Raadsvoorstel participatiebeleid

Voorstel aan de gemeenteraad

10 januari 2023

Onderwerp:

participatiebeleid in het kader van de Omgevingswet

Nummer: 207076

Programma:

7. Dienstverlenend Voorst

Openbaar

Voorstel van het college 1. Het Participatiebeleid gemeente Voorst vaststellen. Inleiding U heeft op 16 mei 2022 een discussienota over participatie vastgesteld. Deze nota gebruikten wij om daarover in gesprek te gaan met de samenleving. Dat hebben wij gedaan in drie bijeenkomsten. Wij hielden u met twee raadsmededelingen op de hoogte over het tot stand komen van het participatiebeleid. Dit beleid is de start van een groeiproces en krijgt de komende jaren meer vorm. Argumenten 1.1 Wij vinden het belangrijk dat inwoners van onze gemeente hun stem kunnen laten horen Als je inwoners laat meedoen, heeft dat een waardevolle democratische waarde in zich. Want, democratie blijft niet beperkt tot eenmaal in de vier jaar meedoen aan de lokale verkiezingen. Door participatie kan de democratie zich verrijken. En dat niet alleen. De (gezamenlijke) inzet van inwoners voor de publieke zaak is een goede ontwikkeling. Participatiebeleid kan hieraan bijdragen. Zo stimuleren wij actieve deelname van inwoners in de samenleving vanuit een gemeenschappelijk gevoelde publieke verantwoordelijkheid. 1.2 Dit beleid bouwt verder op het coalitieakkoord en op eerdere ervaringen In het coalitieakkoord 2022-2026 'Samen beter' staat een bestuurlijk kompas. Dit kompas geeft aan dat onze levendige gemeente veel te bieden heeft, waar wij trots op zijn.

Tegelijk leggen verschillende functies een claim op de beschikbare ruimte. Om een goede afweging te maken, willen wij vooral het goede gesprek, dus actieve participatie. Wij halen op wat er leeft en wij geloven in de kracht van de samenleving. Het mooie hiervan is niet alleen dat wij inwoners een stem geven en dat wij verbinding met hen hebben, maar dat wij ook ons beleid en onze uitvoering kunnen verrijken. Wij horen immers meer. Zo zijn wij beter in staat alle individuele en algemene belangen af te wegen. Nu komt het idee om participatie op de kaart te zetten niet plotseling uit de lucht vallen, het is niet nieuw. De gemeentelijke organisatie is al langer bezig om participatie op eigentijdse wijze vorm te geven (u leest dit in hoofdstuk 4 van het participatiebeleid). De volgende stap is om hiervoor ook beleid vast te stellen. 1.3 Dit beleid is tot stand gekomen met de samenleving Wij hebben dit beleid op interactieve manier met de inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven ontwikkeld. In drie bijeenkomsten hebben wij met elkaar meningen gedeeld over hoe participatie het best vorm kan krijgen. Het beleid is een weerslag van deze meningen. Wij hebben het conceptbeleid voorgelegd aan alle deelnemers. De reacties zijn verwerkt in het beleidsdocument dat nu voor u ligt. Verreweg de meeste reacties hebben wij een plek kunnen geven in het beleid.

1.4 Dit beleid biedt een missie en visie op waar wij als gemeente naar toe willen als wij het over participatie hebben Met wij bedoelen wij: de gemeentelijke organisatie en de samenleving als één geheel. Wij zijn de deelnemers dank verschuldigd voor hun waardevolle inbreng. Want hiermee hebben wij een richting kunnen ophalen, zodat wij een missie en visie kunnen formuleren. De deelnemers vertelden dat 'noaberschap' onze gemeente kenmerkt. Dat heeft invloed op hoe je met participatie omgaat. Vandaar de missie: "Wij staan voor betrokkenheid, saamhorigheid en verbinding met elkaar. De samenleving, dat zijn wij samen. Wij zien graag dat participatie daarbij een aanjager is om die kwaliteiten te versterken."

-1-

De visie op participatie houdt samengevat het volgende in. Participatie kan het beste zo vroeg mogelijk in het proces beginnen. En dan zitten de mensen aan tafel die het aangaat, dus zo representatief mogelijk. De deelnemers werken samen aan kennisvorming, zodat zij zo goed mogelijk geïnformeerd hun mening geven. Initiatiefnemers vertellen van tevoren binnen welke kaders participatie mogelijk is. En wat ieders rol is qua inbreng in het proces. Dit om de verwachtingen duidelijk te hebben. De participatieladder helpt om participatieprocessen goed in te richten en vorm te geven. Iets wat steeds maatwerk is. Bij het afsluiten van een participatietraject is het belangrijk om een terugkoppeling te geven aan de belanghebbenden. 1.5 Dit beleid betreft een groeiproces Wij hoorden van de deelnemers aan de bijeenkomsten dat het beleid bij voorkeur een groeiproces is. Dit beleid biedt perspectief om in gesprek te blijven met de samenleving. En om samen te leren en te organiseren. Zo kunnen wij samen uitvoering geven aan dit beleid. Hoewel het sociaal domein formeel nog niet onder dit beleid valt, loopt de uitvoering van participatie gelijk op vanuit de opgaven van de Kadernota sociaal domein 2020-2024. Het sociaal domein haakt over twee jaar, als wij dit beleid evalueren, alsnog aan bij dit beleid.

1.6 Dit beleid legt de verantwoordelijkheid nadrukkelijk bij de initiatiefnemer De verantwoordelijkheid om inwoners, bedrijven, instellingen en overheden te laten participeren ligt bij een initiatiefnemer (kan ook de gemeente zelf zijn). U kunt op basis van de Omgevingswet participatie verplicht stellen voor activiteiten die buiten het omgevingsplan vallen. Dat kunt u regelen in de participatieverordening, die u tegelijk met dit beleid kunt vaststellen. Bij de gehouden bijeenkomsten was hier breed draagvlak voor. Deze insteek stimuleert initiatiefnemers participatie serieus te nemen. Als niet de gemeente maar een andere partij initiatiefnemer is, dan hebben wij geen verantwoordelijkheid voor de participatie. Wel kan het verstandig zijn een rol te hebben als adviseur en/of participant. Als adviseur kunnen wij initiatiefnemers helpen om participatie zo goed mogelijk uit te voeren. Als participant kunnen wij meedoen door bijvoorbeeld aan te geven wat het overheidsbeleid over een bepaald idee zegt. 1.7 Dit beleid helpt initiatiefnemers op weg bij het vormgeven van het participatieproces dat zij doorlopen Het participatiebeleid geeft handvatten over hoe wij samenwerken in de gemeente Voorst. Initiatiefnemers kunnen aan de hand daarvan aan de slag gaan met hun initiatief. En zo weten zij hoe de gemeente aanvragen toetst aan participatie.

1.8 Dit beleid geeft invulling aan de plicht uit de Omgevingswet om participatiebeleid te hebben De Omgevingswet stimuleert ook om extra aandacht te geven aan participatie. Stelt onze gemeente een omgevingsvisie, programma of omgevingsplan vast? Dan moeten wij aangeven hoe wij invulling hebben gegeven aan ons eigen participatiebeleid. Dat betekent dat wij dit beleid moeten hebben op het moment dat de Omgevingswet geldt. Risico's In de uitvoering van dit beleid bestaan enkele risico's. Het is moeilijk om een participatietraject volledig representatief te laten zijn. Er zijn soms beperkte mogelijkheden om iedereen, die het aangaat, te bereiken. Verder is het belangrijk ervan bewust te zijn dat participatie losstaat van besluitvorming. Participatie is het proces dat individuele en algemene belangen ophaalt. Als dat proces is afgerond, dan komt het afwegings- en besluitvormingsproces. Dan wegen u of wij alle belangen tegen elkaar af, zodat ze zich zo evenwichtig mogelijk tot elkaar verhouden. Duidelijk is dat algemene belangen zwaarder wegen dan individuele, hoewel deze laatste ook een bepaald gewicht kunnen hebben. Waarom is het zo belangrijk te zien dat participatie en besluitvorming los van elkaar staan? Dat verheldert ieders verschillende rol. Maar ondanks eventuele risico's: vertrouwen is het uitgangspunt in dit beleid.

Financiële toelichting Wij kunnen geen specifieke kosten noemen. Deze hangen af van de situatie en de vorm waarin aan participatie wordt gedaan. Voor initiatiefnemers levert verplichte participatie extra regeldruk op. Hoewel een goede manier van participatie ook meer draagvlak en tijdwinst kan opleveren. Voor onze gemeentelijke organisatie betekent de vergrote aandacht voor participatie een verdere druk op de capaciteit. Tijdens de evaluatie blijkt of het beleid past bij de beschikbare capaciteit. Verdere toelichting op de kosten leest u in hoofdstuk 9 van het participatiebeleid. -2-

Evaluatie Wij evalueren het beleid over twee jaar. Dat doen wij samen met de betrokkenen in de samenleving. De evaluatievragen staan in hoofdstuk 10 van het participatiebeleid. Communicatie De vaststelling van dit beleid communiceren wij met de deelnemers van de bijeenkomsten. Als u de participatieverordening nu ook vaststelt, dan publiceren wij de beide documenten tegelijk. De participatieverordening treedt pas in werking op het moment dat de Omgevingswet dat ook doet. Dat heeft te maken met de verplichting die initiatiefnemers krijgen; die verplichting mogen wij niet eerder opleggen. Het participatiebeleid kunnen wij echter al wel direct toepassen. Dat is gewenst, want om (verder) aan participatie te doen hoeven wij niet op de Omgevingswet te wachten. De rijksoverheid kan deze wet immers nog vaker uitstellen. Vervolgactie college Als u het beleid vaststelt, gaan wij ermee aan de slag. Wij blijven in gesprek met de samenleving. En wij rollen het beleid uit in de gemeentelijke organisatie.

Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris Bijlagen:  participatiebeleid gemeente Voorst  Participatieverordening 2023 gemeente Voorst (160711) Gerelateerde stukken:  discussienota participatie en adviesrecht in het kader van de Omgevingswet  raadsmededeling stand van zaken participatie en adviesrecht in het kader van de Omgevingswet  raadsmededeling participatiebeleid Omgevingswet; stand van zaken (2) rv-207076-participatiebeleid_Omgevingswet

-3-

Informatie over dit voorstel: portefeuillehouder: Bert Visser medewerker: Herman Oussoren, juridisch beleidsadviseur | mediator 0571-27 92 62 h.oussoren@voorst.nl