Regioplan Midden-IJssel

Regioplan Midden-IJssel

December 2023 Concept v4.0

1

Regioplan Midden-IJssel 2023

Midden-IJssel samen gezond Samenwerken aan een gezonde regio met gelijke kansen op een gezond leven en goede zorg en ondersteuning voor iedereen Raalte Olst-Wijhe Contactpersonen Coördinerend zorgverzekeraar | Salland Zorgverzekeraar

Deventer Voorst

Sabine de Roos Programmamanager Zorg zorgtransformatie@salland.nl 06 261 563 05

Jacqueline Poortvliet Programmamanager Zorg zorgtransformatie@salland.nl 06 577 366 37

Coördinerende gemeenten | Deventer en Raalte Yvonne Tiemens Beleidsadviseur Meedoen yh.tiemens@deventer.nl 06 219 253 15

Maike Smeenk Strateeg Sociaal Domein maike.smeenk@raalte.nl 06 273 629 79

Regionale samenwerkingsstructuur | Salland United Geeske van Asperen Programmamanager Salland United info@sallandunited.nl 06 868 163 95

2

Aanleiding regioplan

Integraal Zorgakkoord Op 16 november 2022 werd het Integraal Zorgakkoord (IZA) ondertekend door 13 landelijke partijen uit de zorg, VNG en VWS. De belangrijkste boodschap uit het IZA was dat door demografische en maatschappelijk ontwikkelingen de zorg zoals wij die nu organiseren vastloopt: er is een transformatie nodig. GALA, WOZO, TAZ & landelijke akkoord GZ Parallel aan het IZA verschenen het 'Gezond en Actief Leven Akkoord' (GALA), de beleidslijn 'Wonen en Zorg voor Ouderen' (WOZO), het 'Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn’ (TAZ) en het landelijke akkoord gehandicaptenzorg. Al deze vijf akkoorden hebben een nét andere invalshoek, maar ook duidelijke overeenkomsten: om de zorg voor onze inwoners van goede kwaliteit, betaalbaar en toegankelijk te houden is een transformatie nodig. Samenwerken in de regio wordt als sleutel gezien om deze transformatie in gang te zetten. Regioplan Eén van de afspraken in het IZA is dat zorgverzekeraar en gemeenten, samen met zorg- en welzijnsorganisaties in de regio's én met input van inwoners, werken aan een plan hoe regionaal de transformatie vorm te geven: het regioplan. De regio Midden-IJssel is relatief overzichtelijk: met vier gemeenten, één lokale zorgverzekeraar, één ziekenhuis, één huisartsencoöperatie, één grote GGZ-instelling en een overzichtelijk aantal VVT- en GZ-organisaties.

Deze overzichtelijke indeling maakt het mogelijk om in dit regioplan de focus te leggen op het IZA, maar inhoudelijk ook de verbinding te maken met 3 de andere akkoorden en beleidsvisies.

Doel regioplan

Doel Het doel van dit regioplan is om duidelijk te maken waar de regionale samenwerking zich de komende jaren op moet richten om de zorg goed, toegankelijk en betaalbaar houden. De betrokken organisaties stellen gezamenlijk vast wat prioriteit heeft in de regio en maken afspraken over hoe deze prioriteiten aan te pakken. Dit gebeurt op basis van de analyse in het regiobeeld. Het regioplan bestaat uit twee hoofddelen: 1) Regio-opgaven Dit zijn de belangrijkste regionale opgaven die met prioriteit gezamenlijk worden opgepakt, op basis van het regiobeeld. 2) Regio-afspraken Dit zijn afspraken over de wijze waarop partijen de regio-opgaven gecommitteerd gaan oppakken en wie daarbij betrokken zijn. De afspraken worden vertaald in een werkagenda.

4

Betrokken partijen Professionals zorg & welzijn

•

Salland Zorgverzekeraar en de gemeenten Deventer, Olst-Wijhe, Raalte en Voorst als opdrachtgevers.

•

Equalis Strategy & Modeling als uitvoerende partij.

•

Salland United: Een domeinoverstijgend netwerk van meer dan 40 zorg- en welzijnsorganisaties, zorgverzekeraar, zorgkantoor en gemeenten van Midden-IJssel, waarmee het proces regioplan is afgestemd.

•

Inbreng professionals zorg en welzijn: Professionals werkzaam in de regio Midden-IJssel uit diverse zorgsectoren (waaronder GGZ, GZ, VVT, eerstelijnszorg, paramedie, MSZ, welzijn, GGD en jeugdzorg1,2).

•

Inbreng inwoners: Vanuit adviesraden sociaal domein, ledenraden, in samenwerking met Zorgbelang Overijssel en via inwonerparticipatie. Dit laatste vormt een belangrijk onderdeel en zal in de toekomst een grotere rol gaan spelen, waarbij de regio streeft naar een steeds hogere trede op de participatieladder3. Mede daarom zal in 2024 ook een publieksvriendelijke en meer inclusieve versie van het regioplan verschijnen, geschreven in makkelijke taal en goed leesbaar voor slechtzienden.

•

Inbreng andere sectoren: Professionals werkzaam in de regio Midden-IJssel uit andere sectoren (waaronder wonen en onderwijs).

Inwoners

1Voor een overzicht van alle betrokken partijen, zie bijlage A. 2 Voor een overzicht van de veel gebruikte afkortingen, zie bijlage B. 3Met een participatieladder is de mate van invloed die actieve inwoners kunnen

uitoefenen te toetsen. Hoe hoger op de trede, hoe meer participatie.

5

Inhoudsopgave Samenvatting en conclusies

Randvoorwaarden

Proces- en regiotoelichting

Regionale werkagenda

Regionale opgaven

Monitoring

Regionale afspraken

Samenvatting

Samenvatting (1/2) Regiobeeld Midden-IJssel De regio Midden-IJssel is gelegen in het oostelijke deel van Nederland en bestaat uit 4 gemeenten: Deventer, Olst-Wijhe, Raalte en Voorst. In dit regioplan staat hoe de regio, verenigd in Salland United, samen met huisartsen, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, gehandicaptenzorg, GGZ-instellingen, zorgverzekeraar, ziekenhuis, gemeenten, welzijnsorganisaties, inwoners en andere betrokken partijen samen (gaan) werken om een transformatie in gang te zetten om de toegankelijkheid, betaalbaarheid en kwaliteit van zorg in de regio te behouden. De basis voor dit plan is het regiobeeld dat eind juni 2023 is gepubliceerd. Uit het regiobeeld komt naar voren dat er vijf belangrijke thema’s zijn in de regio als het gaat om zorg en welzijn: 1. 2. 3. 4. 5.

Mentaal welbevinden Arbeidsmarkttekorten Vergrijzing Gezondheidsverschillen Leefstijl

Prioritaire opgaven De prioritaire opgaven binnen de regio zijn gekoppeld aan de vijf thema’s uit het regiobeeld. Voor mentaal welbevinden zijn de opgaven van de regio het terugdringen van eenzaamheid, het verminderen van psychische klachten en het beschikbaar houden van GGZ-zorg. Bij arbeidsmarkttekorten zijn de opgaven van de regio het (be)houden van zorgpersoneel én het verkleinen van het gat tussen benodigd personeel en beschikbaar personeel in de toekomst. Bij vergrijzing zijn de opgaven om de zorg voor ouderen toegankelijk te houden, gezien de stijgende zorgvraag en het oplopende personeelstekort, en om voor voldoende geschikte woningen te zorgen. Bij gezondheidsverschillen zijn de opgaven om de bestaande gezondheidsverschillen te verkleinen, professionals en inwoners meer bewust te laten zijn van (verborgen) gezondheidsverschillen en gezondheidsverschillen aan te pakken via een integrale aanpak met alle betrokken partijen. Bij leefstijl zijn de opgaven dat er meer aandacht moet komen voor preventie en dat het belang van leefstijl meer benadrukt moet worden bij zowel jongeren als ouderen, terwijl de zelfregie en eigen verantwoordelijkheid ook worden behouden en aangesproken.

Deze vijf thema’s vormen de basis voor dit regioplan. Het regioplan is stapsgewijs tot stand gekomen met alle betrokken partijen uit de regio. 8

Samenvatting (2/2) Afspraken & doelstellingen De hoofdambitie van de regio is dat in 2033 de regio Midden-IJssel een regio is waar er gelijke kansen op een zo gezond mogelijk leven voor iedereen zijn, het prettig wonen is, ook als je zorg of ondersteuning nodig hebt, professionals prettig hun werk kunnen doen, de zorg slim is georganiseerd en we veerkrachtige en ondersteunde gemeenschappen kennen.

Om deze hoofdambitie te bereiken zijn vijf programmalijnen gedefinieerd met verschillende werkpakketten. De programmalijnen zijn:

net zoals de werkpakketten. In de uitvoering zal daarom een goede verbinding moeten zijn tussen de verschillende programmalijnen en werkpakketten. De programmalijnen komen voort uit de thema’s van het regiobeeld. De werkpakketten zijn ingedeeld op basis van de drie bewegingen die de regio inzet: 1. 2. 3.

Inzet op positieve gezondheid Meer met minder Versterken (sociale) basis

Bij elke programmalijn zijn SMART*-doelstellingen geformuleerd. 1. 2. 3. 4. 5.

Gezond leven Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving Professional centraal Slimmer organiseren van zorg Mentaal welbevinden

Deze vijf programmalijnen vormen de basisstructuur waarbinnen werkpakketten worden uitgewerkt, geprioriteerd en waarin de voortgang wordt bewaakt. De programmalijnen zijn onderling met elkaar verbonden,

Randvoorwaarden, werkagenda & monitoring Om de doelstellingen te kunnen behalen heeft de regio diverse randvoorwaarden geformuleerd op landelijk, regionaal en lokaal niveau. Daarnaast is een start gemaakt met het opzetten van de werkagenda voor 2024 en verder. Deze werkagenda wordt in 2024 verder vormgegeven. Tot slot is in dit regioplan ook beschreven hoe de monitoring van de hoofdambitie en de doelstellingen vorm krijgt. 9

*SMART = doelen die specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden zijn.

Proces-en regiotoelichting

De regio Midden-IJssel bestaat uit het gebied van vier gemeenten in OostNederland Regio-omvang De regio Midden-IJssel ligt in Oost-Nederland en bestaat uit vier gemeenten met, in 2022, in totaal ruim 183.000 inwoners. • • • •

Deventer | 101.450 Olst-Wijhe | 18.500 Raalte | 38.140 Voorst | 24.990

Regiokenmerken Op basis van SES, leeftijd en (ervaren) gezondheid en zorg zien we verschillen in de bevolkingskenmerken tussen stad Deventer en de omliggende landelijke gemeenten Olst-Wijhe, Raalte en Voorst.

Raalte Olst-Wijhe

Deventer Salland United Kenmerkend is het stevige en groeiende netwerk via Salland United, bestaande uit zorg- en welzijnsorganisaties, zorgverzekeraar, gemeenten, onderwijsinstellingen en (gerelateerde) bedrijven. Het netwerk is een domeinoverstijgende samenwerking waarin steeds vaker vernieuwende initiatieven tot stand komen.

Voorst

11

Vanuit Salland United, onderdeel van de regio, is er grote betrokkenheid bij het regioplan Salland United In het netwerk Salland United werken de vier gemeenten, meer dan 40 zorg- en welzijnsorganisaties, onderwijs, de zorgverzekeraar en het zorgkantoor samen aan goede, laagdrempelige en betaalbare zorg. Nu en in de toekomst. De partijen binnen Salland United zorgen ervoor dat zorg en ondersteuning gewoon goed geregeld is en blijft voor de inwoners in Salland.

Werkwijze Alle partijen die een bijdrage aan de gezamenlijke uitdaging kunnen leveren, zijn welkom. Die bijdrage kan bestaan uit menskracht, kennis of middelen. Salland United werkt samen rondom inhoudelijke ambities en deze ambities zijn vastgelegd in de regiovisie uit 2021. Aan elke ambitie is een coalitie verbonden met bestuurlijk trekkers en coördinatoren. De bestuurlijke trekkers vormen samen de ‘Transformationboard’. Zij zijn het overkoepelde bestuurlijke overleg dat (knel)punten signaleert en de samenhang tussen en de voortgang binnen de coalities bewaakt. De coördinatoren zijn het eerste aanspreekpunt voor alle partijen die actief zijn binnen de coalitie. Daarnaast heeft Salland United een dagelijks

bestuur en programmaondersteuners die overstijgend de voortgang bewaken. Betrokkenheid bij regioplan Salland United en de daarbij aangesloten partijen zijn een belangrijke bron geweest voor het ophalen van informatie voor dit regioplan. De uitkomsten van dit regioplan worden nu door Salland United gebruikt om haar focus te herijken. De in dit regioplan genoemde regio-afspraken (in de vorm van werkpakketten) zullen een plek krijgen binnen Salland United zodat daarmee een regionale governance beschikbaar is om invulling te geven aan de in dit regioplan geformuleerde ambities en afspraken.

12

Dit regioplan volgt op het regiobeeld, dat eerder dit jaar is gepubliceerd in het kader van het IZA, en dient als basis voor de transformatieplannen In het regioplan staat omschreven hoe betrokken organisaties samen (gaan) werken om een transformatie in gang te zetten in de zorg en die toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit te behouden. Het plan is gemaakt op basis van een regiobeeld dat in juni 2023 is gepubliceerd. In het regiobeeld werd aandacht geschonken aan het (te verwachten) zorggebruik, de zorgvraag en het aanbod van zorg.

Het regioplan is geen samenvatting van alle lopende initiatieven uit de regio, maar focust op datgene wat van belang is om de regionale opgaven beschreven in dit regioplan op te lossen. In de regio gebeurt dus meer dan wat in dit regioplan staat beschreven. Op basis van het regiobeeld kunnen partijen uit de regio transformatieplannen* opstellen om zo aanspraak te maken op transformatiemiddelen (incl. SPUK-regeling**). Landelijk zijn er afspraken gemaakt tussen de IZA-partijen over waaraan een plan moet voldoen en op basis van welke criteria dit zal worden beoordeeld.

*Partijen hoeven niet te wachten op het regiobeeld en regioplan en mogen al vanaf begin 2023 transformatieplannen indienen. **De SPUK-regeling en de financiering uit het IZA-akkoord vullen elkaar aan, maar IZA-SPUK is wel voorbehouden aan gemeenten.

Regiobeeld Juni 2023

Regioplan December 2023

Transformatieplannen

13

De vijf belangrijkste thema’s uit het regiobeeld vormen de basis voor dit regioplan Gezondheidsverschillen

Vergrijzing

Mentaal Welbevinden

Leefstijl

Arbeidsmarkttekorten

•

• • • •

Veel jongeren en volwassenen met (risico op) psychische problemen Eenzaamheid hoog en zal toenemen Veel gebruik van GGZ Druk op de GGZ hoog (wachttijden en zorgkosten) Mentale problematiek komt meer in Deventer voor dan in de andere drie gemeenten

• • •

Verwachte toename krapte voor meeste zorgsectoren Toename krapte het snelst in sectoren: VVT, GZ en huisartsenzorg Vergrijzing van medewerkers, beperkte instroom in de opleidingen, hoog verzuim en snel verloop spelen een rol

• • • • •

Demografie: Toename grijze druk en afname geboortes Veel 70-plussers in instelling Verwachte toename van chronische aandoeningen, zorgvraag en zorgkosten Krapte op de arbeidsmarkt Speelt meer in Olst-Wijhe, Raalte en Voorst

•

Grote verschillen in sociaaleconomische status tussen wijken/kernen, waarbij in de wijken/kernen met lage gemiddelde sociaaleconomische status een minder goede gezondheid ervaren wordt

• • •

Hoge mate van overmatig alcoholgebruik Hoge mate van overgewicht Verwachte toename aantal leefstijl gerelateerde (chronische) aandoeningen

14

Ook de speerpunten uit het Integraal Zorgakkoord zijn verwerkt in dit regioplan De volgende speerpunten* zijn uitgangspunten in het regioplan MiddenIJssel: • Passende zorg: meer waardengedreven zorg, die gezamenlijk rondom de patiënt tot stand is gekomen, op de juiste plek, met focus op gezondheid en preventie in plaats van ziekte. • Afspraken op zorgkantoorregioniveau over passende integrale zorg op basis van het regiobeeld. Op ROAZ-niveau worden afspraken gemaakt over acute zorg. • Versterken eerstelijnszorginfrastructuur door inzet op visieontwikkeling, zelfredzaamheid van burgers o.a. via digitale zelfzorg, organisatiegraad op wijk-regioniveau, samenwerking tussen zorgsociaal domein en meer tijd voor de patiënt. • Digitalisering en gegevensuitwisseling wordt vanuit het ministerie van VWS meer gefaciliteerd. Hybride zorg wordt het uitgangpunt. De GGZ wordt expliciet benoemd als sector waar digitale zorg de werkdruk bij professionals moet verminderen. • Professionals worden betrokken bij de transformatie die er nodig is. Onnodige administratiedruk wordt aangepakt, er wordt ingezet op het

aantrekkelijk maken van het in loondienst komen van zzp-ers, het stimuleren van werkplezier, het terugdringen van dubbelingen in werkzaamheden en het verlagen van de werkdruk. • VWS monitort op een aantal doelen en doelgroepen: gezondheidsvaardigheden, psychische klachten, mensen met een hoog risico op kanker en hart- en vaatziektes, ouderen, zorgprofessionals en financiën. De afspraken over concentratie en spreiding van medisch-specialistische zorg zijn niet meegenomen in dit regioplan, maar vormen wel een belangrijk onderdeel van het IZA. De betrokken organisaties pakken dit binnen andere overlegtafels op.

15

*Dit is geen uitputtende lijst, maar geeft de belangrijkste punten uit het IZA voor het regioplan weer.

Het regioplan is stapsgewijs tot stand gekomen met alle betrokken partijen in de regio tussen augustus en december 2023 Verdiepende werksessies aan de hand van de 5 thema’s Iedereen

9/10 oktober

Kick-off

Betrokken partijen per thema

12 september

Gespreksrondes voor terugkoppeling en toetsing & inwoners-bijeenkomst Key-spelers uit de regio

21/22 november 7 december

24-uurssessie Bespreken inhoud regioplan

Betrokken partijen per thema

24/25 oktober

Conceptbespreking in gemeenten, SU* en SZV**

Vaststelling regioplan door regio december 2023

Gedurende het traject Bijeenkomsten met patiënt- en cliëntvertegenwoordiging (i.s.m. Zorgbelang) en voor inwoners 16 *SU = Salland United, **SZV = Salland Zorgverzekeraar

Bij de kick-off waren meer dan 90 vertegenwoordigers uit de regio aanwezig Brede vertegenwoordiging Het proces is gestart met een kick-off op 12 september in Deventer. Ter voorbereiding van de kick-off zijn diverse stakeholders in de regio geïnterviewd. In deze interviews stond centraal wat volgens hen de belangrijkste resultaten van het regiobeeld waren en wat volgens hen de belangrijkste opgaven voor de regio zijn. Tijdens de kick-off waren ruim 90 vertegenwoordigers uit de regio aanwezig. Dit waren zowel bestuurders uit zorg en welzijn, professionals, ambtenaren, inwoners van de vier gemeenten en advies- en cliëntenraden uit de regio. Ook deelnemers uit de woningbouw en het onderwijs waren aanwezig. Ideeën over de opgaven en ambities in de regio zijn opgehaald Per thema uit het regiobeeld is in groepen nagedacht over vier vragen: 1. Herkennen we ons in het beeld dat geschetst wordt in het regiobeeld? 2. Wat zijn voor onze regio de belangrijkste opgaven binnen dit thema? 3. Welke ambitie moet onze regio hierop hebben? 4. Wat is voor jou de belangrijkste opgave die speelt bij dit thema en die met prioriteit moet worden opgepakt? De opgehaalde input uit de kick-off vormde de basis voor de vijf verdiepende werksessies.

17

In de verdiepende werksessies werd aandacht besteed aan de oplossingsrichtingen voor de opgaven in de regio Met professionals en adviesraden vond een verdieping plaats Op 9 en 10 oktober vonden in Raalte verdiepende werksessies plaats. Ook hier spraken aan de hand van de vijf thema’s uit het regiobeeld (mentaal welbevinden, arbeidsmarkttekorten, vergrijzing, gezondheidsverschillen en leefstijl) professionals uit zorg, welzijn, onderwijs en andere werkvelden met elkaar. Vanuit de verschillende adviesraden sociaal domein van de gemeenten en van de cliëntvertegenwoordiging uit de regio waren ook leden aanwezig. In totaal hebben circa 90 mensen deelgenomen aan de verdiepende werksessies. Zowel nieuwe als bestaande oplossingsrichtingen In de werksessies stonden de benodigde oplossingsrichtingen centraal waarop de regio moet focussen om in de toekomst de zorg betaalbaar, bereikbaar en van voldoende kwaliteit te houden. Verschillende nieuwe oplossingsrichtingen werden ingebracht. Ook is er aangegeven hoe de bestaande initiatieven verder versterkt kunnen worden of breder in de regio kunnen worden ingezet. De uitkomsten van de verdiepende werksessies zijn gebruikt als input voor de 24-uurssessie.

18

Tijdens de 24-uurssessie vond op bestuurlijk niveau het gesprek plaats over de inhoud van het regioplan en voorliggende keuzes 24-uurssessie Op dinsdag 24 en woensdag 25 oktober vond een 24-uurssessie in het kader van regioplan Midden-IJssel plaats. De sessie startte met stilstaan bij waarom de regio aanwezig was en voor welke opgaven de regio staat wat betreft zorg en welzijn. Daarna volgde een presentatie van het werk dat er gedaan was in de kick-off, de werksessies, de sessies met adviesraden en cliëntenraden en de afgenomen interviews. Per thema uit het regiobeeld hingen er posters waarlangs men kon lopen en waar per poster een korte presentatie werd gegeven.

Bestuurlijke gesprekken Na de sessie onder leiding van Marcel Canoy vonden er vier bestuurlijke gesprekken plaats over een viertal thema’s, namelijk: 1) mentaal welbevinden, 2) arbeidsmarkttekorten, 3) vergrijzing & ouderenzorg en 4) het verkleinen van gezondheidsverschillen. Op de tweede dag vond er een vervolg plaats op deze bestuurlijke gesprekken. In deze bestuurlijke gesprekken stonden onderwerpen centraal waarover op bestuurlijk niveau keuzes gemaakt moesten worden en commitment over uitgesproken diende te worden. Daarnaast is er stilgestaan bij de benodigde randvoorwaarden voor het regioplan.

Dromen voor de regio Hoogleraar Marcel Canoy gaf de inspirerende presentatie ‘Noaberschap in Salland, van praten naar doen’. Naar aanleiding van zijn lezing zijn de deelnemers in een world-café setting aan de slag gegaan met hun dromen voor de regio. In vier rondes werden de dromen voor de regio achtereenvolgens besproken, de obstakels die er zijn om de dromen te realiseren, hoe deze obstakels op te lossen waren en werden de dromen aan elkaar gepresenteerd. Hierbij is tevens gekozen om de thema’s leefstijl en gezondheidsverschillen samen te voegen in één thema. 19

Tot slot is het concept regioplan meermaals gedeeld en besproken in verschillende gremia Regiobeeld gedeeld met professionals Op 21 en 22 november is het regioplan besproken met professionals uit de regio. Zij konden aansluiten bij twee digitale feedbacksessies én schriftelijk feedback geven. In totaal sloten circa 90 mensen aan bij de online sessies.

Dat wat belangrijk is voor de regio, in het kader van het IZA, zit in de programmalijnen en bewegingen van dit regioplan 2% 0% Helemaal eens 8% 12%

Tijdens de sessies is gepolst of de programmalijnen en werkpakketten van het regioplan de belangrijke zaken omvatten die nodig zijn voor de regio. Daarvan gaf 78% aan het hier mee eens te zijn, 12% was het hier helemaal mee eens. Ook is gevraagd of de werkpakketten voldoende prioritering bieden. Hiervan gaf 59% aan dat zij het hier (helemaal) mee eens zijn. Regiobeeld gedeeld met Salland United Op 27 november is het concept regioplan besproken binnen Salland United.

Eens Niet eens/niet oneens Oneens

78%

Helemaal oneens

De werkpakketten bieden voldoende prioritering 4%

0%

4% Helemaal eens Eens

Regiobeeld gedeeld met gemeenten & zorgverzekeraar Het regioplan is op 11 en 12 december besproken in de colleges van B&W van de vier gemeenten en in de directie van Salland Zorgverzekeraar. De feedback die op bovenstaande momenten is opgehaald, is verwerkt in een nieuwe versie van het regioplan.

38%

Niet eens/niet oneens 55%

Oneens Helemaal oneens

20

De adviesraden sociaal domein, cliëntvertegenwoordiging en inwoners konden ook op eigen momenten reageren op het regioplan Focussessies met inwoners- en patiënten(vertegenwoordiging) Samen met Zorgbelang zijn er gedurende het proces om te komen tot het regioplan ook twee focussessies georganiseerd om het patiënten- en inwonersperspectief te borgen. Voor deze sessies zijn adviesraden van de gemeenten, cliëntenraden, patiëntenverenigingen, dorpsraden en andere vertegenwoordigers van inwoners en ervaringsdeskundigen in de regio uitgenodigd. De eerste bijeenkomst vond plaats op 18 oktober in Bathmen. In deze bijeenkomst werd met name gesproken over de opgaven van de regio en de reeds genoemde oplossingsrichtingen vanuit de werksessies. Aan de hand van enkele vragen hebben de deelnemers, in een geanimeerde discussie, diverse adviezen of belangrijke punten genoemd bij de vijf thema’s uit het regiobeeld. Daarnaast zijn vanuit het inwonersperspectief ook algemene ‘voorwaarden’ benoemd waaraan de oplossingsrichtingen zouden moeten voldoen. De tweede bijeenkomst vond plaats op 20 november in Olst-Wijhe. In deze bijeenkomst zijn de programmalijnen en werkpakketten besproken. De focusgroep zag veel van haar adviezen van 18 oktober terug in het nieuwe

concept-regioplan. Tijdens het gesprek kwamen echter regelmatig dezelfde aandachtspunten voorbij, die voor de meeste werkpakketten gelden. De belangrijkste aandachtspunten betroffen inwonerparticipatie. Om de diverse niveaus van inwonerparticipatie op regionaal niveau te waarborgen is het wenselijk om een continue en cyclisch proces van inwonerbetrokkenheid op alle niveaus van de participatieladder te organiseren in het vervolg. In totaal hebben 20 vertegenwoordigers fysiek tijdens deze bijeenkomsten of schriftelijk een bijdrage geleverd.

Brede digitale webinar voor alle inwoners van Midden-IJssel Op 7 december vond daarnaast een digitaal webinar plaats om inwoners te informeren over de inhoudelijke vormgeving van het regioplan. Circa 40 inwoners hebben het webinar live gekeken. Met dit webinar heeft de regio hen enerzijds de mogelijkheid geven om vragen te stellen over het regioplan en hierop te reageren. Anderzijds was ook het doel om inwoners aan te moedigen na te denken over waar zij eventueel een rol zouden willen en kunnen spelen bij de implementatie van het regioplan. Een aantal inwoners heeft zich na het webinar gemeld om mee te denken over het vervolg. 21

Regio-opgaven

Regio-opgaven Mentaal welbevinden De data uit het regiobeeld…

…leiden tot de volgende regio-opgaven

27% van de jongvolwassenen in de regio IJsselland voelt zich sterk eenzaam en 35% voelt zich enigszins eenzaam, met name vrouwen en 18-20-jarigen voelen zich vaker sterk eenzaam.

De samenwerking tussen huisartsen, sociaal domein en de GGZ kan verbeterd worden, zodat cliënten sneller de juiste ondersteuning of zorg krijgen en waarmee problematiek niet verergert.

Eenzaamheid komt het vaakst voor bij 75-plussers in de regio IJsselland (57%); 10% van de inwoners (18-plus) is ernstig eenzaam.

De mentale gezondheid en veerkracht van jongeren en jongvolwassenen kan beter ondersteund worden, zodat er nu en op latere leeftijd minder een beroep op zorg en ondersteuning wordt gedaan.

In de gemeente Deventer ligt het percentage inwoners (18 jaar en ouder) met een matig/hoog risico op een angststoornis of depressie met 53% het hoogst; in de gemeenten Olst-Wijhe (49%), Voorst (49%) en vooral Raalte (39%) liggen deze percentages lager.

De wachtlijsten in de GGZ moeten korter zodat hulp eerder beschikbaar is voor inwoners die dat nodig hebben en dat regionaal inzichtelijk is wat de wachttijd voor GGZ zorg is.

50% van de jongvolwassenen in de regio IJsselland heeft psychische klachten, waarvan 9% ernstige klachten heeft. Vrouwen hebben vaker psychische klachten dan mannen.

Een groot deel van de jongvolwassenen (45%) in de regio IJsselland geeft aan zich (zeer) vaak gestrest te voelen door één of meerdere factoren. Meer vrouwen dan mannen voelen zich (heel) vaak gestrest.

De gemiddelde wachttijden voor GGZ zijn hoog, waarbij mensen vooral voor basis-GGZ en ‘diagnose onbekend’ het langst moeten wachten.

De gemiddelde kosten voor zowel basis GGZ als langdurige GGZ liggen in de regio hoger dan het landelijk gemiddelde. Voor de basis GGZ liggen de kosten in de gemeente Deventer boven het landelijk gemiddelde en in Olst-Wijhe, Raalte en Voorst onder het landelijk gemiddelde.

= afkomstig uit het IZA

De verbinding tussen de formele en informele zorg rondom mentale gezondheid kan sterker. Ook kan het in samenhang organiseren/ordenen van het zorg- en ondersteuningsaanbod over de domeinen heen ondersteunend zijn.

De sociale cohesie in de leefomgeving van de inwoners en de zelfregie van haar inwoners kan versterkt worden, zodat inwoners die GGZ zorg en ondersteuning nodig hebben, die tijdig kunnen ontvangen, en de schaarse capaciteit optimaal wordt benut.

Het aanbod van GGZ moet ook (deels) digitaal beschikbaar worden gesteld en er moet meer ingezet worden op zelfzorg via apps of eHealth modules.

23

Toelichting regio-opgaven Mentaal welbevinden Regiobeeld De oorzaken uit het regiobeeld rondom mentaal welbevinden zijn in te delen aan de hand van drie groepen: 1. 2.

3.

Eenzaamheid: Eenzaamheid speelt zowel bij jongvolwassenen als bij ouderen in de regio. Psychische klachten: Psychische klachten in de regio Midden-IJssel spelen met name bij jongvolwassenen en waarbij de problematiek zich meer richt op vrouwen dan op mannen. GGZ-zorg: Hier zijn met name uitdagingen op het gebied van wachtlijsten en op het verlagen van de gemiddelde kosten.

Uit het IZA komen de opgaven dat de ‘verbinding tussen de formele en informele zorg rondom mentale gezondheid verbeterd moet worden’ en het in samenhang organiseren/ordenen van het zorg- en ondersteuningsaanbod over de domeinen heen (beter) vorm moet worden gegeven’. Dit moet mede bijdragen aan de opgave van de regio om de wachtlijsten voor de GGZ zorg terug te dringen en beter regionaal inzicht te hebben in de wachtlijsten.

Daarnaast is in het IZA vastgelegd dat het aanbod van de GGZ ook deels digitaal beschikbaar moet worden gesteld en er meer ingezet moet worden op zelfzorg via apps en eHealth.

Regio-opgaven Aan deze oorzaken, die zichtbaar zijn in het regiobeeld, zijn diverse regioopgaven gekoppeld. De opgaven zijn deels gekoppeld aan de oorzaken die zichtbaar zijn in het regiobeeld, maar komen ook deels voort uit het IZA. Vanuit het regiobeeld zijn de opgaven ‘het versterken van de veerkracht en verbeteren van de mentale gezondheid van inwoners’ én ‘het versterken van de sociale cohesie in de leefomgeving van de inwoners’ benoemd. 24

Regio-opgaven Arbeidsmarkttekorten De data uit het regiobeeld… Door demografische en maatschappelijke ontwikkelingen stijgt de zorgvraag. De druk op de huisartsenzorg stijgt naar verwachting met 10,9% (consulten) en 18,3% (telefonische consulten). In de medisch specialistische zorg wordt een toename verwacht van 8,8% in DBC's. Er wordt een stijging van bezoek aan de SEH van 18,4% verwacht. Tot slot is de prognose dat het aantal WLZ indicaties voor verpleging en verzorging met 78,7% stijgt.

De uitstroom van zorgprofessionals groeit, terwijl de instroom gelijk blijft en in de toekomst zelfs daalt. 19% van de medewerkers stroomt binnen 1 jaar weer uit. Redenen die hiervoor genoemd zijn geringe ontwikkelmogelijkheden, gebrek aan ervaren tijd en ruimte voor opleiding, ontwikkeling en ontplooiing, een relatief groot aantal kleine contracten en een beperkte zeggenschap over procesmatig en strategische keuzes binnen de organisatie rondom het gehele zorgproces (bron IZA).

Het ziekteverzuim onder zorgpersoneel stijgt: 79% ervaart een te hoge werkdruk en de waardering voor het werk is gedaald van een 7.9 naar een 7.0. 31% van e medewerkers heeft geen plezier in zijn of haar werk.

Het mantelzorgpotentieel, dit is het aantal 50-66 jarigen t.o.v. 85-plussers, in de regio Midden-IJssel neemt in de periode 2023 tot 2040 van 8,8 af naar 3,4. Dit is meer dan een halvering.

= afkomstig uit het IZA

…leiden tot de volgende regio-opgaven Personeelstekorten in de zorg lopen op van 500 (3,4%) in 2021 naar 1.500 (4,8%) in 2030 volgens het regiobeeld (m.n. in V&V, GZ en wijkverpleging zijn grote tekorten). Aan de andere kant stijgt de zorgvraag. De opgave voor de regio is om de zorg slimmer te organiseren en in te zetten op eigen regie zodat met minder mensen voorzien kan worden in een grotere (zorg) behoefte. De combinatie van een groeiende zorgvraag, krapte op de arbeidsmarkt en inzet op eigen regie zorgt voor een toenemende druk op de eerstelijnszorg. De opgave is om de eerstelijn te versterken. Er is relatief snelle uitstroom van professionals in de zorg; 58% van de vertrekkende medewerkers werkt er minder dan 5 jaar, 19% minder dan 1 jaar. Het vinden en binden van personeel is moeilijk. De opgave voor de regio is dat de snelle uitstroom moet verminderd worden. De administratieve lasten die zorgmedewerkers ervaren zijn hoog. De opgave van de regio is om deze ervaren lasten te verlagen. Vanuit het IZA heeft de regio de opgave om de ervaren administratieve lasten met 5% te verlagen.

Er is sprake van stijgend ziekteverzuim en hoge werkdruk bij medewerkers van zorgorganisaties. 70% van de medewerkers ervaart een hoge werkdruk door onderbezetting. De opgave voor de regio is dat het ziekteverzuim moet afnemen en de ervaren hoge werkdruk verminderd moet worden.

De werkdruk wordt verhoogd door de toenemende onbalans in personeelsbestand (steeds kleinere groep ervaren medewerkers t.o.v. starters). De opgave voor de regio is dat deze onbalans moet worden verminderd.

25

Toelichting regio-opgaven Arbeidsmarkttekorten Regiobeeld De zorg in de regio staat voor een grote uitdaging: enerzijds blijft de zorgvraag stijgen en anderzijds is er sprake van een brede arbeidsmarktkrapte. Uit het regiobeeld blijkt dat de zorgvraag gaat stijgen terwijl het arbeidspotentieel gelijk blijft en in de toekomst zelfs afneemt. Daarnaast blijkt uit het regiobeeld ook dat het ziekteverzuim en de ervaren werkdruk hoog is. Ook halveert het mantelzorgpotentieel, wat nog meer druk legt op de zorgprofessionals in de regio.

Ook moet het gat tussen benodigd personeel en beschikbaar personeel in de toekomst verkleind worden. Dit vraagt om het op een andere, slimmere manier organiseren van de zorg, met inzet op passende zorg zodat we de beschikbare capaciteit optimaal benutten.

Alle partijen aangesloten bij het IZA beogen invulling te geven aan de maatschappelijke opgave om met minder groei van het aantal zorgverleners aan de toekomstige zorgvraag te kunnen voldoen. Regio-opgaven De opgaven van de regio zitten enerzijds in het behouden van bestaand zorgpersoneel. Voor hen moet het aantrekkelijk(er) blijven om in de zorg te blijven werken. Dit betekent dat de uitstroom moet worden verminderd. Hiervoor is het nodig dat de ervaren werkdruk afneemt, het ziekteverzuim daalt en de onbalans tussen ervaren en onervaren personeel weggenomen wordt. 26

Regio-opgaven Vergrijzing De data uit het regiobeeld… Ontwikkelingen in de demografie, zoals een toename van de grijze druk (het aandeel inwoners van 65 tot 79 jaar neemt tussen 2023 en 2040 toe van 16,3% naar 18,7% en het aandeel van de groep inwoners ouder dan 80 jaar stijgt van 5,4% naar 9,7%) . Tegelijkertijd is er een afname van geboortes.

In Midden-IJssel (5,5%) wonen meer 70+ inwoners in een instelling in vergelijking met Nederland (4,6%).

Er is een verwachte toename van chronische aandoeningen, een toename van de zorgvraag, hogere zorgkosten en grotere verwachte krapte op de arbeidsmarkt.

Het mantelzorgpotentieel, dit is het aantal 50-66 jarigen t.o.v. 85+, in de regio Midden-IJssel neemt in de periode 2023 tot 2040 van 8,8 af naar 3,4. Dit is meer dan een halvering.

…leiden tot de volgende regio-opgaven Er zijn onvoldoende geschikte woningen voor ouderen (met zorg thuis) (31% van 55+ers geeft aan dat de woning niet geschikt is zonder aanpassing) met relatief grote verschillen tussen gemeentes in het aandeel (nog) ongeschikte woningen (11,9% in Raalte tot 43,7% in Deventer). Overal is de relatie zichtbaar tussen lager inkomen en woning als minder geschikt ervaren. De opgave van de regio is te zorgen voor meer passende woningen voor ouderen.

Er is een toename van chronische aandoeningen (waaronder het snelst groeiend artrose en dementie), kanker, coronaire hartziekten. Daarnaast is er ook een toename van het aantal kwetsbare ouderen en ouderen met beperkte gezondheidsvaardigheden die een beroep op de zorg gaan doen. De opgave van de regio is om deze zorgvraag te kunnen vervullen met minder arbeidspotentieel.

Personeelskrapte in ouderenzorg (afnemend aanbod), m.n. in V&V, wijkverpleging, huishoudelijke hulp. Arbeidsspanning neemt sterk toe. I.c.m. groeiende zorgvraag betekent dit dat we meer moeten doen met minder mensen. Dit zorgt voor niet houdbare zorg en ondersteuning. De opgave voor de regio is om de groeiende groep ouderen langer zelfstandig thuis te laten wonen, met een andere verwachting van wat zorg is en welke zorg zij krijgen.

In het veld zijn veel verschillende partijen actief binnen de ouderenzorg die elkaar nog niet weten te vinden. Daarnaast is de burger nog onvoldoende op de hoogte van de verschillende mogelijkheden in wat deze zelf kan doen en wat organisaties in welzijn en zorg te bieden hebben. De opgave van de regio is dat zowel professionals als inwoners beter op de hoogte zijn van het aanbod rondom ouderenzorg.

27

Toelichting regio-opgaven Vergrijzing Regiobeeld In het regiobeeld valt op dat er ook in Midden-IJssel sprake is van een toename in de grijze druk en een afname van geboortes. Daarnaast verblijven er veel 70-plussers in een verpleeghuis in vergelijking met de rest van Nederland (de gemiddelde leeftijd ligt dus lager in de regio Midden-IJssel ten opzichte van het gemiddelde in Nederland wat betekent dat men op relatief jonge leeftijd al in een verpleeghuis opgenomen wordt). In de toekomst wordt er een toename van chronische aandoeningen, zorgvragen, zorgkosten en krapte op de arbeidsmarkt verwacht. Tot slot halveert het mantelzorgpotentieel door demografische ontwikkelingen.

Daarnaast neemt de personeelskrapte in de ouderenzorg verder toe. Tot slot valt op dat in de regio veel verschillende partijen actief zijn binnen de ouderenzorg, maar dat zij elkaar nog niet weten te vinden en de burger ook onvoldoende weet welk passend aanbod er beschikbaar is.

Regio-opgaven Dit legt druk op het feit dat er in de vergrijzende regio onvoldoende geschikte woningen zijn voor ouderen die in de toekomst thuis zorg zullen ontvangen. Daarbij valt op dat inwoners met een lager inkomen vaker aangeven dat hun woning niet geschikt is voor de toekomst. Het aantal kwetsbare ouderen en ouderen met beperkte gezondheidsvaardigheden groeit, waardoor er een grotere vraag op de zorgprofessional afkomt. 28

Regio-opgaven Gezondheidsverschillen De data uit het regiobeeld…

In de gemeente Deventer ligt de sociaaleconomische status onder het gemiddelde van Nederland. Gemiddeld wordt er in Deventer ook minder eigen regie ervaren vergeleken met landelijk.

…leiden tot de volgende regio-opgaven

Bestaande gezondheidsverschillen moeten worden verkleind.

In de wijken met een lage sociaaleconomische status wordt gemiddeld lager gescoord op de zelf ervaren gezondheid. Dit geldt zowel voor stad als dorp. Mensen met meer inkomen leven gemiddeld soms zeven jaar langer en 15 jaar minder in ongezondheid.

Professionals en inwoners moeten zich meer bewust zijn van (verborgen) gezondheidsverschillen die aanwezig zijn bij inwoners in de regio. Laaggeletterdheid onder 16-65 jarigen komt in Voorst en Olst-Wijhe vaker voor dan landelijk. Het komt het meeste voor onder Nederlandse werkenden (50+) met een gezin.

Niet alle inwoners zijn voldoende digitaal vaardig: 22% van de ouderen in de regio IJsselland (13% 65-74 jaar en 37% 75+) is onvoldoende digitaal vaardig en kan bijvoorbeeld geen informatie opzoeken op het internet, e mailen, online afspraken maken en internetbankieren. De opgave voor de regio is om een integrale aanpak om gezondheidsverschillen aan te pakken met alle partijen die hierbij betrokken op te zetten en die momenteel ontbreekt In de gemeente Deventer heeft bijna 20% van de huishoudens moeite met rondkomen. Er is de afgelopen twee jaar ook een toename te zien in het aantal mensen dat moeite heeft met rondkomen.

29

Toelichting regio-opgaven Gezondheidsverschillen Regiobeeld Gezondheid is een breed begrip. Het betreft het fysieke, mentale én maatschappelijk welzijn van mensen en wordt beïnvloed door de leefomgeving, leefstijl, (mentale) gezondheidsvaardigheden, sociale netwerk en de mate waarin iemand mee kan doen in de samenleving. Gezondheidsverschillen spelen met name in Deventer een rol. De sociaaleconomische status ligt hier onder het gemiddelde van Nederland. Het ervaren van eigen regie ligt in Deventer ook lager dan het gemiddelde in Nederland. Voor zowel stad als dorp geldt dat in de wijken met een lage sociaaleconomische status er gemiddeld ook lager gescoord wordt op de zelf ervaren mate van gezondheid.

Tot slot valt op dat in Deventer bijna 20% van de huishoudens moeite heeft met rondkomen en dat dit aantal stijgt. Regio-opgaven De opgave van de regio is om de bestaande gezondheidsverschillen te verkleinen, professionals en inwoners meer bewust te laten zijn van (verborgen) gezondheidsverschillen en gezondheidsverschillen aan te pakken via een integrale aanpak met alle betrokken partijen.

In Voorst en Olst-Wijhe komt laaggeletterdheid onder mensen van 16 tot 65 jaar vaker voor dan landelijk. Opvallend is dat laatgeletterdheid het vaakst voorkomt onder Nederlandse werkenden (50-plus) met een gezin. Naast laaggeletterdheid speelt ook een gebrek aan digitale vaardigheden een rol: 22% van de ouderen heeft onvoldoende digitale vaardigheden.

30

Regio-opgaven Leefstijl De data uit het regiobeeld…

Het percentage overmatig alcoholgebruik ligt in Raalte en Olst-Wijhe (resp. 10,2% en 8,8% van alle 18+ in 2022) aanzienlijk hoger dan in de regio en gemiddeld in Nederland (7,2% van alle 18+).

In de gemeente Deventer wordt meer dan gemiddeld in Nederland gerookt (resp. 19,2% van alle 18+ in 2022 t.o.v. 17,9% gemiddeld in Nederland).

Overgewicht komt in de hele regio meer voor dan gemiddeld in Nederland, ruim 54% van regio Midden-IJssel heeft overgewicht in 2022. In Nederland is dit 52%.

Er is een hoog en groeiend aantal leefstijlgerelateerde (chronische) aandoeningen in de regio. De prevalentie van bijv. diabetes zal tussen 2015 en 2023 met 27,8% toenemen in de regio. Voor coronaire hartziekten is de verwachting dat de prevalentie zelfs stijgt met 36,5%. Andere ziektebeelden laten vergelijkbare, opwaartse trends zien.

= afkomstig uit het IZA

…leiden tot de volgende regio-opgaven

Er is meer aandacht nodig voor leefstijl bij chronische zieken (secundaire en tertiaire preventie).

Ongezond gedrag in de cultuur (veel drinken, veel roken, weinig bewegen) moet meer worden tegen gegaan en gewenst gedrag moet meer worden aangemoedigd om hiermee een gezondere levensstijl te realiseren bij inwoners.

De benodigde regionale samenwerkingsafspraken voor ondersteuning van gezondheidsbevordering van de populatie als geheel en specifiek voor risicogroepen moeten gemaakt worden.

De opgave voor de regio is dat er meer aandacht moet zijn voor de beïnvloeding van gedrag bij chronisch zieken met betrekking tot leefstijl, terwijl de zelfregie en eigen verantwoordelijkheid ook worden behouden en aangesproken (’zelf doen als ik kan’).

31

Toelichting regio-opgaven Leefstijl Regiobeeld Bij leefstijl valt op dat het percentage overmatig alcoholgebruik in Raalte en Olst-Wijhe aanzienlijk hoger ligt dan elders in de regio en landelijk in Nederland. In Deventer valt juist op dat er meer gerookt wordt dan landelijk. Overgewicht komt in de hele regio meer voor dan in Nederland. Tot slot valt uit de data van het regiobeeld op dat het aantal mensen met (chronische) aandoeningen hoog is en toeneemt. Veel van deze aandoeningen zijn leeftijd-gerelateerd.

Tot slot is de opgave ook dat het belang van leefstijl meer benadrukt moet worden bij zowel jongeren als ouderen, terwijl de zelfregie en eigen verantwoordelijkheid ook worden behouden en aangesproken (’zelf doen als ik kan’).

Regio-opgaven De opgave van de regio is dat er meer aandacht moet komen voor preventie. Preventie gaat om het bevorderen en beschermen van de gezondheid, het voorkomen van ziekten en het vroegtijdig opsporen van mogelijke complicaties. Het gaat hier zowel om het tegengaan van ongezond gedrag in de cultuur (overmatig drinken en roken en weinig bewegen) en het aanmoedigen van gewenst gedrag, als om geïndiceerde en zorggerelateerde preventie door leefstijl mee te nemen in de aanpak van chronische aandoeningen.

32

Regio-afspraken

De regio heeft een kernambitie voor de komende 10 jaar, waar de regioafspraken aan bijdragen

‘’In 2033 is de regio Midden-IJssel een regio waar er gelijke kansen op een zo gezond mogelijk leven voor iedereen zijn, het prettig wonen is, ook als je zorg of ondersteuning nodig hebt, professionals prettig hun werk kunnen doen, de zorg slim is georganiseerd en we veerkrachtige en ondersteunde gemeenschappen kennen.’’

34

De afspraken die op basis van de regio-opgaven zijn gemaakt, zijn belegd in vijf programmalijnen met daaronder werkpakketten

35

De werkpakketten relateren aan drie bewegingen die worden ingezet in de regio De regio heeft ervoor gekozen om de regio-afspraken weer te geven in werkpakketten (zoals weergegeven op de vorige pagina).

De werkpakketten zijn ingedeeld op basis van de drie bewegingen die de regio inzet (zie het kader hiernaast) en aan de hand van vijf verschillende programmalijnen: 1. 2. 3. 4. 5.

Gezond leven Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving Professional centraal Slimmer organiseren van zorg Mentaal welbevinden

Deze vijf programmalijnen vormen de basisstructuur waarbinnen de werkpakketten worden uitgewerkt, geprioriteerd en waarin de voortgang wordt bewaakt.

Sommige werkpakketten passen onder meerdere bewegingen. Vanwege de overzichtelijkheid is er gekozen om elk werkpakket op één plek weer te geven. De programmalijnen zijn onderling met elkaar verbonden, net zoals de werkpakketten. In de uitvoering zal er daarom een goede verbinding moeten zijn tussen de verschillende programmalijnen en werkpakketten.

De drie bewegingen die de regio Midden-IJssel inzet 1. Inzet op positieve gezondheid Onder deze beweging verstaat de regio dat beleid, zorgverleners en individuen zich richten op het versterken van verschillende dimensies (zoals kwaliteit van leven, meedoen, zingeving et centra) om het algemene welzijn te bevorderen. Het gaat hierbij om het stimuleren van eigen regie, het nemen van initiatief en het betrekken van mensen bij beslissingen over hun gezondheid. De werkpakketten onder deze beweging dragen hieraan bij.

2. Meer met minder Onder deze beweging verstaat de regio de uitdaging om efficiënter te werken en goede zorg te kunnen leveren met beperkte middelen, zoals personeel, financiën en tijd. Ook het terugdringen van administratieve lasten valt hieronder. Door het toenemende personeelstekort, de stijgende zorgvraag en een vergrijzende samenleving erkent de regio dat in de toekomst er ‘meer moet gebeuren met minder’, onder andere door anders organiseren, de inzet van technologie en digitalisering. De werkpakketten onder deze beweging dragen hieraan bij.

Versterken (sociale) basis Onder deze beweging verstaat de regio dat een gezonde samenleving niet alleen afhankelijk is van economische factoren, maar ook van sterke sociale banden, onderlinge steun en een gevoel van gemeenschappelijk belang (zingeving). Een goede sociale basis ondersteunt het creëren van een omgeving waarin mensen goed gedijen, zich ondersteund voelen en bijdragen aan het welzijn van anderen. De werkpakketten onder deze beweging dragen hieraan bij.

36

De programmalijnen en bijbehorende werkpakketten zijn een vertaling van de vijf thema’s uit het regiobeeld Thema’s uit het regiobeeld Mentaal welbevinden

Arbeidsmarkttekorten

Vergrijzing

Gezondheidsverschillen

Leefstijl

Programmalijnen

Gezond leven Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving

Professional centraal

Slimmer organiseren van zorg

Mentaal welbevinden

Dit overzicht laat zien onder welke programmalijnen de kern van de thema’s uit het regiobeeld inhoudelijk belegd wordt (weergegeven met de grijze vakjes). Hierbij moet worden opgemerkt dat de thema’s en programmalijnen verschillende raakvlakken hebben, maar ervoor gekozen is te focussen op de meest prominente raakvlakken tussen thema’s uit het regiobeeld en programmalijnen. 37

De programmalijnen en bijbehorende werkpakketten dragen bij aan de volgende doelstellingen Gezond leven •

•

Op 1 januari 2025 zijn de vijf regionale ketenaanpakken (GALA) ingericht conform criteria en is de monitoring vormgegeven. In 2030 is het aantal mensen dat een goede gezondheid ervaart met 5% gestegen in de wijken met een lage sociaaleconomische status.

Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving •

•

•

•

•

•

In 2033 is de gemiddelde leeftijd in de verpleeghuizen gestegen omdat er goede alternatieven zijn voor wonen met zorg en ondersteuning. In 2030 is de medischgeneralistische zorg (MGZ) toegankelijk voor inwoners in de regio. In 2033 kunnen cliënten op de wachtlijst binnen de streefnorm geplaatst worden. In 2033 is het percentage 55plussers dat denkt dat hun woning niet geschikt is voor toekomstige gezondheidsof ouderdomsklachten niet toegenomen t.o.v. het gemiddelde percentage van de regio van 31,1% in 2020. In 2033 zijn er voldoende passende plaatsen voor de GZ en langdurige GGZ. In 2033 kunnen cliënten wijkverpleging (Zvw) ontvangen binnen de Treeknorm.

Professional centraal •

•

•

•

•

In 2025 is de tijdsbesteding aan administratieve werkzaamheden in alle sectoren in de zorg met minimaal 5%punt gedaald ten opzichte van 2020. In 2027 is het ziekteverzuim gedaald ten opzichte van het gemiddelde verzuimpercentage zoals weergegeven in het regiobeeld 2023. In 2027 is de uitstroom van personeel is in het eerste jaar afgenomen t.o.v. het huidige percentage van 19%. In 2027 ervaren minder professionals een hoge werkdruk t.o.v. het huidige percentage van 70%. In 2033 is het tekort in personeel in de regio minder ver opgelopen dan de nu verwachte tekorten van 1.500 medewerkers.

Slimmer organiseren van zorg •

• •

In 2033 zijn we onder de prognoses uit het regiobeeld ten aanzien van de groeiende zorgvraag gebleven In 2033 zijn de wachttijden binnen de Treeknorm. De oplossingsrichtingen zijn gerealiseerd binnen het financiële (macro) kader.

Mentaal welbevinden •

•

•

In 2027 is het totaal aantal cliënten dat gebruikt maakt van GGZ lager dan het aantal cliënten uit 2021 (in totaal toen 6.910 cliënten). In 2027 heeft minder dan 50% van de jongvolwassenen in de regio last van psychische klachten. In 2027 zijn de wachttijden in de regio binnen de Treeknorm.

38

De jaartallen en percentages in de doelstellingen zijn gebaseerd op data uit het regiobeeld, het IZA en/of het GALA en zijn afgestemd met professionals Gehanteerde jaartallen

2033 Doelstellingen die haalbaar zijn, maar waarbij de informatie uit de herijking van het regiobeeld (in 2026) nodig is om te bepalen of er extra inspanning nodig is om de doelstellingen te behalen.

2030

Doelstellingen overgenomen uit de eisen die beschreven staan in het IZA en/of het GALA.

2025

2027

Ambitieuze doelstellingen waarbij tussentijdse sturingsinformatie uit de herijking van het regiobeeld meermaals nodig is (in 2026 en 2029) om te bepalen of er extra inspanning nodig is om deze doelstellingen te behalen.

Doelstellingen die haalbaar zijn om in de eerste periode van de looptijd van het regioplan te behalen. In 2026 is een eerste herijking van het regiobeeld waarbij de resultaten van deze doelstelling al (deels) zichtbaar kunnen zijn.

Gehanteerde De percentages die staan beschreven in de doelstellingen zijn ook gebaseerd op het IZA en/of het regiobeeld en zijn afgestemd met percentages professionals uit zorg en welzijn tijdens de feedbacksessies op 21 en 22 november 2023. 39

Programmalijn ‘Gezond leven’ Gezond leven richt zich op meer dan het voorkomen van ziekte of beperkingen, maar gaat over het versterken van veerkracht en eigen regie. Dit noemen we de beweging van Positieve Gezondheid. Daarbij zijn de mogelijkheden, behoeften en inspanningen van mensen zelf leidend.

In de regio Midden-IJssel ligt het percentage overmatig alcoholgebruik en overgewicht hoger dan het gemiddelde in Nederland. De verschillen in zelf ervaren gezondheid zijn groot tussen de wijken met een hoge en lage sociaaleconomische status.

Gezond leven

Vanuit de Zvw-verzekerde zorg en het IZA wordt geïnvesteerd in de inzet op geïndiceerde preventie (mensen met verhoogd risico op ziekte) en zorg gerelateerde preventie (patiënten). Daarnaast wordt er geïnvesteerd in het versterken van gezondheidsvaardigheden en zelfzorg, leefstijl als (onderdeel van de) behandeling en de verbinding met de gemeentelijke domeinen via een (regionale) preventie-infrastructuur. Concreet landt dit in de inrichting van de vijf regionale ketenaanpakken, het ongelijk investeren voor het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het versterken van het bewustzijn over het belang van gezond leven (ook onder professionals) en versterken van gezondheidsvaardigheden.

40

Onder de programmalijn ‘Gezond leven’ vallen 5 werkpakketten, waarvan er twee lokaal worden uitgevoerd Doelstelling We willen de volgende doelstellingen behalen: • Op 1 januari 2025 zijn de vijf regionale ketenaanpakken (GALA) ingericht conform criteria en is de monitoring vormgegeven. • In 2030 is het aantal mensen dat een goede gezondheid ervaart met 5% gestegen in de wijken met een lage sociaaleconomische status. Dit doen we door te werken in vijf werkpakketten, waarvan er twee lokaal worden uitgevoerd.

Werkpakketten Gezond leven

= Werkpakket met lokale uitvoering

1

Versterken bewustzijn en gezondheidsvaardigheden

2

Regionale ketenaanpakken

3

Terugdringen gezondheidsachterstanden

4

Wijkgericht versterken sociale basis

5

Lokale uitvoering GALA 41

Werkpakket Versterken bewustzijn en gezondheidsvaardigheden – Afspraken ‘Gezond leven’ Omschrijving Gezondheidsvaardigheden zijn de vaardigheden van mensen om informatie over gezondheid te verkrijgen, te begrijpen, te beoordelen en te gebruiken en worden gebruikt bij het nemen van gezondheidsgerelateerde beslissingen. Voor professionals is het van belang om te weten hoe gezondheidsvaardigheden te versterken zijn, maar ook wat er voor zorgt dat inwoners de keuzes maken die zij maken en dat ongezonde keuzes ook voort kunnen komen uit stress, armoede etc. en niet alleen uit een gebrek aan kennis over wat wel of niet gezond is. Wat willen we bereiken? We willen een verandering in perspectief van een focus op ziekte en curatieve zorg naar een bredere benadering die gericht is op het bevorderen van gezondheid en het aanpakken van gedragsfactoren die van invloed zijn op gezondheid. In plaats van uitsluitend te reageren op ziekten en gezondheidsproblemen, willen we in de regio gezondheidsbevordering integreren in alle aspecten van het dagelijks leven. Hiermee versterken we het bewustzijn en verbeteren we de gezondheidsvaardigheden bij inwoners (publieke bewustwording) en professionals. Daarnaast zien we het belang in van investeren in de generatie van de toekomst en zetten we ook in op het versterken van gezondheidsvaardigheden van kinderen/jongeren en hun ouders.

Hoe bereiken we dit? We zetten hier in op drie onderdelen: 1) voortzetten van de beweging van Positieve Gezondheid onder inwoners en professionals (hand in hand met werkpakket ‘brede kijk op gezondheid’); 2) voor jeugd specifiek het versterken van de regionale beweging Gezonde School, waarbij gezonde school breder is dan alleen gezond eten, maar ook draait om veerkracht, gezonde mentale ontwikkeling, bewegen en een gezonde school- en leefomgeving. Opleidingen zoals Social Work en Pabo sluiten aan bij deze beweging; 3) alle partijen die verbonden zijn aan het regioplan zetten zich in om de rookvrije, alcoholvrije en gezonde voedselomgeving in 2025 te realiseren in de eigen organisaties en daaraan verbonden locaties. Wie gaat hiermee aan de slag? Gemeenten, GGD IJsselland, welzijnsorganisaties (Raster, Mens & Welzijn, De Kern), Sportbedrijf Deventer, Salland Zorgverzekeraar, Dimence Groep, onderwijs en bibliotheken. Waar nodig wordt afstemming gezocht met de HCDO, Deventer Ziekenhuis en andere zorgpartijen. 42

Werkpakket Regionale ketenaanpakken – Afspraken ‘Gezond leven’ Omschrijving In de ketenaanpakken komen doelstellingen uit het IZA en GALA samen, waarbij partijen in het medische en het sociaal domein én zorgverzekeraars en gemeenten elkaar nodig hebben om de gestelde doelen te behalen. Er zijn vijf ketenaanpakken met elk een eigen doel en doelgroep: Kansrijke Start, Kinderen naar Gezond Gewicht, Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI), Valpreventie en Welzijn op Recept. Meer informatie over de ketenaanpakken is te vinden op de website van Loket Gezond Leven.

Wat willen we bereiken? Een naadloze aansluiting tussen het medische en sociale domein voor de 5 doelgroepen: kinderen in de eerste 1000 levensdagen, ouderen met valrisico, kinderen met overgewicht of obesitas, volwassenen met overgewicht of obesitas en mensen met psychosociale klachten. Deze aanpakken moeten landen in een stevige (regionale) preventie-infrastructuur die is gericht op het beschermen en bevorderen van gezondheid. Uitgangspunt hierbij is dat inwoners zelf invulling geven aan een zo gezond mogelijk bestaan. Als daarbij ondersteuning nodig is, is het publieke of sociale domein daarvoor de eerst aangewezen plek. In samenwerking met de zorgpartijen kan indien nodig opgeschaald worden naar het zorgdomein. Samenwerking tussen deze domeinen kan, indien dit passend is voor de wijk/het dorp, ook fysiek worden gerealiseerd in de vorm van een gezondheidshuis. Dit kan een fysieke plek zijn waar de inwoner terecht kan met vragen over gezond leven en waarin meerdere disciplines uit het zorg- en sociaal domein zijn gevestigd die onderling nauw samenwerken rondom het thema gezond leven.

Hoe bereiken we dit? Coördinatie en procesregie van de ketenaanpakken is belegd bij GGD en Proscoop. Zij werken in opdracht van de gemeenten en Salland Zorgverzekeraar samen met de partijen aan de implementatie in de lokale situatie en regionale coördinatie. Dat kan voor elk van de 4 gemeenten op een andere manier vorm krijgen. Daarmee is er ook een link met het werkpakket ‘Wijkgericht versterken sociale basis’. Dit doen we in nauwe samenspraak met het veld, die een belangrijke rol hebben in het mee ontwikkelen en de daadwerkelijke uitvoering van de verschillende ketenaanpakken.

Wie gaat hiermee aan de slag? De gemeenten, Salland Zorgverzekeraar, GGD en Proscoop nemen hierbij het initiatief. Zij betrekken op inhoud Dimence Groep, HCDO, Welzijnswerk, VVT, GZ, sportbedrijven, CJG’s (Centrum voor Jeugd en Gezin), de geboorteketen en de paramedische beroepsgroepen.

43

Werkpakket Terugdringen gezondheidsachterstanden – Afspraken ‘Gezond leven’ Omschrijving Mensen met een laag inkomen en lagere opleiding leven zeven jaar korter en vijftien jaar langer in minder goede gezondheid. Behalve de morele principes van rechtvaardigheid en gelijke kansen op gezondheid voor iedereen, zijn ook de sociaal-maatschappelijke en economische gevolgen van gezondheidsverschillen aanleiding om deze verschillen aan te pakken. Gezondheid stelt mensen in staat om deel te nemen aan het economische en maatschappelijk leven. Dit levert niet alleen welvaart op, maar het draagt ook bij aan de sociale samenhang in een land. Wat willen we bereiken? Draagvlak voor het realiseren van een regionale, integrale aanpak op het terugdringen van gezondheidsachterstanden vanuit een regionale visie. Met een integrale aanpak met alle betrokken partijen vergroten we het bewustzijn van professionals en inwoners van de risico's van (verborgen) gezondheidsverschillen en geven we tools om achterstanden en risico's te signaleren (denk aan laaggeletterdheid) en daarmee het verschil te maken voor deze doelgroep. De sleutel naar het positief beïnvloeden van gezondheid ligt maar ten dele in het gezondheidsdomein en grotendeels in andere beleidsdomeinen, zoals armoede, onderwijs, huisvesting, werk en inkomen en ruimtelijke ordening.

Het is hierbij van belang dat maatregelen, beleid en interventies rekening houden met verschillen tussen groepen en dat de intensiteit van de inzet hierop kan worden aangepast: universeel beleid met maatwerk. Hierbij liggen er kansen om in te spelen op bepaalde gebeurtenissen in het leven, zoals werkloos raken, migratie of scheidingen. Een belangrijke factor om tot een effectieve aanpak te komen is het samenwerken met de doelgroep en persoonsgericht werken. Interventies die al succesvol zijn geïmplementeerd zoals de minimapolis kunnen hierin worden opgenomen. Hoe bereiken we dit? De partijen gaan in gesprek over de kansen die een regionale, integrale aanpak die ondersteunend is aan de lokale aanpak met zich meebrengt. Daaruit volgt een gedragen visie op de regionale aanpak voor hoe we gezondheidsachterstanden in Salland gaan terugdringen. Wie gaat hiermee aan de slag? Gemeenten, GGD, welzijnsorganisaties (Raster Welzijn, Mens & Welzijn, de Kern), Sportbedrijf Deventer, Salland Zorgverzekeraar, HCDO, Dimence Groep, Deventer Ziekenhuis en andere lokale partijen zoals het onderwijs en bibliotheken.

44

Werkpakket Wijkgericht versterken sociale basis – Afspraken ‘Gezond leven’ Werkpakket met lokale uitvoering