Regioplan Midden-IJssel

Omschrijving De sociale basis bestaat uit alle inwoners, organisaties en netwerken die zich inzetten voor een veilige, gezonde en fijne plek om met elkaar samen te leven. De sociale basis zorgt ervoor dat mensen mee kunnen doen en brengt mensen bij elkaar. In de sociale basis is er een laagdrempelig aanbod van activiteiten en ondersteuning, in de eigen wijk of het eigen dorp. In Salland wonen, werken en recreëren de inwoners in een fijne, sociale en groene omgeving. Daar zijn we trots op en daar werken inwoners, gemeenten, maatschappelijke en professionele organisaties elke dag hard aan. Tegelijkertijd zien we grote uitdagingen op de dorpen en wijken afkomen. Zo zien we bijvoorbeeld dat er steeds meer senioren en inwoners met een kwetsbaarheid in de wijk wonen. Dit vraagt veel van de draagkracht, de levensloopbestendigheid en het ‘noaberschap’ in onze dorpen en wijken. Ook andere vraagstukken hebben invloed op onze samenleving. Denk aan bestaanszekerheid, kansenongelijkheid, duurzaamheid, gezondheid en veiligheid. Ook eenzaamheid is hierin een belangrijk vraagstuk. Wat willen we bereiken? Een stevige sociale basis draagt eraan bij dat we bovenstaande uitdagingen voldoende kunnen opvangen en dat we een fijne omgeving behouden om in te wonen, werken en recreëren: toekomstbestendige dorpen en wijken.

Hierbij is het noodzakelijk dat er voldoende aandacht is voor het ondersteunen en behouden van mantelzorgers. Hoe bereiken we dit? De aanpak verschilt per gemeente en is afhankelijk van de lokale situatie, huidige stand van zaken, bestaande initiatieven en behoefte van inwoners. Daarnaast is het van belang dat er een goede verbinding is met de programmalijn ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’. Wie gaat hiermee aan de slag? De vier gemeenten samen met de partners, uit zowel het zorgveld als sociaal domein, in die wijken en buurten waar dat nodig is. Waar mogelijk kunnen voor de inzet van regionale partners afspraken gemaakt worden in regioverband. Het is daarmee gelinkt aan het regioplan maar de uitvoering vindt in eerste instantie lokaal plaats. 45

Werkpakket Lokale uitvoer GALA – Afspraken ‘Gezond leven’ Omschrijving

Werkpakket met lokale uitvoering

Met het Gezond en Actief leven Akkoord (GALA) bouwen we aan het fundament voor een gerichte lokale en regionale aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Hiervoor maken we afspraken vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid als rijksoverheid, gemeenten en zorgverzekeraars. We doorbreken de schotten en werken domein overstijgend vanuit samenhang om zo bij te dragen aan de beweging naar ‘de voorkant’ waarin een gezonde samenleving centraal staat. Wat willen we bereiken? VWS, gemeenten, GGD’en en zorgverzekeraars onderschrijven de volgende gemeenschappelijke doelen: a) Terugdringen gezondheidsachterstanden (waaronder Kansrijke Start) b) Een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten c) Het versterken van (de verbinding met) de sociale basis d) Een gezonde leefstijl e) Versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid f) Vitaal ouder worden g) Domein overstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur Elk doel en de beoogde resultaten worden in het GALA nader toegelicht. Tevens zijn acties benoemd die gemeenten, VWS en zorgverzekeraars ondernemen. Wie gaat hiermee aan de slag? De activiteiten in de werkpakketten van het regioplan versterken de uitvoering van de lokale GALA plannen. 46

Programmalijn ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’ De regio Midden-IJssel laat een bovengemiddelde groei zien van de leeftijdsgroep 65-plussers: ze vergrijst dus sneller dan landelijk. Tegelijkertijd neemt de groep in de werkende leeftijd en het aantal geboortes af, wat gevolgen heeft voor het potentiële aantal arbeidskrachten, mantelzorgers, de verwachte zorg, de woningvraag en de zorgkosten. Er is sprake van een toename van chronische aandoeningen (waaronder het snelst groeiend artrose en dementie), kanker, coronaire hartziekten en een toename van het aantal kwetsbare ouderen en ouderen met beperkte gezondheidsvaardigheden.

Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving

De zorgvraag zal gaan toenemen in de huisartsenzorg, acute zorg, medisch specialistische zorg, verpleeg- en verzorgingshuizen, thuiszorg, paramedische zorg en de WMO ondersteuning voor deze oudere doelgroep. Een deel van de ouderen denkt niet in een geschikte woning te wonen om langer thuis te kunnen blijven wonen. Daarnaast wonen relatief veel ouderen in een instelling. Dat betekent dat de regio een opgave heeft om de ouderenzorg toekomstbestendig te maken. In de gehandicaptenzorg is eveneens sprake van vergrijzing. Hoewel er geen toename van het aantal cliënten in de gehandicaptenzorg wordt voorzien, neemt de complexiteit van zorg, mede door de vergrijzing toe. Dit vraagt om een passende woonomgeving, zorgverlening en ondersteuning. Ook in de langdurige GGZ wordt niet zozeer een toename van het aantal cliënten verwacht, maar is er wel behoefte aan een passende woonomgeving.

47

Onder de programmalijn ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’ vallen 3 werkpakketten Doelstelling

Werkpakketten Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving

= Werkpakket in samenhang met provinciale tafel

We willen de volgende doelstellingen bereiken: • In 2033 zijn er goede alternatieven voor wonen met zorg en ondersteuning in de samenleving ten opzichte van de situatie in 2023. • In 2030 is de medisch-generalistische zorg (MGZ) toegankelijk voor inwoners in de regio. • In 2033 kunnen cliënten op de wachtlijst binnen de Wlz-streefnorm geplaatst worden. • In 2033 is het percentage 55-plussers dat denkt dat hun woning geschikt is voor toekomstige gezondheids- of ouderdomsklachten toegenomen en meer dan 68,9%. • In 2033 zijn er voldoende passende plaatsen voor de GZ en langdurige GGZ. • In 2033 kunnen cliënten wijkverpleging (Zvw) ontvangen binnen de Treeknorm. We dragen hiermee bij aan het, binnen nu en vijf jaar, anders organiseren van de ouderenzorg, waarbij de principes zelf, thuis en digitaal als het kan het uitgangspunt zijn. Dit doen we door te werken in drie werkpakketten.

1

De nieuwe ouderenzorg

2

Strategische intramurale capaciteitsplanning

3

Passend woningaanbod 48

Werkpakket De nieuwe ouderenzorg – Afspraken ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’ (1) Omschrijving Het opvangen van de groeiende zorgvraag van ouderen vraagt om een andere aanpak. De ouderenzorg van nu is in hoge mate gemedicaliseerd en dient veel meer vanuit het gedachtegoed van positieve gezondheid benaderd te worden. Er dient een beweging op gang gebracht te worden waarin, veel meer dan nu, aandacht wordt besteed aan het voorkomen van kwetsbaarheid en een beroep wordt gedaan op zelf- en samenredzaamheid en waarin plaats is voor zorgzame gemeenschappen, waarin mensen elkaar ondersteunen. In dit werkpakket worden twee lijnen uitgewerkt die tezamen een keten gaan vormen.

1) Zorgzame gemeenschappen: Deze lijn is gericht op het voorkomen van kwetsbaarheid en het versterken en vormgeven van zorgzame gemeenschappen waarin ouderen gebruik kunnen maken van hun sociale netwerk, vrijwilligers, mantelzorgers of welzijn. 2) Ouderenzorg en ondersteuning: Hierbij gaat het om het maken van afspraken over wat tot het zorgdomein behoort, welke zorg thuis gegeven kan worden en wat vanuit andere domeinen dan het zorgdomein gedaan kan worden door de cliënt, mantelzorgers en zijn of haar sociale netwerk, vrijwilligers of welzijn. Daarnaast dient de professionele zorg beschikbaar te blijven voor de groep ouderen die dit nodig heeft.

Wat willen we bereiken? Vanuit een gezamenlijke visie de nieuwe ouderenzorg in de regio vormgeven waarbij de principes zelf, thuis en digitaal wat kan het uitgangspunt vormen en gewerkt wordt aan het opzetten van zorgzame gemeenschappen en buurten, zodat de mogelijkheden om zelfstandig te kunnen blijven wonen worden vergroot, mantelzorg wordt gefaciliteerd en de professionele zorg toegankelijk blijft voor wie dat nodig hebben. Hierbij is ook aandacht voor het toegankelijk houden van de MGZ voor alle inwoners van de regio, ook nu mensen langer thuis blijven.

49

Werkpakket De nieuwe ouderenzorg – Afspraken ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’ (2) Hoe bereiken we dit? Op gezamenlijk initiatief van de gemeenten en VVT-instellingen wordt samen met inwoners en andere partijen gewerkt aan een nieuwe visie op ouderenzorg, die daarna wordt door vertaald naar een uitvoeringsagenda welke bijdraagt aan de opgestelde doestellingen. Daarbij zullen huidig lokaal beleid rondom inzet vrijwilligers en mantelzorgondersteuning en lopende initiatieven zoals voorzorgcirkels, dementievriendelijke omgevingen, de maatschappelijke dialoog over prettig oud worden in Salland en het versterken van sociale ontmoeting vanuit bijvoorbeeld buurthuizen geïntegreerd en uitgebreid worden. Initiatieven rondom de nieuwe ouderenzorg vragen om afstemming met de programmalijn Gezond Leven.

Wie gaat hiermee aan de slag? De gemeenten en VVT-instellingen samen met belangenverenigingen van senioren, netwerken, gemeenten, HCDO, welzijnspartijen en woningcorporaties. Bij de lijn ‘Zorgzame gemeenschappen’ hebben de gemeenten het initiatief, bij de lijn ‘Ouderenzorg en ondersteuning’ nemen de VVT-organisaties het initiatief.

50

Werkpakket Strategische intramurale capaciteitsplanning – Afspraken ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’ Omschrijving

Van oudsher heeft de regio Midden-IJssel voldoende intramurale capaciteit. Om de langdurige zorg toegankelijk te houden is het noodzakelijk dat naast de beweging 'zelf, thuis en digitaal als het kan' de huidige intramurale capaciteit in stand en op orde te houden, zodat de zorg die niet thuis gegeven kan worden beschikbaar blijft. Dit geldt zowel voor de ouderenzorg als de gehandicaptenzorg en de langdurige GGZ. Daar waar het in de ouderenzorg vooral gaat om het beschikbaar houden van de intramurale capaciteit gaat het in de gehandicaptenzorg vooral om de beschikbaarheid van voldoende plaatsen waar een zodanige context gecreëerd kan worden dat passende zorg geboden kan worden. Wat willen we bereiken? Zowel in de ouderenzorg als de gehandicaptenzorg en langdurige GGZ sluit de intramurale capaciteit aan bij de zorgvraag. De periode dat mensen op de wachtlijst staan valt binnen de streefnorm. Hoe bereiken we dit? Aanbieders brengen de huidige intramurale capaciteit in kaart en doen op basis van het regiobeeld een analyse van wat er in de regio nodig is en welke plekken het meest geschikt zijn voor bepaalde vormen van zorg. Daarnaast borgen individuele zorgaanbieders dat hun meerjarig vastgoedplan aansluit op de regionale behoefte. Wie gaat hiermee aan de slag?

De regionale Wlz-tafels, zowel die van de VVT als de GZ.

51

Werkpakket Passend woningaanbod – Afspraken ‘Zorg en ondersteuning in een vergrijzende samenleving’ Omschrijving

Werkpakket in samenwerking met provincies

In de regio zijn onvoldoende passende woningen voor senioren die nu, of op termijn, zorg moeten ontvangen. Het doel is om meer passende woningen voor ouderen in de regio te bereiken door nieuw- dan wel ombouw en het inrichten van zorgzame en seniorvriendelijke wijken. Daarnaast zullen er afspraken gemaakt worden over voldoende passende plaatsen wonen met zorg voor cliënten in de gehandicaptenzorg en langdurige GGZ. Wat willen we bereiken? Vanuit de Nationale Woon- en Bouwagenda en het daaronder vallende Programma 'Een thuis voor iedereen' worden er onder regie van de provincie afspraken gemaakt om voldoende betaalbare woningen voor alle aandachtsgroepen te realiseren, met een evenwichtige verdeling over de gemeenten en met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.. De regio Midden-IJsel valt onder de woondealregio's Stedendriehoek en West-Overijssel.

Hoe bereiken we dit? Door als gemeenten, zorgkantoor en zorgorganisaties actief deel te nemen aan de onderzoeken en overlegvormen die moeten leiden tot de totstandkoming van de regionaal afgestemde woonzorgvisies en input geeft voor de lokale woonzorgvisie inclusief uitvoeringsagenda. Wie gaat hiermee aan de slag?

Provincies samen met gemeenten, Salland Zorgverzekeraar, woningcorporaties en VVT- en GZ-organisaties. Het is daarmee gelinkt aan het regioplan maar de uitvoering vindt plaats buiten het regioplan. 52

Programmalijn ‘Professional centraal’ Personeelstekorten in de zorg lopen op en in alle sectoren in de zorg worden tekorten verwacht. Het tekort aan mensen in de zorg zal tussen 2022 en 2032 het méést toenemen in de sectoren Wlz ouderenzorg, gehandicaptenzorg, thuiszorg en huisartsenzorg. Maar ook in andere sectoren speelt dit, waaronder de MSZ, GGZ en de medisch specialisten. Daarnaast is de uitstroom, door vergrijzing van de doelgroep, hoog en is de verwachting dat het aantal beschikbare mantelzorgers fors zal afnemen, wat mogelijk de druk op zorgpersoneel zal verhogen.

Professional centraal

Deze druk op het zorgpersoneel wordt verder vergroot omdat de zorgvraag stijgt. De druk op de huisartsenzorg stijgt naar verwachting met 10,9% (consulten) en 18,3% (telefonische consulten). In de medisch specialistische zorg wordt een toename verwacht van 8,8% in DBC's. Er wordt een stijging van bezoek aan de SEH van 18,4% verwacht. Tot slot is de prognose dat het aantal Wlz indicaties voor verpleging en verzorging met 78,7% stijgt. En ook in de GGZ is een toename van zorgvraag. De stijgende zorgvraag in combinatie met de toenemende krapte op de arbeidsmarkt maakt dat we als regio aan de ene kant de zorg 'slimmer moeten organiseren ' (zie ook de volgende programmalijn), maar ook dat we de professionals die werkzaam zijn in de zorg efficiënt moeten inzetten. Dit doen we door in deze programmalijn de professional centraal te zetten.

53

Onder de programmalijn ‘Professional centraal’ vallen 4 werkpakketten Doelstelling

Werkpakketten Professional centraal

We willen de volgende doelstellingen bereiken: • In 2025 is de tijdsbesteding aan administratieve werkzaamheden in alle sectoren in de zorg met minimaal 5%-punt gedaald ten opzichte van 2020. • In 2027 is het ziekteverzuim gedaald ten opzichte van het gemiddelde verzuimpercentage zoals weergegeven in het regiobeeld 2023. • In 2027 is de uitstroom van personeel in het eerste jaar afgenomen t.o.v. het huidige percentage van 19%. • In 2027 ervaren minder professionals een hoge werkdruk t.o.v. het huidige percentage van 70%. • In 2033 is het tekort in personeel in de regio minder ver opgelopen dan de nu verwachte tekorten van 1.500 medewerkers.

Dit doen we door te werken in vier werkpakketten waarbij de professionals centraal staat.

1

Bredere kijk op gezondheid

2

Schaarse beroepen en ZZP

3

Arbeidsbesparend werken

4

Binden, boeien en behouden

54

Werkpakket Brede kijk op gezondheid – Afspraken ‘Professional centraal’ Omschrijving 'Uitgaan van positieve gezondheid' is een manier van denken die breed maatschappelijk een plek moet krijgen en vraagt ook om een andere blik bij de zorgprofessionals. Wat kunnen mensen zelf? Wat kan hun omgeving? Hoe zet je technologie op een goede manier in? Hoe zorg je dat mensen na een incident hun zelfstandigheid weer terugkrijgen? Dit vraagt een andere manier van denken en kijken van burgers, patiënten en cliënten maar ook bij professionals. In dit werkpakket willen we aan de slag met deze brede kijk op gezondheid bij professionals.

Wat willen we bereiken? We willen dat alle zorgprofessionals, ongeacht de sector waarin zij werken, nadenken over waar hun (medische) kennis noodzakelijk is en op welke onderdelen zij de behoefte van de patiënt/cliënt een andere invulling kunnen geven. Hoe bereiken we dit? We brengen samenhang in de scholingen en instrumenten die op dit onderdeel al gebruikt worden (de schijf van vijf, ABCD methode, de training van ZZ naar GG, het leefstijlroer, positieve gezondheid) en rollen dit breed uit in de regio; van ziekenhuis tot welzijn. Daarnaast moet deze manier van denken en werken een plek krijgen in het organisatiebeleid. Wie gaat hiermee aan de slag? Dit vraagt een domein overstijgende werkgroep met zorgprofessionals uit VVT, welzijn, ziekenhuis, huisartsen, gehandicaptenzorg en de GGD. Waarbij deze werkgroep ondersteunt wordt door een mix van HR, opleidings-, communicatie- en veranderkundige professionals. Daarnaast worden inwoners als klankbord hierbij betrokken. 55

Werkpakket Schaarse beroepen en ZZP – Afspraken ‘professional centraal’ Omschrijving

Dit werkpakket richt zich op de veelal specialistische beroepen die nu al beperkt beschikbaar zijn en gezien de ontwikkelingen nog schaarser worden. Daarnaast richt dit werkpakket zich op een verantwoorde inzet van ZZP-ers in de regio ten behoeve van de kwaliteit en betaalbaarheid van zorg en het werkplezier van de medewerkers in loondienst. Wat willen we bereiken?

We willen bereiken dat schaarse functies voor de cliënten in de regio beschikbaar blijven en daarmee passende zorg toegankelijk blijft. Daarnaast willen we bereiken dat door aantrekkelijk werkgeverschap de inzet van ZZP-ers beperkt blijft. Hoe bereiken we dit? In het kader van schaarse beroepen door regionale afspraken te maken over de inzet en het opleiden van professionals in schaarse beroepen in de regio. In het kader van ZZP-ers door regionale afspraken te maken over de inzet van ZZP-ers.

Wie gaat hiermee aan de slag? GZ-organisaties en de huidige GZ-regiotafel (lopend traject) gaan aan de slag voor de schaarse GZ-beroepen. Voor ZZP’ers zal een werkgroep gevormd worden door VVT, GZ, GGZ en MSZ. Werkgroepen worden waar nodig aangevuld met MSZ, VVT en huisartsen op basis van verdere planvorming. 56

Werkpakket Arbeidsbesparend werken – Afspraken ‘Professional centraal’ Omschrijving In het landelijke programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (TAZ) staan drie programmalijnen centraal: a) Innovatieve werkvormen – het anders organiseren van het zorgproces met behulp van sociale en technologische arbeidsbesparende innovaties. b) Behoud van medewerkers – door goed werkgeverschap en het vergroten van het werkplezier. c) Leren en ontwikkelen – door blijvende aandacht voor (nieuwe) ontwikkelingen mee kunnen groeien met het anders werken in de zorg. Programmalijn a staat centraal in dit werkpakket. Wat willen we bereiken? We willen de beschikbare (zorg)capaciteit zo veel mogelijk inzetten op de primaire taak; het leveren van zorg. Dat vraagt om het verlagen van administratieve lasten en het anders – arbeidsbesparend – organiseren van werkzaamheden. Hoe bereiken we dit? Dat vraagt om anders werken, minder administratie maar ook arbeids-ondersteunende innovaties. Dit kan gaan om technologieën, maar ook om verandering van werkprocessen waarmee (administratieve) werkdruk verminderd wordt. Een belangrijk uitgangspunt is om dit te doen samen met de professionals. Wie gaat hiermee aan de slag? Dit werkpakket wordt regionaal opgepakt door zorgorganisaties (VVT, GZ, GGZ, CADO en het ziekenhuis).

De werkgeversvereniging heeft een belangrijke rol in de uitvoering van het landelijke programma in een aantal sectoren, in die sectoren wordt de aansluiting met de werkgeversvereniging gezocht. De aanpak voor arbeidsbesparend werken wordt op bovenregionaal niveau afgestemd met contactpunt zorg, onder andere om van elkaar te leren en te versterken. 57

Werkpakket Binden, boeien, behouden – Afspraken ‘Professional centraal’ Omschrijving In het landelijke programma Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (TAZ) staan drie programmalijnen centraal: a) Innovatieve werkvormen – het anders organiseren van het zorgproces met behulp van sociale en technologische arbeidsbesparende innovaties. b) Behoud van medewerkers – door goed werkgeverschap en het vergroten van het werkplezier. c) Leren en ontwikkelen – door blijvende aandacht voor (nieuwe) ontwikkelingen mee kunnen groeien met het anders werken in de zorg. Programmalijnen b en c staan centraal in dit werkpakket. Wat willen we bereiken? We willen als regionale organisaties aantrekkelijk zijn voor zorgprofessionals. We willen zorgprofessionals behouden voor de zorg in de regio door aantrekkelijke loopbaanpaden en doorgroeimogelijkheden aan te bieden. We willen de professionals in de regio optimaal inzetten en verzuim en (onnodige) uitstroom voorkomen.

Hoe bereiken we dit? Dat vraagt om anders werken en goed werkgeverschap. Een belangrijk uitgangspunt is om dit te doen samen met de professionals. Bij de uitwerking van dit werkpakket wordt de ambitie t.a.v. de acute zorg t.a.v. het binden, boeien en behouden uit het ROAZ-plan Zwolle geïntegreerd (zie bijlage C). Wie gaat hiermee aan de slag? Dit werkpakket wordt regionaal opgepakt door zorgorganisaties (VVT, GZ, GGZ en het ziekenhuis). Daarnaast zijn het onderwijs (HBO en MBO), de GGD en de werkgeversvereniging (WGV) onderdeel van de werkgroep. De WGV heeft een belangrijke rol in de uitvoer van dit landelijke programma. Hier zoeken we aansluiting bij, evenals bij de lokale/regionale Human Capital Agenda. De aanpak voor binden, boeien, behouden wordt op bovenregionaal niveau afgestemd met contactpunt zorg, onder andere om van elkaar te leren en te versterken. 58

Programmalijn ‘Slimmer organiseren van zorg’ Door demografische en maatschappelijke ontwikkelingen stijgt de zorgvraag. De druk op de huisartsenzorg stijgt naar verwachting met 10,9% (consulten) en 18,3% (telefonische consulten). In de medisch specialistische zorg wordt een toename verwacht van 8,8% in DBC's. De wachttijden in de regio liggen onder het landelijk gemiddelde, maar laten wel een stijging zien. In de acute zorg wordt een stijging van bezoek aan de SEH van 18,4% verwacht. De prognose is dat het aantal Wlz indicaties voor verpleging en verzorging met 78,7% stijgt. Ook in de GGZ is er een toename van de zorgvraag.

Slimmer organiseren van zorg

Tegelijkertijd lopen personeelstekorten in de zorg op. In alle sectoren in de zorg worden tekorten verwacht, ook in de curatieve zorg. Daarnaast is de uitstroom, door vergrijzing van de doelgroep maar ook personeel dat overstapt naar een andere sector, groot. Tot slot is de verwachting dat het aantal beschikbare mantelzorgers fors zal afnemen, wat mogelijk de druk op het zorgpersoneel zal verhogen. De toenemende zorgvraag moet opgevangen worden met de professionals die beschikbaar zijn (zie ook de programmalijn 'professional centraal’) en vraagt om het slimmer organiseren van de zorg zodat we met een gelijkblijvend (of licht dalend) aantal zorgprofessionals zorg kunnen blijven bieden aan een groeiend aantal mensen met een zorgvraag. Met slimmer organiseren bedoelen we de zorg anders (o.a. digitaal en d.m.v. inzet van technologie), efficiënter en meer in samenwerking met andere sectoren organiseren dan nu het geval is. Dit 'slimmer organiseren' doen we aan de hand van vier werkpakketten.

59

Onder de programmalijn ‘Slimmer organiseren van zorg’ vallen 4 werkpakketten Doelstelling We willen de volgende doelstelling bereiken: • In 2033 zijn we onder de prognoses uit het regiobeeld ten aanzien van de groeiende zorgvraag gebleven. • In 2033 zijn de wachttijden binnen de Treeknorm. • De oplossingsrichtingen zijn gerealiseerd binnen het financiële (macro) kader.

Werkpakketten Slimmer organiseren van zorg

We werken aan de stijgende zorgvraag op een dusdanig manier te organiseren dat kwalitatief goede zorg geboden kan blijven worden aan wie dat nodig heeft. De inzet van technologie en verdere digitalisering zijn hiervoor essentieel. We werken hiervoor in vier werkpakketten.

= Acute zorg is een werkpakket dat in samenhang met de ROAZ regio en afspraken opgepakt wordt

1

Ombuigen van (chronische) zorg

2

Transformeren van curatieve zorg

3

Versterken 1e lijn

4

Acute zorg 60

Werkpakket Ombuigen van (chronische) zorg – Afspraken ‘Slimmer organiseren van zorg’ Omschrijving

Dit werkpakket richt zich op mensen die al in de zorg zijn. Hoe kan de zelfredzaamheid van patiënten worden vergroot en voorkomen we onnodige medicalisering? Wat willen we bereiken? We willen zelfregie bij patiënten versterken en daarmee onnodige medicalisering voorkomen, zodat we de beschikbare zorgcapaciteit beschikbaar houden voor de mensen die dit nodig hebben. Om dat te bereiken werken we aan een andere manier van kijken en handelen van patiënten, de professionals en de samenwerkingen tussen organisaties.

Hoe bereiken we dit? Dit werkpakket zet in op het versterken van de verbinding tussen formele en informele zorg, aandacht voor leefstijl in de (chronische) zorg, zorggerelateerde preventie, actieve zorgplanning (ACP) . Hier zit ook een belangrijke verbinding met het werkpakket 'bredere kijk op gezondheid' in professional centraal. Dit werkpakket staat in verbinding met de transformatielijn 'voorkomen van zorg' in het transformatieplan van het Deventer Ziekenhuis waarin pre-habilitatie en aandacht voor voeding en leefstijl in de zorg (geïndiceerde preventie) een belangrijke plek innemen. Wie gaat hiermee aan de slag?

Deventer Ziekenhuis, HCDO, Carinova, Zorggroep Solis en Salland Zorgverzekeraar. Op inhoud zoeken zij afstemming met bijvoorbeeld Paramedisch Platform Salland, Sportbedrijf Deventer, de gemeenten en welzijn. 61

Werkpakket Transformeren van curatieve zorg – Afspraken ‘Slimmer organiseren van zorg’ Omschrijving Dit werkpakket richt zich op mensen die al in de curatieve zorg zijn en deze nu via de tweede lijn ontvangen. De focus ligt op hoe we in de regio de zorg zo kunnen organiseren dat de kwaliteit van zorg voor de patiënt behouden blijft, terwijl de druk op de zorgorganisaties en zorgprofessionals verlaagd wordt. Wat willen we bereiken? We willen slim organiseren door zorg te transformeren, soms door zorg te verplaatsen, soms door samen te werken tussen organisaties of anders te organiseren met behulp van technologie en digitalisering. Hierdoor kunnen we met een gelijk aantal zorgprofessionals een grotere groep aan mensen met een zorgvraag opvangen. Voor de patiënten betekent transformatie van zorg dat de kwaliteit van leven in ieder geval hetzelfde blijft of verbetert. Hoe bereiken we dit? We versterken bestaande samenwerkingen tussen Deventer Ziekenhuis, Carinova en HCDO waarbij gewerkt wordt aan het transformeren van de zorg zoals beschreven in het transformatieplan van het Deventer Ziekenhuis. Daarnaast wordt de verbinding gezocht met het werkpakket zoals beschreven in het 'digitale zorgsamenwerking' en 'versterken 1e lijn’. Bij het dichter bij huis organiseren van zorg is ook de verbinding met welzijn en informele zorg van belang.

Betrokkenheid en inspraak van patiënten is hierbij daarnaast belangrijk. Wie gaat hiermee aan de slag? Deventer Ziekenhuis, HCDO, Carinova, Zorggroep Solis en Salland Zorgverzekeraar nemen het voortouw. Op inhoud zoeken zij afstemming met bijvoorbeeld paramedici en welzijn. 62

Werkpakket Versterken 1e lijn – Afspraken ‘Slimmer organiseren van zorg’ Omschrijving Eerstelijnszorg is zorg waar de patiënt zelf zonder verwijzing naartoe kan gaan. De huisarts en wijkverpleging vormen hierin de kerndisciplines vanwege hun generalistische spilfunctie in de eerstelijnszorg. Overige eerstelijnszorgverleners richten zich op specifieke gebieden in de eerstelijnszorg. De eerstelijnszorg staat onder druk door personeelstekorten en de groeiende zorgvraag (vergrijzing en verschuiving). Aandacht is nodig voor: • De personeelstekorten (doktersassistent, apothekersassistent, verpleegkundige) • De samenwerking tussen met name huisarts, apotheker, maatschappelijk werker en wijkverpleegkundige • Het versterken van de kracht van de samenleving om te laagdrempelig gebruik van eerstelijnszorg zo veel mogelijk te voorkomen.

Wat willen we bereiken? We willen een voor iedereen toegankelijke huisartsenzorg en wijkverpleging, waarbij de waarden continuïteit (vertrouwensband), persoonsgerichtheid, integraliteit, samenhang en wijkgerichtheid centraal staan. We willen korte lijnen en structurele samenwerking in een wijknetwerk tussen de generalistische kerndisciplines in de eerste lijn (huisartsen, wijkverpleegkundigen), het sociaal domein (maatschappelijk werk; Wally’s) en de apothekers. De samenwerking met overige eerstelijnszorgaanbieders moet vereenvoudigd worden.

Hoe bereiken we dit? Dit vraagt om een gezamenlijke visie op eerstelijnszorg inclusief een overleg en organisatiestructuur op basis van een passende vertegenwoordiging én het juiste mandaat vanuit bovenstaande partijen. Deze visie moet in samenhang ontwikkeld worden met de visie op 'de nieuwe ouderenzorg', met name t.a.v. van de zorg voor kwetsbare (zelfstandig wonende) ouderen. Hiervoor heeft de regio een subsidieaanvraag ingediend bij ZonMW. Parallel hieraan loopt een landelijk visietraject. Ook werken we toe naar vaste netwerken in de wijk van de huisarts, wijkverpleegkundige, maatschappelijk werk (Wally) en apotheker. We werken de rol van het Ambulant Team Ouderen verder uit. Huisartsen en wijkverpleging worden in onze regio als een basisvoorziening beschouwd. In de pijler gezond leven versterken we de kracht van de samenleving. Er is een regionale overlegstructuur voor partijen in de eerstelijnszorg gekoppeld aan Salland United.

Wie gaat hiermee aan de slag? HCDO, Carinova, Zorggroep Solis, Coöperatie Apothekers Deventer en Omstreken, Paramedische Platform Salland, GZ, welzijn, Salland Zorgverzekeraar en de 63 gemeenten.

Werkpakket Acute zorg – Afspraken ‘Slimmer organiseren van zorg’ Omschrijving

Bovenregionaal werkpakket – aanpak in samenhang met ROAZ

De verwachte toename in het netwerk van acute zorg vraagt om het slimmer organiseren van de acute zorg. Dit werkpakket wordt in samenhang met de ROAZ tafel ingevuld. De acute zorg is een belangrijk thema vanuit het IZA. Dit thema is belegd bij het ROAZ, maar heeft veel raakvlakken met hetgeen in het regioplan wordt opgenomen. Parallel aan de regioplannen worden er ook zogenaamde ROAZ-plannen opgeleverd. Midden IJssel ligt in de ROAZ regio Zwolle. In het ROAZ-plan* zijn een 7-tal opgaven opgenomen welke in meerdere of mindere mate regio Midden-IJssel raken en waarvoor het belangrijk is om de verbinding te zoeken. De opgaven zijn: 1. boeien, binden en behouden van personeel; 2. in- door- en uitstroom; 3. zorgaanbod en beschikbare capaciteit; 4. informatiemanagement en digitale gegevensuitwisseling; 5. zorgcoördinatie; 6. multitrauma; 7. acute verloskunde. Wat willen we bereiken? Adequaat inspelen op acute zorgvragen en/of ongeplande zorg. Onder andere door goede samenwerking in de nacht. Dit vraagt om afstemming en samenwerking binnen de regio én op ROAZ-niveau. De uitwerking van het ROAZ-plan hierop staat in bijlage C. Hoe bereiken we dit? Door ons te committeren aan de afspraken in zowel het regioplan als het ROAZ-plan die raakvlakken hebben met het netwerk van de acute zorg en de verbinding tussen beide te leggen.

Wie gaat hiermee aan de slag? De opgaven worden binnen het ROAZ belegd. Daarnaast wordt een deel regionaal opgepakt binnen de regionale projectgroep Acute Zorg Salland met het Deventer Ziekenhuis, de HAP, de acute VVT, acute GGZ, de ambulancezorg en Salland Zorgverzekeraar. 64 *Het ROAZ plan wordt parallel aan dit regioplan opgesteld. De tekst op deze pagina kan nog wijzigingen n.a.v. wijzigingen in het definitieve ROAZ plan.

Programmalijn ‘Mentaal welbevinden’ Veel volwassenen en zelfs de helft van de jongvolwassenen ervaren mentale klachten in regio MiddenIJssel. Voor beide doelgroepen ligt een opgave voor de regio. Mentaal welbevinden hangt samen met de algehele gezondheid en heeft daarmee een bredere impact dan alleen op het mentale vlak. Thema’s als het ervaren van eenzaamheid en stress zijn belangrijke thema’s binnen mentaal welbevinden.

Mentaal welbevinden

Rondom mentaal welbevinden is te zien dat eenzaamheid, stress en psychische klachten onder volwassenen én jongvolwassenen veel voorkomt, vergelijkbaar met de landelijke cijfers. Het risico op angst of depressie ligt in de regio zelfs iets hoger dan landelijk. Eenzaamheid komt veel voor onder ouderen, maar speelt ook bij jongvolwassenen een grote rol en zal toenemen. Het GGZ*-gebruik en de GGZ-kosten liggen voor alle soorten in de regio hoger dan landelijk, de druk op de GGZ is door wachttijden en de kosten hoog. De opgaven rondom mentaal welbevinden spelen meer in Deventer dan in de andere gemeenten. De stijgende vraag naar GGZ-zorg in combinatie met de toenemende krapte op de arbeidsmarkt maakt dat we als regio na moeten denken over het organiseren van houdbare GGZ-zorg om de regiobevolking mentaal gezond(er) te maken en dit te behouden. Dit doen we door in deze programmalijn mentaal welbevinden centraal te stellen. We definiëren in deze programmalijn drie werkpakketten. Vanuit het IZA is daarnaast benoemd dat het aanbod van de GGZ ook deels digitaal beschikbaar moet worden gesteld en er meer ingezet moet worden op zelfzorg via apps en eHealth. Dit wordt niet binnen de regio maar regio-overstijgend in de sector opgepakt en wordt in dit regioplan daarom alleen kort toegelicht.

Tevens is in het IZA benoemd dat er voldoende capaciteit aan cruciale GGZ in Nederland geborgd moet zijn. Zorgverzekeraar een GGZaanbieders gaan met elkaar in overleg over het aanbod aan zorg dat cruciaal is in de regio en borgen dat het noodzakelijke zorgaanbod regionaal en bovenregionaal passend en doelmatig wordt georganiseerd. De uitwerking van cruciale zorg hangt samen met de uitwerking van het landelijke traject. 65

*Daar we spreken over de GGZ bedoelen we de curatieve Geestelijke Gezondheidszorg die vanuit de Zorgverzekeringswet gefinancierd wordt.

Onder de programmalijn ‘Mentaal welbevinden’ vallen 3 werkpakketten Doelstelling We willen de volgende doelstellingen bereiken: • In 2027 is het totaal aantal cliënten dat gebruikt maakt van GGZ lager dan het aantal cliënten uit 2021 (in totaal toen 6.910 cliënten). • In 2027 heeft minder dan 50% van de jongvolwassenen in de regio last van psychische klachten. • In 2027 zijn de wachttijden in de regio binnen de Treeknorm.

Werkpakketten Mentaal welbevinden

We richten ons als regio op het inrichten van een Ecosysteem Mentale Gezondheid waardoor inwoners meer zelfregie en veerkracht ontwikkelen zodat de instroom in de GGZ verlaagd wordt, en de noodzakelijke zorg, tijdig en effectief en met werkplezier, verleend kan worden. Dit doen we door 3 werkpakketten waarbij de inwoner en het 'normale leven' centraal staan.

1

Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM)

2

Mentale weerbaarheid en onderwijs

3

Digitale GGZ

= Digitale GGZ wordt in samenhang met bovenregionale afspraken opgepakt en wordt daar ook verder uitgewerkt

66

Werkpakket Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM) – Afspraken ‘Mentaal welbevinden’ Omschrijving In de regio Midden-IJssel wordt mentaal welbevinden bevorderd door het Ecosysteem Mentale Gezondheid; kortweg GEM. GEM gaat uit van positieve gezondheid, veerkracht en zelfregie. Het is gericht op het maken van een kanteling richting meer verbinding, samenwerking en kennisoverdracht naar lokale en regionale netwerken van zorg en welzijn. In het ecosysteem wordt de curatieve GGZ in samenhang georganiseerd met het ondersteuningsaanbod vanuit het sociaal domein en het normale leven (o.a. sociale wijkteams, zelfregie- en herstelorganisaties, maatschappelijk werk, schuldhulpverlening etc.). GEM is een landelijk initiatief, en bestaat in Deventer al sinds 2021. GEM wordt genoemd als één van de goede voorbeelden in het Integraal Zorgakkoord (IZA). Met GEM Midden-IJssel wordt invulling gegeven aan de inrichting van een mentaal gezondheidscentrum zoals afgesproken in het IZA. Wat willen we bereiken? De GEM transformatie in Midden-IJssel kent vijf doelen: 1) minder maatschappelijke uitval, 2) de-stigmatisering, 3) GGZ als netwerkonderdeel (i.p.v. stap in de keten), 4) effectievere zorg en ondersteuning en 5) het verlagen van de druk op het zorgpersoneel. Het gedachtegoed van GEM is vertaald naar wat er nodig is in de regio Midden-IJssel.

Er is reeds een transformatieplan opgesteld, met concrete doelen én stappen. Onderdeel van het plan is het implementeren van het verkennend gesprek (IZA opgave). Het resultaat is dat de zorg en ondersteuning beter aansluit bij wat de inwoner nodig heeft, een afname van de GGZ kosten, dalende wachttijden en het vergroten van het werkplezier onder zorgprofessionals. Hoe bereiken we dit? Onderdelen van de transformatie zijn de implementatie van het verkennend gesprek (IZA opgave), het uitbreiden van zelfregie- en herstel, het inrichten van een modulaire en digitale GGZ en inzet op beeldvorming rondom psychisch lijden. Wie zijn hiermee aan de slag? De kerncoalitie van GEM wordt gevormd door Vriendendiensten Deventer, Dimence Groep, HCDO, Salland Zorgverzekeraar en de gemeenten Deventer, Voorst, Raalte en Olst-Wijhe.

67

Werkpakket Mentale weerbaarheid en onderwijs – Afspraken ‘Mentaal welbevinden’ Omschrijving Uit het regiobeeld blijkt dat met name jeugd in de regio Midden-IJssel zich mentaal ongezond voelt. De partijen in de regio zijn het erover eens dat vroegtijdig investeren loont om problemen op latere leeftijd te voorkomen. Het onderwijs is een belangrijke partij hierbij.

Wat willen we bereiken? We willen het mentaal welbevinden onder jeugdigen in de regio vergroten. Een eenduidig(e) aanbod en aanpak op alle scholen gericht op mentaal welbevinden is hiervoor nodig. Daarnaast willen we het herstel- en zelfregie aanbod voor jeugdigen uitbreiden.

Hoe bereiken we dit? In de regio is vanuit GEM een Veranderatelier Jeugd opgezet en ook gestart met herstelaanbod voor jeugdigen met (beginnende) mentale klachten. Dit vormt het vertrekpunt voor verdere doorontwikkeling. Afgesproken is nadrukkelijk het onderwijs verder te betrekken.

Wie gaat hiermee aan de slag? Gemeenten, Vriendendiensten Deventer, de GGD en de Jeugdgezondheidszorg van de GGD en Jeugd-GGZ in samenwerking met het onderwijs (BO + VO). Er wordt, waar nodig, afstemming gezocht met de Lokaal Educatieve Agenda (LEA) en met lokale actieplannen. 68

Werkpakket Digitale GGZ – Afspraken ‘Mentaal welbevinden’ Bovenregionaal sectorspecifiek werkpakket

Omschrijving De afgelopen jaren zijn er, onder andere door COVID, veel goede ervaringen opgedaan met hybride zorgvormen. Voor een deel van de doelgroepen is een (nagenoeg) geheel digitale behandeling effectief. In het IZA onderschrijven de partijen de kansen die eHealth biedt voor de GGZ-zorg en de noodzaak om hieraan een stevige impuls te geven in het kader van passende zorg en het voldoen aan de toegankelijkheid van de GGZ voor alle doelgroepen. Wat willen we bereiken?

De GGZ-sector wil: • Investeren in digitale vaardigheden van zorgprofessionals en integreren in de opleidingen en trainingen. • Investeren in ondersteuningsmodules voor de patiënt en zijn naasten. • Investeren in de ontwikkeling van digitale zorg inclusief eHealth modules en de organisatie van de geboden digitale zorg volgens de Akwazorgstandaarden voor eHealth. • Instrumenten (door)ontwikkelen om deze zorg inclusief aan te kunnen bieden (d.w.z. voor mensen met een visuele, auditieve, verstandelijke of andere beperking die het gebruik van digitale GGZ-zorg zou kunnen belemmeren). • Best practices over reeds bestaande organisatie en uitvoering van digitale GGZ-zorg verzamelen en verspreiden onder GGZ-aanbieders. Hoe bereiken we dit? Deze afspraken worden bij verdere uitwerking van het IZA voor sectorale GGZ in lijn gebracht met de integrale afspraken over hybride zorg, met een nadere verbijzondering voor het GGZ domein. Daarnaast wordt afstemming gezocht met regionale partners binnen GEM, zodat digitale zorg ook onderdeel wordt van het ecosysteem en daarmee ook een laagdrempelige en acceptabele oplossing kan bieden voor de patiënt.

Wie gaat hiermee aan de slag? De sector GGZ in een bovenregionale setting en op onderdelen in samenspraak met de kerncoalitie GEM.

69

Rondom communicatie, digitalisering van zorg en inwonersparticipatie zijn er drie programma-overstijgende werkpakketten 1

Regiocommunicatie Het communiceren over het regioplan, en de afspraken die hierin staan, naar inwoners, patiënten, cliënten, professionals en organisaties in de regio is iets dat we samen, regio-breed, willen opzetten. Dit wordt uitgewerkt in het werkpakket over regiocommunicatie.

2

Digitale zorgsamenwerking Digitalisering en technologie zijn nauw verbonden begrippen die in dit regioplan concreet worden toegepast. Technologische inzet (arbeidsbesparend, digitaal tenzij, eigen regie) wordt specifiek ingebed in de werkpakketten. Technologie ondersteunt en is integraal verbonden aan de inhoudelijke ambities. Digitalisering is daarnaast apart belegd in dit werkpakket, gericht op vraagstukken met een sterke IT-component die specifieke (technische en informatiekundige) expertise vereisen.

Programma-overstijgende werkpakketten

3

Inwonerparticipatie Inwonerparticipatie draagt bij aan een meer inclusieve, transparante en effectieve besluitvorming en uitvoering van de afspraken die in dit regioplan zijn opgenomen Dit heeft aandacht in de werkpakketten, maar het effectief organiseren van inwonersparticipatie vraagt overstijgend om extra inzet. Daarom wordt de wijze van inwonerparticipatie verder uitgewerkt in dit werkpakket. 70

Regiocommunicatie is een programma-overstijgend werkpakket Omschrijving In Midden-IJssel werken gezondheidszorg- en welzijnsorganisaties, overheden, Salland United en Salland Zorgverzekeraar samen aan een gezonde regio met gelijke kansen op een zo gezond mogelijk leven voor iedereen. Wat willen we bereiken? De inhoud van het regioplan willen we breed uitdragen onder onze inwoners en professionals zodat zij weten wat dit voor hen en voor hun organisaties (in het geval van professionals) betekent. Hoe bereiken we dit?

Wij streven naar een duurzame, continue en consistente communicatie binnen Midden-IJssel. Om onze doelgroepen te bereiken gebruiken we online en offline middelen, zo min mogelijk milieubelastend, en organiseren we live communicatie (evenementen en bijeenkomsten). We werken met een toolkit van basismiddelen om herkenbaarheid en uniformiteit te vergoten. Het uitgangspunt is zoveel mogelijk gebruik te maken van bestaande communicatiekanalen en –middelen zoals de website 'Prettig oud in Salland’ en communicatie vanuit Salland United. Concreet betekent dit voor organisaties: 1) inspireren met en informeren over nieuwe inzichten, ontwikkelingen en succesverhalen en 2) stimuleren om mee te bewegen, mee te doen en, waar functioneel, meer domein overstijgend samen te werken.

Voor inwoners betekent dit: 1) de zichtbaarheid van de nieuwe gezondheidszorg tot diep in de regio te vergroten en de communicatiefrequentie op te schalen, 2) stimuleren om mee te bewegen en te kiezen voor een gezondere leefstijl en voor de nieuwe gezondheidszorg, 3) te werken vanuit een gezamenlijke contentkalender, 4) te werken volgens een realistische en haalbare communicatiewerkwijze die we samen hebben opgesteld, 5) te werken met een toolkit van basismiddelen om herkenbaarheid en uniformiteit te vergoten en 6) in toegankelijke duidelijke taal en aan de hand van concrete voorbeelden die voor iedereen begrijpelijk en ‘dichtbij’ zijn. Wie gaat hiermee aan de slag? Er wordt een werkgroep samengesteld met een afvaardiging van gemeenten en zorg- en welzijnspartijen. Daarnaast worden inwoners betrokken. 71 Salland Zorgverzekeraar zal hierin het initiatief nemen.

Digitale zorgsamenwerking is een programma-overstijgend werkpakket Omschrijving Dit werkpakket is ondersteunend aan de verschillende inhoudelijke programmalijnen. Het bevat drie onderdelen: digitale zorg dichtbij, digitale gegevensuitwisseling en slim gebruik van data. De rode draad door deze drie onderdelen is dat het zich richt op het voorzien in een grotere zorgvraag met minder mensen door de inzet van data en technologie. Wat willen we bereiken? Wat we in de regio willen bereiken is drieledig: a) Digitale zorg dichterbij – Naast de activiteiten die de organisaties individueel en binnen hun eigen sector inzetten om zorg digitaal dichtbij de patiënt te organiseren willen we gezamenlijk één schakelpunt (virtueel centrum) creëren zodat we richting de patiënt eenduidig werken en aan de achterkant de monitoring van patiënten gezamenlijk registreren. b) Digitale gegevensuitwisseling – Hierbij richten we ons op regionale governance, inhoudelijk use cases stroomlijnen en een gezamenlijke ontwikkelagenda. c) Slim gebruik van data – Hierin staat samen leren centraal; hoe kunnen we data gebruiken om zorg anders en efficiënter te organiseren. Hoe bereiken we dit? Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de bestaande werkgroepen zoals deze binnen Salland United bestaan.

Deze werkgroepen hebben steeds een kartrekker vanuit de kerngroep, aangevuld met informatiespecialisten uit de verschillende organisaties. Zowel professionals als inwoners en patiënten worden actief betrokken om te zorgen dat digitale zorg aansluit bij de behoeften en (digitale) vaardigheden in de praktijk. Wie gaat hiermee aan de slag? Kerngroep: Deventer Ziekenhuis, HCDO, Carinova, Zorggroep Solis, Dimence Groep, Saxion, Salland Zorgverzekeraar en GGD IJsselland. Daarnaast zijn informatie- en communicatiespecialisten betrokken vanuit de partijen uit de kerngroep in de verschillende werkgroepen per onderdeel. 72

Inwonerparticipatie is een programma-overstijgend werkpakket Omschrijving Inwonerparticipatie draagt bij aan een meer inclusieve, transparante en effectieve besluitvorming en uitvoering van de afspraken die in dit regioplan zijn opgenomen. Inwonerparticipatie erkent de waarde van lokale kennis en ervaringen, en het vergroot het vertrouwen tussen inwoners en overheid en andere betrokken instanties. Hetzelfde geldt ook voor cliënt- en patiëntparticipatie: het erkent de waarde van de ervaring van patiënten en cliënten en vergoot het vertrouwen tussen de patiënten/cliënten en de (zorg)organisaties. Wat willen we bereiken?

Het doel is om de betrokkenheid van de gemeenschap te vergroten en ervoor te zorgen dat het regioplan, de transformatieplannen en initiatieven die hieruit voorkomen of hieraan gelinkt zijn, nog beter aansluiten bij de behoeften en wensen van de inwoners, patiënten en cliënten. Hoe bereiken we dit? Op regionaal niveau wordt een focusgroep samengesteld die een bijdrage levert aan het betrekken van het inwonerperspectief. Daarbij wordt de focusgroep zo samengesteld dat op basis van het thema een passende samenstelling van de groep kan worden geraadpleegd. In overleg met de lokale gemeenten wordt daarnaast gekeken naar welke andere inzet er nodig is om inwonerparticipatie nog meer te bevorderen. Met Salland United wordt gekeken hoe het perspectief van patiënten en cliënten nog beter vertegenwoordigd kan worden en hoe deze groep door middel van communicatie bereikt kan worden. Wie gaat hiermee aan de slag? De lokale gemeenten, Salland Zorgverzekeraar en Salland United. Daarbij worden in de uitwerking ook andere partijen aangehaakt die veel contact hebben met inwoners en vrijwilligers, zoals patiënt- en cliëntraden, adviesraden, woningcorporaties, welzijnsinstellingen etc. 73

Landelijke, regionale en lokale randvoorwaarden

Op landelijk niveau heeft de regio het volgende nodig aan randvoorwaarden Landelijke voorwaarden Voorwaarde

Omschrijving

(meer) digitale standaarden

Om gegevensuitwisseling te bevorderen is het belangrijk dat er vanuit de landelijke instanties meer digitale standaarden worden geformuleerd. Hiermee voorkomen we dat we in verschillende regio's en in verschillende sectoren verschillende standaarden hanteren waardoor gegevensuitwisseling tussen sectoren en lijnen bemoeilijkt wordt.

Betere betrokkenheid onderwijs en woningcorporaties

Verschuiving van zorg en preventie vraagt om investeren in de nieuwe generatie. Onderwijs is een sector die tot nu niet betrokken is bij het IZA en het GALA. Een actieve betrokkenheid van de landelijke onderwijsbonden/instanties zal de regio helpen om de onderwijsinstanties in de regio makkelijker en beter te kunnen betrekken. Daarnaast is de woningbouw ook niet betrokken op landelijk niveau, terwijl passende woningen bijdragen aan het langer thuis kunnen wonen met zorg. Actieve betrokkenheid van het ministerie van Volkshuisvesting kan hieraan bijdragen.

Verschuiving (deel van de) financiering naar het voorveld

‘inzet op positieve gezondheid’ draagt er mede aan bij dat een deel van de zorgvragen omgezet wordt naar vragen die in het voorveld (door o.a. welzijn) collectief worden opgepakt. Dit vraagt ook om investering in dat voorveld, dan wel transformatie van het voorveld. Om een goed werkend, voldoende stevig en passend voorveld te realiseren op regionaal (en lokaal) niveau, is het nodig dat het voorveld onderdeel is van de transformatieplannen en dat structurele financiering wordt geborgd in de individuele begrotingen van de regiogemeenten.

Meer landelijke ondersteuning voor een gezonde leef- en voedselomgeving

Om een gezondere leefstijl te realiseren is het ook noodzakelijk dat er op landelijk niveau keuzes worden gemaakt die ondersteunend zijn aan een gezonde leef- en voedselomgeving, vergelijkbaar met bijvoorbeeld de aanpak voor een rookvrije generatie. 75

Op landelijk én regionaal niveau heeft de regio het volgende nodig aan randvoorwaarden Landelijke voorwaarden Voorwaarde

Omschrijving

Verbeteren voorwaarden voor domein overstijgende samenwerking

In de regio is behoefte aan de mogelijkheid om de domein overstijgende samenwerking financieel en juridisch goed vorm te kunnen geven. Er is behoefte aan de mogelijkheid om vanuit diverse domeinen gezamenlijk een initiatief te financieren en er dient op landelijk niveau helderheid te komen over domein overstijgende betaaltitels. Daarnaast moeten er ook goede samenwerkingsvoorwaarden voor zorgaanbieders komen, zodat voorkomen wordt dat de ACM samenwerkingen belemmert. De regio zal dit punt via de branchepartijen en in de landelijke politiek onder de aandacht moeten brengen.

Regionale voorwaarden Voorwaarde

Omschrijving

Aanpak regio

Huidige initiatieven laten integreren in het regioplan

In de regio wordt al veel gedaan en ontwikkeld. Er zijn lopende initiatieven en al bestaande netwerksamenwerkingen. Ook is de ontwikkeling van (transformatie)plannen al gestart voordat het regioplan werd uitgewerkt. Het is van belang dat het regioplan aansluit op de bestaande initiatieven en/of dat bestaande initiatieven goed geïntegreerd zijn in het regioplan.

Daar waar bestaande initiatieven onderdeel zijn van impactvolle transformaties in de zin van het IZA, zullen deze worden geïntegreerd in de programmalijnen en eventuele transformatieplannen. Dat betekent niet dat er geen ruimte is voor andere projecten en initiatieven die bijdragen aan de doelstellingen van het regioplan en die via reguliere inkoop of andere financieringen ondersteund kunnen worden. We blijven inzetten op het versterken van de bestaande samenwerking en kennisuitwisseling via Salland United. 76

Op regionaal niveau heeft de regio het volgende nodig aan randvoorwaarden Regionale voorwaarden Voorwaarde

Omschrijving

Aanpak regio

Inwoners meer betrekken bij verdere uitwerking regioplan

Inwoners (en daarmee de doelgroep) moeten meer betrokken worden bij de invulling en vormgeving van de uitwerking van het regioplan in transformatieplannen, projecten en verdere visievorming.

Op regionaal niveau wordt in samenwerking met Zorgbelang een focusgroep samengesteld die vanuit inwonersperspectief betrokken gaat worden bij de uitwerking van het regioplan. Daarbij wordt de focusgroep zo samengesteld dat op basis van het thema een passende samenstelling van de groep kan worden geraadpleegd. Randvoorwaardelijk hiervoor is dat de aangevraagde voucher wordt toegekend om dit op te zetten en dat dit geborgd wordt als onderdeel van de regionale governance.

Voldoende capaciteit beschikbaar

Om de regionale werkagenda uit te voeren, hebben professionals die hiervoor verantwoordelijk worden tijd nodig. Deze tijd moet wel beschikbaar worden gesteld.

Binnen Salland United worden afspraken gemaakt over de beschikbaarheid en waar nodig wordt er aanspraak gemaakt op transformatiemiddelen om in ieder geval tijdelijke inzet mogelijk te maken bij het vormgeven van de transformatieplannen.

Andere blik op zorg

‘inzet op positieve gezondheid’ en ‘meer met minder’ vragen ook bij professionals en inwoners in de regio een andere blik op zorg. De invulling van de zorgvraag van inwoners en de invulling van het werk van (zorg)professionals gaan veranderen.

Middels een regionale campagne en communicatiestrategie worden gemeenten en zorg- en welzijnsinstellingen ondersteund om dit gesprek regionaal (en lokaal) te voeren. Randvoorwaardelijk is dat hier regionaal budget voor komt om dit vorm te geven en dat partijen zich hieraan conformeren in de uitvoering. Dit kan o.a. door het mee te nemen in de transformatieplannen, maar ook door het structureel onderdeel te maken van de regionale governance, het HR-beleid en communicatiebeleid van regio-organisaties. 77

Op regionaal niveau heeft de regio het volgende nodig aan randvoorwaarden Regionale voorwaarden Voorwaarde

Omschrijving

Aanpak regio

Betere betrokkenheid en samenwerking met het onderwijs en woningbouw

Veel van wat het regioplan wil bewerkstellingen, vraagt ook om betrokkenheid vanuit en een betere samenwerking met het (basis)onderwijs en de woningbouwverenigingen en –corporaties in de regio.

De vier gemeenten gaan met de onderwijskoepels het gesprek aan om de betrokkenheid vanuit en de samenwerking met het onderwijs uit te werken. Daarnaast worden gesprekken gevoerd met de woningbouw op lokaal en provinciaal niveau.

(financiële) speelruimte creëren

Soms kan een situatie vragen om een onorthodoxe oplossing die beter passend is dan de standaardoplossing. In de regio moeten professionals de ruimte krijgen om voor dit soort oplossingen te kiezen.

Bestuurders committeren zich gezamenlijk aan de afspraak om zich hiervoor open te zetten.

Goede verhouding tussen benodigde capaciteit en de te behalen doelstellingen

De uitvoering van het regioplan vraagt inzet en tijd van betrokken organisaties, in het bijzonder de organisaties die een systeemfunctie invullen. Om de doelstellingen te behalen dient regionaal en binnen de organisaties voldoende capaciteit beschikbaar te zijn.

Er dienen goede afspraken gemaakt te worden over de planning van het regioplan en het organiseren van capaciteit.

78

Op lokaal niveau heeft de regio het volgende nodig aan randvoorwaarden Lokale voorwaarden Voorwaarde

Omschrijving

Aanpak regio

Interne transformatie van organisaties

Het regioplan vraagt van organisaties, gemeenten en de zorgverzekeraar dat hun eigen organisatiestrategie en uitvoeringsbeleid aansluit bij dat wat in het regioplan is opgenomen.

Van de deelnemende partijen aan het regioplan wordt verwacht dat zij een bijdrage leveren aan de doelstellingen uit het regioplan, door deze te integreren of in ieder geval niet in strijd te laten zijn met de strategie en beleid van de eigen organisatie.

79

Regionale werkagenda

In 2024 ligt de focus op het ontwikkelen van passende transformatie-plannen en het vormgeven van de regionale werkagenda voor 2025 en daarna Werkagenda en planning Tijdslijn

Acties

Starten opstellen transformatieplannen en projectplannen werkpakketten Afstemming en vastlegging governance regioplan en verder vormgeving agenda Q1 2024

Benoemen bestuurlijke en inhoudelijke trekker(s) programmalijnen Start uitvoering transformatieplan GEM

Transformatieplan Deventer Ziekenhuis gereed Brede regionale bijeenkomst om de voortgang van de programmalijnen te bespreken en toe te lichten Q2 2024

Start uitvoering transformatieplan Deventer Ziekenhuis Verder uitwerken transformatieplannen en projectplannen werkpakketten

Q3 2024

Oplevering transformatieplannen en projectplannen werkpakketten Start uitvoering transformatieplannen

Q4 2024 e.v.

Regionale bijeenkomst om de voortgang van de programmalijnen te bespreken en toe te lichten 81

Monitoring

Gedurende de looptijd van het regioplan monitoren we de voortgang op de doelstellingen uit het regioplan Het meten van de doelstellingen is belangrijk om te kunnen bijsturen De transitie naar passende zorg vraagt om een gezamenlijke visie van de regio (zoals weergegeven in dit regioplan), goede uitgangspunten en een aanpak om met de regionale partijen tot de beoogde transitie te komen met meetbare doelstellingen (zoals weergegeven in de programmalijnen. Het is belangrijk om gedurende de looptijd van het regioplan de voortgang op de doelstellingen te kunnen monitoren, en waar nodig, te kunnen bijsturen. Wij zien dit als een iteratief proces dat we samen als regio doorlopen. Hierbij is het van groot belang om bij de start samen vast te stellen wat de beoogde resultaten in de regio zijn (de doelstellingen) en welke informatie noodzakelijk is om hierop te kunnen sturen.

Benodigde data In 2024 brengen we per programmalijn in kaart welke data we gebruiken in de monitoring op populatieniveau. We maken daarvoor zoveel als mogelijk gebruik van reeds bestaande data uit het regiobeeld. Naast de beschikbare openbare data van bijvoorbeeld het CBS, Vektis en de GGD heeft ook Salland Zorgverzekeraar data beschikbaar. Tevens beschikt de lokale ROS Proscoop over data en analyses die mogelijk gebruikt kunnen worden. Dit biedt een goede basis om inzicht te krijgen in de voortgang van de ingezette transitie. Daarnaast maken we ook gebruik van data die gemeenten vastleggen en al monitoren, bijvoorbeeld rondom de uitvoering van het GALA.

Monitoring gebeurt gezamenlijk als regio Als regio monitoren we op basis van beschikbare data. De resultaten van de effectmeting tonen we periodiek (zowel prognose als realisatie) in de herijking van het regiobeeld. Op basis van de herijking bespreken en evalueren de resultaten. De herijking van het regiobeeld in 2027 speelt hierin een belangrijke rol. Tevens is het uitgangspunt dat we gebruikmaken van bestaande data-bronnen en geen nieuwe metingen opzetten. Als er geen data voor handen is, maken we gebruik van de mogelijkheid om waar nodig een (kleine) steekproef uit te voeren.

Landelijke monitoring Landelijk wordt er ook een monitor uitgevoerd op basis van het IZA (zie onderdeel L van het IZA). Waar mogelijk sluiten we hier als regio ook op aan. Omdat nog niet alle onderdelen van de landelijke monitoring zijn uitgewerkt, bekijken we dit in Q1 van 2024 opnieuw.

83

Monitoring van dit regioplan vindt in beginsel op drie verschillende wijzen plaats Afspraken monitoring 1. Monitoring op populatieniveau De doelstellingen van de programmalijnen in dit regioplan komen voort uit het regiobeeld 2023, het IZA en/of het GALA. Elke 3 jaar wordt het regiobeeld herijkt. Het herijkte regiobeeld 2026 zal daarmee zicht geven op in hoeverre de geformuleerde doelen, op populatieniveau, gehaald zijn of gaan worden. De doelstellingen worden gemeten aan de hand van de informatie uit het herijkte regiobeeld. Daar waar de informatie jaarlijks wordt herijkt, wordt jaarlijks gekeken in hoeverre de regio de juiste beweging heeft ingezet.

3. Monitoring van de beweging en het (bestuurlijk) commitment Salland United heeft en rol in het aanjagen van de in dit regioplan geformuleerde bewegingen en de voortgang van de verschillende werkpakketten. Deze monitoring richt zich op het commitment van de betrokken organisaties en de (procesmatige) voortgang van het totale regioplan. De betrokken gemeenten en Salland Zorgverzekeraar zijn onderdeel van het bestuur van Salland United. De inhoudelijke invulling van deze monitoring en de eventuele rolverschillen tussen de (zorg)organisaties en de financiers vragen nog om uitwerking binnen Salland United. Dit zal in 2024 gebeuren.

2. Monitoring van transformatieplannen en werkpakketten Een deel van de in het regioplan geformuleerde werkpakketten worden, eventueel in combinaties, uitgewerkt in transformatieplannen. In die transformatieplannen wordt ook uitgewerkt hoe de voortgang van het betreffende transformatieplan gemonitord wordt. Per transformatieplan wordt op maat gekeken wat passende indicatoren zijn Een businesscase en evaluatie in relatie tot de quadruple aim zijn daarbij uitgangspunten. 84

Bijlagen A. Betrokken partijen bij de totstandkoming van het regioplan B. Veelgebruikte afkortingen en begrippen C. Concept ROAZ-plan regio Zwolle