RV 2022-48787 Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026

Voorstel aan de gemeenteraad

20 september 2022

Onderwerp:

Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026

Nummer: Z-22-08781_2022-48787

Programma:

Alle programma's

Openbaar

Voorstel van het college 1. De Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 vaststellen. Inleiding De Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 is het tweede document in de planning en controlcyclus voor het jaar 2023 na de Prioriteitennota 2023. In de voorliggende Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 stelt u de beleidsdoelen en het financiële kader voor het begrotingsjaar 2023 vast. Argumenten 1.1 Volgens de bepalingen van de Gemeentewet stelt de raad de begroting vast Volgens artikel 191 van de Gemeentewet stelt de raad de begroting vast in het jaar voorafgaande aan het jaar waarvoor zij dient. Financiële toelichting Context Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 Dit is de eerste begroting van de nieuwe coalitie waarin het coalitieakkoord "Samen beter" is vertaald. Deze Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 is opgesteld in wederom onzekere tijden. De coronacrisis is er nog steeds, maar wel steeds meer op de achtergrond door andere ontwikkelingen zoals de stikstofproblematiek, opvang van vluchtelingen en de inval van Rusland in Oekraïne met maatschappelijke, economische en financiële consequenties. Zorg om en voor onze inwoners Wij maken ons door de hoge inflatie en stijgende energieprijzen zorgen om onze inwoners. Een aantal van onze inwoners kunnen in de problemen komen.

Het Rijk heeft inmiddels een koopkrachtakkoord voor 2023 aangekondigd om mensen tegemoet te komen en aanvullend maatregelen om mensen in 2022 te compenseren. Ook maatschappelijke voorzieningen worden geconfronteerd met stijgende energiekosten. Het is de vraag of dit voldoende is. Ons beleid is erop gericht kwetsbare mensen vroeg in beeld te hebben en te ondersteunen waar mogelijk. Wij willen daarom binnen onze mogelijkheden onderzoeken waar behoefte ligt aan extra ondersteuning/maatregelen van de gemeente, naast de maatregelen van het Rijk. Ons uitgangspunt daarbij is dat mensen kunnen beschikken over basisvoorzieningen. Algemene uitkering gemeentefonds De uitkomsten van de meicirculaire 2022 algemene uitkering gemeentefonds zijn verwerkt in deze begroting. In het coalitieakkoord van het kabinet zijn hogere uitgaven op diverse beleidsterreinen opgenomen waardoor er ook fors meer geld richting gemeenten gaat uit het gemeentefonds. Daarnaast zijn door het Rijk maatregelen doorgevoerd om de financiële situatie van gemeenten te verbeteren. In deze meicirculaire is ook het effect verwerkt van het nieuwe verdeelmodel van de algemene uitkering dat per 1 januari 2023 wordt ingevoerd. In eerste instantie leidde dit tot grote negatieve effecten voor de gemeente voorst, maar bij de laatste actualisatie is het nadelig effect uiteindelijk € 6,82 per inwoner (in totaal € 169.000 nadelig).

Centraal in de nieuwe financieringssystematiek staan de behoefte aan meer stabiliteit, inzicht in de te ontvangen middelen en ruimte voor autonome keuzes op lokaal en regionaal niveau. Over de uitkomsten van de meicirculaire 2022 bent u geïnformeerd met een raadsmededeling. Vanaf het jaar 2026 en verder is door het Rijk geen toename berekend van het gemeentefonds. Het coalitieakkoord van het kabinet heeft een nieuwe financieringssystematiek aangekondigd voor provincies en gemeenten met 1 januari 2026 als ingangsdatum. In afwachting van die nieuwe financieringssystematiek is er op dit moment nog steeds onzekerheid over de financiële ruimte waar vanaf 2026 rekening mee kan worden gehouden.

-1-

Aan de huidige normeringssystematiek 'trap op trap af' komt op basis van de financiële tabel uit het coalitieakkoord in 2026 een einde. Onduidelijk is of de nieuwe financieringssystematiek hiervoor iets in de plaats zet wat in zijn werking vergelijkbaar is met het voorgaande systeem. Geen enkele gemeente weet hoeveel geld er na 2026 zal zijn en dat maakt het voor de nieuwe coalitie lastig om toekomstplannen te maken met name plannen voor de langere termijn met structurele effecten. Bij het opstellen van deze begroting is de septembercirculaire 2022 nog niet bekend. Wij informeren u over de uitkomsten van deze circulaire met een aparte raadsmededeling. Stikstof Nederland stoot al jaren te veel stikstof uit. Dat is slecht voor de natuur en de gezondheid van mensen. Daarom neemt de overheid maatregelen in de industrie, landbouw, verkeer en bouw. Doel hiervan is om de uitstoot van stikstof te verminderen en de natuur te verbeteren. Midden 2022 heeft dit geleid tot grote weerstand onder de agrarische sector, met boerenprotesten tot gevolg. De provincies hebben opdracht gekregen van het Rijk om voor 1 juli 2023 de ruimtelijke opgaven voor wonen, natuur, energie, landbouw en economie in samenhang in kaart brengen. De provincie Gelderland wil dit in regioverband oppakken en gaat werken met regioteams om dit te realiseren.

Ook onze gemeente heeft hier nadrukkelijk een belang Schaarste materialen en personeel en extreem stijgende energiekosten Wij zien krapte en schaarste op de arbeidsmarkt en ook schaarste in materialen. Dit bij elkaar heeft financiële gevolgen voor onze projecten en werkzaamheden die nog nadrukkelijker zichtbaar zijn en gaan worden. Dit heeft grote gevolgen bij bijvoorbeeld de herinrichtingen van wegen en het (asfalt)onderhoud. Het kabinet heeft gemeenten verplicht af te stappen van hun contract met Gazprom Energy, vanwege de Europese sancties tegen Rusland, die (semi-)publieke diensten verbieden om contracten aan te gaan met bedrijven die Russisch eigendom zijn. Dit geldt ook voor de gemeente Voorst die samen met de Stedendriehoek gemeenten een contract hadden met Gazprom Energy. Dit heeft de gemeenten klem gezet om aan te moeten besteden in tijden van schaarste en extreem hoge prijzen. Een nieuw energiecontract is afgesloten tot en met het einde van 2023 en dit leidt tot een extreme stijging van onze energielasten. Deze lasten zijn voor het jaar 2023 volledig verwerkt in deze begroting. Vanaf 2024 houden wij vooralsnog ook rekening met hogere energielasten. Op dit moment is het onduidelijk of en in hoeverre het rijk de gemeenten financieel tegemoet komt.

Bij zowel het ministerie van Economische zaken als de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is dit uitdrukkelijk onder de aandacht gebracht. Het is ook nog onduidelijk in hoeverre het kabinet onze inwoners, maar ook ons als gemeente, compenseert voor de hoge inflatie en stijgende energiekosten. De mate van het wel of niet kunnen doorbelasten van hogere energiekosten is daarvan afhankelijk. Hier is nog veel onzekerheid over. Wij moeten Prinsjesdag en de uitwerking daarvan in de septembercirculaire afwachten. Effecten externe omstandigheden Deze omstandigheden bepalen steeds meer de agenda van het dagelijks werk bij een gemeente. De wettelijke taken, (politieke) ambities en de maatschappelijke opgaven die bij de gemeente liggen zijn groot. De haalbaarheid om alles te kunnen realiseren in de tijd, binnen het budget met de beoogde kwaliteit komt door deze externe omstandigheden daarmee erg onder druk te staan. Financieel Meerjarenperspectief 2023-2026 Tegen deze achtergrond is de Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 opgesteld. De autonome ontwikkelingen conform de uitgangspunten van deze begroting zijn verwerkt naast de structurele effecten van de Bestuursrapportage 2022.

Door de vorming van een nieuwe coalitie na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2022 en het opstellen van een coalitieakkoord is de behandeling van de Prioriteitennota 2023 waarin nieuw beleid wordt opgenomen uitgesteld tot het najaar 2022 voorafgaand aan de behandeling van deze begroting. Vooruitlopend op besluitvorming door u zijn de effecten van de Prioriteitennota 2023 verwerkt in stap 2 van de Ontwikkeling financiële positie (bladzijde 131) in deel 2 Financiële begroting. Het financieel meerjarenperspectief (FMP) laat een grillig verloop zien van de resultaten over de gehele looptijd van deze begroting, 2023 tot en met 2026, met name door de extreme stijging van de energielasten. Het jaar 2023 laat hierdoor een negatief resultaat zien van afgerond € 2,2 mln. De jaarschijven 2024 tot en met 2026 laten positieve resultaten zien van afgerond respectievelijk € 2,4 mln., € 3,2 mln. en € 0,3 mln.

-2-

Het financieel meerjarenperspectief vindt u terug in deel 2: Financiële begroting (bladzijde 129 en verder).

Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris

Bijlagen:  Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 (2022-46303) Gerelateerde stukken:  raadsmededeling Meicirculaire 2022 algemene uitkering gemeentefonds

RV_2022-48787_meerjarenprogrammabegroting_2023-2026

-3-

Informatie over dit voorstel: portefeuillehouder: Rosmarijn Boender medewerker: Freek War, controller 0571-27 93 40 f.war@voorst.nl