Raadsvoorstel Ontwerp RES 1.0 (2021-38725)

Voorstel aan de gemeenteraad

13 juli 2021

Onderwerp:

ontwerp RES 1.0

Nummer: Z-18-04316_2021-38725

Programma:

Mooi Voorst

Openbaar

Voorstel van het college 1. Kennis nemen van de ontwerp RES 1.0 en de wijzigingen ten opzichte van de concept RES. 2. Kennis nemen van de inspraaknotitie inclusief bijbehorende oplegger en de door de stuurgroep en het college voorgestelde aanpassingen betrekken bij de behandeling van de ontwerp RES 1.0. 3. De ontwerp RES 1.0 in deze eerste ronde behandelen en eventuele opmerkingen of wijzigingsvoorstellen in de vorm van moties of amendementen kenbaar maken aan het college en de stuurgroep. Inleiding In het najaar van 2020 heeft u de concept RES behandeld en daar uw opmerkingen bij geplaatst. Samen met de opmerkingen die in de andere gemeenteraden, algemeen besturen van de waterschappen en Provinciale Staten van Gelderland (PS) zijn gemaakt is dit de input geweest voor het proces om te komen tot een ontwerp RES 1.0. In de periode van december 2020 tot en met maart 2021 is de ontwerp RES 1.0 ontstaan. Tijdens deze periode is een regionale atelierweek georganiseerd en hebben diverse gesprekken met stakeholders/belangengroeperingen plaatsgevonden. Daarnaast heeft elke gemeente zijn lokale proces doorlopen. In Voorst is dat gebeurd in de vorm van de tweede ronde Voorster Energie Strategie (VES). De ontwerp RES 1.0 is eind maart 2021 door de regionale stuurgroep RES aangeleverd bij de colleges en deze hebben de ontwerp RES ter inzage gelegd voor inspraak.

Eén van de belangrijkste opmerkingen die is gemaakt in het vorige stadium is de behoefte aan inspraak. Dit is voor de stuurgroep en de colleges aanleiding geweest om de ontwerp RES 1.0 ter inzage te leggen in de periode van 19 april 2021 tot 31 mei 2021. De terinzagelegging is aangekondigd op de vereiste wijze. Bovendien is via diverse overige kanalen aandacht geschonken aan de inspraak over de ontwerp RES 1.0. Tijdens de periode van terinzagelegging zijn twee digitale informatiebijeenkomsten georganiseerd. Tijdens de periode van terinzagelegging zijn in totaal bijna 500 inspraakreacties bij de bevoegde gezagen binnengekomen waarvan zes bij de gemeente Voorst. Alle reacties zijn verwerkt in een inspraaknotitie. De stuurgroep heeft voorstellen voor wijzigingen toegevoegd. De besluitvorming over de ontwerp RES 1.0 vindt in twee stadia plaats, zoals dit gebruikelijk is bij regionale besluitvorming. Dit houdt in dat u in eerste instantie de gelegenheid krijgt om de ontwerp RES 1.0 te behandelen en opmerkingen of wijzigingsvoorstellen in de vorm van moties en amendementen kunt indienen. Alle raden van de regiogemeenten, de algemeen besturen van de betrokken waterschappen en PS krijgen deze gelegenheid. De ingebrachte moties en amendementen worden verzameld en de stuurgroep doet vervolgens een voorstel voor de RES 1.0.

Dit (gewijzigde) voorstel wordt voor finale besluitvorming voorgelegd aan de bevoegde gezagen, zijnde de raden van de regiogemeenten, de algemeen besturen van de betrokken waterschappen en PS. Finale besluitvorming van de RES 1.0 vindt plaats eind 2021. Argumenten 1.1 De opmerkingen die door diverse partijen bij de concept RES zijn gemaakt hebben invloed gehad op de inhoud van de ontwerp RES 1.0 Tijdens het proces rond de concept RES zijn door de raden, organisaties en inwoners veel opmerkingen gemaakt. Deze opmerkingen zijn meegenomen in het proces naar de ontwerp RES 1.0 en hebben mede geleid dat de ontwerp RES 1.0 er anders uitziet dan de concept RES. Dat geldt voor het bod als totaal, maar ook voor de onderdelen van het bod. Het totale bod in de ontwerp RES 1.0 bedraagt 1.07 terawattuur (TWh) (concept RES 1,23 TWh). Deze vermindering is vooral te verklaren door de beperkte mogelijkheden voor windenergie in de Cleantech Regio.

-1-



Windenergie In de ontwerp RES 1.0 is 0,11 TWh aan opwek uit windenergie voorzien terwijl dat in de concept RES nog 0,45 TWh was. Van de concept RES naar de ontwerp RES 1.0 zijn meerdere locaties voor windenergie afgevallen om redenen van ecologie, de ruimtelijke verkenning en de ligging ten opzichte van het net. In de ontwerp RES 1.0 gaat het om een totaal van vijftien windmolens in de Cleantech Regio. In Zutphen worden zes windmolens voorzien, de drie bestaande en drie in ontwikkeling. In Lochem wordt een mogelijkheid gezien om vier windmolens te bouwen en op de Veluwse stuwwal zijn vijf windmolens mogelijk. Hierbij moet de kanttekening worden geplaatst dat het bestemmingsplan voor de drie windmolens die in Zutphen in ontwikkeling zijn, door de Raad van State is vernietigd. Op dit moment is nog niet duidelijk of en hoe dit proces een vervolg krijgt.



Zon op land De opwek uit zon op land is eveneens verminderd en wel van 0,78 TWh naar 0,45 TWh. Deze bijdrage is kleiner geworden om gehoor te geven aan de vele geluiden die pleitten voor minder zon op land. De bijdrage van 0,45 TWh komt neer op ongeveer 600 ha, waarvan 300 ha is gerealiseerd of in procedure. De zonneladder is het uitgangspunt voor verdere ontwikkeling. De hoeveelheid zon op land is niet per gemeente toegerekend. Uitzondering hierop is de gemeente Apeldoorn die een eigen ambitie heeft uitgesproken van 250 ha.



Zon op dak Nieuw in het bod is de inbreng van Zon op Dak. In de ontwerp RES 1.0 wordt verwacht dat in 2030 0,51 TWh met zonnepanelen op daken opgewekt wordt. Een belangrijke kanttekening hierbij is het gegeven dat mogelijkheden voor opslag ontwikkeld moeten worden om de hoeveelheid zonne-energie op dak te kunnen realiseren, in verband met de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet. Daarmee ligt er tegelijkertijd een inspanningsverplichting om hier als regio fors op in te zetten. Waarbij uiteraard ook de gemeenten hun bijdrage moeten leveren. De inbreng van Zon op Dak in het RES-bod gaat alleen om grote daken met meer dan 50 panelen. De kleine daken worden niet meegeteld in het bod omdat deze al als autonome ontwikkeling in de landelijke cijfers zijn verwerkt. Vooral hoofdstuk 3 van de ontwerp RES 1.0 geeft inzicht in de wijze waarop het bod is opgebouwd. Het bod uit de ontwerp RES 1.0 heeft nog steeds een ambitie in zich, maar het bod is realistisch en met het bod wordt tegemoetgekomen aan de opvattingen die bij diverse partijen leven.

1.2 Het proces met de ruimtelijke ateliers, de lokale processen en de resultaten van ecologische onderzoeken hebben hun invloed gehad op de ontwerp RES 1.0 In de periode van december 2020 tot maart 2021 zijn op regionaal en gemeentelijk niveau gesprekken gevoerd met stakeholders, belangengroeperingen en inwoners. Voor Voorst hebben de gesprekken die gevoerd zijn in het kader van de VES een rol gespeeld. Daarnaast zijn resultaten van ecologische onderzoeken die zijn uitgevoerd rond de Veluwe en de IJsselvallei bekend geworden en betrokken bij de ontwerp RES 1.0. Met de opbrengsten uit de ruimtelijke ateliers is een ruimtelijke verkenning voor windenergie ontwikkeld en een regionale zonneladder ontstaan met de landschappelijke waarden als uitgangspunt. De combinatie van de uitkomsten van de ecologische onderzoeken, de ruimtelijke verkenning en de inbreng vanuit het maatschappelijk veld resulteert erin dat een aantal zoekgebieden voor windenergie zoals die zijn opgenomen in de concept RES geen onderdeel uitmaken van de ontwerp RES 1.0. 1.3 De situatie van de gemeente Voorst is in de ontwerp RES 1.0 gewijzigd ten opzichte van de situatie in de concept RES De wijzigingen zoals die in het voorgaande zijn benoemd hebben uiteraard ook gevolgen voor de implicaties van de RES voor Voorst.

Op grond van het ecologisch onderzoek IJsselvallei, de ruimtelijke verkenning voor wind en de inbreng vanuit diverse partijen en groeperingen uit de gemeente Voorst is het zoekgebied Voorster Klei geen onderdeel van de ontwerp RES 1.0. De vijf clusters voor windenergie zijn langs de Veluwerand geprojecteerd, waarvan één cluster voor een deel op Voorster grondgebied valt. Het gaat hier om het cluster ten zuiden van Apeldoorn. Met de vastgestelde ecologische belemmeringen (ecologisch onderzoek Veluwe) kan slechts een beperkt aantal windmolens in deze clusters worden gerealiseerd. In de zone van 8 km rondom de Veluwe gaat het om maximaal 22 windmolens. Verdeeld over vier RES-gebieden. -2-

Bij een evenredige verdeling betekent dit dat maximaal vijf molens in de zone van 8 km vanaf de Veluwe die valt binnen de Cleantech Regio gerealiseerd kunnen worden. Dus maximaal vijf windmolens voor de Veluweclusters. Vastgesteld kan worden dat mogelijkheden voor windmolens in dit gebied, zoals die in de ontwerp RES 1.0 zijn opgenomen, erg gering zijn. De regionale zonneladder gaat van de categorie "ja graag" via de categorieën "ja mits en nee tenzij" naar de categorie "nee". Deze vertoont een behoorlijke overeenkomst met de zonneladder die op basis van de VES is opgehaald. De inzet wordt vooral gepleegd op de "ja graag" categorie. Dat wil zeggen de daken, langs infrastructuur, industriële terreinen enzovoort. Deze categorie heeft voorrang. Maar daarnaast blijven ook de andere treden in beeld om goede mogelijkheden te benutten. 2.1 Met het inspraakproces is inhoud gegeven aan de algemene roep uit het maatschappelijk veld om meer mogelijkheden voor inspraak en betrokkenheid Door de vele reacties bij de concept RES waarin werd aangedrongen op meer inspraakmogelijkheden heeft de stuurgroep besloten om dit voorjaar een inspraakronde te organiseren over de ontwerp RES 1.0. Tijdens de terinzagelegging van het ontwerp zijn er bij de gemeente Voorst zes reacties binnengekomen.

Drie reacties zijn uniek aan de gemeente Voorst gestuurd en drie reacties zijn ook aan één of meer andere gemeenten gestuurd. In totaal zijn bij alle betrokken partijen in de regio ongeveer 500 reacties binnengekomen. Het aantal varieerde van twee inspraakreacties in Heerde tot meer dan 300 reacties in Brummen. De inspraakreacties zijn verwerkt in een gezamenlijke inspraaknotitie. Waarbij een onderverdeling is gemaakt in een algemeen deel en een specifiek deel voor elke gemeente, algemeen bestuur en PS. In de oplegger is een algemeen beeld van de inspraak geschetst. Zowel qua proces als inhoud. De inspraakreacties die rechtstreeks bij de gemeente Voorst zijn ingediend, zijn toegevoegd. 2.2 De inspraak heeft geleid tot voorstellen voor aanpassingen en aanvullingen van de ontwerp RES 1.0 De inhoudelijke inbreng vanuit de inspraak is zeer divers. Behalve lokaal gerichte reacties is er aandacht voor een aantal algemene thema's waar te nemen. Samengevat gaat het om de volgende thema's:  de doelstellingen (35 TWh op land) zijn al gehaald;  grote zorgen over de relatie windenergie en volksgezondheid;  het ontbreken van de relatie tussen de RES en de energietransitie in het algemeen en het ontbreken van aandacht voor andere vormen van energieopwekking;  roep om meer participatie, zowel procesparticipatie als mogelijkheden voor financiële participatie.

In het algemene deel van de inspraaknotitie worden deze thema's uitgebreid behandeld. Dit alles leidt tot het voorstel van de stuurgroep en het college om in de definitieve RES 1.0 deze thema's nader toe te lichten. Heel specifiek is aandacht gevraagd voor de passage op de pagina's 23 tot en met 26 van de ontwerp RES 1.0. Dit gaat over de zoekgebieden wind en wat daarmee gebeurd is in het proces van de concept RES naar de ontwerp RES 1.0. Op basis van de inspraak stelt de stuurgroep voor om deze passage te verduidelijken zodat uit de tekst en kaartjes helder blijkt welke zoekgebieden voor windenergie onderdeel zijn van de ontwerp RES 1.0 en welke vanuit de concept RES zijn afgevallen. 3.1 De gemeenteraden, de algemeen besturen van de waterschappen en PS zijn de bevoegde gezagen om de ontwerp RES 1.0 vast te stellen en besluitvorming gebeurt in twee ronden De bevoegdheid om de ontwerp RES 1.0 vast te leggen ligt bij de gemeenteraden, de algemeen besturen van de waterschappen en PS. Zoals gebruikelijk bij besluitvorming op regionaal niveau is besluitvorming in twee ronden voorzien. In de eerste ronde behandelen de bevoegde gezagen de ontwerp RES 1.0. Zij hebben de mogelijkheid om hun opvattingen en voorstellen tot aanpassingen kenbaar te maken in de vorm van moties of amendementen.

De door de bevoegde gezagen ingebrachte voorstellen tot wijzigingen leiden, samen met de wijzigingsvoorstellen vanuit de inspraak, tot een aangepaste ontwerp RES 1.0. De aangepaste ontwerp RES 1.0 wordt in de tweede ronde, voor het einde van het jaar, aan de bevoegde gezagen voorgelegd voor finale besluitvorming. Na de finale besluitvorming wordt de RES 1.0 naar het Rijk gestuurd.

-3-

Communicatie De communicatie over de RES en de energietransitie als geheel is een lopend proces in de gemeente Voorst en de Cleantech Regio. Op basis van Duurzaam Voorst en de VES is continu aandacht voor dit thema en worden de ontwikkelingen rond de RES hierin meegenomen. Vervolgactie college De opmerkingen en wijzigingsvoorstellen in de vorm van moties en amendementen over de eerste ronde zet het college door naar de regionale stuurgroep RES.

Het college van burgemeester en wethouders, drs. Jos Penninx, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris

Bijlagen:  ontwerp RES 1.0 (2021-23523)  oplegger inspraaknotitie (2021-40174)  inspraaknotitie ontwerp RES 1.0 (2021-40176)  inspraakreactie 1 (2021-31311)  inspraakreactie 2 (2021-32834)  inspraakreactie 3 (2021-32985)  inspraakreactie 4 (2021-32651)  inspraakreactie 5 (2021-38561)  inspraakreactie 6 (2021-31705)

Informatie over dit voorstel: portefeuillehouder: Wim Vrijhoef ambtenaar: Jan Wesseldijk, senior landelijk gebied 0571-27 92 88 j.wesseldijk@voorst.nl

Gerelateerde stukken:  concept RES (2020-15392) RV_2021-38725_ontwerp_RES_1.0

-4-