Raadsvoorstel Grondstoffenplan

Voorstel aan de gemeenteraad

13 december 2022

Onderwerp:

keuze scenario Grondstoffenplan vanaf 2024

Nummer: 186715

Programma:

2. Mooi Voorst

Openbaar

Voorstel van het college 1. Stel de doelen voor het grondstoffenplan vast: met optimale afvalscheiding naar hoogwaardige recycling. Met een scheiding van minstens 85% en maximaal 50 kg restafval per inwoner per jaar in 2030. 2. Stem in met scenario 2 als basis voor het opstellen van het grondstoffenplan, met een ingepland evaluatiemoment in 2025. Inleiding Na de bewonersenquête (zie rapport enquête onder inwoners over afvalinzameling) zijn op basis van de uitkomsten drie scenario's uitgewerkt. Namelijk: − op dezelfde voet verdergaan − vrijwillig omgekeerd inzamelen − omgekeerd inzamelen Uit de enquête kwam naar voren dat de meeste inwoners (75-80%) graag op dezelfde voet verdergaan. Een rapport van wat er besproken is op deze avond is bijgevoegd. Wij vragen u om akkoord te geven op de milieudoelen en de uitwerking van het tweede scenario: vrijwillig omgekeerd inzamelen, zodat wij hiermee het grondstoffenplan op kunnen stellen. Geen milieustraat in de gemeente De scenario's gaan niet uit van een milieustraat/wegbrengpunt in de gemeente. Nu betalen wij als gemeente Voorst € 34.347 per jaar voor het gebruik van de Recyclepleinen van Circulus (voor de dienstverlening en verwerking). Dat komt neer op een bedrag van € 3,10 per aansluiting per jaar. Voor een vergelijkbaar bedrag kunnen wij geen recycleplein maken in de gemeente.

Een recycleplein kost onder anderen kostbare ruimte, personele inzet en hoge verzekeringskosten door brandgevaar. Een recycleplein voor de gemeente Voorst kost ongeveer € 300.000 tot € 350.000 per jaar, op basis van een vergelijking met de recyclepleinen in Zutphen en Doesburg. Dit zijn alleen de personele- en huisvestingskosten (zoals energiekosten). Dit kan dus oplopen tot een vertienvoudiging van de kosten per aansluiting per jaar. Daarnaast worden qua rijafstand vooral inwoners van Twello bediend bij het maken van een recycleplein in de gemeente. Voor alle dorpskernen geldt namelijk dat een recycleplein van Circulus dichterbij, even ver of enkele minuten verder rijden is dan naar Twello. Nu kunnen verschillende stromen gratis worden weggebracht binnen de gemeente. Zo kunnen alle apparaten met een stekker (ook kapotte) gratis worden opgehaald of ingeleverd bij Kringloop Twello. Ook boeken, oud papier, metalen, batterijen, frituurvet en spaarlampen kunnen onder andere bij Kringloop Twello gratis worden ingeleverd. Argumenten 1.1 Er gaan in de gemeente Voorst nog te veel waardevolle grondstoffen verloren Het doel voor heel Nederland is om in 2050 volledig circulair te zijn.

Voor huishoudens betekent een circulaire economie niet alleen minder spullen gebruiken, producten langer gebruiken, hergebruiken en repareren, maar ook het afval meer en beter scheiden zodat het gerecycled kan worden. Het gaat relatief goed met de afvalscheiding, -inzameling en -verwerking in de gemeente Voorst. Ten opzichte van vergelijkbare gemeenten (0-19% hoogbouw) doen wij het goed op het gebied van het aantal kilo's restafval en de afvalbeheerkosten. Van de 23 gemeenten in deze categorie behoort de gemeente Voorst bij de zes meest kosteneffectieve gemeenten (relatief lage afvalbeheerkosten en laag aantal kilo's restafval). Maar ook in de gemeente Voorst zijn nog stappen te zetten. Uit de sorteeranalyses in de gemeente Voorst is gebleken dat bijna de helft van het aantal kilo's restafval nog uit grondstoffen bestaat. Het huidige scheidingspercentage is 76. -1-

1.2 De kosten van het verwerken van restafval (blijven) stijgen Het is daarom belangrijk het aantal kilo's restafval te verlagen en dus niet alleen vanuit milieuoogpunt. Bij een gelijk beleid zonder vermindering van restafval, gaan de afvalbeheerkosten in de toekomst stijgen. Dit heeft enerzijds met de verbrandingsbelasting van restafval te maken en anderzijds omdat grondstoffen verwerken vaak goedkoper is of tot opbrengsten leidt. 1.3 Ook inwoners hechten waarde aan het milieuaspect van afvalinzameling Inwoners van de gemeente Voorst geven aan milieu het belangrijkste aspect te vinden van de inzameling (62% ten opzichte van 25% lage kosten en 13% hoge service). Dus er lijkt draagvlak te zijn voor verandering voor het milieu/duurzaamheid. 2.1 Omgekeerd inzamelen is een instrument dat het aantal kilo's restafval terugdringt Bij omgekeerd inzamelen wordt pmd, papier en gft aan huis opgehaald, maar moeten inwoners het restafval zelf wegbrengen naar ondergrondse containers in de gemeente. Hierdoor daalt het aanbod van restafval en het aanbod van overige stromen stijgt. Op basis van landelijke ervaringen is er een vermindering te verwachten van 37% aan kilo's restafval en een toename in scheidingspercentage van 9,5 bij volledig 'omgekeerd inzamelen'. Bij 'vrijwillig omgekeerd inzamelen' liggen deze percentages lager.

Dit is afhankelijk van het aantal huishoudens dat overgaat op omgekeerd inzamelen. In het rekenvoorbeeld gaan wij uit van 20%. Dit geeft een verlaging van 14% kg restafval per inwoner en een toename in scheidingspercentage van 4. 2.2 De stap naar volledig omgekeerd inzamelen is nog te groot Uit zowel de enquête als tijdens de inspraakavond is gebleken dat er weerstand is tegen een systeem waarbij inwoners het restafval zelf moeten wegbrengen. Tegelijkertijd geven inwoners aan het milieuaspect van de afval- en grondstoffeninzameling belangrijk te vinden. Daarom is een tussenstap nodig. Vrijwillig omgekeerd inzamelen is een eerste stap richting een beleid waar het aantal kilo's restafval verder wordt teruggedrongen en meer grondstoffen worden teruggewonnen. In dit scenario wordt een tussentijds evaluatiemoment ingebouwd in 2025. Tijdens dit evaluatiemoment wordt gekeken naar het gebruik van de ondergrondse containers, de milieudoelstellingen (kg/inwoner) en de tevredenheid van de inwoners. Zo nodig kunnen wij bijsturen: kan het aantal ondergrondse containers eventueel uitgebreid worden of kan omgekeerd inzamelen verder worden gestimuleerd? 2.3 Eén container kan weg Wanneer er minder restafval overblijft, hebben bewoners de mogelijkheid een container minder aan huis te hebben. Vooral voor inwoners met een relatief kleine tuin scheelt dit in de beschikbare ruimte.

2.4 Luierafval kan worden weggebracht in een scenario met (vrijwillig) omgekeerd inzamelen Op dit moment heeft de gemeente Voorst nog geen luiercontainers. Als er ondergrondse containers geplaatst worden voor het (vrijwillig) omgekeerd inzamelen, kunnen luiers hier naartoe worden gebracht. Naast dat deze dienst doet als ondergrondse restafvalcontainer, doet deze dan ook dienst als luiercontainer. Hiermee wordt voldaan aan de behoefte van mensen voor een luiercontainer. Luiers kunnen nu nog niet goed op grote schaal worden gerecycled en worden dus voorlopig nog met het restafval verbrand. Risico's Deelname vrijwillig omgekeerd inzamelen lastig te voorspellen Het gedrag van inwoners is lastig te voorspellen bij een scenario waarbij inwoners zelf de keuze kunnen maken om over te gaan naar omgekeerd inzamelen. De kosten van inzameling worden bepaald door de inzamelmiddelen, de inzameling zelf en de verwerkingskosten. Bij omgekeerd inzamelen dalen de verwerkings- en de inzamelkosten. Maar wanneer er relatief weinig mensen vrijwillig meedoen, kan de inzamelmethodiek relatief duur zijn in de aanloopfase door de eigenlijke kosten van de inzamelmiddelen. Het is daarom van belang het gebruik van de ondergrondse containers in plaats van de minicontainers te stimuleren met een financieel voordeel en actieve communicatie. Dit werken wij verder uit in het grondstoffenplan.

Het omgekeerd inzamelen kan ingewikkeld zijn voor mensen die minder mobiel zijn Inwoners moeten bij het omgekeerd inzamelen soms wat verder lopen, fietsen of rijden met hun afval. Dit is lastig voor ouderen en/of mensen die minder mobiel zijn. Daarnaast hebben ondergrondse containers alleen openingen voor 30 en 60 l-zakken. -2-

Het is daarmee even duur om een 12,5 l-zak weg te gooien als een 30 l-zak. Dit kan nadelig zijn voor bijvoorbeeld ouderen, die liever een kleinere, lichtere zak gebruiken. Bij invoering van scenario 2 is dit nog niet direct een probleem omdat inwoners ervoor kunnen kiezen de restafvalcontainer te behouden. Maar met het doel om wel over te gaan op omgekeerd inzamelen, is een restafvalservice belangrijk. Inwoners die dan niet de mogelijkheid hebben eigen afval weg te brengen en geen of een klein sociaal netwerk hebben, kunnen restafval op afroep laten ophalen (maximaal één keer in de zes weken). Financiële toelichting Voor het totaal overzicht van de kosten, opbrengsten en kostendekkendheid voor de drie scenario's verwijzen wij naar de bijlage. Hieruit wordt helder dat de financiële scenario's 1 en 2 ongeveer vergelijkbaar zijn. De kosten voor scenario 3 liggen duidelijk hoger. Vastrecht De afvalstoffenheffing voor huishoudens bestaat uit twee delen. Het vastrecht (voor alle huishoudens gelijk) en het variabele tarief, gebaseerd op het aantal malen aanbieden van de container voor restafval (per lediging een tarief). Omdat wij de komende tijd te maken krijgen met een behoorlijke index wordt geadviseerd het vastrecht tarief te verhogen. Dit staat los van het te kiezen scenario.

Om de kostendekkendheid op 100% te houden adviseren wij deze verhoging in alle drie de scenario's door te voeren. Variabel tarief Voor het variabele deel zijn wij van plan te sturen op het aanbiedgedrag en de keuze voor het wel of niet omgekeerd inzamelen (scenario 2). Wij adviseren het tarief gelijk te laten aan het huidige tarief wanneer mensen kiezen voor omgekeerd inzamelen. Om huishoudens extra te stimuleren om te kiezen voor omgekeerd inzamelen stellen wij voor om het aanbieden van het restafval via de restafvalcontainer veel duurder te maken ten opzichte van het aanbieden van een kg restafval via het omgekeerd inzamelen. Dit heeft als resultaat dat inwoners nog beter gaan scheiden of toch kiezen voor omgekeerd inzamelen. Daarnaast zijn wij van plan om het inleveren van de restafvalcontainer (en daarmee te kiezen voor omgekeerd inzamelen) extra te stimuleren met een eenmalige vergoeding bij het inleveren van de restafvalcontainer. Vervolgactie college Op basis van de vaststelling van de doelen en het scenario werken wij een grondstoffenplan uit. De voorbereiding van het plan neemt ongeveer een jaar in beslag. De eerste stap in de uitrol van het systeem is het opstellen van een uitvoeringsplan, dat wij met een raadsmededeling aan u voorleggen.

Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris

Bijlagen: − rapport enquête Voorst – grondstoffenplan − scenario’s visuele voorstelling − toelichting visuele voorstelling − verslag inspraakavond − berekening kosten scenario's Grondstoffenplan 2024 Gerelateerde stukken: − resultaten bewonersenquête grondstoffenplan en kostenstijging afvalstoffenheffing − raadsmededeling grondstoffenplan/nieuw afvalplan rv-186715-keuze_scenario_grondstoffenplan_vanaf_2024

-3-

Informatie over dit voorstel: portefeuillehouder: Bert Visser medewerker: Marije de Haan, medewerker duurzaamheid en afval 0571-27 93 70 m.dehaan@voorst.nl