Uitgangspunten

Versie 13 maart 2025

Uitgangspunten gemeente Voorst ten behoeve van RES 2.0 De uitgangspunten van de gemeente Voorst als inbreng voor de Regionale Energie Strategie (RES) 2.0 van de Regio Stedendriehoek

Naar een nieuwe Regionale Energie Strategie De energiewereld is in ontwikkeling. We gaan van een fossiel, centraal systeem naar een fossielvrij en decentraal systeem. Deze ontwikkeling is nodig om CO2 neutraal te worden in 2050, om minder afhankelijk te zijn van andere landen en om onze uitbreidingsplannen voor woningen en werklocaties te kunnen realiseren. Hoe dit er binnen de Regio Stedendriehoek uitziet, wordt vastgelegd in de Regionale Energie Strategie (RES). In 2021 werd de RES 1.0 voor de Regio Stedendriehoek vastgesteld. Deze richtte zich op grootschalige opwek in 2030. Deze willen we actualiseren met nieuwe cijfers en ontwikkelingen, maar ook uitbreiden. Hiermee wordt de RES 2.0 een integrale strategie met aandacht voor de complete energievoorziening van de toekomst, met alle energiebronnen en energiedragers. Het perspectief richt zich tot 2050.

Basisprincipes van het energieperspectief voor de hele regio  Besparing en efficiency zijn onderdeel van alle energieplannen en -regels;  We nemen het energie(systeem) mee in ruimtelijke planvorming en ontwikkelingen;  We streven ernaar om een aanzienlijk deel van de benodigde 5 TWh elektriciteit in 2050 binnen de regio op te wekken;  We ontwikkelen actief mee aan het vergroten van de opslag- en flexcapaciteit;  Alle gemeenten van de RES regio verankeren de uitgangspunten en principes in het lokale beleid;  Ons energieperspectief past binnen het ‘Beleidskader Energiesysteem’ van de provincie Gelderland, zodat het aansluit op de bestaande en toekomstige energie-infrastructuur;  We werken samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en medeoverheden.

Uitgangspunten voor RES 2.0 vanuit gemeente Voorst Als gemeente Voorst onderschrijven wij de basisprincipes die gelden voor de hele regio. Daarnaast hebben wij als gemeente Voorst eigen inbreng voor de RES 2.0. Deze zaken zijn hieronder geformuleerd en zijn uitgangspunten vanuit de gemeente Voorst ten behoeve van de RES 2.0. 1. Besparing Energie die je niet gebruikt, hoef je ook niet op te wekken. Om de vraag zo veel mogelijk te beperken, is ons uitgangspunt dat besparing onderdeel is van de energiestrategie. Daarnaast vinden we innovatie belangrijk. Dit leidt tot efficiënt en doelmatig gebruik van energie. 2. Participatie Inbreng inwoners We hechten belang aan de inbreng die geleverd is door onze inwoners. De inbreng vanuit de gemeente Voorst richting de RES 2.0 is vooral gebaseerd op de input vanuit de verschillende participatietrajecten met de inwoners. Dit zijn de Voorster Energie Strategie (VES) en het Programma Landelijk Gebied. In 2020-2021 zijn er twee intensieve participatierondes geweest. Deze hebben geresulteerd in een verslag, de Voorster Energie Strategie. De belangrijkste bevindingen daaruit zijn:  Zorg voor lokaal eigendom;  Plaats opwek bij bedrijventerreinen en infrastructuur (zoals snelwegen);  Zon heeft vaker de voorkeur dan windenergie;  Er is meer voorkeur voor kleinschalige opwek dan voor grootschalige opwek.

-1-

Bij de participatie ten behoeve van het Programma Landelijk Gebied (PLG) Voorst is vorig jaar bij het thema ‘Energie’ onderstaand vaak bemerkt:  Ga uit van de zonneladder. Stimuleer zoveel mogelijk zon op dak;  Kijk naar het energiesysteem in het geheel in plaats van alleen naar opwek;  Ondersteun de ontwikkeling van lokale energiehubs. Lokaal eigendom Het is noodzakelijk voor het realiseren van de energiestrategie om samen te werken met inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en medeoverheden. Projecten met lokaal eigendom zorgen ervoor het geld binnen de regio blijft, er een goede koppeling kan ontstaan met de lokale afname en zorgt voor meer acceptatie. We streven naar tenminste de helft lokaal eigendom zodat onze inwoners en bedrijven kunnen meeprofiteren. Blijvend participeren De omstandigheden in de maatschappij veranderen snel. Voorbeelden hiervan zijn: geopolitieke ontwikkelingen, stikstof , netcongestie, maar ook kennis en inzichten over opwek en gebruik van energie. Het is belangrijk om de inbreng van inwoners mee te nemen en oog te houden voor veranderende wensen en bedenkingen van de inwoners en ondernemers. 3. In 2035 1,07 TWh opwek in de regio We handhaven ons regionale bod uit de RES 1.0. We onderschrijven hiermee het bod van 1,07 TWh jaarlijkse opwek binnen de RES-regio Stedendriehoek.

De termijn waarop we deze hoeveelheid willen behalen verschuift van 2030 naar 2035, zodat het bod realistisch en passend is bij de ontwikkeling van opwek van duurzame energie. 4. In 2050 75% opwek in onze gemeente 75% van de energievraag wordt in 2050 binnen de gemeente Voorst opgewekt. Bronnen voor de lokale opwek zijn duurzame gassen en brandstoffen, omgevingswarmte en de opwek van duurzame elektriciteit. De overige energie komt van buiten de regio, zoals windturbines op zee. De grootste kosten van energie zitten in de transportkosten. Door het grootste deel, driekwart, binnen de gemeente op te wekken, blijft onze energievoorziening betaalbaar en betrouwbaar. We verwachten binnen de gemeente geen potentie voor ontwikkeling van grootschalige warmtenetten, maar op sommige plekken wel voor kleinschalige warmtenetten. Daarnaast zien wij de productie van biogas als een geschikte vervanger voor aardgas. De huidige opwek van duurzame elektriciteit bestaat in onze gemeente voornamelijk uit zonneenergie en leidt daarmee tot een eenzijdig energieprofiel. Om betaalbaarheid en betrouwbaarheid jaarrond te garanderen, gaan we hier op termijn een oplossing voor zoeken. Dit kunnen we niet alleen. Bij de vormgeving van het energiesysteem van de toekomst hebben we de hulp van andere overheden, netbeheerders, ontwikkelaars, installateurs, energiecoöperaties, inwoners en bedrijven nodig. 5.

Veiligheid en betrouwbaarheid Op dit moment is er sprake van netcongestie in onze gemeente. Op korte termijn en doorlopend tot 2050 wordt er landelijk, regionaal en lokaal ingezet op uitbreiding van de infrastructuur. Opslag en decentrale energienetwerken dragen bij aan de verlichting van de netcongestie. Het energiesysteem zal decentraler worden. Dit is een logisch gevolg van het feit dat duurzame energie overal om ons heen beschikbaar is. Uitgangspunt is dat veiligheid en betrouwbaarheid voorop moeten staan bij ontwikkelingen. 6. Flex- en opslagcapaciteit Er zijn veel ontwikkelingen in flex- en opslagcapaciteit. Voorbeelden hiervan zijn het gebruiken van de accu van de auto, thuis- en buurtbatterijen, waterstof, warmtebuffers en afgestemde energieprofielen van bedrijven en inwoners onderling. Zolang de ontwikkelingen bijdragen aan het verlichten van de netcongestie en daarmee aan de betaalbaarheid en betrouwbaarheid van onze energievoorziening, willen wij als gemeente bijdragen aan deze ontwikkelingen. Daarnaast willen wij slim energiegebruik stimuleren. Hiermee wordt bedoeld dat energie gebruikt wordt op het moment van opwekken.

-2-

7. Ruimtelijke plannen Wij nemen energie (opwek, opslag, transformatiehuisjes) van begin af aan mee in de plannen die we maken voor onze fysieke leefomgeving. Net zoals we dat nu al doen met water, bodem, milieu en landschappelijk inrichting. We zetten in op een mix van kleinschalige en grootschalige opwek. Hiervoor zorgen we voor maatwerk: passend bij de locatie en zo goed mogelijk ingepast.

De energievoorziening ontwikkelt zich in hoog tempo De precieze omvang en vorm van de energiestromen ontwikkelen zich snel. Maatschappelijke ontwikkelingen zijn mede bepalend voor de richting en het tempo van de energietransitie. We zijn er als gemeente Voorst van bewust dat deze maar beperkt te beïnvloeden zijn. Samen met onze partners in de RES-regio zorgen we ervoor dat we anticiperen als de maatschappij daarom vraagt. Voortschrijdend inzicht kan er toe leiden dat we onze energiestrategie in de toekomst opnieuw moeten herijken.

-3-