Raadsvoorstel Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028

Voorstel aan de gemeenteraad

14 januari 2025

Onderwerp:

Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028

Nummer: 670000

Programma:

4. Gezond Voorst, 5. Sociaal Voorst

Openbaar

Voorstel van het college 1. De Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028 vaststellen. Inleiding In november 2024 stelde u de beleidskaders cultuur, inclusie, ontmoeting, sport en bewegen, mentale gezondheid en bestaanszekerheid vast als basis voor de Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028. Hierin staat zowel de wettelijke, maatschappelijke en beleidsmatige context waarin wij werken als de (globale) richting, die de gemeente Voorst nastreeft. Maar de beleidskaders zijn niet los van elkaar te zien. Ze zijn onderdeel van een overkoepelende visie voor het brede sociaal domein. Deze richtinggevende visie, de Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028, bieden wij u nu aan. In de hernieuwde kadernota hebben wij nadrukkelijk gekozen voor één integrale langetermijnvisie voor het brede sociaal domein. Er zijn verschillende redenen waarom wij dat belangrijk vinden: in de eerste plaats vanuit inhoudelijke urgentie. De kadernota geeft richting aan wat voor een gemeente wij willen zijn in de toekomst. Wij hebben hierin één overkoepelende missie benoemd: Elke Voorsternaar kan leunen op een stabiele basis en heeft dezelfde kansen op een vitaal en gezond leven in veiligheid en vrijheid. Met veel van onze inwoners gaat het goed. Zij vinden hun weg in de maatschappij, doen mee, komen rond én vooruit. Maar dat geldt niet voor iedereen.

Op basis van maatschappelijke trends en ontwikkelingen hebben wij onderzocht wat de voornaamste oorzaken zijn van de verschillen in onze gemeente. Daarbij hebben wij gekeken naar waar de overheid duidelijk een taak heeft, waar de gemeente ook een beroep kan doen op inwoners en samenwerkingspartners en waar de gemeente het meeste verschil kan maken. Vanuit die benadering kiezen wij voor drie strategieën waar de komende jaren de focus op ligt: 1. een sterk fundament: wij versterken de sociale basis, bieden bestaanszekerheid en vergroten kansengelijkheid; 2. een leven lang gezond: wij intensiveren onze focus op preventie en zorgen voor een groene, gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen; 3. innovatie van zorg en ondersteuning: wij werken nauw samen met het medisch domein, zetten in op ervaringsdeskundigheid en zorgen voor een goed werkende toegang tot ondersteuning. Nieuw (of herzien) sociaal beleid moet, na het vaststellen van de kadernota, aan één of meer van deze strategieën bijdragen. Daarmee richten wij onze inspanningen (naast de wettelijke taken) op het verminderen van de oorzaken van de huidige (en voorziene) maatschappelijke problemen. De focus van onze inspanning ligt hierbij nadrukkelijk op een collectieve (groepsgewijze) aanpak. Dit in plaats van een individuele aanpak.

Naast deze inhoudelijke reden helpt de kadernota ook om de effectiviteit van ons beleid te vergroten, om te kunnen prioriteren en bij het maken van (soms scherpe) keuzes in tijden van toenemende schaarste. Onder andere als het gaat om gemeentelijke financiën en personeel. De kadernota geeft hiermee richting aan de volle breedte van het sociale domein. Het is een visie op hoofdlijnen, waarbij het belangrijk is dat deze voldoende scherpte biedt om te kunnen koersen. De doelen en strategieën vertalen wij verder naar een uitvoeringsagenda. Het gaat dan om de vertaling naar specifiek uitvoeringsbeleid (het hoe) en de financiële doorvertaling van de visie. Met een vaste vertaling dragen alle domeinen - van schuldhulpverlening tot onderwijs en van jeugdzorg tot sport - bij aan het uitvoeren van de overkoepelende missie uit de kadernota.

-1-

Argumenten 1.1 De maatschappelijke uitdagingen vragen om een integrale aanpak Uit de beschikbare data, onderzoeken en gesprekken met de samenwerkingspartners komt naar voren dat wij de grote uitdagingen waar wij als Voorster samenleving voor staan niet los van elkaar kunnen zien. Denk hierbij bijvoorbeeld aan verregaande individualisering, de toenemende zorgvraag en -kosten, (mentale) gezondheidsproblemen en de toegankelijkheid van de zorg. Het laat zien dat het niet meer altijd lukt om problemen binnen de bestaande systemen op te lossen. Een voorbeeld: in de aanpak van psychische problemen is het noodzakelijk om oog te hebben voor de samenloop met de bestaansonzekerheid. Schulden, werkloosheid en eenzaamheid hebben allemaal invloed op de mentale gezondheid. Met andere woorden: er is steeds vaker behoefte aan meerdere perspectieven. Wij kiezen daarom voor één kadernota voor het brede sociaal domein. Daarin hanteren wij de bovengenoemde drie strategieën om de voornaamste oorzaken van de problemen zo veel mogelijk integraal aan te pakken. 1.2 Wij gaan van een individuele naar een maatschappelijke benadering Een belangrijk uitgangspunt is het accepteren dat veel van de problemen waar inwoners mee kampen maatschappelijke oorzaken hebben. De oorzaak van problemen ligt vaak in de maatschappelijke en economische omgeving, de sociaal-economische positie en de leefomstandigheden.

Dit betekent voor de oplossingen ook een belangrijke andere benadering. Namelijk de focus verleggen van hulp aan individuen naar het aanpassen van het systeem dat de problemen veroorzaakt. 1.3 De kadernota vormt de basis voor de uitvoeringsplannen De kadernota vormt de basis voor de uitvoeringsplannen. Alle plannen dragen bij aan het bereiken van de doelen uit de kadernota en bevatten speciale acties voor de uitvoering. Wij maken deze doelen zo duidelijk en meetbaar mogelijk. Risico's Het werken met een visie, het doorleven ervan en het goed laten werken in de uitvoering vraagt een lange adem. De effecten van veel acties, onder andere op het gebied van preventie, zijn vaak pas op de lange termijn zichtbaar. Bijna altijd langer dan één beleidsperiode. Daarom kiezen wij nadrukkelijk voor een langetermijnvisie die verder rijkt dan de looptijd van de kadernota zelf. Het risico van de kadernota is dat de effectiviteit van de uitvoering van de visie afhangt van langdurige inzet, terwijl de realiteit is dat het beschikbare budget wisselt over de jaren. Dit dwingt ons iedere keer tot het maken van keuzes. Financiële toelichting Het is de verwachting dat wij de financiële middelen van de kadernota uit de structurele middelen op de begroting en uit de incidentele middelen vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) halen.

De beschikbare middelen lijken op dit moment voldoende voor het uitvoeren van de in de kadernota beschreven plannen. Evaluatie Hoe wij uitvoering gaan geven aan de kadernota komt in de uitvoeringsagenda 2025-2026 te staan. Dit programma evalueren wij aan het eind van de looptijd en presenteren wij aan u met een raadsmededeling. Hierbij kijken wij ook of de nu vast te stellen kaders voldoen. Dit is gelijk het moment om een nieuwe uitvoeringsagenda 2027-2028 te presenteren. Wij evalueren vaker met de betrokken uitvoerende partijen. Bijvoorbeeld tijdens de kwartaal- en subsidiegesprekken. Aan het eind van de looptijd evalueren wij de kadernota in haar geheel. Participatie Bij de ontwikkeling van de kadernota hebben wij vanaf begin 2024 op diverse momenten met de inwoners, de partnerorganisaties en de diverse beleidsmedewerkers binnen de gemeentelijke organisatie gesproken en samengewerkt. Het doel daarvan was om met elkaar het verhaal samen te stellen over wat er nodig is in de Voorster samenleving. De zes beleidskaders, met hun uitgebreide participatie, waren hierbij een 'tussenstap' in het proces naar een hernieuwde kadernota. Dit proces droeg overigens op zichzelf al bij aan het toepassen van de overeengekomen uitgangspunten in de praktijk.

De uitwerking van de beleidskaders naar duidelijke doelen is getoetst door een online enquête (het inwonerspanel), die ruim 500 respondenten hebben ingevuld (zie bijgevoegde factsheet). Daarnaast hebben wij de Adviesraad Sociaal Domein (ASD) om advies gevraagd (zie bijgevoegd advies). Het advies hebben wij verwerkt in de uiteindelijke versie van de kadernota. -2-

Vervolgactie college Na het vaststellen van de Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028 stellen wij de Uitvoeringsagenda 2025-2026 op. Deze presenteren wij aan u met een raadsmededeling in het tweede kwartaal van 2025. Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris Bijlagen: 1. Kadernota sociaal domein 2025 t/m 2028 2. advies ASD 3. factsheet Voorst Spreekt

Informatie over dit voorstel: portefeuillehouder: Peter Wormskamp

rv-670000-Kadernota_sociaal_domein_2025_t-m_2028

-3-

medewerker: Lonja Schürmann 0571-27 99 14 l.schurmann@voorst.nl