Verslag en presentaties IBB 11 januari 2023

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst

woensdag 11 januari

Dit verslag is vastgesteld in de raadsvergadering van 20 februari 2023.

Dini Vriezekolk raadsgriffier

Paula Jorritsma-Verkade burgemeester

________________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op woensdag 11 januari 2023

1

Cluster Bestuur

a.

Datum bijeenkomst Agendapunt 1 Aanvang Einde Aanwezig: Namens de raad

11 november 2023 Vluchtelingenbeleid 19.30 uur 20.30 uur

College Ambtenaar Voorzitter IBB-griffier Publieke tribune Pers

Paula Jorritsma-Verkade, Peter Wormskamp, Bert Visser Leonieke Beltman Hans van der Sleen Dini Vriezekolk 15 personen (ambtenaren) --

Beknopte weergave

Namens het college informeren Peter Wormskamp en Leonieke Beltman de gemeenteraad over de opvang van vluchtelingen, ook naar aanleiding van de ontwikkelingen rondom de Spreidingswet die naar verwacht op 1 februari 2023 in werking treedt (zie ook bijgaande presentatie).

Ingrid Aarnink-Westerbeek, Robert Bosch, Robin Hafkamp, Miriam JansenGreiving, (Gemeente Belangen), Theo Timmermans, Jürgen Wolff van Wülfing (CDA), Margret Suelmann, Emiel de Weerd (VVD-Liberaal 2000), Arend Jansen (Voortvarend Voorst), Bertine Grevinga, Joost van Hoof, Willeke Moleman, (PvdA-GroenLinks), Gerdy Nelis, Paul Jonkman, Fred Liese (D66), Albert Groothedde, Arco Hak (SGP).

Onderstaand de beantwoording van de vragen van raadsleden. Hebben Oekraïners recht om te werken? Ja, dat recht hebben ze en dat doen ze ook actief. Zijn er met betrekking tot statushouders 38 woningen gerealiseerd of gaat het om 38 personen? Er zijn 38 plekken gerealiseerd. Dit betekent dat er voor 38 personen onderdak gevonden is. Dit zijn zowel gezinnen als alleenstaanden. Vallen onder de particuliere opvang ook plekken bij mensen thuis? En hoe gaat dit aangezien dit misschien wel langer duurt dan verwacht? Ja, uitzonderingen nagelaten gaat dit ook goed. Er wordt een opmerking gemaakt dat in een andere regio het wel mogelijk is om een opvang locatie voor minder dan 100 personen te realiseren. Dit blijkt om crisisopvang te gaan. Hoe is het contact met de scholen? Er is goed overleg met de scholen. Ze worden ondersteund vanuit de gemeente. Als er wordt gecommuniceerd dat vastgoed wordt aangekocht voor tijdelijke opvang, heeft dat dan een prijsopdrijvend effect? Er wordt een beroep gedaan op de integriteit van de verkoper. Het college is er wel open over, maar geeft erbij aan dat het gaat om een maatschappelijke opgave. Wanneer ga je wat communiceren? De vraag is hoe proactief je dat moet doen, maak je het dan niet groter dan het is? Het is een balanceer act tussen transparantie en het voorkomen van onnodige onrust.

______________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op woensdag 11 januari 2023

2

In hoeverre worden statushouders naar werk begeleid? Dit gaat goed. Het ligt er hierbij wel aan in wel traject ze zitten. In het inburgeringstraject gaat men met name naar school. Daarnaast worden statushouders begeleid naar arbeidsplekken en zijn er mensen die een eigen bedrijf beginnen. Hoeveel woningen van IJsseldal Wonen gaan er naar statushouders? IJsseldal Wonen is tussen de 8 en de 10 woningen per jaar kwijt aan statushouders. Er is ook doorstroom naar andere locaties buiten de gemeente, waar bijvoorbeeld meer mensen uit hetzelfde land wonen. Woningbouw is sowieso een lastige opgave. PKN Twello organiseert een avond over asielzoekers. Is dat bekend? De gemeente is al enkele maanden in gesprek met de kerken. De gemeente is niet inhoudelijk betrokken bij deze avond. Moet de gemeente zelf alle kosten dragen? Een gedeelte wordt vergoed door het rijk. b.

Openstaande vragen

Er zijn geen openstaande vragen.

c.

Vervolg

De raadsleden hebben kennis genomen van de informatie van het college. Wanneer de raadsleden of –fracties in de verstrekte informatie aanleiding zien bij te willen sturen of anderszins een mening willen geven, kan een verzoek daarvoor bij het presidium worden ingediend. Het presidium bepaalt vervolgens of en wanneer het onderwerp voor een debat in de raadsvergadering wordt geagendeerd. Op korte termijn ontvangt de raad een raadsmededeling.

______________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op woensdag 11 januari 2023

3

Cluster Ruimte Datum bijeenkomst Agendapunt 2 Aanvang Einde Aanwezig: Namens de raad

College Ambtenaar Voorzitter IBB-griffier Publieke tribune Pers

a.

Beknopte weergave

11 november 2023 Keuze scenario Grondstoffenplan 2024 20.45 uur 21.40 uur Ingrid Aarnink-Westerbeek, Robin Hafkamp, Miriam Jansen-Greiving (Gemeente Belangen), Theo Timmermans, Jan Wessels, Jürgen Wolff van Wülfing (CDA), Margret Suelmann, Emiel de Weerd (VVD-Liberaal 2000), Lianne van den Brand (Voortvarend Voorst), Bertine Grevinga, Joost van Hoof, Willeke Moleman, (PvdA-GroenLinks), Gerdy Nelis, Paul Jonkman, Fred Liese (D66), Albert Groothedde, Arco Hak (SGP). Bert Visser, Peter Wormskamp Marije de Haan, Monique Loeders, Fabienne Manders (Circulus Berkel), Lisette Wolbers Hans van der Sleen Dini Vriezekolk 0 personen

Namens het college informeren Bert Visser en Marije de Haan de gemeenteraad over het Grondstoffenplan 2024 (zie ook bijgaande presentatie). Onderstaand de beantwoording van de vragen van raadsleden. Is er kans dat bij tarief- of servicedifferentiatie andere stromen vervuild worden? Die kans is er, maar er wordt gezien dat dat een groep is die sowieso al afval dumpte en dat de gemiddelde bewoner netjes scheidt. Is het bekend dat met het ophalen van het plastic de wind zorgt voor verspreiding van het plastic afval? Dat is bekend. Een mogelijke oplossing is het gebruik van vuilniszakken. Hoe vervuild is het PMD afval in de gemeente Voorst? En is nascheiding een betere optie? Het is niet bekend hoe vervuild het PMD precies is. Over de vraag of nascheiding of bronscheiding een betere optie is verschillen de meningen, maar bronscheiding lijkt op dit moment de beste optie. Waar komen de ondergrondse containers? De bedoeling is om de ondergrondse containers op logische plekken te plaatsen. Hoe zit het met het grijze afval in de zomer, als de grijze container minder vaak wordt geleegd? Het blijft mogelijk om het afval tussendoor weg te brengen naar de ondergrondse containers. Hoe vaak zetten mensen nu gemiddeld de bak aan de weg? Het gemiddelde is ongeveer zes keer per jaar, maar het is vrij divers per huishouden.

Het is lastig om op basis daarvan de frequentie van het legen aan te passen.

______________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op woensdag 11 januari 2023

4

Hoe gaat het college het bijplaatsen voorkomen? Met nieuwe technieken kan Circulus zien wanneer de container bijna vol is, waardoor voorkomen kan worden dat de ondergrondse container overvol raakt. Waar gaan de grondstoffen naar toe en welk percentage wordt hergebruikt? Dat wisselt per stroom. Het doel van PMD recycling is om dit binnen Europa te doen. Er is een onderzoek gaande om te kijken waar het PMD terecht komt. Hoe gaat het wegbrengen van een zak restafval in zijn werk bij een ondergrondse container? Je opent de container met de pas, er zijn twee openingen (30 of 60 liter) en het systeem registreert welke opening wordt gebruikt. Is een extra container aan huis mogelijk? Ja, dat is mogelijk. Daar zijn wel extra kosten aan verbonden. Hier zou misschien meer over gecommuniceerd moeten worden. Is het geen optie om PMD weg te brengen? De bedoeling is om het serviceniveau op PMD hoog te houden en op het restafval te verlagen. De plekken voor het wegbrengen voor PMD blijven. Hoeveel leveren grondstoffen op? Grondstoffen kunnen wat opleveren, restafval kost altijd geld om te verwerken. De verbrandingsbelasting is vrij hoog. Het is ook financieel aantrekkelijk om minder restafval te hebben. Hoe zit het met luierafval apart inzamelen en verwerken? Er zijn proeven, maar op dit moment is dat nog op kleine schaal en is het nog niet mogelijk voor grotere hoeveelheden.

Het is mogelijk dat de gemeente een lagere vergoeding krijgt voor het PMD door de invoering van statiegeld op kleine flesjes en blikjes. Aanvankelijk heeft de gemeente Voorst er voor gekozen om niet met pasjes te werken, want dat was kostbaar. Die kosten waren het niet waard voor enkel de recyclepleinen. Nu de pasjes breder inzetbaar worden is het een haalbare kaart. Wat is het recycleplein? De pleinen van Circulus-Berkel waar afval gestort kan worden. Hoe gaat het in Apeldoorn met het omgekeerd inzamelen? In Apeldoorn loopt het goed en lijken de mensen er goed in mee te gaan. Wel wordt aangegeven dat Apeldoorn geen goede gemeente is om het mee te vergelijken, aangezien daar meer hoogbouw is. Is het niet beter om ook een recycleplein in Voorst te realiseren? Deze zitten nu in de andere gemeenten aan de randen van de gemeente Voorst. Het voegt weinig toe en is wel duur. Het heeft op dit moment dus niet de voorkeur. Er is wel een mogelijkheid om grof vuil aan huis te laten ophalen.

b.

Openstaande vragen

Er zijn geen openstaande vragen.

c.

Vervolg

De raadsleden hebben kennis genomen van de informatie van het college. Het raadsvoorstel is geagendeerd voor de ronde-tafelgesprekken van 16 januari 2023, een verkennend debat op 30 januari 2023 en het finale debat op 20 februari 2023.

______________________________________________________________________________________________________

Verslag van de Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst van de raad van Voorst op woensdag 11 januari 2023

5

Opvang vluchtelingen IBB 11 januari 2023

Programma  Doelgroepen  Stand van zaken  Ontwikkelingen  Strategie  Uitvoering

Doelgroepen  Statushouders - in bezit van verblijfsvergunning - mogen in Nederland blijven

 Oekraïners - Richtlijn Tijdelijke Bescherming (tot mrt ’24) - recht op opvang, zorg en onderwijs

 Asielzoekers - (nog) geen verblijfsvergunning - zolang aanvraag loopt, recht om in Nederland te verblijven

Stand van zaken  Statushouders: Taakstelling realiseren we tot nu toe altijd. Eea ism IJsseldal Wonen en soms aankoop vastgoed door gemeente. 2022: 38 plekken gerealiseerd  Oekraïners: 2022: 69 gemeentelijke opvangplekken gerealiseerd, kortdurend (werf) en langdurig (tot medio 2024) + 30 plekken particuliere opvang  Asielzoekers: In 2015 in Voorst noodopvang geboden, oude Rabolocatie, daarna deze doelgroep niet meer gehuisvest, belangrijkste reden: locatie-eisen COA Eisen aan opvanglocaties (ook crisisnoodopvang) asielzoekers vanuit COA: • • •

Voorkeur voor grote locaties, met geringe investering gereed te maken (verwarming en brandveilig) Vastgoed <100 plekken: direct, zonder werkzaamheden, veilig en leefbaar in te zetten (hotels/vakantieparken) Minimaal half jaar inzetbaar

Stand van zaken TAAKSTELLING 2022

GEREALISEERD

STATUSHOUDERS

33

38

OEKRAINERS

108 137 (dec)

99 Rijksstraatweg 145 Twello (15) Noodunits Zozijn (32) Gemeentewerf (22) Gastgezinnen (30)

ASIELZOEKERS

-

-

Ontwikkelingen – Statushouders  Verwachting is dat taakstelling wordt opgeschroefd om doorstroming op gang te brengen.  Taakstelling 1e helft 2023: 30 plekken (waarvan 5 al versneld gerealiseerd in 2022, restant 25 plekken)  Taakstelling 2e helft 2023 wordt nog vastgesteld, we gaan uit van minimaal 30

Ontwikkelingen – Oekraïners

 Verwachting is dat instroom blijft, ook vanuit andere landen in Europa. Nu 4592 plekken per veiligheidsregio =90.000 plekken landelijk (97% is bezet)  gaat naar 120.000 plekken  Verwachting is dat slechts 20-40% terugkeert  Inzet werf: aanpassingen gedaan (welzijn/privacy), aantal plekken omlaag naar 22  Vanaf 1 maart ‘23 minder locaties in veiligheidsregio beschikbaar (afloop contracten), VNOG is bezig met inventarisatie  Verwachte taakstelling 2023: 38 extra plekken

Ontwikkelingen – Asielzoekers  Wetsvoorstel Spreidingswet Asiel  Kabinet stelt waarschijnlijk per 1 feb. ‘23 aantal benodigde plekken voor de komende 2 jaar vast  Dit aantal minus de bestaande duurzame plekken is de landelijke taakstelling  Taakstelling wordt verdeeld over de provincies-gemeenten  Er wordt nu landelijk uitgegaan van 40.000 – 50.000 plekken. Grofweg is het aandeel van Voorst 0.14% = 56 - 70 asielzoekers  Omvang locaties > 100 plekken, bij voorkeur > 250 plekken fors boven de verwachte taakstelling voor Voorst  Locaties moeten snel inzetbaar zijn (nutsvoorzieningen aanwezig)  In overleg met provincie kan ook ingezet worden op meer statushouders en minder asielzoekers (uitruilen).

Taakstelling 2023 TAAKSTELLING 2023 STATUSHOUDERS

1e helft 2023: 30, waarvan 5 gerealiseerd in 2022 2e helft 2023: volgt nog (wrs minimaal 30)

OEKRAINERS

38

ASIELZOEKERS

56 – 70

Strategie We willen ons steentje bijdragen in Voorst! Maar locaties vinden is een uitdaging Huisvesting statushouders en Oekraïners: • Voortzetten samenwerking IJW (statushouders) • Inzetten op aankoop vastgoed, evt huur • Bij voorkeur panden met bedrijfs- of maatschappelijke bestemming • Huisvesting i.p. binnen of grenzend aan de kernen (meedoen) • Kleinschalige locaties hebben voorkeur (huishouden vormen) • Beschikbaar voor 5-10 jaar • Aankoopopdracht is verstrekt, gesprekken over locaties zijn gaande.

Strategie Huisvesting asielzoekers: • Opgave ikv Spreidingswet waarschijnlijk 56-70, COA gaat uit van grote locaties; • Inzetten op regionale invulling (stedendriehoek) van de opgave; • Geen opties uitsluiten in Voorst: - grotere opvang asielzoekers in Voorst ; óf - elders in regio opvang asielzoekers en meer statushouders of Oekraïners opvangen in Voorst

Strategie Communicatie!: • Gevoelig onderwerp • Transparantie vs vertrouwelijkheid • Zorgvuldig en open - Start: artikel in VN (januari) - Communicatieplan opstellen, toe te passen bij locatiekeuze(s) • Raad aangehaakt houden

Uitvoering - organisatie  Investeringen in vastgoed (lening + rente)  Kosten gereedmaken huisvesting  Begeleiding vluchtelingen - inschrijving BRP - verstrekken bijstandsuitkeringen (statushouders) of leefgeld - praktische begeleiding - zorg - onderwijs - sport - werk  Formatievraag -> Voortgangsbericht

Vragen?

Bedankt voor uw aandacht!

Van afval naar grondstoffen van een lineaire naar circulaire economie

Inhoud ▪ Circulaire economie: waarom? ▪ Rol van gemeente ▪ Inzamelsystemen ▪ Bronscheiding versus nascheiding ▪ Hoe doet gemeente Voorst het? ▪ Stappen zetten ▪ Vragen

Circulaire economie Waarom?

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

“In een circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. Afval is de nieuwe grondstof.”

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/circulaire-economie

“Het doel: een volledig circulaire economie in Nederland in 2050.”

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

“Veel natuur- en milieuproblemen zijn te herleiden tot een verspillende omgang met grondstoffen” Biodiversiteit onder druk: eenzijdig landgebruik, stikstof, mijnbouw en afvalbergen

Vervuiling: lucht-, wateren bodemkwaliteit

MOGELIJKE DOELEN VOOR EEN CIRCULAIRE ECONOMIE Policy Brief, Aldert Hanemaaijer, Maikel Kishna, Julia Koch, Anne Gerdien Prins en Harry Wilting

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

Gezondheid Ons voedsel: plastic deeltjes verplaatsen zich door de voedselketen

Nano- en microplastics baren zorgen: overal te vinden, ook in menselijke placenta

Lim, XiaoZhi. (2021). Microplastics are everywhere — but are they harmful?. Nature. 593. 22-25. 10.1038/d41586-021-01143-3. Ragusa, A.; Lelli, V.; Fanelli, G.; Svelato, A.; D’Avino, S.; Gevi, F.; Santacroce, C.; Catalano, P.; Rongioletti, M.C.A.; De Luca, C.; Gulotta, A.; Rinalducci, S.; Timperio, A.M. Plastic and Placenta: Identification of Polyethylene Glycol (PEG) Compounds in the Human Placenta by HPLC-MS/MS System. Int. J. Mol. Sci. 2022, 23, 12743. https://doi.org/10.3390/ijms232112743 Yee, M.S.-L.; Hii, L.-W.; Looi, C.K.; Lim, W.-M.; Wong, S.-F.; Kok, Y.-Y.; Tan, B.-K.; Wong, C.-Y.; Leong, C.-O. Impact of Microplastics and Nanoplastics on Human Health. Nanomaterials 2021, 11, 496.

Ethiek Ghana: ▪ 85% elektronica en elektrische onderdelen die in Ghana worden geïmporteerd, komt uit de EU; ▪ Een groot deel wordt daar gedumpt als e-waste

Kwan, J. (2020, 26 november). Your old electronics are poisoning people at this toxic dump in Ghana. WIRED UK. https://www.wired.co.uk/article/ghana-ewastedump-electronics

Waarom? ▪ Doelstellingen Rijksbrede programma Circulaire Economie; ▪ Invloed op de aarde; ▪ Invloed op de mens; ▪ (On)afhankelijkheid van andere landen/leveringszekerheid grondstoffen.

Leveringszekerheid Toenemende vraag: mondiaal stijgende vraag naar en benutting van grondstoffen

Productieketen: onderlinge afhankelijkheid

Leveringszekerheid

Kritieke materialen die in productieprocessen worden gebruikt, zijn cruciaal voor het concurrentievermogen van de Nederlandse industrie

Afhankelijkheid andere landen Landen als Rusland en de VS (mineralen, ruwe olie) en China (elektronica, textiel)

Rol van gemeente Wettelijke zorgplicht: gescheiden inzameling van huishoudelijk afval/grondstoffen

Programma VANG-HHA VANG = Van Afval naar Grondstof HHA = huishoudelijk afval ▪ Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW); ▪ Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) als vertegenwoordiger van gemeenten; ▪ NVRD als vertegenwoordiger van gemeenten en hun publieke afvaldiensten; ▪ Rijkswaterstaat als uitvoerder namens het ministerie van IenW. Uitvoeringsprogramma VANG - Huishoudelijk Afval, herijking voor de periode t/m 2025 | februari 2022

Ambitie voor 2020: DOEL: 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner; LANDELIJKE UITKOMST: ▪ Daling hoeveelheid restafval van 240 kg naar 180 kg. ▪ 31% van de gemeenten 75% afvalscheiding, tegenover 7% in 2015. ▪ Ruim 15% van de gemeenten hadden minder dan 100kg restafval per inwoner.

Uitvoeringsprogramma VANG - Huishoudelijk Afval, herijking voor de periode t/m 2025 | februari 2022

Ambitie 2021-2025 ▪ Verschuiving focus kwaliteit van de stromen; ▪ Het programma 2021-2025 heeft als motto: met optimale afvalscheiding naar hoogwaardige recycling.

Uitvoeringsprogramma VANG - Huishoudelijk Afval, herijking voor de periode t/m 2025 | februari 2022

Inzamelsystemen Hoe zamelen gemeenten huishoudelijk afval/grondstoffen gescheiden in?

▪ Basissysteem;

▪ Tariefdifferentiatie;

▪ Servicedifferentiatie;

▪ Tarief- en servicedifferentiatie.

Bronscheiding versus nascheiding? Wat is de beste optie voor gemeente Voorst?

Bronscheiding versus nascheiding

Bronscheiding versus nascheiding Bronscheiding: ▪ Kwalitatief beter dan nascheiding (meest schone stromen); ▪ Relatief goedkoper; ▪ Hoogste recyclingspercentage; ▪ Draagt bij aan bewustwording. Nascheiding: ▪ Nascheiding is aanvulling op bronscheiding; ▪ Goede optie bij sterk verstedelijkt gebied (niet genoeg ruimte). HVC (verantwoordelijk voor het duurzaam afvalbeheer in 46 gemeenten en 6 waterschappen uit Noord-Holland, Zuid-Holland, Flevoland en Friesland) heeft beide systemen in huis en pleit al jaren voor bronscheiding waar het kan, en nascheiding waar het moet.

Hoe doet gemeente Voorst het? Hoe staan we er als gemeente voor?

Gemeente Voorst 2021 ▪ 95 kg/inwoner; ▪ 78% afvalscheiding.

Stappen zetten Hoe kunnen wij verder verbeteren?

Hoe restafval omlaag? 1. Communicatie; 2. Financiële prikkel; 3. Serviceprikkel.

Scenario 1: op dezelfde voet verder ▪ Op dezelfde voet verder: - Financiële prikkel - Serviceprikkel (frequentieverlaging); ▪ Het contract met Ter Horst vervalt, Circulus neemt het over; ▪ Laagbouw krijgt nieuwe minicontainers (140 of 240 liter).

Scenario 2: vrijwillig omgekeerd inzamelen ▪ Laagbouw: behoud restafvalcontainer, tenzij inwoners kiezen voor omgekeerd inzamelen; ▪ Appartementbewoners: behoud Voorster Afvalzak, tenzij ze kiezen voor omgekeerd inzamelen; ▪ Financieel voordeel via ASH; ▪ Frequentieverlaging restafval: eens in de zes weken; ▪ Tussentijds evaluatiemoment.

Scenario 3: omgekeerd inzamelen ▪ Geen restafvalcontainers in de dorpskernen; ▪ Appartementbewoners behouden de afvalzak, tenzij zij kiezen voor omgekeerd inzamelen; ▪ Laagbouw gaat over op omgekeerd inzamelen in de dorpskernen; ▪ Bewoners in het buitengebied kunnen de restafvalcontainer houden. Deze wordt op afroep, maximaal eens in de zes weken, geleegd.

Uitzonderingen: 1. Inwoners met een medische indicatie die door ziekte veel restafval hebben, behouden de restafvalcontainer; 2. Inwoners die geen mogelijkheid en sociaal netwerk hebben om afval weg te brengen, worden geholpen

Vragen?