Uitvoeringsprogramma 2023-2024

Samen maken we de beweging naar voren

Uitvoeringsprogramma 2023-2024 (Kadernota Sociaal Domein 2020-2024)

Inhoudsopgave 1.

Inleiding .......................................................................................................................................................... 2

2.

Transformatie-opgave: de beweging naar voren ........................................................................................... 3 2.1.

Transformatiedoelen concretiseren in werkprincipes .......................................................................... 3

2.2.

Borgen van de ingezette beweging naar voren ..................................................................................... 5

2.3.

Transformeren vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid .................................................... 6

2.4.

Maatregelen: de transformatie-agenda ................................................................................................ 7

2.5.

Transformatieopgave in beeld: samen maken we de beweging naar voren......................................... 8

Bijlage Uitvoeringsplannen Kadernota Sociaal Domein

1

1.

Inleiding

Normaliseren van opvoedingsvraagstukken. Stimuleren van een gezonde leefstijl. Opstellen van de beleidsevaluatie schuldhulpverlening. Starten van een pilot budgetcoaching voor statushouders. Schrijven van een lokale inclusie-agenda. Zo maar wat onderwerpen waar we ons in het sociaal domein mee bezighouden. In het voorliggende uitvoeringsprogramma 2023-2024 van de Kadernota Sociaal Domein 2020-2024 leest u er meer over. Dit uitvoeringsprogramma borduurt verder op het vorige uitvoeringsprogramma 2022. Ook zijn de afspraken opgenomen uit het coalitieakkoord Samen beter 2022-2026. U leest vooral over de werkwijze die we in het sociaal domein hanteren: de beweging naar voren. Hiermee bedoelen we dat we, om de zorg en ondersteuning toekomstbestendig te houden, deze anders moeten organiseren met meer aandacht voor preventie. Alleen op deze wijze blijft geïndiceerde zorg en ondersteuning betaalbaar en beschikbaar voor inwoners die onze hulp echt nodig hebben. In de Kadernota noemden we dit de transformatie-opgave. In hoofdstuk twee gaan we hier nader op in. Transformeren, duurzaam veranderen, vraagt om een integrale aanpak. Het vraagt ook om lange adem. Het is een traject waarmee we in 2022 een start hebben gemaakt en die we de komende jaren volop doortrekken. We benadrukken in dit Uitvoeringsprogramma wederom de werkprincipes van waaruit we sinds 2022 werken.

Ook herhalen we de aanbevelingen die het preventieproject Voorst onder de Loep eind 2021 aan de gemeente meegaf om preventief werken binnen de gemeentelijke organisatie te verankeren. We voegen vanuit het coalitieakkoord hier het gedachtegoed van ‘positieve gezondheid’ aan toe. Werken vanuit dit concept draagt bij aan het versterken van de veerkracht van inwoners. En daarmee aan gezonde en gelukkige inwoners die meedoen aan de samenleving. In de separate bijlage gaan we in op de uitvoeringsplannen van de 19 inhoudelijke opgaven uit de Kadernota Sociaal Domein.

2

2.

Transformatie-opgave: de beweging naar voren

2.1. Transformatiedoelen concretiseren in werkprincipes In de kadernota sociaal domein 2020-2024 zijn de volgende transformatiedoelen geformuleerd: ▪ meer samenwerken binnen het sociaal domein; ▪ meer samenwerken met andere domeinen; ▪ meer samenwerking tussen inwoners, maatschappelijke organisaties, partners en regio; ▪ meer werken vanuit de leefwereld van inwoners; ▪ inzetten op het voorkomen van problemen in plaats van het oplossen van problemen; ▪ verbreden van de mogelijkheden van algemene voorzieningen. Omdat deze doelen nogal abstract zijn, hebben we ze in 2021 vertaald in vijf werkprincipes. Die zijn bedoeld om richting geven aan ons handelen, ook in 2023 en 2024. Zodat we weten dat we de goede dingen op de juiste manier doen. De werkprincipes gaan over de manier waarop we de transformatiedoelen willen bereiken. Centraal hierin staat dat we de ‘de beweging naar voren’ maken, waarvoor we samen - inwoners, maatschappelijke organisaties en gemeente - aan de lat staan. Werkprincipes We werken samen met inwoners en partners aan: 1. 2. 3. 4. 5.

investeren in een sterke Voorster samenleving; tijdig signaleren; passende zorg & ondersteuning, zo licht mogelijk, zoveel mogelijk dichtbij; creatieve oplossingen; resultaatgericht samenwerken.

Hieronder lichten we deze werkprincipes toe. 1. Investeren in een sterke Voorster samenleving Als gemeente investeren we in een sterke samenleving, waar inwoners de regie hebben over hun eigen leven en zich verantwoordelijk voelen voor elkaar. Waar inwoners een goed sociaal netwerk hebben en met hulpvragen zoveel mogelijk terecht kunnen bij familie, buurtgenoten of vrijwilligersorganisaties. Waar niet bij elk probleem een professional nodig is om tot een oplossing te komen. Een samenleving waarin mensen elkaar makkelijk kunnen vinden. Daarom versterkt de gemeente de samenwerking met haar partners: van bedrijfsleven tot buurtcontactpersonen, van huisarts tot middelbare school en van woningcorporatie tot voetbalvereniging. We zetten in op netwerken, elkaar beter leren kennen en het delen van kennis en ervaring. Niet iedereen hoeft alles te kunnen. Als we elkaar maar weten te vinden en elkaar versterken. Met een sterke samenleving dragen we bij aan preventie. 2. Tijdig signaleren Als we in Voorst op tijd zien dat iemand een probleem heeft en hierop handelen, voorkomen we dat een relatief klein probleem groter wordt. Daarom gaan we kwetsbare inwoners of risicovolle situaties eerder signaleren. We zien hier vooral een rol voor de samenleving. De gemeente gaat in gesprek met inwoners, vrijwilligersorganisaties en professionals hoe we deze rol kunnen versterken.

Daar horen ook afspraken bij over doorverwijzing, aansluiten bij de leefwereld van de inwoner en verlenen van nazorg. 3

3. Passende zorg & ondersteuning, zo licht mogelijk, zoveel mogelijk dichtbij Er is in de gemeente een breed aanbod aan hulp en ondersteuning dat laagdrempelig en vrij toegankelijk is. Een oplossing voor een vraag van de inwoner hoeft dan ook lang niet altijd door de gemeente geleverd te worden: ➢ Waar mogelijk wordt hulp geleverd door eigen netwerk of vrijwilligers. Zo nodig (deels) door professionals. ➢ Waar mogelijk vindt ondersteuning plaats in groepsverband. Zo nodig individueel. ➢ Waar mogelijk tijdelijk en zo nodig langdurig. Professionele ondersteuning via de gemeentelijke toegang blijft beschikbaar voor inwoners die dit écht nodig hebben en niet zelfstandig of met steun uit de samenleving tot een oplossing komen. Ook de mate van ondersteuning zullen we kritischer beoordelen. Licht waar kan, zwaar waar nodig. 4. Creatieve oplossingen Als een inwoner zich bij de gemeente meldt met een vraag, luisteren we met een open houding en vragen door om te ontdekken wat mensen nodig hebben. Niet de regelgeving staat voorop, maar een passende oplossing die de gemeente samen met de inwoner zoekt. Hierbij wordt rekening gehouden met behoefte en haalbaarheid. Dit betekent dat de gemeentelijke toegang niet altijd doet wat gevraagd wordt, maar wat nodig is. Dat kan ook een creatieve oplossing zijn waar de inwoner nog niet aan had gedacht.

Medewerkers van de gemeente zijn in staat om de inwoner hier goed in mee te nemen en keuzes uit te leggen. 5. Resultaatgericht samenwerken In de opdrachtverlening aan partners is de gemeente duidelijk in wat ze wil. Aan de professionals in het veld wordt ruimte gegeven hoe de opdracht wordt uitgevoerd. Zo versterkt de gemeente haar regierol richting de partners waarmee een inkoop- of subsidierelatie bestaat. Met als doel om met de beschikbare middelen zo veel mogelijk mensen zelfredzaam te laten zijn. Daarom werken consulenten – in de integrale toegang noemen we vanaf 2022 alle tweedelijns medewerkers consulent- doelgericht met inwoners die een ondersteuningsvraag hebben. We besteden de middelen efficiënt en monitoren de effecten.

4

2.2. Borgen van de ingezette beweging naar voren In 2017 startte de gemeente het project Voorst onder de Loep om problemen in de samenleving te voorkomen. Het project stimuleerde de samenwerking binnen de Voorster samenleving gericht op het voorkómen van maatschappelijke problemen. Mede dankzij het project is er veel aandacht voor preventie in de kadernota sociaal domein. Het project is in 2021 beëindigd. Uit de evaluatie van het project blijkt dat er al veel stappen in de gemeente zijn gezet in het preventief denken en werken. Om het preventief werken binnen de gemeentelijke organisatie beter te verankeren, zijn er 7 aanbevelingen gedaan. Deze aanbevelingen zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma 2022 met de wijze waarop we uitvoering eraan geven. Ze gelden ook voor de periode 2023 en 2024. Daarom zijn ze ook opgenomen in dit uitvoeringsprogramma: Aanbeveling 1. Uitvoeren kadernota sociaal domein 2. Bouwen aan een sterker en breder netwerk

Borging ▪ (Twee)jaarlijks stellen we een uitvoeringsprogramma sociaal domein op, met trekkers per opgave.

3. Signaleren en doorverwijzen

▪

4. Samenwerken 5. Communicatie over maatschappelijke thema’s 6. Preventie onderdeel van de dagelijkse werkzaamheden 7. In contact met inwoners

▪ ▪

▪ ▪

Samen met partners organiseren we thematische (netwerk)bijeenkomsten (onderdeel van de transformatie-agenda). Het MT stuurt erop dat medewerkers vaardigheden en tijd hebben voor netwerkontwikkeling. Is opgenomen in de werkwijze om de opgaven in de kadernota sociaal domein uit te voeren. Is ook onderdeel van de transformatie-agenda. O.a. maken we meer gebruik van signaleringskaarten Bij de uitvoering van alle opgaven werken we samen met een scala aan partners Er is een communicatiekalender sociaal domein, gericht op het informeren van inwoners. Elke maand staat één thema centraal in het Voorster Nieuws. In de sociale kaart Kijkinderkernen.nl, zijn ook themapagina’s toegevoegd.

▪ ▪

Is geborgd binnen de uitvoeringsplannen van de opgaven sociaal domein. Is onderdeel van de transformatie-agenda.

▪

Binnen het sociaal domein is dit functioneel geborgd bij de Adviesraad sociaal domein; Jaarlijkse voeren we tevredenheidsonderzoeken uit onder inwoners die gebruik maken van een voorziening Wmo of Jeugd. De resultaten betrekken we bij de doorontwikkeling van ons beleid. De subsidiepartners evalueren regelmatig het gebruik en de waardering van activiteiten door deelnemers. Bij het opstellen van de omgevingsvisie is volop geëxperimenteerd met verschillende participatievormen, zoals een denktank van bewoners en een participatieapp. De coördinator maatschappelijke initiatieven heeft veel contact met inwoners en speelt een belangrijke rol binnen het sociaal en fysiek domein als intermediair. Extra aandacht voor het betrekken van kwetsbare groepen inwoners (zoals mensen met een verstandelijke beperking en autisme) hebben we belegd bij MEE Veluwe.

▪

▪ ▪

▪

▪

5

2.3. Transformeren vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid In het coalitieakkoord staat: We bespreken met inwoners, hun netwerk en professionals welke acties het meest bijdragen aan geluk en gezondheid. Het model van positieve gezondheid vormt bij deze gesprekken het uitgangspunt. Positieve gezondheid is de benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van mensen en niet op de beperking of ziekte. Werken vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid past dan ook naadloos bij de transformatieopgave om aan te sluiten bij de leefwereld van onze inwoners. En bij het werkprincipe: investeren in een sterke Voorster samenleving. Versterken eigen regie inwoners In Voorst spreken we inwoners aan op hun eigen kracht en mogelijkheden. We geloven in wat iemand zelf kan en vullen aan waar nodig. Oplossingen voor dagelijkse vragen zoeken we zoveel mogelijk in de directe omgeving. Gewoon, dichtbij. Denk aan activiteiten die buurtsportcoaches organiseren om mensen met een beperking weer in beweging te krijgen. Of aan de vele ontmoetingsplekken in de kernen met een breed en gevarieerd activiteitenaanbod waaraan iedereen kan meedoen. Bij jeugd staat het normaliseren van opvoedingsvragen centraal.

Ouders worden ondersteund om op eigen wijze, met hulp van familie en buren opvoedvragen op te lossen. In 2023 willen we het gedachtegoed van positieve gezondheid verder uitwerken door: ▪

▪ ▪ ▪

het organiseren van een netwerkbijeenkomst met als thema ‘nieuwsgierig zijn naar je inwoner’ waarbij de verschillende methodische werkwijzen in onze gemeente om inwoners in hun kracht te zetten onder de aandacht worden gebracht. het ontwikkelen van een Voorster visie op Positieve gezondheid. Wat betekent dit voor onze inwoners en welke resultaten moet dit opleveren? de visie vertalen we in een gemeenschappelijke Voorster werkwijze. We werken nader uit welke rol we hierin zien voor het team inwonerondersteuning. de vraagstelling in gespreksverslagen van consulenten laten we beter aansluiten bij het gedachtegoed van positieve gezondheid.

Meer samenhang: een breed preventieoverleg Werken vanuit positieve gezondheid betekent dat we vanuit verschillende invalshoeken integraal moeten kijken naar de situatie van onze inwoners. Bestaanszekerheid, leefomgeving, zorg, sport & cultuur dragen allemaal bij aan positieve gezondheid. Creëren van meer samenhang tussen deze beleidsterreinen helpt om dichter bij de leefwereld van de inwoner te komen waardoor we effectiever in de uitvoering van ons beleid zullen zijn. Daarbij sluiten we aan bij landelijke ontwikkelingen. Het Ministerie van VWS werkt samen met de VNG en Zorgverzekeraars Nederland aan een integraal Gezond en Actief Leefstijl Akkoord (GALA) om in 2023 een samenhangende aanpak te ontwikkelen gericht op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis. Daartoe stelt het Rijk middelen ter beschikking in één specifieke uitkering. Gemeenten dienen hiertoe een integraal plan van aanpak op te stellen. Wij zijn voornemens een lokaal breed preventieoverleg op te richten met vertegenwoordigers uit de zorg-, welzijns-, onderwijs- en sportsector dat op strategisch niveau richting geeft aan de planvorming en monitoring van het lokale GALA-akkoord. Daarmee dragen we ook bij aan onze transformatieagenda.

6

2.4. Maatregelen: de transformatie-agenda Vanuit de werkprincipes en het gedachtegoed van positieve gezondheid, komen we tot een geïntegreerde set aan maatregelen: de transformatie-agenda. Deze werken door in alle 19 opgaven uit de kadernota:

1

Maatregel Investeren in netwerkversterking

2

(Door)ontwikkelen sociale kaart kijkindekernen.nl

3

Afspraken met partners over vroegtijdig signaleren

4

Kritischer beoordelen ondersteuningsvragen

5

(Door)ontwikkelen voorliggende voorzieningen Jeugd/Wmo

6

Optimaliseren regionale raamovereenkomsten Jeugd/Wmo

7

Versterken opdrachtgeversrol gemeente, contract- en subsidiemanagement Communiceren met de samenleving over maatschappelijke thema’s; Bewustwording creëren

8

Activiteiten 2023-2024 ▪ In subsidieafspraken met partners (mens en Welzijn, Stimenz en MEE) zijn activiteiten opgenomen die het sociale netwerk van kwetsbare inwoners versterken. Denk aan inzet methodiek Sociale Netwerk Strategie en het organiseren van sociale vaardigheidstrainingen. ▪ Gemeente en subsidiepartners organiseren diverse (thematische) netwerkbijeenkomsten op het terrein van welzijn & zorg. ▪ Starten overkoepelend preventienetwerk gericht op integrale afstemming. ▪ Het activiteitenaanbod op de sociale kaart wordt voortdurend geactualiseerd; we ontwikkelen nieuwe functies, zoals themapagina’s. ▪ Regelmatig communiceren we met inwoners en professionals over het bestaan/het gebruik en de functies van de sociale kaart; ▪ In subsidieafspraken met partners is dit opgenomen. Denk bijvoorbeeld aan het vroegtijdig signaleren van dementie, eenzaamheid, valpreventie. ▪ We nemen signaleringskaarten op in de sociale kaart kijkindekernen.nl ▪ Ook hebben we hier aandacht voor in netwerkoverleggen (met partners waarmee we geen subsidierelatie hebben). Denk aan vroegtijdig signaleren van kwetsbare ouders, mentaal welzijn, kinder- en ouderenmishandeling etc. ▪ Bij meldingen voor dagbesteding licht en basis en bij herindicaties onderzoeken we of de ontmoetingsplekken waar professionals van Mens & Welzijn bij betrokken zijn een passende voorliggende voorziening zijn.

▪ Toepassen van het nieuwe normenkader Hulp bij het Huishouden. ▪ In 2022 hebben we een werkproces overgang Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) naar Wlz (Wet langdurige Zorg) opgesteld. We monitoren in 2023 en 2024 de uitvoering. ▪ We blijven inzetten op normalisering, zowel bij jeugd als in de Wmo. ▪ Eind 2022 hebben we een voorstel ontwikkeld om in 2023 meer voorliggende voorzieningen jeugd in te zetten; vooral ook om preventieve inzet te plegen bij echtscheiding. We monitoren de voortgang. Op basis hiervan ontwikkelen we in 2023 een voorstel voor structurele inzet. ▪ We onderzoeken welke voorliggende, vrij toegankelijke alternatieven we kunnen ontwikkelen voor individuele begeleiding Wmo ▪ We monitoren hoe vaak we gebruikmaken van het regionaal beschikbare logeerbed en of dit bijdraagt aan het voorkomen van overbelasting door mantelzorgers. ▪ We volgen de regionale ontwikkelingen inzake het ontwikkelen van alternatieven voor dagbesteding en individuele begeleiding ▪ In de subsidiebeschikkingen geven we duidelijker aan welke resultaten we van onze partners verwachten. ▪ Met onze grote subsidiepartners monitoren we de voortgang. We hebben we regelmatig ambtelijk en bestuurlijk overleg over de stand van zaken. ▪ Elke maand is er een themapagina over het sociaal domein in het Voorster nieuws.

▪ We ontwikkelen themapagina’s op kijkindekernen.nl, met informatie over wat inwoners zelf kunnen doen om vitaal te blijven. ▪ In onze subsidieafspraken met partners maken we afspraken over communicatie met inwoners over maatschappelijke onderwerpen.

Op de volgende pagina laten we in één beeld zien hoe positieve gezondheid, een breed preventieoverleg en de werkprincipes bijdragen aan de uitvoering van de transformatie-agenda. 7

2.5. Transformatieopgave in beeld: samen maken we de beweging naar voren

8