Raadsvoorstel afwegingskader brede welvaart ontwikkelperspectief Stedendriehoek

Voorstel aan de gemeenteraad

30 september 2025

Onderwerp:

afwegingskader brede welvaart ontwikkelperspectief Stedendriehoek

Nummer: 860840

Programma:

1. Bouwend Voorst

Openbaar

Voorstel van het college 1. Instemmen met het indienen van bijgevoegde conceptzienswijze op het afwegingskader brede welvaart. Inleiding Ontwikkelperspectief Rijk en regio1 hebben op 7 november 2024 afgesproken samen een integrale verstedelijkingsstrategie voor de regio in 2050 op te stellen (afspraak Bestuurlijk Overleg Leefomgeving 2024). Het Ontwikkelperspectief 2050 beantwoordt de hoofdvraag van de verstedelijkingstrategie, namelijk: 'op welke manier kan het accommoderen van de verstedelijkingsopgave ook leiden tot het versterken van de Brede Welvaart in de regio Stedendriehoek in 2050?'. Op weg naar besluitvorming over het Ontwikkelperspectief (najaar 2026) wordt rond de jaarwisseling de variantenstudie voor advies voorgelegd aan raden, staten en waterschapsbesturen. Dashboard verstedelijking Om de varianten te vergelijken in hun effect worden verschillende hulpmiddelen gebruikt. De effecten op de leefomgeving worden bijvoorbeeld getoetst aan de hand van het Dashboard verstedelijking (zie deze link voor meer informatie). Afwegingskader regionale brede welvaart Een ander hulpmiddel is het 'Afwegingskader Regionale Brede Welvaart; brede welvaart 2 als denkkader en hulpmiddel voor keuzes in varianten' (hierna: afwegingskader). Hierin zijn twaalf aspecten voor brede welvaart, specifiek voor de regio Stedendriehoek opgenomen.

Met deze aspecten kunnen de ruimtelijke en maatschappelijke effecten van de varianten in beeld worden gebracht. Tijdens de verschillende sessies op de regiodagen hebben de bestuurders van de acht gemeenten hierover het gesprek gevoerd. Bij het bepalen van de aspecten van brede welvaart hebben de gemeenteraden, naast de andere partners, een belangrijke rol. Tijdens de raadsconferentie op 13 mei 2025 hebben de aanwezige raadsleden input meegegeven op het thema brede welvaart en het afwegingskader (zie deze link voor een terugblik). Raadsconsultatie De raden worden gevraagd om uiterlijk 1 december 2025 een oordeel te geven over het afwegingskader, zodat zij inhoudelijk richting kunnen geven aan het verdere proces. Aan de gemeenteraden wordt gevraagd: 'herkent u zich in de aspecten voor brede welvaart voor de regio als weergegeven in drie dimensies en onderliggende hoofdaspecten van het afwegingskader? '. Toepassing van het afwegingskader Het afwegingskader wordt gebruikt om de varianten te vergelijken op hun effect op brede welvaart. Dit wordt gedaan door een expertpanel. Dit expertpanel bestaat uit een brede vertegenwoordiging vanuit de regio, aangevuld met externe expertise uit verschillende relevante disciplines. Daarmee wordt lokale en regionale kennis gecombineerd met een kritische blik door externe experts van buiten.

Het expertpanel komt met een verslag met een beredeneerde en transparante duiding van de varianten. Het bevat geen advies over wat de best passende variant is, maar heeft een informerend karakter. De weging en prioritering is aan de politiek, in samenhang met de uitkomsten van andere hulpmiddelen waarmee naar varianten wordt gekeken, zoals het Dashboard verstedelijking.

Provincies Gelderland en Overijssel, waterschappen Drents Overijsselse Delta, Vallei en Veluwe, Rijn en IJssel, gemeenten Apeldoorn, Brummen, Deventer, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen. Samenkomend in het Bestuurlijk Overleg Rijk-regio. 2 Brede welvaart is een maatstaf voor alles dat mensen van waarde vinden. Naast materiële welvaart gaat het om zaken als gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid. Zie ook link. 1

-1-

Argumenten 1.1 Met de zienswijze voldoen wij aan het verzoek vanuit de regio om te reageren op het conceptafwegingskader Vanuit de regio wordt de vraag gesteld: 'Herkent u zich in de aspecten voor brede welvaart voor de regio als weergegeven in drie dimensies en onderliggende hoofdaspecten van het afwegingskader?'. Onze zienswijze onderschrijft het belang van het afwegingskader en geeft aandachtspunten mee. 1.2 In de zienswijze vragen wij aandacht voor regionale regie In de conceptzienswijze onderschrijven wij de benoemde dimensies, hoofdaspecten en onderwerpen uit het afwegingskader. Wel uiten wij onze zorgen over de inzet van externe experts. Wij hechten veel waarde aan de regionale kennis die er is en aan het belang van regionale regie hierop. Dit willen wij onder de aandacht brengen in de regio Stedendriehoek. 1.3 Het afwegingskader maakt vergelijken van de verschillende varianten mogelijk Het afwegingskader is een instrument om richting en betekenis te geven aan ruimtelijke keuzes in de verschillende varianten. Wij willen onze groei als regio inzetten voor het behoud en de versterking van de brede welvaart in onze regio. Het afwegingskader biedt structuur en taal om varianten inhoudelijk te vergelijken. Het maakt inzichtelijk waar maatschappelijke effecten botsen of elkaar versterken, maar berekent geen exacte uitkomst.

1.4 Het afwegingskader brengt ook niet-materiële gevolgen in beeld Het afwegingskader is opgebouwd uit drie dimensies van brede welvaart, waarbij elke dimensie bestaat uit vier hoofdaspecten die zijn uitgewerkt in onderwerpen. In onderstaande tabel is dit weergegeven: Dimensie

Hoofdaspect

Sociaal

− − − −

Duurzame leefomgeving

sociale veiligheid gemeenschapsgevoel en culturele identiteit welbevinden demografische samenhang

− − − − − −

groen en natuur milieu en klimaat ruimte en bereikbaarheid duurzame energievoorzieningen Economisch economie en innovatie onderscheidend vermogen van de regio − woon- en werkklimaat − onderwijs en arbeidsmarkt * zie voor een totaaloverzicht het afwegingskader zelf

Voorbeelden van onderwerpen* Functiemenging, maatschappelijke en culturele voorzieningen, leefstijl en gezondheid, intergenerationele en culturele cohesie Groene leefomgeving, kwaliteit van lucht, bodem en water, voorzieningen, energie Werkgelegenheid, concurrentiekracht, bestaanszekerheid, onderwijsaanbod

Brede welvaart gaat in de kern over de kwaliteit van leven in het 'hier en nu' én ook over 'later' en 'elders'. Naast materiële welvaart gaat het vooral ook om niet-materiële behoeften, zoals gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, hoe wij omgaan met elkaar en (on)veiligheid. 1.5 Het afwegingskader is specifiek gemaakt voor onze regio Het Centraal Bureau voor de Statistiek gebruikt acht thema's, die in essentie teruggebracht kunnen worden tot economische, sociale en duurzame dimensies van ontwikkeling. Dit brede welvaartkader is algemeen en vangt de specifieke regionale effecten van de varianten onvoldoende. Daarom is er een regio-eigen afwegingskader ontwikkeld. Daarbij is onder andere gekeken naar het inwonersperspectief. Dit is gebeurd aan de hand van eerdere onderzoeken door de provincies Gelderland (2023, Gelderland Panel) en Overijssel (2024, Brede Welvaart Monitor).

-2-

Het afwegingskader is gebaseerd op de belangrijkste punten uit de raadsconsultaties bij de Contourenschets Verstedelijking in Balans (eind 2024) en verdieping tijdens de raadsconferentie in het voorjaar (13 mei 2025). Tijdens deze bijeenkomst is het algemene brede welvaartskader aangevuld met onderwerpen die voor de Stedendriehoek belangrijk zijn: − meer nadruk op de balans tussen inwoners en arbeidsplaatsen; − het behouden van talent en stimuleren van terugkeer; − het vergroten van het aandeel inwoners met een startkwalificatie; − het vergroten van duurzame mobiliteit; − het verkleinen van de afstand tot voorzieningen; − het versterken van natuur, biodiversiteit en bodem; − het versterken van werken in de eigen regio. De dialoog, de prioritering en de vastgelegde notities vormden de basis voor de inhoudelijke lijn van het afwegingskader. Geen algemeen kader, maar maatwerk voor de regio en voor deze opgave. Communicatie U stuurt uw zienswijze naar het algemeen bestuur van de regio. Participatie Hier niet aan de orde. Het afwegingskader is een methodiek om varianten te vergelijken. Er worden geen (ruimtelijke) keuzes gemaakt.

Het college van burgemeester en wethouders, Paula Jorritsma-Verkade, burgemeester Lisette Wolbers-Cents, secretaris Bijlagen: 1. conceptafwegingskader regionale brede welvaart 2. conceptzienswijze gemeente Voorst op afwegingskader 3. langetermijnplanning Ontwikkelperspectief (versie q3 2025)

rv-860840-afwegingskader_brede welvaart_ontwikkelpers_Stedendriehoek

-3-

Informatie over dit voorstel: portefeuillehouder: Henk van Zeijts medewerker: Marijke Molema, expert landelijk gebied 0571-27 93 17 m.molema@voorst.nl