagnekalender verkeersveiligheid (campagnes gericht op de verkeersveiligheidsthema’s alcoholmisbruik, afleiding in het verkeer, snelheid en fietsverlichting) zijn 14 campagneborden aangeschaft. De campagneborden worden geplaats langs gemeentelijke en provinciale wegen in de gemeente Voorst. Als gevolg van een toenemende vraag naar de inzet van snelheiddisplays op gemeentelijke wegen zijn 4 extra snelheidsdisplays aangeschaft. Daarmee zijn in totaal 8 snelheidsdisplays beschikbaar als communicatiemiddel voor het snelheidsgedrag van automobilisten. | 25

Kwaliteitsverbetering omgeving A1-verbreding Inhoud Door Rijkswaterstaat wordt samen met de provincies Gelderland en Overijssel en de regio Stedendriehoek gewerkt aan de verbreding van de A1 tussen Apeldoorn en Azelo. Hierbij wordt het gedeelte van de A1 dat door de gemeente Voorst loopt verbreed naar 2x4 rijstroken. Dit heeft gevolgen voor de inpassing van de A1 in onze gemeente. Fase 1 is inmiddels voltooid. Fase 2 loopt vanaf Apeldoorn tot de afslag Twello/Posterenk en loopt in de periode van 2021 tot 2025. Voor een goede inpassing van de verbreding voeren wij de komende jaren enkele landschappelijke projecten uit. Deze projecten, waaronder de Poort van Twello, de onderdoorgang Groote Wetering, Gebiedsopgave Wilp-Achterhoek, A1 miljoen bomen, landschapvisie Posterenk en de ontwikkeling van het klompenpad Posterenk worden in samenwerking met Rijkswaterstaat, de provincie, het waterschap, landschapsbeheer Gelderland, de gemeente Apeldoorn en de omgeving voorbereid en uitgevoerd. Beoogd effect Het met deze werkzaamheden realiseren van een kwaliteitsverbetering voor de fysieke leefomgeving bovenop de plannen voor een betere verkeersdoorstroming. Verantwoording In opdracht van Rijkswaterstaat is gestart met de werkzaamheden voor de verbreding van de A1.

jaarrekening Onderdeel van die werkzaamheden is het verbeteren van de ecologische en landschappelijke 2023 verbinding ter hoogte van de Fliert en de Groote Wetering. Bij de Fliert (nabij de op- en afritten Twello) versterken we de landschappelijke kwaliteit van het gebied en verbeteren we de ecologische verbinding door de aanleg van natte en droge verbindingen, zoals bosjes en graslanden, die gekoppeld zijn aan de Fliert. Bij de onderdoorgang Groote Wetering op de grens van de gemeente Voorst met de gemeente Apeldoorn verbeteren we de beleving van het water, versterken we het landschap en voorzien we de onderdoorgang van een faunapassage. De uitvoering van de werkzaamheden is met samenwerkingsovereenkomsten geborgd bij Rijkswaterstaat. in 2023 heeft u besloten om extra middelen beschikbaar te stellen voor de aanleg van een rotonde nabij Posterenk ter verbetering van de verkeersveiligheid. Samen met de aannemer is het proces daarvoor opgestart. Verbetering fietsroutes (fietssnelwegen) Inhoud In 2015 is door de Regio Stedendriehoek, inclusief de gemeente Voorst, de "go" uitgesproken voor de regionale fietsroute Apeldoorn – Deventer. De 1e fase aan maatregelen is uitgevoerd. De Woudweg in Teuge is onderdeel van de snelfietsroute F344.

Hier willen wij inzetten op de naleving van de maximumsnelheid, inrichten volgens Duurzaam Veilig en het waarborgen van verkeersveiligheid voor fietsers door het treffen van fysieke maatregelen. Hierbij sluiten wij aan op het aangepaste wegontwerp van de weg op het Apeldoorns grondgebied. In 2021 is de Woudweg buiten de bebouwde kom heringericht tot fietsstraat. In het derde kwartaal van 2022 starten wij met het inrichten van de Woudweg binnen de bebouwde kom tot fietsstraat. Beoogd effect Het verbeteren van de (snel)fietsroutes om zodoende het fietsgebruik te stimuleren. Verantwoording Het Voorster deel van de snelfietsroute F344 is klaar. De Provincie Gelderland is initiatiefnemer voor jaarrekening het vervolgonderzoek naar de resterende knelpunten van de snelfietsroute langs de provinciale weg 2023 N344. De gemeente Deventer is initiatiefnemer voor verder onderzoek naar fietsvoorzieningen op de IJsselbruggen. Beide vervolgonderzoeken worden medio 2024 opgestart. Verkeer in Twello Inhoud Het uitvoeringsprogramma en de wegcategorisering in het Programma Mobiliteit 2020 t/m 2030 zijn niet meer actueel na het besluit van 13 juni 2022 over de Randweg Twello, omdat deze zijn gebaseerd op een volledige westelijke randweg. Dit betekent dat voor de kern Twello als onderdeel van het Programma Mobiliteit een nieuwe wegcategorisering en uitvoeringsplan moet worden gemaakt.

In overleg met de samenleving starten wij een nieuw onderzoek naar nieuwe mogelijke maatregelen voor een veilig, bereikbaar en leefbaar Twello. De financiële effecten hiervan hebben wij verwerkt wij in de Prioriteitennota. In 2022 werken wij al aan drie verkeersonderzoeken in Twello, waarvan wij de uitkomsten meenemen in het aangekondigde verkeersonderzoek voor Twello. Het gaat om de volgende onderzoeken: ▪

Motie Gelijk oversteken: onderzoek naar o.a. de verkeersveiligheid op de H.W. Iordensweg nabij De Wingerd en bij de oversteek ter hoogte van de Maarten Tromplaan. ▪ Motie Richting Zuid: Plan maken om de situatie aan de Zuiderlaan te optimaliseren. ▪ Motie Verkeerssituatie Twello Noord: Samen met omwonenden en relevante partijen overleggen om te komen tot verkeersmaatregelen voor optimaliseren verkeerssituatie Twello Noord. Beoogd effect Het realiseren van een veilige en optimale verkeersafwikkeling in Twello. Verantwoording In 2023 stelden wij met betrokkenheid van de samenleving een plan van aanpak op om te komen jaarrekening tot een nieuw verkeersplan voor Twello. Ook actualiseerden wij verkeersgegevens door een 2023 parkeeronderzoek en verkeerstellingen uit te voeren. Na de vaststelling van het plan van aanpak op 18 september 2023 selecteerden wij adviesbureau Sweco om ons te helpen bij het opstellen van het verkeersplan in 2024. Vooruitlopend op het verkeersplan voerden wij afgelopen jaar enkele verkeersmaatregelen uit naar aanleiding van eerdere verkeersonderzoeken in Twello: ▪

26 |

De schoolzones bij De Wingerd en Brede School De Fliert zijn geaccentueerd met bebording en belijning

▪

▪

Langs de Reuvekampsweg en de Koningin Wilhelminaweg is een informeel voetpad aangelegd. En we brachten stopborden en -strepen aan daar waar de Koningin Wilhelminaweg, Parkelerweg, Kruisweg en Hunderenslaan aansluiten op de provinciale weg. In juli 2023 is een verkeersonderzoek uitgevoerd naar de verkeerssituatie op het kruispunt Molenstraat – Frans Halsstraat in Twello. Wij gaven verkeersbureau BonoTraffics de opdracht het onderzoek uit te voeren met betrokkenheid van een afvaardiging van omwonenden van de Molenstraat. Het college heeft verschillende kortetermijn -maatregelen ter verbetering van de verkeersveiligheid op het kruispunt, uitgevoerd. Daarnaast is een voorstel voorbereid voor de middellange termij, in samenwerking met omwonenden. Dit voorstel wordt in 2024 aangeboden aan de raad.

Openbaar vervoer Verbetering openbaar vervoer Inhoud Volgens het Programma Mobiliteit 2020 t/m 2030 zijn de huidige (buurt)bus en PlusOV (nu: HalteTaxiRRReis) goede basisvoorzieningen. Maar het kan mogelijk beter, slimmer en schoner. Daarom staan wij met de regio open voor mogelijkheden voor een beter, slimmer en schoner mobiliteitsnetwerk voor die mensen die voor hun mobiliteit afhankelijk zijn van de overheid. Het huidige aanbod van openbaar vervoer mag niet verslechteren, voordat duidelijkheid en overeenstemming is over goede alternatieven. De provincie Gelderland werkt dit uit onder de noemer ‘Andere Mobiliteit’. Gedeputeerde Staten (provincie Gelderland) dragen zorg voor de coördinatie en afstemming van het openbaar vervoer in de provincie (Wet personenvervoer 2000). De provincie Gelderland is concessieverlener van de concessie IJssel-Vecht, waar gemeente Voorst onder valt. Deze concessie is recent gegund aan EBS. EBS verzorgt vanaf december 2022 het busvervoer in het noordelijk deel van de Veluwe en Midden-Overijssel. Gemeenten worden door de provincie betrokken bij de implementatie en uitvoering van de concessie. Beoogd effect Het behouden van het openbaar vervoer in de gemeente Voorst en de Regio Stedendriehoek en waar mogelijk het vervoersaanbod verbeteren.

Verantwoording Als gevolg van oplopende exploitatietekorten in het OV is het onzeker of het OV-aanbod zoals we jaarrekening dat nu kennen op lange termijn in stand kan blijven. Voor 2023 (en 2024) hebben Provinciale Staten 2023 extra middelen beschikbaar gesteld om het tekort in de exploitatie te dichten. Dit betekent dat er op korte termijn geen buslijnen verdwijnen. Inzet voor de lange termijn is het intensiveren van de lobby van Provincies richting het Rijk om meer geld beschikbaar te stellen voor het openbaar vervoer in Nederland. Doelgroepenvervoer Inhoud De regie op het doelgroepenvervoer voor mensen met beperkingen (na indicatie) ligt bij de PlusOV, Dit vervoer wordt uitgevoerd door gecontracteerde, professionele, vervoerders. PlusOV regelt het leerlingenvervoer, het (Wmo-)dagbestedingsvervoer, het Jeugdwetvervoer en het vraagafhankelijk vervoer oftewel de regiotaxi. Daarnaast bieden we vervoer dat wordt uitgevoerd door vrijwilligers; voor mensen met een fysiek/ mentale beperking die als groep bij elkaar willen komen is er (bus)vervoer (de Ontmoetingslijn). Ook is er de Boodschappendienst voor mensen die problemen ondervinden met zelfstandig boodschappen doen en tot slot kennen we een haal- en brengservice voor bezoek aan de huisarts, het ziekenhuis etc.