Raadsmededeling over Septembercirculaire 2021 gemeentefonds (2021-55306)

Mededeling aan de gemeenteraad

29 september 2021

Onderwerp:

Septembercirculaire 2021 gemeentefonds

Nummer: Z-21-09250_2021-55306

Programma:

7. Dienstverlenend Voorst

Openbaar

Inleiding De Septembercirculaire algemene uitkering gemeentefonds 2021 is op Prinsjesdag, 21 september 2021, gepubliceerd. Op 27 september 2021 is een nieuwe versie van de circulaire gepubliceerd waarin een aantal fouten is hersteld. Deze jaarlijkse circulaire is van belang voor onze lopende begroting 2021 en voor de begroting over het nieuwe meerjarige tijdvak 2022-2025. Kern van de boodschap Wij brengen u op de hoogte van de financiële uitkomsten van deze circulaire en het effect op ons financieel meerjarenperspectief (FMP). In onze lopende begroting 2021 en de begroting over het nieuwe tijdvak 2022-2025 is de algemene uitkering gebaseerd op de uitkomsten van de Meicirculaire 2021. Door publicatie van een nieuwe versie van de circulaire op 27 september 2021 konden de effecten van deze circulaire niet worden verwerkt in de Bestuursrapportage 2021 en de Meerjarenprogrammabegroting 2022-2025. In onderstaand overzicht ziet u het effect van de uitkomst van de Septembercirculaire 2021 op ons FMP. Zowel van onze lopende begroting 2021 als van de begroting voor het nieuwe tijdvak 2022-2025. B edragen x €1.000

Effect Septem bercirculaire 2021 op FMP 2021-2025

2021

Begrotingssaldo 2021 na verw erking Bestuursrapportage 2021

-1.436

Begrotingssaldo FMP 2022-2025

2022

2023

2024

2025

892

43

401

402

Netto effect Septembercirculaire 2021

444

1.504

838

818

884

Begrotingsaldo 2021 en FMP 2022-2025 na verw erking sep.circ.

-992

2.396

881

1.219

1.286

Nadere toelichting Actuele ontwikkelingen Het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn overeengekomen dat voor 2022 € 1,3 mld. aan gemeenten wordt uitgekeerd voor compensatie van de tekorten in de jeugdzorg bovenop de € 300 mln. die al eerder was toegekend. Voor extra budget voor de jaren na 2022 geldt het oordeel van de arbitragecommissie (Commissie van Wijzen) als zwaarwegende inbreng voor de kabinetsformatie. Gemeenten en Rijk maken nu al wel afspraken over maatregelen om tot een houdbaar jeugdstelsel op de lange termijn te komen. De extra middelen zijn nu verwerkt in de Septembercirculaire 2021. Voor de gemeente Voorst betekent dit een extra bijdrage van € 1,4 mln. voor 2022. Na het maken van de afspraken over de incidentele middelen jeugdzorg voor 2021 en 2022 en de afspraken rond de Hervormingsagenda zijn Rijk, VNG en provincies (IPO) tot afspraken gekomen over de meerjarenraming voor de jeugdzorg in de gemeentelijke begrotingen. Partijen hebben afgesproken dat gemeenten in de jaarschijven 2023 tot en met 2025 een maximum van 75% van de bedragen van de meerjarenraming onder de Hervormingsagenda van de Commissie van Wijzen als stelpost mogen opnemen in de begroting. Voor de gemeente Voorst bedragen deze stelposten voor de jaren 2023 tot en met 2025 respectievelijk € 860.000, € 786.000 en € 697.000.

Deze extra bijdragen hebben wij al verwerkt in onze Meerjarenprogrammabegroting 2022-2025. Naast de extra middelen voor jeugdzorg valt de accresontwikkeling (uitleg volgt hieronder) voor alle jaarschijven zeer positief uit. In de onderstaande tabel ziet u de uitkomsten van de Septembercirculaire 2021 en de verschillen ten opzichte van de Meicirculaire 2021. Vervolgens lichten wij de verschillende van belang zijnde ontwikkelingen toe.

-1-

B edragen x €1.000

Septem bercirculaire 2021 Meicirculaire 2021 Septembercirculaire 2021 Verschil septem bercirculaire 2021 t.o.v. m eicirculaire 2021

2021 40.915 42.346 1.431

2022 36.938 39.905 2.967

2023 36.427 37.251 824

2024 36.385 37.187 802

2025 36.625 37.491 866

Toelichting verschil Accresontwikkeling / uitkeringsbasis / WOZ Hoeveelheidsverschillen, ontw ikkeling uitkeringsbasis Accres - en nominale ontw ikkelingen, uitkeringsfactor Opschalingskorting Voorschot BCF plafond 2021 WOZ-w aardering en aanpassing rekentarieven 2022 Sub-totaal Accresontwikkeling / uitkeringsbasis Extra middelen jeugdzorg Extra bijdrage o.g.v. rapport Commissie van Wijzen Sub-totaal extra middelen jeugdzorg Taakmutaties Nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wlz Uitvoering en implementatie Breed offensief Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen w achttijden Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Jeugdhulp Uitvoeringskosten SVB PGB trekkingsrechten Wmo 2015 Kleinere mutaties Sub-totaal taakmutaties IU/DU/SU Suppletie-uitkering integratie sociaal domein Erfgoed deal (DU) Sub-totaal IU/DU/SU 3 D’s in het sociaal domein Participatie (IU) Sub-totaal 3 D’s in het sociaal domein Steunpakket corona Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Buurt- en dorpshuizen Lokale cultuur Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Sub-totaal steunpakketten corona

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal verschil

311 -13 260 -114 444

597 727 328

221 719

243 677

177 809

-102 1.550

-102 838

-102 818

-102 884

-21

-19

-17

-17

-8 -30 13 -46

11 -8

10 -7

12 -5

1.413 1.413 -24 12 57

-2 43 3 733 736

3

3

3

3

3

3

3

3

-6 -6

-6 -6

-9 -9

-12 -12

-16 -16

824

802

866

152 10 52

214

5 15 22 11 53

1.431

2.967

Accresontwikkeling/ontwikkeling uitkeringsbasis Gemeenten krijgen een belangrijk deel van hun inkomsten van het Rijk uit het gemeentefonds. De grootte van het fonds krimpt of groeit mee met hetzelfde percentage als de rijksuitgaven, het zogenaamde accres. In de Septembercirculaire 2021 zijn de accressen vanaf 2022 bijgewerkt en vallen positief uit door hogere rijksuitgaven op het gebied van onder andere klimaatmaatregelen, compensatie gedupeerden van de toeslagenaffaire, zorg en de Europese Unie (EU)-afdrachten. Corona gerelateerde uitgaven lopen hier niet in mee. Deze koppeling met de ontwikkeling van de rijksuitgaven is de zogenaamde 'trap op-trap af'-systematiek. De ontwikkelingen in het aantal inwoners, woonruimten, leerlingen, Wet waardering onroerende zaken (WOZ)-waarde enzovoort (hoeveelheidsverschillen) beïnvloeden de algemene uitkering positief. Als de gezamenlijke declaraties van gemeenten uit het btw-compensatiefonds (BCF) onder het ingestelde plafond blijven, dan wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname. Het plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In het systeem is opgenomen dat jaarlijks bij de Septembercirculaire een voorschot wordt verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de Meicirculaire volgend op het kalenderjaar volgt dan de afrekening.

In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2021 € 215,9 mln. Als gevolg van marktontwikkelingen over de WOZ-waarden van woningen en niet woningen en de daaraan gekoppelde rekentarieven vindt een bijstelling plaats voor dit onderdeel.

-2-

Voor 2022 wordt de oploop op de opschalingskorting incidenteel geschrapt. Dit om de financiële druk bij gemeenten te verlichten. Dit gebeurde ook al in 2020 en 2021. Daardoor hebben gemeenten in 2022 in totaal € 270 mln. extra te besteden. Gemeenten worden al sinds 2015 geconfronteerd met een korting op het gemeentefonds, die oploopt tot bijna € 1 mld. in 2025. Die korting is opgelegd, omdat gemeenten door gedwongen herindelingen efficiënter moesten gaan werken en dus kosten konden besparen. Dat verplicht opschalen naar 100.000+ gemeenten ging niet door. Maar alle volgende kabinetten Rutte handhaafden wel de korting. De VNG pleit voor volledige afschaffing van de opschalingskorting voor de volgende jaren. Extra middelen jeugdzorg Zoals hiervoor al aangegeven is voor jeugdzorg voor het jaar 2022 € 1,3 mld. toegekend voor compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. De extra bijdrage voor onze gemeente voor 2022 en de bedragen volgens de afspraak tussen het Rijk, de VNG en provincies voor de jaren 2023 tot en met 2025 zijn al verwerkt in onze Meerjarenprogrammabegroting 2022-2025. Vanwege de kosten voor de uitvoering van de hervormingsagenda valt de toekenning aan de algemene uitkering per gemeente in deze circulaire iets lager uit dan het gepresenteerde indicatiebedrag uit de brief van het Rijk van 29 juni 2021.

Aan de gemeente Voorst is voor 2022 nu een bedrag toegekend van € 1.413.000 (was € 1.459.000). Taakmutaties Aan het gemeentefonds zijn in de Septembercirculaire middelen toegekend voor specifieke doelen, de zogenaamde taakmutaties. Uitgangspunt is dat deze middelen in onze begroting worden afgezonderd en ingezet voor deze doelen. Een toelichting op de belangrijkste mutaties:  nacalculatie mobiliteitshulpmiddelen Wet langdurige zorg (Wlz): op 1 januari 2020 is de hulpmiddelenzorg aan cliënten die in een Wlz-instelling wonen vereenvoudigd. Vanaf deze datum worden mobiliteitshulpmiddelen (zoals een rolstoel en een scootmobiel) voor alle cliënten in een Wlz-instelling verstrekt vanuit de Wlz en niet meer vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015. Hiervoor zijn in eerdere circulaires middelen overgeheveld van het gemeentefonds naar de Wlz. In deze circulaire is de nacalculatie structureel vanaf 2021 verwerkt;  uitvoering en invoeren Breed offensief: het wetsontwerp Breed offensief beoogt processen te stroomlijnen en te harmoniseren om op die manier meer mensen met een arbeidsbeperking aan het werk te krijgen. Voor de invoering van de voorstellen uit Breed offensief heeft het ministerie van Sociale Zorg en Werkgelegenheid (SZW) in totaal € 53 mln. aan incidentele middelen beschikbaar gesteld voor 2020 en 2021.

De maatregelen richten zich veelal op het gemakkelijker maken voor werkgevers om mensen met een beperking in dienst te nemen;  aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden: in de Meicirculaire 2021 is € 613 mln. beschikbaar gesteld voor het jaar 2021 voor acute problemen in de jeugdzorg. Hiervan is een bedrag van € 255 mln. beschikbaar gesteld met als oogmerk om gemeenten hierdoor in staat te stellen om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg. In totaal € 52 mln. van de € 255 mln. was nog niet verwerkt in de verdeling van de algemene uitkering;  uitvoeringskosten Sociale Verzekeringsbank (SVB) persoonsgebonden budget (pgb)trekkingsrechten: over de uitvoeringskosten van de SVB voor de pgb-trekkingsrechten is voor 2022 overeengekomen om op basis van de conceptbegroting 2022 een bedrag van € 27 mln. uit de algemene uitkering te nemen. Waarvan € 20 mln. uit het subcluster Wmo 2015 en € 7 mln. uit het subcluster Jeugdhulp. Integratie-uitkeringen/decentralisatie-uitkeringen/specifieke uitkeringen (IU/DU/SU) Samen met Waterschap Vallei en Veluwe hebben wij een aanvraag ingediend voor een decentralisatie-uitkering van het Programmabureau Erfgoed Deal.

Met deze uitkering en een bijdrage van de provincie Gelderland wordt een aantal projecten op het gebied van klimaatadaptatie uitgevoerd in de polder Nijbroek en ter plaatse van het gemaalcomplex aan de Bandijk. In de Septembercirculaire 2021 is deze uitkering verwerkt voor een bedrag van € 733.000. 3 D's in het sociaal domein (Participatie) Het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) voert structureel de no-riskpolis uit voor de hele gemeentelijke doelgroep banenafspraak en nieuw beschut werk. Om dit te financieren zijn middelen verschoven van het gemeentefonds naar het UWV. Het gaat om een extra uitname van € 5,5 mln. in 2021, oplopend tot € 17,1 mln. in 2026. -3-

Steunpakket corona In de Septembercirculaire 2021 zijn aanvullende steunpakketten corona opgenomen:  een aanvulling van € 195 mln. voor Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK);  extra middelen voor re-integratie dienstverlening aan bijstandsgerechtigden: voor re-integratie van bijstandsgerechtigden (€ 14,7 mln. in 2022) en tijdelijke impuls voor re-integratie om dienstverlening te intensiveren aan mensen die als gevolg van de crisis de bijstand instromen (€ 43,4 mln. in 2022);  extra middelen voor gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand: voor de voorziene toename van armoede- en schuldenproblematiek € 30 mln. in 2022 voor het gemeentelijk schuldenbeleid en € 15 mln. in 2022 voor de bijzondere bijstand;  lokale cultuur en buurt- en dorpshuizen: ter compensatie van de extra uitgaven als gevolg van de coronacrisis € 50 mln. voor cultuur en € 10 mln. voor buurt- en dorpshuizen. In de onderstaande tabel ziet u het totale verschil ten opzichte van de Meicirculaire 2021 en de middelen die gereserveerd moeten worden voor specifieke taken of al opgenomen zijn in de Meerjarenprogrammabegroting 2022-2025 (extra middelen jeugdzorg). B edragen x €1.000

Berekening netto-effect Septem bercirculaire 2021 Verschil septem bercirculaire 2021 t.o.v. m eicirculaire 2021 Extra middelen jeugdzorg (al verw erkt in begroting) Taakmutaties IU/DU/SU 3 D's in het sociaal domein Steunpakketten corona Totaal netto effect Septem bercirculaire 2021

2021 1.431 -43 -736 6 -214 444

2022 2.967 -1.459 46 -3 6 -53 1.504

2023 824

2024 802

2025 866

8 -3 9

7 -3 12

5 -3 16

838

818

884

Het college van burgemeester en wethouders.

Gerelateerde stukken:  Meerjarenprogrammabegroting 2022-2025  Bestuursrapportage 2021

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Hans van der Sleen

RM_2021-55306_Septembercirculaire_2021_gemeentefonds

-4-

medewerker: Freek War, controller 0571-27 93 40 f.war@voorst.nl