VERVALLEN Jaarstukken 2023

De komende tijd worden binnen het regionale samenwerkingsverband (PlusOV is een gemeenschappelijke regeling) de ambities op het gebied van basismobiliteit heroverwogen. Ook het gemeentelijke beleid wordt daarbij onderzocht. Hiermee wordt in 2023 gestart. Op dit moment zijn er nog geen concrete plannen om het beleid ook daadwerkelijk aan te passen. Er zijn diverse risico’s en ontwikkelingen die een grote rol kunnen spelen rondom het doelgroepenvervoer, zoals de mogelijke invloed van nieuwe corona- of vergelijkbare maatregelen, het tekort aan chauffeurs bij PlusOV en de gestegen brandstofprijzen. Deze ontwikkelingen volgen we nauwgezet en sturen bij indien nodig en mogelijk. Beoogd effect Het borgen van een kwalitatief goed en betaalbaar niveau van doelgroepenvervoer. Verantwoording In 2023 was de belangrijkste uitdaging om de kwaliteit van het vervoer te behouden, ondanks het jaarrekening chauffeurstekort dat PlusOV parten speelt. Het chauffeurstekort is een landelijke trend. In onze 2023 gemeente zijn de gevolgen van het chauffeurstekort minimaal te noemen. Er komen weinig tot geen klachten vanuit inwoners binnen over PlusOV. De taxi’s rijden op tijd en ook is de dienstverlening richting onze inwoners prima te noemen. De vraag vanuit het vraagafhankelijk vervoer nam ook in 2023 verder toe. Inwoners weten de weg met PlusOV naar sociale activiteiten weer steeds beter te vinden.

Het leerlingenvervoer en het vraagafhankelijk vervoer verliep in 2023 dus over het algemeen goed. Het aantal leerlingen met een vervoersindicatie is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van een jaar geleden (+/- 100 leerlingen). | 27

In 2023 is een app live gegaan voor gebruikers van PlusOV. Zij kunnen nu online hun ritten boeken. Dit heeft tot gevolg dat de planning vanuit PlusOV beter verloopt dan voorheen en er minder administratieve last is. De app wordt als zeer prettig ervaren door de gebruikers.

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Aanleg recreatieve route en natuurvriendelijke oever De Fliert Inhoud In samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe zijn wij een project gestart om tussen de Voordersteeg en de Vermeersweg een fietsroute en een natuurvriendelijke oever langs de Fliert te realiseren. Het waterschap heeft reeds een natuurvriendelijke oever aangelegd. Vanwege bezwaren op de vergunning voor het fietspad langs de Fliert gaat de aanleg van een fietspad niet door. De raad is hierover met een raadsmededeling geinformeerd. Wij zijn nu in overleg met de belangengroep Fliert Natuurlijk, Stichting IJssellandschap en enkele aanliggende eigenaren om te onderzoeken op welke wijze een wandelpad kan worden gecreëerd met inachtneming van diverse belangen (mens en natuur). De verwachting is dat eind 2022 bekend is voor welk tracé wordt gekozen. De verwachting is dat het wandelpad in 2023 kan worden aangelegd. Beoogd effect Door deze ontwikkeling ontstaat er een aantrekkelijke wandelroute met ruimte voor landschapsherstel, natuurontwikkeling en ecologie. Verantwoording We hebben in 2023 verdere stappen gezet om de wandelroute te realiseren. De noordelijke jaarrekening verbinding/aantakking van het wandelpad op de Vermeersweg is moeizaam te realiseren. Een 2023 particulier wenst gebruik te maken van de tijdelijke beleidsregel rood voor groen.

Een deel van de groene opgave wordt ingevuld door o.a. toevoegen van groen én aanleg van dit deel van het wandelpad. De uitvoerbaarheid van het ‘rode’ onderdeel van dit plan blijkt moeizaam. Mocht het noodzakelijk zijn om een alternatieve route te bedenken, dan pakken we dit gezamenlijk met de belangengroep Fliert en Stichting IJssellandschap op. Polder Nijbroek Inhoud De Polder Nijbroek is een nu nog relatief gaaf 14e eeuws cultuurlandschap die het waard is te behouden en waar mogelijk te herstellen. Hiervoor hebben we een gebiedsproces gestart in de lijn van het ‘Weteringse Broek’. In dit proces wordt tevens gekeken naar een klimaatrobuuste inrichting en de mogelijkheden van ‘energielandschap’ als leverancier voor duurzame energie. Burgerparticipatie is uitgangspunt in dit proces, vier werkgroepen zijn bezig met diverse thema’s. In 2023 vervolgen wij ons proces om samen met de stakeholders dit project verder concreet vorm te geven. Nadere ondersteuning voor dit project volgt uit de toekenning van de zogenaamde Erfgoed Deal vanuit Rijk en provincie. Deze financiële bijdrage is speciaal bedoeld voor projecten die op een ‘erfgoedinclusieve’ manier bijdragen aan het klimaatadaptief maken van polder Nijbroek. Ook dit onderdeel is inmiddels gestart en pakken we samen met de Nijbroekers en het Waterschap op.

Beoogd effect Het verbinden van gebiedsambities en –kansen met individuele ambities van bewoners en ondernemers. Verantwoording Voor een tweetal particuliere initiatieven waarbij woningbouw wordt gecombineerd met jaarrekening natuurontwikkeling en een bijdrage aan de wateropgave is de planologische procedure eind 2023 2023 gestart. Met een andere particulier zijn we in gesprek over een ontwikkeling waarbij we op korte termijn samen met Waterschap Vallei en Veluwe, de provincie en de agrarische natuurvereniging afspraken gaan maken over uitvoering, beheer en kosten. Daarnaast zijn de eerste gesprekken gevoerd met 2 andere particulieren om te komen tot een rood-groene ontwikkeling. Waterschap en gemeente pakken dit voorjaar de draad weer op voor de ontwikkeling aan de Nijbroekse Wetering nabij het dorp. Het streven is om in 2024 een akkoord te hebben met particuliere grondeigenaren waarmee we grond willen ruilen om het meest optimale plan na de wetering te kunnen maken. Inmiddels is 1 bruggetje gerestaureerd en een ander volgt in 2024. Beide hebben/krijgen een monumentale status. Er is een vrijwilligersgroep opgericht voor bos Boerdam voor het ecologisch beheer. Vanuit de media is aandacht voor dit oude bosje met zijn bijzondere soorten beplanting en het ecologisch beheer. Zo heeft Radio Gelderland mensen geïnterviewd en wordt het bosje meegenomen in een documentaire.

Recreatieve routes Inhoud Ook in 2023 dragen wij zorg voor een mooi kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Onderhoud hiervan is onderdeel van de jaarlijkse activiteiten/begroting. Extra investeringen en uitbreiding van het netwerk maken geen onderdeel uit van een huidig programma met financiële dekking. Uit de voorlopige resultaten van de evaluatie van de toeristisch recreatieve ontwikkelingen, blijkt onder andere dat er veel behoefte is aan het ontwikkelen van een wandelknooppuntensysteem en thematische routes. Ook is er geconstateerd dat er weinig aanbod is aan ruiterpaden. In 2023 kan er een start gemaakt worden met de inventarisatie van het te ontwikkelen wandelknooppuntensysteem. De knooppuntensystemen (voor fietsen en wandelen) kunnen dan als basis fungeren voor het ontwikkelen van thematische routes. 28 |

Daarnaast wordt er in 2023 verder gegaan met de ontwikkeling van twee klompenpaden (Posterenk/ Bussloo en Wilp) en wordt er gestart met de ontwikkeling van een klompenpad in Wilp-Achterhoek. Aandachtspunt bij het realiseren van nieuwe routes is de recreatieve druk van de routestructuren in de gemeente Voorst op het landschap en de inwoners. Beoogd effect Instandhouden en uitbreiden van een kwalitatief aanbod van recreatieve fiest- en wandelroutes. Verantwoording Dit jaar is er verder gewerkt aan het instandhouden van een kwalitatief aanbod aan recreatieve jaarrekening fiets- en wandelroutes. Voor een kwalitatief aanbod moet er enerzijds gewerkt worden aan 2023 een kwalitatieve structuur van fiets- en wandelpaden en anderzijds aan de ontwikkeling van aantrekkelijke routes. Op het gebied van de routestructuur is er gestart met een inventarisatie op kaartmateriaal van alle fiets- en wandelstructuren in de gemeente Voorst. Hierbij worden ook potentiële uitbreidingen van het routenetwerk onderzocht. Op het gebied van route ontwikkeling zijn er in 2023 veel activiteiten geweest. In april 2023 is het klompenpad van Posterenk, het Posterpad, geopend. Er is door vele inwoners en vrijwilligers een mooie route ontwikkeld door het afwisselende landschap van Posterenk en Bussloo.

In oktober heeft er een startavond plaatsgevonden voor het te ontwikkelen klompenpad in Wilp-Achterhoek, het laatste klompenpad in de gemeente Voorst. De ontwikkeling van het nieuwe klompenpad in Wilp heeft in 2023 voornamelijk stilgelegen door uitdagingen in de routecreatie. Ook zijn er in samenwerking met een werkgroep van horecaondernemers en streekproducenten drie smakelijke fietsroutes gelanceerd die de streekproducten van onze gemeente op de (menu)kaart zetten. Hierdoor is het aanbod van themafietsroutes uitgebreid en is er een mooie samenwerking tussen ondernemers ontstaan. Biodiversiteit Inhoud

In november 2020 is het Programma Groen (2022 t/m 2025) vastgesteld. In 2022 zijn ook de middelen beschikbaar gesteld die horen bij het uitvoeringsprogramma. Met het Programma Groen kunnen wij de doelstellingen uit het coalitieprogramma uitvoeren. Het uitvoeringsprogramma met bijbehorende planning is hierbij leidend. Door bij het beheer en nieuwe aanleg rekening te houden met de flora en fauna wordt een verhoging van de natuurwaarde en biodiversiteit bewerkstelligd. Beoogd effect Het programma Groen beoogd een opwaardering van drie kernbegrippen; leefbaarheid, duurzaamheid en biodiversiteit. Hiermee houden we rekening bij al onze ingrepen in de openbare ruimte en proberen daar waar mogelijk anderen hier ook bewust van te maken. Verantwoording De uitvoering van het Programma Groen is ook in 2023 doorgezet. De groenstructuurkaart voor jaarrekening Twello is gereed, de andere dorpen volgen. De bermen in het buitengebied worden grotendeels 2023 ecologisch beheerd. Een deel van de gazons en bermen binnen de bebouwde kom wordt al extensief beheerd, de overige gazons en intensief beheerde groenstroken worden onderzocht hoe om te vormen naar meer biodivers groen binnen de openbare ruimte.

Klimaat en energie Klimaatadaptatie Inhoud Het klimaat verandert, hitte, droogte en wateroverlast komen vaker voor en het risico op overstromingen neemt toe. In het Programma Water (2020-2025) is opgenomen hoe we hierop willen anticiperen. Veel aandacht gaat uit naar het voorkomen van wateroverlast door heftige regenbuien binnen de bebouwde kom. Het rijk heeft in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie en impulsregeling opgesteld. Hierbij wordt een financiële impuls gegeven om projecten te versnellen of te verbreden. Ook Voorst heeft hiervoor een eerste aanvraag gedaan. In 2023 pakken wij het parkeerterrein en de directe omgeving van het Barteldplein in Twello aan. In 2024 pakken we het parkeerterrein de Afslag in Twello aan. Daarnaast wordt bij elke wegreconstructie het regenwater van de riolering gehaald en worden nieuwbouw wijken volledig gescheiden aangelegd. Beoogd effect Door het scheiden van regenwater en vuilwater neemt het risico op water-op-straat af, voegen we water toe aan de ondergrond en zijn riooloverstorten minder frequent en minder vervuilend. Verantwoording We hebben in 2023 een erg natte periode achter de rug. Een groot deel van ons inwoners hebben jaarrekening overlast ervaren van natte kruipruimtes en kelders door de regenval. Ook bleken veel m.n. 2023 agrariërs de doorstroming van duikers niet op orde te hebben.

De provincie moest de rondweg Voorst afzetten i.v.m. wateroverlast. Voor ons als gemeente bleef de overlast beperkt tot het afhandelen van veel telefoontjes en het afzetten van een tweetal kleinere wegen. Wij kunnen dan ook concluderen dat de gemeente de omgeving goed op orde heeft voor dit type regenval, de wadi’s en bergingsvoorzieningen functioneerden goed en de riolering kon de aanvoer voorblijven. Het project Barteldplein in Twello is in uitvoering en de projecten Mozartstraat, Lindelaan en Binnenweg zijn afgerond. In samenwerking met het waterschap en de gemeenten Epe en Heerde is een Waterbalans opgesteld om meer inzicht te krijgen in het watersysteem. Energiereductie | 29

Inhoud

De komende jaren zetten we de projecten voort die afgelopen jaren zijn gestart voor het verduurzamen van woningen. Hierbij ligt een focus om inwoners tijdens de hele klantreis te begeleiden. Vanaf de oriëntatie via een energieloket, advies van energiecoaches en energieadviseur, tot het uitvoeren van de maatregelen. In 2022 zijn de projecten afgerond die zijn gestart met behulp van de subsidie van de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen en is gestart we met een aanpak om energiearmoede tegen te gaan. Bij deze aanpak tegen energiearmoede zorgen we ervoor dat de energierekening structureel wordt verlaagd. Bij de huurders wordt dit gedaan door middel van kleine maatregelen en het vervangen van oude (energie slurpende) apparaten. Bij koopwoningen wordt ingezet op het isoleren van de woningen. Vanuit het budget voor energiearmoede is substantieel geld beschikbaar waardoor het volledige bedrag (tot een zekere mate) van de apparaten of de isolatie betaald wordt. Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma wordt extra ingezet op wijkaanpakken. Daarnaast worden er concrete plannen gemaakt om dorpen aardgasloos te maken met behulp van Wijkuitvoeringsplannen. Een belangrijk aandachtspunt bij het maken van de plannen is participatie, zoals ook beschreven in de Transitievisie Warmte.

Met IJsseldal Wonen zijn afspraken over het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad (zie ook Programma 1 Bouwend Voorst). Deze afspraken worden de komende jaren verder verscherpt. IJsseldal Wonen heeft ook een grote rol en verantwoordelijkheid bij de Wijkuitvoeringsplannen. Via de Werkgeverskring Voorst en Burgers met Energie blijven we bedrijven helpen met besparen door middel van energiescans. Daarnaast blijft er ook toezicht op de wettelijke verplichting van bedrijven om energie te besparen.

We zetten ons de komende jaren in om nog meer zonnepanelen op de daken te realiseren. Op dit moment ligt er al 12 hectare aan zonnepanelen op daken en dit willen we verhogen naar 65 hectare in 2030. Beoogd effect Realiseren van onze doelstelling; Energieneutraal in 2030. Verantwoording Energiereductie wordt bij de inwoners zoveel mogelijk gestimuleerd door informatie via het digitale jaarrekening energieloket, informatie vanuit de vrijwillige energiecoaches, advies van de energieadviseur, foto’s 2023 met warmtebeeldcamera’s en ontzorging door collectieve isolatie-en warmtepompacties. Hierin is in 2023 weer veel samengewerkt met de energie coöperatie EnergieRijk Voorst. Van het Rijk hebben we geld gekregen om energiearmoede tegen te gaan. Hiervoor is het project de Groene Bon gestart. In 2023 zijn er 26 energiebespaarboxen uitgegeven, zijn er 602 oude apparaten vervangen door energiezuinige apparaten, hebben 59 huurders een inductiekookplaat gekregen bij de installatie van een nieuwe keuken en zijn er 13 koopwoningen geïsoleerd. 700 huishoudens kunnen hierdoor de energierekening verlagen en bovendien levert het een flinke CO2-besparing op. Landelijk zijn er veel ontwikkelingen op het gebied van de Wet Natuurbescherming en het isoleren van de woningen.

Daarvoor is in 2023 voor de Regio Stedendriehoek een adviesbureau gevraagd om ons te begeleiden met het opstellen van een soortenmanagementplan. Afgelopen jaar zijn er ondanks de strenge regels voor dak-, gevel-, en spouwmuurisolatie toch woningen geïsoleerd. Hierbij is gewerkt volgens de regels van natuurvriendelijk isoleren. Bedrijven worden aan de ene kant geholpen met energiebesparing door middel van advies en aan de andere kant wordt er actief op toegezien dat ze voldoen aan de verplichtingen voor energiebesparing (energiebespaarplicht, informatieplicht, energielabel C voor kantoren). Vanuit de gemeente geven wij een algemeen advies en als bedrijven meer willen weten, kunnen ze gebruik maken van de energiescan van Burgers met Energie met een bijdrage vanuit de gemeente en Provincie. Ook verenigingen, stichtingen en andere maatschappelijke organisaties zijn zoveel mogelijk geholpen door middel van advies. Dankzij de energieadviseur kunnen we nu gebruik maken van een energiemonitoringsysteem waardoor snel besparingen te vinden zijn. Vanuit het Winterfonds van de Provincie Gelderland is geld beschikbaar gesteld voor het verlagen van de energierekening van verenigingen en MKB. Verenigingen met een gebouw in beheer konden een eenmalige subsidie aanvragen van €3.000 voor het verduurzamen van het gebouw. 22 verenigingen hebben hiervan gebruik gemaakt.

Voor de ondernemers is een uitgebreid pakket opgezet, vooral gericht op marketing en promotie. Een goede omzet is een belangrijke basis om de stijgende kosten het hoofd te bieden. Daarnaast hebben we de energiescans extra onder de aandacht gebracht. Uitvoering Transitievisie Warmte Inhoud In 2022 is gestart met het uitvoeren van de Transitievisie Warmte. In 2022 en 2023 wordt er een wijkuitvoeringsplan gemaakt voor Wilp. Het uiteindelijke doel is om Wilp aardgasvrij te maken. Participatie is hierbij belangrijk. Het plan wordt dan ook samen met de stakeholders (inwoners, 30 |

bedrijven, Liander, IJsseldal Wonen etc) opgesteld. Tegelijkertijd wordt er gestart met de uitvoering door aan de slag te gaan met projecten zoals het maken van warmtescans. In 2024 wordt gestart met een Wijkuitvoeringsplan voor Engelenburg en in 2026 met een Wijkuitvoeringsplan voor de Planetenbuurt in Twello. Door deze ervaringen hopen we daarna een versnelling te realiseren. Als er in de tussentijd wijken/dorpen aan de slag willen dan gaan we hiermee aan de slag. Zo worden er al stappen ondernomen in Steenenkamer in samenwerking met De Worp. Beoogd effect Het doel is aardgasvrije wijken in 2050. In 2030 moet hierin een grote stap zijn gemaakt. Verantwoording Het eerste uitvoeringsplan aardgasvrij is vastgesteld voor het dorp Wilp. Dit is een intensief traject jaarrekening geweest waarbij de eigenaren van gebouwen goed zijn meegenomen. Naast het plan zelf is er veel 2023 aandacht voor concrete projecten en begeleiding om de gebouweigenaren zo veel mogelijk te helpen met het verduurzamen. 10 voorbeeldwoningen zijn intensief begeleid, er zijn warmtescans gemaakt en de energieadviseur is op de markt aanwezig geweest. Voor Steenenkamer is een eerste onderzoek uitgevoerd. Hieruit kwam dat all-electric verwarmen de meest aantrekkelijke optie is. Er is nu een enthousiaste werkgroep die aan de slag is met de energietransitie.

Er zijn veel adviezen gegeven door de energieadviseur en er zijn plannen in de maak voor meer projecten. Op Engelenburg is gestart met het Uitvoeringsplan. De energieprofielen van de bedrijven worden in kaart gebracht om vanuit hier een route uit te stippelen. Helaas is het lastig om alle bedrijven mee te krijgen, waardoor het lastig is om alle profielen goed in beeld te krijgen. RES en VES Inhoud

Eind 2021 is de RES 1.0 vastgesteld. Op regionaal niveau wordt gewerkt aan de RES 2.0 Het is nu van belang dat de RES 1.0 wordt vastgelegd in het (gemeentelijke) omgevingsbeleid, waarbij het vooral gaat om de projecten met grootschalige opwek van wind- en zonne-energie. Voor Voorst betekent dit dat de Beleidsuitgangspunten Zonnevelden 2.0 worden aangepast eind 2022, rekening houdend met datgene wat in RES 1.0 is opgenomen op het gebied van grootschalige zonprojecten. Windenergie is nog een onderwerp van onderzoek in de RES van de Regio Stedendriehoek, met name vanwege de beperkingen die voortvloeien uit de aanwezigheid van de Wespendief op en rond de Veluwe. Diverse werkgroepen zijn op regionaal niveau actief om het bod uit de RES 1.0 uit te werken richting de RES 2.0. Daartoe hoort het onderzoek naar de mogelijkheden voor windenergie op en rond de Veluwe, maar ook uitwerking van de opgave Zon op Dak en Zon op Land. Een aparte werkgroep houdt zich bezig met communicatie. Het streven is om in juli 2023 de RES 2.0 op te leveren met daarin de stand van zaken over de uitwerking van het bod. Daarnaast speelt een juridische kwestie rond de relatie RES en MER. Vaststaat dat de RES 1.0 niet MER-plichtig is. In hoeverre en wanneer vervolgstappen MER-plichtig zijn moet in de komende periode duidelijk worden. Beoogd effect Oplevering RES 2.0 in juli 2023.

Verantwoording In juli 2023 is de RES monitoring opgeleverd. Hierin is de stand van zaken opgenomen over jaarrekening de realisering van het bod dat in de RES 1.0 is gedaan. Ook zijn de problemen benoemd zoals 2023 bijvoorbeeld de netcongestie en de aanwezigheid van de wespendief op en rond de Veluwe. Tegelijkertijd is een Plan van Aanpak opgesteld om te komen tot een RES 2.0. De planning is dat de RES 2.0 uiterlijk in juli 2025 wordt opgeleverd. De RES 2.0 zal een nadere uitwerking van het bod uit de RES 1.0 bevatten. In het Plan van Aanpak wordt beschreven hoe we tot de RES 2.0 komen en welke processen daarmee samenhangen. Hoe kunnen we het bod concretiseren, welke belemmeringen kennen we, hoe pakken we de participatie op enz. In het najaar hebben in het kader van het Programma Landelijk Gebied de expertsessies plaatsgevonden. Eén van de expertsessies is gewijd aan het thema energie en daarin is ook het zonneveldenbeleid aan de orde gekomen. De opbrengsten vanuit deze sessie worden meegenomen in het vervolg van het proces Programma Landelijk Gebied en van daaruit leiden tot een aangepast zonneveldenbeleid.

Landbouw Landbouwtransitie Inhoud Wij zijn met de agrarische sector in gesprek in de vorm van keukentafelgesprekken. Het gaat dan om open, anonieme gesprekken door externe agrarische coaches, waarbij de boer het onderwerp bepaalt. Eind 2022 zijn deze gesprekken naar verwachting afgerond. De uitkomsten van deze gesprekken nemen we onder meer in het op te stellen programma Landelijk Gebied. Middelen hiervoor zijn in de prioriteitennota gevraagd. De gemeente Voorst wil meedenken met de individuele boer, en aan het werk gaan met de oogst van de keukentafelgesprekken. Daarnaast komen er ook al direct vragen voor de gemeente uit de gesprekken waar we op individueel niveau mee aan de slag gaan. Samen met de agrariërs gaan we op zoek naar ruimtelijke mogelijkheden die bijdragen aan | 31

een verdienmodel en passen binnen onze kaders. Qua uitstraling moeten de ontwikkelingen passen bij het landschap en de schaal van Voorst. De provincie Gelderland heeft aangegeven dat men nog in 2022 (vanaf oktober) de regio’s wil betrekken bij de uitwerking van het stikstofdossier en daarnaast bij het ontwikkelen van een Ruimtelijk Perspectief voor 1 juli 2023 (zieook Programma 1 Bouwend Voorst). Wij bereiden ons voor om de situatie van de Voorster landbouw zo goed mogelijk in beeld te krijgen. Om diverse redenen stoppen bedrijven en/of er treedt een vorm van functieverandering op. Het is noodzakelijk te beschikken over een zo actueel mogelijk landbouwdossier om de juiste input te kunnen leveren. Het uitgangspunt is om dit samen met de provincie en de landbouwsector op te pakken. In regionaal verband werken we daarnaast aan landbouw transitie door het versterken van het toekomstperspectief van onze agrariërs door in projecten, waarbij ook agrariërs zijn aangesloten, toe te werken naar een systeemverandering richting een duurzaam landbouwsysteem binnen een hoogwaardig landschap. Hiervoor is de regionale visie transitie voedsel, landbouw en landschap vastgesteld. Onder de visie hangt een uitvoeringsprogramma met concrete projecten waar we aan werken.

Dat doen we via de sporen natuurinclusieve kringlooplandbouw, korte keten productie, verbeteren relatie boer/burger/gedragsverandering burger en duurzaam agrotoerisme. Wij gaan werken aan het versterken van het netwerk van boeren die aan de slag willen met natuur inclusieve landbouw. Wij gaan door met het organiseren van een aantal themagerichte bijeenkomsten, het netwerk voeden en versterken waarmee we ook weer meer boeren willen motiveren om aan de slag te gaan. Wij richten ons daarbij ook op de reguliere sector. Centraal staat daarbij de vraag; wat is het verdienmodel dat gevonden kan worden voor natuur inclusieve landbouw. Ook bieden we een nieuwe cursus natuur inclusieve landbouw aan voor agrariërs (afh. van toekenning subsidie).Voorst is als onderdeel van de Regio Stedendriehoek tevens aangesloten bij het Gelders platform Natuurinclusieve landbouw (NIL). Daarnaast werken we in regionaal verband aan de ontwikkeling van betere verdienmodellen voor agrariërs. Dit zoeken we in productie en afzet van lokale producten en versterken van andere neventakken. Er lopen meerdere projecten gericht op de lokale productie en consumptie. Hiervoor dragen we bijvoorbeeld de vanuit de regio ontwikkelde campagne “Super die Boer” campagne uit en liggen er lokale producten in supermarkten, waaronder in Twello.

Ook hebben we een proactieve rol in het versterken van de boer-burger relatie, hiervoor werken we samen met “IJsselvallei boert en eet bewust “ waar een mooi aantal boeren uit Voorst actief voor zijn. Beoogd effect Toekomstperspectief agrarische sector. Verantwoording Het traject met de keukentafelgesprekken is afgerond met een slotbijeenkomst in mei 2023. In jaarrekening het vervolg hierop zijn meerdere acties ondernomen die voortkomen uit de conclusies van de 2023 keukentafelgesprekken. In fase twee van het Programma Landelijk Gebied is naast de expertsessie een extra sessie georganiseerd voor de agrarische sector om de betrokkenheid van de sector te vergroten. De sector was goed vertegenwoordigd op de bewuste bijeenkomst en dat leidt tot goede input en verbinding. Daarnaast heeft u middelen beschikbaar gesteld voor het werven van een agrarisch bedrijfscontactfunctionaris en dit proces is in gang gezet. Daarmee wordt invulling gegeven aan een belangrijke conclusie uit de keukentafelgesprekken. Op meerdere overheidsniveaus wordt gewerkt aan beleidsvorming voor het buitengebied en gemeente Voorst levert daarbij input. Het gaat hier vooral om het Programma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland, waarvoor input is geleverd via de regio Stedendriehoek.

Met name voor de landbouw is het beleid op provinciaal en rijksniveau van groot belang, vooral als het gaat om het perspectief voor de sector. In 2023 is hier op rijksniveau weinig voortgang geboekt en dat heeft zijn gevolgen voor de sector en voor hetgeen wij als gemeente voor de sector kunnen betekenen.

Cultureel erfgoed Karakteristieke panden Inhoud Nog in 2022 wordt een ontwerp-paraplubestemmingsplan ter inzage gelegd. De bedoeling is om daarmee een wijzigingsbevoegdheid in de geldende bestemmingsplannen in het buitengebied op te nemen waarna het college – gedoseerd – panden als karakteristiek kan aanwijzen. Dit gebeurt na het informeren van de eigenaren van de betreffende panden. De verwachting is dat begin 2023 de parapluherziening ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Beoogd effect Beschermen karakteristieke panden en bouwwerken. Verantwoording Het ontwerpbestemmingsplan dat de bevoegdheid om panden als karakteristiek aan te wijzen is jaarrekening door alle commotie (meer dan 100 zienswijzen) tijdens de terinzagelegging door het college uit de 2023 procedure gehaald. De raad is daarover geïnformeerd met een raadsmededeling. Dat heeft geleid tot een door het presidium gevraagd juridisch advies van externen. De reactie van het college daarop is aan de raad medegedeeld. De raad heeft deze raadsmedeling in 2023 niet meer geagendeerd 32 |

en besproken. Het college heeft daarom in 2023 geen verdere werkzaamheden uitgevoerd naar de inventarisatie van karakterisiteke panden in de kernen.

Afval Grondstoffenplan Inhoud De huidige afvalinzamelingscontracten en afspraken lopen af per 1 januari 2024. Ook is het denken over afval in relatie tot duurzaamheid veranderd. Wij gaan daarom aan de slag met een nieuw grondstoffenplan. Het totale systeem van afvalinzameling en -verwerking in de gemeente Voorst wordt hierbij opnieuw tegen het licht gehouden. Omdat goed scheiden van afval waardevolle grondstoffen oplevert, gaan wij het een grondstoffenplan noemen. De eerste stap om te komen tot het grondstoffenplan is een evaluatie van het huidige beleid. Hiervoor is in de zomer van 2022 o.a. een enquête uitgezet onder de inwoners. Het grondstoffenplan wordt naar verwachting begin 2023 ter vaststelling aangeboden aan de raad. In de uitwerking van het grondstoffenplan kunnen we onderzoeken we hoe we circulariteit verder kunnen stimuleren. Ook kunnen we onderzoeken hoe we inleverpunten beter bereikbaar kunnen maken voor inwoners. Beoogd effect Duurzame omgang met grondstoffen. Verantwoording Eind 2023 zijn alle minicontainers van de inwoners omgeruild voor nieuwe containers. Hiermee jaarrekening kan Circulus in 2024 starten met de inzameling van het afval. De omwisseling van de containers 2023 leverde positieve en negatieve reacties op. Er waren wat fouten met te veel of te weinig containers of containers die bezorgd werden bij bedrijven, maar Circulus heeft alles goed opgepakt.

Er is in de Regio Stedendriehoek een project gestart om de PMD inzameling te verbeteren. Door strengere eisen, wordt er steeds meer afval afgekeurd en dit is zonde van de waardevolle grondstoffen en brengt extra kosten met zich mee. Er zijn twee rondes geweest met controles waarbij de containers werden gecontroleerd voor het legen. Daarnaast is er een actie geweest op de markt in Twello en is er veel over gecommuniceerd. Het project om de wasbare luiers te promoten is gestart. Er is een informatieavond geweest, iedereen krijgt gratis advies en de eerste 15 aanmeldingen krijgen 50% korting op het aankoopbedrag met een maximum van €250. Inmiddels zijn er 6 enthousiaste deelnemers en in 2024 hopen we dit aantal te verhogen.

Milieubeheer Programma Milieu Afval en Duurzaamheid Inhoud Wat betreft Duurzaamheid is er de laatste periode veel veranderd door de stijgende energieprijzen en innovaties. Daarom wordt er eerst gekeken of de huidige energiemix nog volstaat. Met dit nieuwe inzicht wordt in 2023 het Programma en ook de Voorster Energie Strategie opnieuw tegen het licht gehouden. Tegelijkertijd gaan we verder met de bestaande en nieuwe projecten zoals beschreven onder het kopje energiereductie, Transitievisie Warmte en Regionale Energie Strategie. Beoogd effect Uitvoeren Programma Milieu Afval en Duurzaamheid. Verantwoording Sinds de invoering van de legesverhoging op een ontheffing voor snoeihoutverbranding, is het aantal jaarrekening aanvragen fors gedaald, namelijk van 25 in 2022 naar 10 in 2023. De snipperroute, een duurzaam 2023 en milieuvriendelijk alternatief voor snoeihoutverbranding, had in 2023 totaal 40 aanmeldingen. Sinds 2023 zijn er regels in de APV opgenomen dat houtstook verboden is bij mist en windstil weer (windkracht 1 of lager). Op een paar plekken in de gemeente Voorst is het nodig om toezicht te houden op de naleving van deze regels. Dit heeft nog niet geleid tot handhaving, tot nu toe heeft het invoeren van deze regels vooral een signaalfunctie.

Onze indruk is dat de meeste kachelbezitters in de gemeente Voorst rekening houden met hun buren en de kachel bij windstil weer uit laten. De proef met houtrookfilters loopt nog, hierover is nog geen conclusie te geven. In 2023 is een asbestsanering uitgevoerd van de Henkenburgweg. Uit de resultaten van het bodemonderzoek volgde dat sanering van de weg, binnen een termijn van drie maanden, verplicht was. De benodige kosten zijn opgenomen in de Bestuursrapportage 2023. Binnen de energietransitie is er steeds meer aandacht voor de opslag en uitwisseling van duurzame energie. Er zijn 2 grote projecten in ontwikkeling. Project Withagen is een energiehub van grootverbruik aansluitingen. Energiehub Teuge is een energiehub van kleinverbruik aansluitingen. Beide zijn interessante ontwikkelingen die wij ondersteunen met geld van de Regiodeal. Circulaire economie | 33

Inhoud

Binnen het afval wordt gewerkt aan circulaire economie. Door in het grondstoffenplan verder scheiding te stimuleren en faciliteren ontstaan er meer en betere grondstoffen. Daarnaast wordt ingezet op verbetering van de kwaliteit van het ingezamelde materiaal (door communicatie en toezicht).

Voor de circulaire economie hebben wij ook als gemeente een belangrijke rol door onze inkoop en aanbesteding. Het huidige beleid voor Maatschappelijk verantwoord Inkopen liep tot en met 2020. Er ligt nu een nieuw Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) klaar, voor de periode 2022-2025. Met dit Actieplan geven wij de komende jaren invulling aan het Nationaal plan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen 2021 – 2025 dat opgesteld is door het Rijk. Beoogd effect Stimuleren circulaire economie. Verantwoording Er is een eerste onderzoek gedaan naar het oprichten van een circulair ambachtscentrum. Dit is jaarrekening een locatie of netwerk waarbij kringloopwinkel, milieustraat, reparatie, sociaal, educatie en lokale 2023 initiatieven worden gecombineerd om afval te verminderen en hoogwaardiger te hergebruiken. Voornamelijk het repareren van fietsen en het hergebruik van bouwmaterialen zijn kansen voor hoogwaardig gebruik. Daarnaast kunnen partijen nog beter samenwerken voor een hoogwaardig gebruik van materiaal. In 2024 krijgt dit een vervolg. Daarnaast is het Actieplan Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI) geimplementeerd.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ)

Tribuut belastingsamenwerking

PlusOV basismobiliteit

NV Luchthaven Teuge Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Regio Stedendriehoek

Circulus

34 |

Doel De OVIJ verzorgt, op basis van een gemeenschappelijke regeling, voor de gemeente Voorst meerdere (milieu)taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Tribuut voert voor de gemeenten Apeldoorn, Epe, Lochem, Zutphen en Voorst alle gemeentelijke heffingen en belastingen uit. Een uitzondering geldt voor de heffing en invordering van de leges publiekszaken. De gemeenschappelijke regeling PlusOv basismobiliteit verzorgt het regiotaxi-vervoer, leerlingenvervoer, Wmo-vervoer, en jeugdwetvervoer. De aanwezigheid van een infrastructurele voorziening op regionaal niveau in de vorm van een luchtvaartterrein voor zakelijk gebruik. Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen en stimuleringsleningen voor monumenten en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030.

De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie. Circulus verzorgt het afvalbeheer voor acht gemeenten. Het gaat om Apeldoorn, Bronckhorst, Brummen, Deventer, Doesburg, Epe, Lochem en Zutphen. Specialismen en kennis zijn bij Circulus goed geborgd. Ook biedt Circulus goede mogelijkheden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in te zetten.

Beleidsindicatoren Taakveld Afval

Naam indicator Fijn huishoudelijk restafval

Milieu-beheer

Hernieuwbare elektriciteit

Eenheid Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval per inwoner per jaar (kg) Hernieuwbare elektriciteit is elektriciteit die is opgewekt uit wind, waterkracht, zon of biomassa.

2020 87 kg

2021 2022 2023 Bron 89 kg Gegevens Gegevens CBS 2022 nnb 2023 nnb

16,2%

34,9% Gegevens Gegevens RWS 2022 nnb 2023 nnb

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

Wat heeft het gekost Exploitatie Taakveld Lasten 2-1 Verkeer en vervoer 2-2 Parkeren 5-5 Cultureel erfgoed 5-7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7-2 Riolering 7-3 Afval 7-4 Milieubeheer 7-5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Baten 2-1 Verkeer en vervoer 5-5 Cultureel erfgoed 5-7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie 7-2 Riolering 7-3 Afval 7-4 Milieubeheer 7-5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Saldo Mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2023 voor wijziging

Raming 2023 Rekening 2023 na wijziging

Saldo 2023

3.276.360 100.929 272.661 2.216.701 2.264.770 1.879.667 1.120.849 204.167 11.336.102

4.023.211 125.438 394.971 2.619.441 2.825.595 1.934.952 2.056.524 208.309 14.188.441

3.996.623 96.838 370.520 2.562.243 2.229.515 2.034.846 2.058.919 208.807 13.558.311

26.588 28.600 24.451 57.198 596.080 -99.894 -2.395 -498 630.130

86.405 259.076 2.541.756 2.378.935 1.404 165.633 5.433.209 -5.902.893

86.405 259.076 2.888.337 2.407.197 541.064 165.633 6.347.712 -7.840.729

159.009 58.696 250.545 2.618.171 2.325.807 741.583 168.557 6.322.368 -7.235.943

72.604 58.696 -8.531 -270.166 -81.390 200.519 2.924 -25.344 604.786

56.518 56.518 -5.846.375

272.846 1.670.904 1.398.058 -6.442.671

258.750 745.829 487.079 -6.748.864

14.096 -925.075 -910.979 -306.193

Voor een toelichting op de cijfers verwijzen we u naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening.

| 35

3.3 Bedrijvig Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Er is een bijzondere balans in de gemeente Voorst: de beroepsbevolking is ongeveer even groot als het aantal banen. Dit zorgt voor een sterke economie met veel werkgelegenheid. Voorst heeft grote én kleine bedrijven, boerenbedrijven en een sterke recreatiesector. Luchthaven Teuge, recreatiegebied Bussloo, de uiterwaarden van de IJssel en het prachtige buitengebied bieden afwisselende mogelijkheden voor dagjes uit of een kort verblijf in de natuur. Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijven zijn belangrijk voor de levendigheid in alle dorpen. Voorst kent veel innovatieve familiebedrijven met een sterke lokale binding. We willen de bedrijven in Voorst graag behouden en het werkklimaat versterken. Dit doen we door vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen te creëren. Daarbij onderzoeken we de toekomstbestendigheid van bestaande bedrijventerreinen. We kijken voor de toekomst naar ruimte voor nieuwe bedrijvigheid, om startende en bestaande ondernemers de ruimte te bieden. Economische promotie Voorst is een prachtige plek om te recreëren. Een groeiend aantal bedrijven richt zich op recreatie en verblijf. Plekken voor toerisme en verblijfsrecreatie zorgen voor levendigheid en vertier en zijn belangrijk.

Qua uitstraling moeten de locaties passen bij het landschap en de schaal van Voorst, met een balans tussen recreatie en het landschap. We ondersteunen initiatieven op het gebied van kleinschalige (boeren)campings en camperplekken om ons mooie landschap en streekproducten op de kaart te zetten. Vliegveld Teuge De impact van vliegveld Teuge hangt nauw samen met de ontwikkelingen in Lelystad. De coalitie volgt de ontwikkelingen op Rijksniveau, regionaal en provinciaal niveau nauwgezet. Ook voor vliegveld Teuge geldt dat er balans moet zijn tussen het economische en recreatieve belang, en het effect van het vliegveld op omwonenden. Wij zorgen voor een optimale informatie over de actuele ontwikkelingen en stemmen af met inwoners over onze opstelling en inzet richting provinciale en landelijke spelers. Landbouw We zijn trots op onze boerenbedrijven en de mooie streekproducten van Voorst. We willen boeren de kans geven om een goed inkomen te verdienen met hun bedrijf, met oog voor de omgeving, diversiteit van het landschap, energie, brandveiligheid en dierenwelzijn. We bevorderen de dialoog over ruimtegebruik in het buitengebied, en over het spanningsveld tussen wonen, werken en recreëren.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

36 |

Wat hebben wij er voor gedaan Activiteiten Fysieke bedrijfsinfrastructuur Vitale en aantrekkelijke bedrijventerreinen Inhoud In 2023 werken we samen met het bedrijfsleven de acties verder uit. Voor de bedrijventerreinen Nijverheid en ’t Belt onderzoeken we de mogelijkheden en effecten van revitalisering voor een toekomstig vitaal ondernemerschap en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Op bedrijventerrein Engelenburg krijgt de samenwerking tussen bedrijven organisatorisch en juridisch vorm en wordt gestart met een aantal concrete projecten. Met de dorpen en solitair gelegen bedrijven blijven we in gesprek over toekomstige behoeften en ontwikkelingen. Het Regionaal programma Werklocaties wordt geactualiseerd en zal inzicht geven in de actuele vraag naar bedrijventerreinareaal in onze gemeente en de buurgemeenten. De uitkomst van de acties, lokale en regionale ontwikkelingen en het overleg met het bedrijfsleven, buurgemeente(n) en provincie vormen de basis voor de verkenning naar de omvang en mogelijke locaties voor nieuw bedrijventerrein. Beoogd effect Toekomstbestendige, vitale bedrijventerreinen met een aantrekkelijk vestigingsklimaat en voldoende bedrijventerreinareaal voor de toekomst in de gemeente Voorst creëren.

Verantwoording In 2023 ziijn de adviseurs geselecteerd die helpen bij het opstellen van een toekomstvisie voor jaarrekening bedrijventerreinen Nijverheid en ’t Belt en de locatiestudie voor nieuw bedrijventerrein. Onze aanpak 2023 stemden wij af met de Werkgeverskring Voorst (WKV) en de commissie Nijverheid en ’t Belt. Wij zijn de inventarisatie en analyse inmiddels gestart. Ontwikkelplan Luchthaven Teuge Inhoud Het Ontwikkelplan luchthaven Teuge is er op gericht om het verouderde bedrijventerrein Teuge West te upgraden en om naast de huidige inkomstenbronnen ook nieuwe inkomsten te genereren. Het Ontwikkelplan uit 2019 is niet bestuurlijk vastgesteld, niet financieel sluitend en inmiddels op punten achterhaald. Daarom is het van belang dat de stedenbouwkundige keuzes van toen worden herijkt zodanig dat hier een sluitende exploitatie onder ligt. Nieuwe gronduitgifte voor luchtvaartgebonden bedrijvigheid aan de westkant van de luchthaven biedt de mogelijkheid om de huidige financiële positie van de luchthaven te verbeteren. Uit een marktverkenning dient wel eerst de behoefte naar dergelijke bouwgrond te worden aangetoond. Vanuit de aandeelhoudende gemeentes is ambtelijke ondersteuning beschikbaar gesteld om de luchthaven te ondersteunen bij de totstandkoming van het Ontwikkelplan.

Beoogd effect Totstandkoming van het ontwikkelplan door een intensieve samenwerking tussen de aandeelhoudende gemeentes en de luchthaven. Verantwoording In 2023 kochten wij 4,6 ha grond van de N.V. Luchthaven Teuge. Hierdoor is de financiele positie jaarrekening van de luchthaven verbeterd en hebben wij meer regie gekregen op de ontwikkeling van dit terrein. 2023 Dit is van belang vanwege onze verschillende rollen (ruimtelijke ordening, aandeelhouder en grondeigenaar). Samen met de luchthaven en de andere aandeelhouders werken we in 2024 verder aan deze ontwikkeling.

| 37

Recreatie en toerisme Evaluatie recreatie en toerisme Inhoud In 2022 wordt de evaluatie recreatie en toerisme afgerond. De aanbevelingen uit deze evaluatie worden in 2023 verwerkt in ons beleid. Zo is een van de aanbevelingen om het beleid voor recreatieobjecten te optimaliseren om in te kunnen spelen op trends en ontwikkelingen in de dynamische toeristische sector. Daarnaast zullen wij continueren met de promotionele activiteiten om de gemeente Voorst op de kaart te zetten. De toeristische profilering van de gemeente Voorst als IJsselvallei wordt voortgezet via online en offline campagnes van Bezoek Voorst. Hierbij werken we samen met regionale partners. We faciliteren toeristische ondernemers via ondernemersbijeenkomsten in het onderling samenwerken en het ontwikkelen van arrangementen om de toerist langer te laten verblijven. Ook bieden de ondernemersbijeenkomsten een platform voor kennisoverdracht en het netwerken. Naast lokale samenwerkingen investeren we ook in regionale samenwerkingen. In het samenwerkingsverband met de Veluwe werken we gezamenlijk aan de VeluweAgenda en in de brede samenwerking binnen de IJsselvallei zal er een start gemaakt worden aan de uitvoeringsfase van het Masterplan IJsselvallei. Beide agenda’s hebben als doel de Veluwe en de IJsselvallei landschappelijk en toeristisch te versterken.

Beoogd effect De gemeente Voorst verder ontwikkelen en positioneren als toeristisch recreatieve bestemming ter versterking van de economie en leefbaarheid van de gemeente. Verantwoording In 2023 is gewerkt aan de projecten in de uitvoeringsagenda Recreatie & Toerisme. Gezamenlijk jaarrekening met lokale en regionale partners hebben we gewerkt aan de positionering van Voorst als de 2023 IJsselvallei door nieuw aanbod te ontwikkelen, initiatieven te stimuleren en bij te dragen aan de IJsselbiennale. Om het gastheerschap van de gemeente te versterken is er in samenwerking met de gemeente Brummen een online training ontwikkeld met informatie over het landschap en de toeristische activiteiten van de gemeente Voorst en Brummen. Deze training is gericht op front-office medewerkers en ondernemers om hun gasten te voorzien van informatie. Om ook de Duitstalige gasten te voorzien van inspiratie en informatie, is er gewerkt aan een Duitse bezoekerswebsite. De ontwikkeling van de Duitstalige website heeft enige vertraging opgelopen, maar er wordt nu ingezet op livegang voor de start van het toeristisch seizoen van 2024. Ook in 2023 is er geïnvesteerd in het onderlinge contact met ondernemers. Begin april 2023 is het toeristisch seizoen afgetrapt tijdens een ondernemersbijeenkomst en in november stonden de ondernemers in het zonnetje tijdens de Dag van de Ondernemer.

In de brede samenwerking binnen de IJsselvallei werken we aan het Masterplan IJsselvallei dat streeft naar een ruimtelijke en toeristische impuls voor de IJsselvallei. In 2023 zijn er voorbereidingen getroffen voor het tekenen van een Samenwerkingsovereenkomst en zijn de eerste projecten van start gegaan. Een voorbeeld hiervan is het project Brongebied Grote Wetering. In het kader van herinneringstoerisme zijn in 2023 de eerste voorbereidingen al getroffen voor het jubileumjaar ’80 jaar vrijheid’

Begeleide participatie Wet sociale werkvoorziening (WSW) Inhoud Vanaf 1 januari 2020 voeren wij de WSW zelf uit. Het aantal WSW-medewerkers neemt jaarlijks af door natuurlijk verloop. Medio 2022 zijn er 64 WSW-ers in vaste dienst en daarnaast 8 Begeleid werkers. Deze Bw-ers zijn in dienst bij een regionale werkgever, die daar subsidie voor ontvangt. De WSW-consulenten en jobcoach werken nauw samen met P&O en Financiën. Optimale bedrijfsvoering, duidelijke werkafspraken en het goed kennen van de medewerkers zorgen voor continuïteit richting zowel de WSW-medewerkers als betrokken werkgevers. Beoogd effect Alle WSW-medewerkers hebben een passende werkplek bij een werkgever die rekening houdt met de begeleidingsbehoefte. Verantwoording De werkprocessen rondom de uitvoering WSW zijn in 2023 geoptimaliseerd. jaarrekening 2023 Instroom in de WSW is niet meer mogelijk. Inwoners met een arbeidbeperking kunnen een beoordeling arbeidsvermogen aanvragen via het UWV voor het doelgroepregister of een indicatie beschut werk. De gemeente is wettelijk verantwoordelijk voor de uitvoering van beschut werk. We zijn naast de pilot met de Beele en de Bolster 'voortraject beschut werk' gestart met een plan van aanpak beschut werk. Om onze inwoners met een beschut werken indicatie een passende betaalde werkplek te kunnen (gaan) bieden.

38 |

Arbeidsparticipatie Weer aan het werk / inwoners participeren maximaal Inhoud Er is sprake van een krappe arbeidsmarkt met veel openstaande vacatures. Dit gegeven en de huidige Participatiewet zorgen niet automatisch voor verhoging van de baankansen voor inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. We zetten in op maatwerktrajecten en begeleiding in de vorm van jobcoaching om werkgevers te ondersteunen. We onderzoeken hoe we aan kunnen sluiten bij bestaand aanbod in onze arbeidsmarktregio. Inwoners voor wie een betaalde baan niet haalbaar is, zijn op een andere manier actief in de samenleving. Zij worden onder andere door integrale samenwerking in het Sociaal Domein gestimuleerd en gefaciliteerd om stapjes te zetten op de participatieladder. Beoogd effect Voor meer Voorster inwoners is er een plek die bij hen past. Participatie heeft een gunstig effect op het welzijn van mensen en voorkomt problemen op andere levensdomeinen. Verantwoording Na de intake en toekenning van de uitkering delen we de mensen in op de meest passende trede jaarrekening van de participatieladder. De participatieladder bestaat in totaal uit zes niveaus. De ladder is 2023 verdeeld in twee delen: een deel met vier treden voor mensen zonder arbeidscontract en een deel met twee treden voor iedereen met arbeidscontract met als hoogste trede regulier werk zonder ondersteuning.

Op dit moment staat de grootste groep (80 inwoners) op trede 2 van deze ladder. Deze groep inwoners is nog niet in staat om deel te nemen aan georganiseerde activiteiten zoals dagbesteding of sociale activering in de vorm van een traject. We proberen mensen te stimuleren om meer activiteiten te ondernemen zodat er mogelijk een stapje gemaakt kan worden naar een hogere trede. Om dit te stimuleren, hebben we in 2023 een plan van aanpak gemaakt voor een beweegtraject. Dit is een traject voor maximaal 15 deelnemers die voor 16 weken lang gaan starten met een activeringstraject waarin bewegen en gezondheid centraal staan. Op die manier stimuleren we deelnemers om uit huis te komen, te leren over gezondheid en andere mensen te ontmoeten. Weer aan het werk / inwoners participeren maximaal Inhoud We zorgen dat werk loont. Er zijn verschillende opties die aan deze ambitie kunnen bijdragen. We onderzoeken de haalbaarheid hiervan, met name voor de groep inwoners voor wie parttime werk het maximaal haalbare blijft. Landelijk is veel aandacht voor dit thema, er worden voorstellen voor wetswijzigingen verwacht. Inwoners moeten daarnaast goed geïnformeerd zijn over de financiële mogelijkheden en gevolgen van het aanvaarden van werk. We ontwikkelen een complete aanpak rondom betaald werk om inwoners maximaal te ondersteunen. Beoogd effect Werk moet lonen.

Het is financieel aantrekkelijk om te gaan werken, zowel voor inwoners die fulltime aan de slag gaan als voor inwoners die parttime werken en aanvulling vanuit de bijstand houden. Verantwoording Er is een werkgroep gevormd die het onderdeel 'werk moet lonen' verder uitwerkt en concretiseert. jaarrekening In deze werkgroep zijn meerdere expertises vertegenwoordigd. De Participatiewet biedt een aantal 2023 instrumenten om de arbeidsinschakeling te bevorderen. Een van de instrumenten is het (tijdelijk) vrijlaten van inkomsten. Hierbij mag iemand die naast de bijstandsuitkering gaat werken een bepaald percentage van het inkomen houden. Wij volgen actief de vorderingen rondom het beleidsplan participatiewet in balans. Hierbij wil het kabinet concrete stappen zetten om niet de regels, maar de mens centraal te zetten en daarmee ervaren hardheden weg te nemen. Ondertussen hebben we al een aantal stappen al gezet. Alle inwoners met een uitkering die weer parttime betaald werk gaan doen, worden eerst voor een brede voorzieningencheck door de sociaal raadsvrouw van Mens en Welzijn gesproken. In dit gesprek wordt berekend wat dit financieel precies betekent voor de desbetreffende inwoner en zijn gezin. We hebben het proces richting werk verbeterd.

De stappen die genomen moeten worden zijn in kaart gebracht, zodat de inwoner met een uitkering weet wat hem te wachten staat als hij weer gaat werken. Er is een folder ontwikkeld met alle informatie over de uitkering. Deze folder wordt standaard bij elk gesprek meegegeven aan de inwoners met een uitkering.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Regio Stedendriehoek

Doel De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm van 8 gemeenten samen met ondernemers en onderwijs en richten zich gezamenlijk op het realiseren van 3 lange termijn doelen: 1. Een duurzame en gezonde leef- en werkomgeving 2. Een vitale, toekomstbestendige arbeidsmarkt | 39

Verbonden partij

Leisurelands (voorheen Recreatiegemeenschap Veluwe / RGV Holding BV) NV Luchthaven Teuge

Doel 3. Een circulaire en energieneutrale economie De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie. Het gemeenschappelijke belang voor wat betreft de ontwikkeling van recreatieve en toeristische mogelijkheden op de Veluwe en in de randgebieden, rekening houdende met bescherming van het landschappelijke karakter. De aanwezigheid van een infrastructurele voorziening op regionaal niveau in de vorm van een luchtvaartterrein voor zakelijk gebruik.

Beleidsindicatoren Taakveld Fysieke bedrijfsinfrastructuur

Naam indicator Eenheid Vestigingen Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar. Fysieke Functiemenging De bedrijfsinfrafunctiemengingsindex structuur (FMI) weerspiegelt de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. ArbeidsparticipatieNetto Het percentage arbeidsparticipatievan de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. ArbeidsparticipatieLopende reHet aantal integratievoorzieningen reintegratievoorzieningen, per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar ArbeidsparticipatieBanen Het aantal banen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar.

2020 160

2021 164

2022 171

2023 Bron 178,1 LISA

56,5%

53,2%

56,6%

56,7% LISA

69,2%

70,1%

73,5%

73,8% CBS

161,5 Gegevens Gegevens 2021 nnb 2022 nnb

167,6 CBS

921,0

932,6

942,2

Bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren (bron: www.waarstaatjegemeente.nl)

40 |

957 LISA

Wat heeft het gekost Exploitatie Taakveld Lasten 3-1 Economische ontwikkelingen 3-2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3-3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3-4 Economische promotie 6-4 WSW en beschut werk 6-5 Arbeidsparticipatie Totaal lasten Baten 3-1 Economische ontwikkelingen 3-3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3 4 Economische promotie 6-4 WSW en beschut werk 6 5 Arbeidsparticipatie Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves Onttrekking aan reserves Saldo Mutaties reserves Resultaat programma

Raming 2023 voor wijziging

Raming 2023 Rekening 2023 na wijziging

Saldo 2023

303.737 577 21.973 266.908 2.236.389 946.076 3.775.660

411.651 577 39.371 441.999 2.330.067 1.067.594 4.291.259

372.752 577 8.138 404.830 2.553.262 1.051.702 4.391.261

38.899 31.233 37.169 -223.195 15.892 -100.002

52.805 196.361 489.250 738.416 -3.037.244

27.150 52.805 196.361 489.250 765.566 -3.525.693

108.557 60.414 302.022 584.159 1.055.152 -3.336.109

81.407 7.609 105.661 94.909 289.586 189.584

-3.037.244

12.042 12.042 -3.513.651

87.873 87.873 -3.248.236

75.831 75.831 265.415

Voor een toelichting op de cijfers wordt verwezen naar de toelichting op het overzicht van baten en lasten in jaarrekening.

| 41

3.4 Gezond Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Binnen het Voorster verenigingsleven nemen sport, muziek en cultuur een belangrijke plaats in. Zij bieden meer dan alleen plezier en ontspanning. Sport en cultuur gaan overgewicht en sociaal isolement tegen, muziek stimuleert het leervermogen. De coalitie zet zich in voor de dingen die Voorst ‘eigen’ maken. De school vormt voor ieder kind een belangrijke basis. Het is daarom van groot belang dat scholen een veilige omgeving zijn, waar kinderen tot bloei kunnen komen. Voorst heeft een rijk aanbod aan basisonderwijs. Sommige scholen zitten krap in hun jasje, terwijl andere hun best moeten doen om voldoende leerlingen aan te trekken om te kunnen blijven bestaan. Voor beide ontwikkelingen hebben wij oog. Het is belangrijk om realistische prognoses te maken, om tijdig te anticiperen en met het onderwijs te overleggen over een goede verdeling en de juiste huisvesting. Samenkracht en burgerparticipatie Het verenigingsleven staat onder druk. Vrijwilligers worden steeds ouder en nieuwe vrijwilligers zijn moeilijk te vinden. Wij zetten ons in voor toekomstbestendige verenigingen. Met bestuurders overleggen wij waar knelpunten ontstaan en hoe deze kunnen worden opgelost.

We maken gebruik van de (financiële) mogelijkheden vanuit het Rijk en de provincie door verenigingen op de mogelijkheden van tegemoetkomingen, fondsen en subsidies te wijzen. Vluchtelingenwerk en -opvang We voeren de jaarlijks opgelegde taakstelling voor de huisvesting van statushouders uit. Ook pakken we onze verantwoordelijkheid om invulling te geven aan opvang van extra nieuwkomers als daar door hogere overheden een beroep op wordt gedaan. Nieuwkomers worden ondersteund richting werk, behuizing en een verplicht inburgeringstraject. We spannen ons in om de woningen die naar de statushouders gaan vanuit de sociale woningbouw te compenseren met nieuwe woningen om de doorstroming in de woningmarkt te behouden. Sportbeleid en activering Veel inwoners van Voorst sporten en beleven daar veel plezier aan. Er zijn ook inwoners die daarbij een duwtje in de rug nodig hebben. Sportstimulering moet vooral gericht zijn op groepen die nu niet of nauwelijks bewegen en sporten. We willen openbare sportfaciliteiten om het bewegen en sporten zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk te maken. We willen dat geld dat bestemd is voor het activeren van groepen die niet of nauwelijks bewegen of sporten daar effectief terecht komen. Het jeugdsport- en cultuurfonds willen we verder promoten en ondersteunen. Het sporten beweegakkoord versterken we graag en breiden we waar mogelijk uit.

Het is belangrijk dat dorpen beschikken over voldoende speel- en ontmoetingsplekken voor kinderen. Het is mooi om te zien dat maatschappelijke partners en ondernemers de krachten nu al bundelen, samen optrekken en mooie projecten realiseren. We leren graag van de kennis en ervaringen van deze groepen en stemmen vervolgens het beleid erop af. Cultuur Het rijke en gevarieerde cultuuraanbod is waardevol en willen wij graag behouden. Net als bij de sportverenigingen willen wij naast cultuurverenigingen gaan staan om samen te komen tot toekomstbestendigheid. 42 |

Dorpsfeesten, markten en evenementen brengen inwoners samen. Wij stimuleren dit en staan open voor nieuwe initiatieven. In het bijzonder willen wij de komende periode aandacht hebben voor de volkscultuur en de taal. Wij zetten ons ervoor in om het Nedersaksisch levend te houden, en gaan daarover in gesprek met het onderwijs. Organisatoren van evenementen vragen we om oog te hebben voor bijdragen in het dialect. Maatwerkdienstverlening 18In Voorst houden we de lijnen tussen inwoners en professionals in zorg en welzijn graag kort. Zo krijgen inwoners snel de juiste hulp. Zorg bieden we met zo min mogelijk papierwerk en grote zorgvuldigheid. We streven naar één regisseur en één plan per gezin. Bij het uitvoeren van wet- en regelgeving redeneren wij vanuit het belang van de inwoners. Wij doen ons uiterste best om in contact te komen met moeilijk bereikbare doelgroepen. Werken aan meer preventie en toegankelijke zorg is een doorlopend proces. Tegelijkertijd is er voor de gemeente beperkte keuzevrijheid. Wet- en regelgeving beperkt de beleidsvrijheid van de gemeente Voorst. Wij vinden dat maatwerkvoorzieningen terecht moeten komen bij diegenen die dat het hardst nodig hebben en gaan graag in gesprek over de best passende oplossing bij een probleem. Als landelijke of regionale regelgeving botst met lokaal maatwerk, zoeken wij ruimte.