Raadsvoorstel Voortgangsbericht 2023

Voorstel aan de gemeenteraad

16 mei 2023

Onderwerp:

Voortgangsbericht 2023

Nummer: 333237

Programma:

Alle programma’s

Openbaar

Voorstel van het college 1. De uit het Voortgangsbericht 2023 voortvloeiende budgetwijziging vaststellen en het voordeel van € 1.896.900 voor het jaar 2023 verwerken in de Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026. 2. Bij het opstellen van de Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 de voor- en/of nadelen met een blijvend karakter uit het Voortgangsbericht 2023 verwerken. Inleiding Het voortgangsbericht is het eerste bijsturingsinstrument in de planning- & controlcyclus. Het voortgangsbericht zorgt in de eerste helft van het jaar voor tussentijdse informatie aan u over de ontwikkelingen van dit moment binnen het lopende begrotingsjaar en de mogelijk blijvende afwijkingen die hieruit voortvloeien. Argumenten 1.1 Het Voortgangsbericht 2023 geeft een voordeel aan van € 1.896.900 voor de jaarschijf 2023 en aanpassing van de Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026 is nodig De ontwikkelingen over de eerste helft van 2023 geven aanleiding tot bijsturingsvoorstellen van per saldo € 1.896.900 voordelig. Het is nodig om de budgetwijziging van de financiële gevolgen van het Voortgangsbericht 2023 te verwerken in de Meerjarenprogrammabegroting 2023-2026. 2.1 Het Voortgangsbericht 2023 heeft blijvende gevolgen voor de Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 De blijvende gevolgen van het Voortgangsbericht 2023 werken door in de volgende jaren.

Deze verwerken wij daarom bij het opstellen van de Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027. Financiële toelichting Voortgangsbericht 2023 Wij realiseren ons dat wij leven in een tijd met grote uitdagingen op het gebied van klimaat, wonen, werken, landbouwtransitie, opvang vluchtelingen, krappe arbeidsmarkt en gestegen kosten voor materiaal en diensten. Daarnaast is er na 2026 nog onzekerheid over de bijdrage uit het gemeentefonds vanuit het Rijk. Dit alles heeft gevolgen voor de activiteiten die wij uitvoeren. In dit voortgangsbericht hebben wij, gelet op de diverse ontwikkelingen, bijsturingsvoorstellen opgenomen. Vluchtelingenproblematiek Wij ondervinden dagelijks de gevolgen van de onrust in de wereld. Dit laat ons de maatschappelijke, economische en financiële gevolgen zien. Dit jaar en de komende jaren wordt de taakstelling voor het huisvesten van vluchtelingen (statushouders, asielzoekers en Oekraïners) fors vergroot. Dit betekent onder meer dat nieuwe locaties moeten worden opgezet en meer vluchtelingen begeleiding, onderwijs en zorg nodig hebben. Wij zijn ons ervan bewust dat dit geen tijdelijke crisis is, maar een regulier vraagstuk voor de komende jaren. Daarom kiezen wij ervoor om de regie op de vluchtelingenopgave blijvend vorm te geven binnen onze organisatie.

Hierbij staat voor ons voorop dat coördinatie en afstemming nodig is om de voorwaarden te kunnen scheppen om op een efficiente manier de opgave vorm te kunnen geven naast ons reguliere werk en de overige opgaven die spelen.

-1-

Specifieke uitkeringen (SPUK) voor uitvoering rijksbeleid In dit voortgangsbericht zijn verschillende specifieke uitkeringen van het Rijk opgenomen. Deze uitkeringen zijn door het Rijk beschikbaar gesteld voor uitvoering van bepaald rijksbeleid. De Rijksoverheid bepaalt hoeveel geld de gemeente hiervoor krijgt en waar de gemeente het geld aan besteedt. Voor de uitvoering van dit beleid zijn voor hetzelfde bedrag als de uitkering uivoeringsbudgetten in dit voortgangsbericht opgenomen. De opgenomen specifieke uitkeringen gaan over de beleidsvelden sport, bewegen, cultuur en gezondheid (brede SPUK), onderwijsachterstandenbeleid, inburgering en informatiepunt digitale overheid. Financiële consequenties ontwikkelingen In dit voortgangsbericht zijn de financiële gevolgen van diverse ontwikkelingen opgenomen. Graag noemen wij in het bijzonder de: − budgetten voor voorbereidings- en onderzoekskosten voor onderwijshuisvesting en de bouw van de brandweerkazernes in Voorst en Terwolde. Er worden haalbaarheidsstudies uitgevoerd waaruit investeringen (kunnen) volgen. De daadwerkelijke realisatie van deze opgaven eisen grote investeringen. Dat betekent dat hierin de komende jaren keuzes gemaakt moeten worden passend bij de draagkracht van de gemeentelijke begroting; − cybercriminaliteit is een steeds groter risico met mogelijk grote gevolgen.

Ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op en wij worden gedwongen om hier in ditzelfde tempo op in te spelen. Geschikte beveiliging en gebruik van beveiligde systemen verkleint het risico op hacking en daarmee schade van de privacy van onze inwoners, continuïteit van de bedrijfsvoering en financieel. Extra budgetten zijn noodzakelijk voor een upgrade van licenties en een 24/7 controle van onze ICT-omgeving. − financiële gevolgen van de nieuw afgesloten collectieve arbeidsovereenkomst (cao) gemeentepersoneel 2023. − verdere ontwikkeling van en informatie-uitwisseling tussen de ICT-systemen die in 2022 zijn ingevoerd. Hiervoor zijn aanvullende middelen noodzakelijk. Ontwikkelingen materialen, diensten en arbeidsmarkt Ook in 2023 worden wij geconfronteerd met flinke prijsstijgingen in materiaal en diensten. Wij merken dat budgetten onder druk staan en blijven dit bewaken. Wij zien krapte en schaarste in materialen en ook op de arbeidsmarkt. Dit heeft gevolgen voor de al lopende en de nog uit te voeren projecten en werkzaamheden die binnen de gemeente worden uitgevoerd. Door de krapte op de arbeidsmarkt moeten wij vaker overgaan tot inhuur, kennen wij vaker arbeidsmarkttoelagen toe en kunnen wij soms niet leveren en bepaalde vragen niet uitvoeren. De krapte op de arbeidsmarkt is het grootst op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling en informatievoorziening.

De levertijden van materialen lopen op. Dit heeft gevolgen voor de uitvoeringsplanning van projecten. Projecten starten later, hebben een langere doorlooptijd en/of zijn duurder dan eerder geraamd. In de Bestuursrapportage 2022 zijn de energiebudgetten flink verhoogd door de gevolgen van de verplichte beëindiging van het contract met Gazprom en de aanbesteding van een nieuw energiecontract. Daarbij zijn wij uitgegaan van het meest negatieve (maar op dat moment realistische) scenario, namelijk prijsstijgingen van 6,5 keer het huidige tarief. De prijsstijgingen zijn behoorlijk maar uiteindelijk niet zo extreem gebleken als het scenario waar wij toen vanuit zijn gegaan. In dit voortgangsbericht stellen wij daarom de energiebudgetten voor het jaar 2023 naar beneden bij. Koopkracht De energiekosten en de overige prijsstijgingen in levensonderhoud hebben gevolgen voor velen. Ons beleid is erop gericht kwetsbare mensen vroeg in beeld te hebben en te ondersteunen waar mogelijk. Wij hebben onze inwoners, bedrijven en vrijwilligersorganisaties al actief verteld over en ondersteuning verleend bij de diverse gemeentelijke- en rijksregelingen. Wij blijven bewaken in hoeverre er aanleiding is voor aanvullende maatregelen. Ook in 2023 wordt een energietoeslag verstrekt.

De financiële compensatie hiervoor gebeurt via de algemene uitkering uit het gemeentefonds op basis van 120% van het sociaal minimum. Wij keren opnieuw uit tot 125% van het sociaal minimum. Daarnaast kennen wij aan aanvragers met een inkomen tussen de 125 en 130% van het sociaal minimum € 500 aan toeslag toe. Dit betekent dat wij ongeveer € 300.000 hiervoor zelf bijdragen. In dit voortgangsbericht hebben wij de middelen hiervoor opgenomen.

-2-

Financieel meerjarenperspectief (FMP) Vooral de neerwaartse bijstelling van de energiebudgetten en de ontwikkelingen binnen de algemene uitkering verandert het negatieve begrotingssaldo voor het jaar 2023 in een positief saldo van afgerond € 500.000. De jaren 2024 en 2025 lieten al positieve saldi zien en ook na verwerking van de effecten uit dit voortgangsbericht blijven de saldi voor deze jaren positief. Het jaar 2026 daarentegen laat een klein negatief saldo zien. Na 2026 is er nog steeds onzekerheid over de hoogte van de bijdrage uit het gemeentefonds. Voor het jaar 2026 heeft het Rijk eenmalig € 1 mld. aan het gemeentefonds toegevoegd. Maar na 2026 duiken de inkomsten naar beneden door plannen van het Rijk voor een andere financieringssystematiek en doordat de "opschalingskorting" dan weer geldt. Op 28 april 2023 heeft het Rijk de Voorjaarsnota 2023 gepubliceerd. Daarin is aangekondigd dat de eenmalige toevoeging van € 1 mld. aan het gemeentefonds in 2026 vanaf 2027 blijvend beschikbaar komt. De ontwikkelingen in de Voorjaarsnota 2023 worden naar verwachting verwerkt in de Meicirculaire 2023 van het gemeentefonds die eind mei 2023 gepubliceerd wordt. Op dat moment is er meer bekend over de daadwerkelijke effecten van de verdeling van het gemeentefonds. Over de effecten voor onze gemeente informeren wij u met een raadsmededeling in juni 2023.

Vervolgactie college Wij verwerken het resultaat van het Voortgangsbericht 2023 in de lopende Meerjarenprogramma-begroting 2023-2026 en nemen de blijvende effecten van het resultaat mee bij het opstellen van de Meerjarenprogrammabegroting 2024-2027.

Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris Bijlagen: − Voortgangsbericht 2023

Informatie over dit voorstel:

Gerelateerde stukken: − raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

portefeuillehouders: Paula Jorritsma-Verkade Rosmarijn Boender Bert Visser Peter Wormskamp medewerker: Freek War, controller 0571-27 93 40 f.war@voorst.nl

rv-333237-Voortgangsbericht_2023

-3-