Raadsvoorstel Prioriteitennota 2025-2028

Voorstel aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma:

14 mei 2024

Prioriteitennota 2025-2028

Nummer: 475966

Alle programma’s

Openbaar

Voorstel van het college 1. De Prioriteitennota 2025-2028 vaststellen en de opgenomen prioriteiten volgens de A-lijst verwerken in de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028. Inleiding De prioriteitennota is het eerste document in de planning- & controlcyclus voor het jaar 2025. De prioriteitennota is het kaderstellende document op het gebied van beleid en financiën. Argumenten 1.1 Op grond van de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Voorst 2023 stelt u jaarlijks een prioriteitennota vast In artikel 3 van de Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Voorst 2023 staat dat wij jaarlijks een prioriteitennota aan u presenteren, waarin wij voor de komende vier jaar de beleidsprioriteiten aangeven. U stelt deze nota vast. 1.2 Door vaststelling van de prioriteitennota bepaalt u de uitgangspunten voor de nieuwe meerjarenbegroting De prioriteitennota is als eerste document voor 2025 normaal gesproken het moment om nieuw beleid of heroverweging en/of intensivering van bestaand beleid aan te dragen. Financiële toelichting Financiële context Gemeenten staan voor grote maatschappelijke opgaven op het gebied van huisvesting, zorg, energie, klimaat en mobiliteit. Gemeenten en Rijk hebben voor de aanpak van deze opgaven een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Het Rijk vraagt daarbij steeds meer van de gemeenten en daarom is het belangrijk dat er duidelijkheid en voorspelbaarheid is rond de structurele middelen die nodig zijn om deze opgaven aan te pakken. De financiële relatie tussen het Rijk en de gemeenten laat al lange tijd te wensen over terwijl zij allebei gebaat zijn bij stabiele en voorspelbare financiële verhoudingen, waarbinnen voor extra taken ook extra middelen beschikbaar worden gesteld. De korting op het gemeentefonds vanaf het jaar 2026, ook wel het "ravijnjaar" genoemd, is becijferd op € 3 mld. Het demissionaire kabinet heeft in de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk naast het schrappen van de opschalingskorting van € 675 mln. vanaf 2026 ook een aanvullende reservering opgenomen voor een indexatie van de zorgkosten oplopend tot € 300 mln. in 2029. Daar staat tegenover dat in het jaar 2025 het gemeentefonds eenmalig wordt gekort met € 675 mln. In de Meicirculaire 2024 van het gemeentefonds, waarvan wij de publicatie eind mei 2024 verwachten, worden deze mutaties verwerkt. Dan weten wij ook wat het effect is van de Voorjaarsnota 2024 voor onze gemeente. Wij informeren u dan, zoals altijd, over de uitkomsten van deze circulaire met een raadsmededeling. Vanaf 2026 blijft er nog steeds een groot gat over.

Gaat het Rijk niet over tot verdere compensatie van de totale korting op het gemeentefonds dan heeft dit grote gevolgen voor de gemeentelijke taken die wij moeten uitvoeren en voor de uitdagingen waar wij de komende jaren voor staan. Opzet van de Prioriteitennota 2025-2028 Gezien de financiële situatie, zoals eerder beschreven, hebben wij de prioriteitennota voor de jaren 2025-2028 opgesteld. In de Prioriteitennota 2025-2028 staan beleidsvoorstellen waarbij wij een onderscheid hebben gemaakt in investeringen waartoe wij wettelijk verplicht zijn of waar u al eerder een besluit over genomen heeft (de A-lijst) en investeringen waar dat niet het geval is (de B-lijst). Wij stellen voor om alleen de prioriteiten die in de A-lijst staan te verwerken in de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028. De voorstellen in de B-lijst kunnen opnieuw beoordeeld en afgewogen worden bij de Prioriteitennota 2026-2029.

-1-

Prioriteiten 2025-2028 Op de A-lijst staan investeringen voor onderwijshuisvesting, de bouw van brandweerkazernes in de dorpen Voorst en Terwolde en een nieuw sportgebouw in Twello. Deze investeringen brengen aanzienlijke lasten met zich mee en hebben een grote invloed op onze meerjarenbegroting. De tekorten die onze begroting vanaf 2026 al laat zien, door de korting op het gemeentefonds, nemen verder toe na verwerking van deze prioriteiten en de voorstellen met een blijvend karakter in onze Voorjaarsrapportage 2024 die wij aan u hebben voorgelegd. Naast de genoemde investeringen worden de komende tijd nog onderzoeken opgeleverd over verschillende onderwerpen. Deze onderzoeken leiden zeer waarschijnlijk tot extra investeringen waarvan de hoogte op dit moment nog niet bekend is. Het gaat hierbij om de volgende onderzoeken:  Flexwonen Zoals in het coalitieprogramma staat wordt ingezet op flexibiliteit en creativiteit bij het sneller bouwen van woningen. In navolging daarop is een onderzoek gestart naar mogelijke locaties voor het bouwen van flexwoningen voor verschillende doelgroepen.  Verkeersplan Twello Het uitvoeringsprogramma en de wegcategorisering in het Programma Mobiliteit 2020 t/m 2030 zijn niet meer actueel na het besluit van 13 juni 2022 over de Randweg Twello.

Dit betekent dat wij voor de kern Twello als onderdeel van het Programma Mobiliteit een nieuw verkeersplan moeten maken. In overleg met de samenleving is een nieuw onderzoek gestart naar nieuwe mogelijke maatregelen voor een veilig, bereikbaar en leefbaar Twello. Half 2024 komen wij met de koersnota.  Bedrijventerreinen: Wij zijn bezig met enkele studies naar de ontwikkeling van bedrijventerreinen in onze gemeente:  visie toekomstig bestendig bedrijventerrein Nijverheid en 't Belt (herstructurering);  locatiestudie ontwikkeling nieuw lokaal bedrijventerrein (uitbreiding);  gebiedsvisie de Kar (uitbreiding);  ontwikkelplan Luchthaven Teuge (uitbreiding).  Haalbaarheidsonderzoek energiepositief zwembad (motie van 7 november 2022) Eind 2024 starten wij met een haalbaarheidsonderzoek naar een energiepositief zwembad. Dit onderzoek moet duidelijkheid geven over de financiële haalbaarheid over het bereiken van een zwembad dat meer energie opwekt dan dat het gebruikt. Daarnaast moeten wij naast de vier schoolgebouwen uit de A-lijst van deze prioriteitennota de komende jaren nog zeven schoolgebouwen aanpakken op basis van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027 (IHP). Dit leidt tot hoge investeringen. Begrotingsadvies Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) Vorig jaar heeft de VNG een begrotingsadvies uitgebracht voor de Meerjarenbegroting 2024-2027.

Net als vrijwel alle Nederlandse gemeenten hebben ook wij dit advies betrokken bij de besluitvorming over de begroting. Voor de Meerjarenbegroting 2025-2028 komt de VNG op verzoek van veel gemeenten met een nieuw begrotingsadvies. Dit advies stelt de VNG op in twee delen. Het eerste deel is al gepubliceerd in maart van dit jaar. Het tweede deel wordt opgesteld op basis van de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk en de Meicirculaire 2024 van het gemeentefonds. Het eerste deel van het advies is als volgt:  stel een reële Meerjarenbegroting 2025-2028 op;  breng de maatregelen in beeld die nodig zijn om het tekort dat optreedt bij een reële begroting 2025-2028 te verminderen, met zowel de financiële als de inhoudelijke consequenties;  betrek daarbij de aanbevelingen van de door de VNG ingestelde Taskforce Taken en Middelen waarbij de nadruk ligt op bezuinigingen op taken die gezamenlijk met het Rijk of in opdracht van het Rijk worden uitgevoerd (medebewindstaken). Maatregelen door korting van het gemeentefonds in 2026 en verder Wij vinden het onwenselijk om bezuinigingen, als deze straks toch nodig zijn, ten koste te laten gaan van de bestedingsruimte waar gemeenten nu eigen beleidsvrijheid hebben, de zogenaamde autonome taken. Deze ruimte is ook beperkt. Als wij over moeten gaan op bezuinigingen dan richten wij ons op de medebewindstaken in lijn met het begrotingsadvies van de VNG.

Het belangrijkste argument hiervoor is dat het gaat om een niet-taakgebonden korting die het Rijk heeft doorgevoerd.

-2-

De focus ligt hier volgens de Taskforce Taken en Middelen op drie domeinen: 1. investeringen in het fysieke domein: wonen, energie, klimaat en mobiliteit; 2. de druk op het zorgstelsel; 3. de veiligheid op straat en in het milieu. Het is verstandig om na te denken over maatregelen. Maar wij voorkomen natuurlijk ook graag dat wij te vroeg onnodige en onomkeerbare ombuigingen in gang zetten. Na de publicatie van de Meicirculaire 2024 weten wij wat de financiële gevolgen zijn van de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk. Ook ontvangen wij dan het tweede deel van het begrotingsadvies van de VNG. Begin juni 2024 informeren wij u hierover en over de gevolgen voor de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028 met een raadsmededeling. Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris Bijlagen: 1. Prioriteitennota 2025-2028 2. persbericht

Informatie over dit voorstel:

Gerelateerde stukken: 1. motie zwemmen geeft energie 2. Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2027

portefeuillehouders: Paula Jorritsma-Verkade Rosmarijn Boender Peter Wormskamp

rv-475966-Prioriteitennota_2025_2028

medewerker: Freek War, controller 0571-27 93 40 f.war@voorst.nl

-3-