Raadsmededeling over Meicirculaire gemeentefonds 2021 (2021-03406) [toegevoegd 9 juni 2021]

Mededeling aan de gemeenteraad

8 juni 2021

Onderwerp:

Meicirculaire gemeentefonds 2021

Nummer: Z-21-05980_2021-34026

Programma:

7. Dienstverlenend Voorst

Openbaar

Inleiding De Meicirculaire algemene uitkering gemeentefonds 2021 is op 31 mei 2021 gepubliceerd. Deze jaarlijkse circulaire is van belang voor onze lopende begroting 2021-2024 en voor de begroting over het nieuwe meerjarig tijdvak 2022-2025. Kern van de boodschap Wij brengen u op de hoogte van de financiële uitkomsten van deze circulaire en het effect op onze meerjarenprogrammabegroting 2021-2024. In deze begroting is de algemene uitkering gebaseerd op de uitkomsten van de Septembercirculaire 2020. De Meicirculaire 2021 is daarnaast een basis voor de op te stellen meerjarenprogrammabegroting 2022-2025. In de Prioriteitennota 2022 is een overzicht opgenomen van de ontwikkeling van ons Financieel MeerjarenPerspectief (FMP) 2022-2024 na de verwerkte mutaties uit het Voortgangsbericht 2021 en de opgenomen prioriteiten in de Prioriteitennota 2022. In onderstaand overzicht is het effect opgenomen van de (voorlopige uitkomst van de) Meicirculaire 2021 op ons FMP. Het geeft een indicatie van de ontwikkeling van ons FMP op basis van de huidige informatie. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de onlangs door het Rijk toegekende extra middelen voor 2022 voor jeugdzorg (€ 1,314 mld.) en de ontwikkeling voor de jaren daarna. B edragen x €1.000

Omschrijving FMP 2022-2025 na verw erking Voortgangsbericht 2021 en Prioriteitennota 2022 Effect meicirculaire 2021 Totaal

2021

2022

2023

2024

2025

2026

-2.204 431 -1.773

-1.208 504 -704

-884 186 -698

-380 -33 -413

-315 -163 -478

-715 -163 -878

Nadere toelichting Actuele ontwikkelingen Het Rijk en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zijn in het voorjaar een incidentele compensatie 2021 voor de extra kosten jeugdhulp overeengekomen van € 613 mln. waarvan € 493 mln. via het gemeentefonds uitgekeerd wordt. Daarvan is in deze meicirculaire € 438 mln. verwerkt, de rest is voor de VNG voor regionale coördinatie en landelijke informatievoorziening, wat wordt verwerkt in de Septembercirculaire 2021. Het restant van € 120 mln. wordt via specifieke uitkeringen verdeeld. De compensatie via het gemeentefonds komt bovenop de € 300 mln. die al toegekend is. In ons Voortgangsbericht 2021 zijn deze extra middelen al verwerkt waarbij uitgegaan is van de volledige toekenning van € 493 mln. De verdere verwerking vindt plaats bij de Septembercirculaire 2021. De arbitragecommissie die ingeroepen was door de VNG in verband met het lopende conflict tussen het kabinet en de VNG over de structurele tekorten in de jeugdzorg heeft onlangs uitspraak gedaan. Deze commissie van Wijzen oordeelde dat het Rijk tot zeker 2028 miljarden extra aan gemeenten moet geven voor de uitvoering van de Jeugdwet, te beginnen met € 1,9 mld. voor 2022 (inclusief de eerder toegezegde € 300 mln.). Daarnaast moet een pakket aan maatregelen worden genomen die tot forse besparingen moeten leiden.

De gerealiseerde besparingen worden in mindering gebracht op het extra rijksbudget. Op woensdag 2 juni 2021 zijn het kabinet en de VNG overeengekomen dat voor 2022 € 1,314 mld. aan gemeenten wordt uitgekeerd bovenop de € 300 mln. die al eerder was toegekend. Voor extra budget voor de jaren na 2022 geldt het oordeel van de arbitragecommissie als zwaarwegende inbreng voor de kabinetsformatie. Gemeenten en Rijk gaan nu al wel afspraken maken over maatregelen om tot een houdbaar jeugdstelsel op de lange termijn te komen. Dat hebben kabinet en VNG donderdag 3 juni 2021 in een gezamenlijke verklaring bekend gemaakt. De extra middelen worden, naar verwachting, in de Septembercirculaire 2021 verwerkt.

-1-

Mutaties Meicirculaire 2021 ten opzichte van Septembercirculaire 2020 De algemene uitkering op basis van de Septembercirculaire 2020 is in onze huidige begroting 2021-2024 verwerkt. In onderstaande tabel zijn de verschillen opgenomen tussen deze circulaire en de Meicirculaire 2021. Vervolgens worden de verschillende van belang zijnde ontwikkelingen toegelicht. B edragen x €1.000

Meicirculaire 2021 Septembercirculaire 2020 Meicirculaire 2021 Verschil m eicirculaire 2021 t.o.v. septem bercirculaire 2020

2021 38.989 40.930 1.941

2022 39.527 36.838 -2.689

2023 39.332 36.327 -3.005

2024 39.503 36.285 -3.218

2025 39.863 36.525 -3.338

Toelichting verschil Accresontwikkeling / uitkeringsbasis / WOZ Hoeveelheidsverschillen, ontw ikkeling uitkeringsbasis Accres - en nominale ontw ikkelingen, uitkeringsfactor Afrekening BCF plafond 2020 WOZ-w aardering en aanpassing rekentarieven 2022 Sub-totaal Accresontwikkeling / uitkeringsbasis Taakmutaties Rijksvaccinatieprogramma meningokokken/informed consent Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg Wet Open Overheid (structureel/incidenteel) Compensatieregeling en verrekening Voogdij 18+ Aanpak problematiek jeugdzorg 3e en 4e compensatiepakket corona Kleinere mutaties Sub-totaal taakmutaties IU/DU/SU Suppletie-uitkering integratie sociaal domein Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Suppletie-uitkering Bommenregeling Voorschoolse voorziening peuters (DU) Kerkenvisies (DU) Inburgering (IU) Subtotaal IU/DU/SU 3 D’s in het sociaal domein Participatie (IU) Voogdij/18+ (IU) Sub-totaal 3 D’s in het sociaal domein

2021

2022

2023

2024

2025

355 -4 115

436 261 0 154 851

486 -108 0 154 532

529 -370 0 154 313

487 -458 0 154 183

5 10 6 102 -8

6 10 6 113 -8

6 10 6 126 -9

6 10 6 138 -9

1 116

2 129

2 141

2 153

Totaal verschil

466 6 10

7 485 452 1 961 2 40 131 8 25 2 208

2

2

2

2

14 16

7 9

4 6

1 3

214 92 306

211 -3.883 -3.672

208 -3.883 -3.675

205 -3.883 -3.678

206 -3.883 -3.677

1.941

-2.689

-3.005

-3.218

-3.338

Accresontwikkeling/uitkeringsbasis De omvang van het gemeentefonds is gekoppeld aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Stijgen de rijksuitgaven, dan stijgt de uitkering uit het gemeentefonds evenredig. Dalen de rijksuitgaven, dan daalt de uitkering uit het gemeentefonds mee. Dit is de zogenaamde 'trap op-trap af'systematiek. Het Rijk voorziet de komende jaren in de eigen begroting een lagere loon- en prijsstijging dan waarmee aanvankelijk rekening werd gehouden. Het gemeentefonds daalt daarom evenredig mee. Deze daling bedraagt € 127 mln. in 2022 en loopt op tot € 396 mln. in 2025. Als gevolg van ontwikkelingen in het aantal inwoners, woonruimten, leerlingen, WOZ-waarde enzovoort (hoeveelheidsverschillen) wordt de algemene uitkering positief beïnvloed. Als de gezamenlijke declaraties van gemeenten uit het BTW-compensatiefonds (BCF) onder het ingestelde plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding van het plafond volgt een uitname. Gemeenten hebben minder gedeclareerd bij het BCF dan eerder gedacht, de ruimte onder het plafond is groter geworden. De afrekening over 2020 vindt plaats in 2021 als een incidentele compensatie. Als gevolg van marktontwikkelingen met betrekking tot de WOZ-waarden van woningen en niet woningen en de daaraan gekoppelde rekentarieven vindt vanaf 2022 een bijstelling plaats voor dit onderdeel.

Taakmutaties Aan het gemeentefonds zijn middelen toegekend voor specifieke doelen, de zogenaamde taakmutaties. Uitgangspunt is dat deze middelen in onze begroting worden afgezonderd en voor deze doelen worden ingezet. Een toelichting op de belangrijkste mutaties: -2-







Wet open overheid (Woo) Op 26 januari 2021 heeft de Tweede Kamer de (Wijzigingswet) Woo aangenomen. Het gaat om een initiatiefwet uit de Tweede Kamer die beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. De Eerste Kamer dient nog een besluit te nemen over de Woo. Bij instemming van de Eerste Kamer treedt de wet een halfjaar later in werking. Dit is waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2022. De huidige Wet openbaarheid van bestuur (Wob) wordt ingetrokken bij de inwerkingtreding van de Woo. Vooruitlopend op de besluitvorming in de Eerste Kamer heeft het kabinet bij de kabinetsreactie op het rapport 'Ongekend onrecht' van de Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) financiële middelen vrijgemaakt. Met de beschikbaarstelling van deze financiële middelen ondersteunt het Rijk gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen.

Aanpak acute problematiek jeugdzorg Zoals hiervoor aangegeven is de toegekende incidentele compensatie 2021 voor jeugdhulp verwerkt in de Meicirculaire 2021. Deze middelen zijn al verwerkt in ons Voortgangsbericht 2021. Compensatiepakket coronacrisis In de meicirculaire zijn het derde en vierde compensatiepakket coronacrisis verwerkt die al eerder door het Rijk zijn toegekend. Deze middelen zijn al verwerkt in ons Voortgangsbericht 2021.

Integratie-uitkeringen/decentralisatie-uitkeringen/specifieke uitkeringen (IU/DU/SU) Binnen de diverse integratie-, decentralisatie- en suppletie-uitkeringen vinden mutaties plaats:  conform artikel 18 van de Wet inburgering voorziet het college van burgemeesters en wethouders in de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden. Gemeenten ontvangen hiervoor in 2021 middelen;  voor de suppletie-uitkering bommenregeling is een aanvraag ingediend. Een bedrag van € 131.000 is hiervoor in 2021 toegekend;  via de decentralisatie-uitkering Kerkenvisies wordt een bijdrage ontvangen voor de ontwikkeling van integrale kerkenvisies op gemeentelijk niveau. 3D's in het sociaal domein  Participatie De omvang van de integratie-uitkering Participatie (Wsw, Nieuw begeleiding en Nieuw Wajong) wijzigt door de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2021 (€ 39,78 mln. in 2021, aflopend naar € 34,52 mln. structureel). De verdeling van de bedragen per gemeente wijzigt in de eerste plaats door actualisatie van de verdeling van de Wsw-middelen. Deze is gebaseerd op de gerealiseerde omvang van de sociale werkplaatspopulatie (gemeten in standaardeenheden (SE) per betalende gemeente) zoals die bekend is uit het voorgaande jaar en een inschatting van de blijfkansen in de sociale werkplaats.

 Voogdij/18+ regeling Voor dit onderdeel wordt tot en met uitkeringsjaar 2021 een historisch verdeelmodel gehanteerd. In 2021 wordt de uitkering toegekend op basis van het aantal zorgdagen * gemiddelde dagprijzen (Q * P) van twee jaar daarvoor ofwel in 2019 (T-2 systematiek). Een historisch verdeelmodel geeft jaarlijks schommelingen in de bedragen. Per 2022 wordt overgegaan naar een nieuw woonplaatsbeginsel: de voogdijregeling wordt afgeschaft en gemeenten worden verantwoordelijk voor de kinderen die uit de eigen gemeente ter behandeling worden doorgezonden. Deze uitkering wordt daarom vanaf 2022 fors verminderd. Maar dit betekent dat ook de uitvoeringslasten overeenkomstig verminderen. In de onderstaande tabel is het totale verschil opgenomen ten opzichte van de Septembercirculaire 2020, de middelen die gereserveerd dienen te worden voor specifieke taken en de verlaging van het uitvoeringsbudget Voogdij/18+ zoals hiervoor toegelicht.

-3-

B edragen x €1.000

Berekening netto-effect m eicirculaire 2021 Verschil m eicirculaire 2021 t.o.v. septem bercirculaire 2020 Reeds verwerkt in de MJB 2021-2024 Afrekening BCF plafond 2020 stelpost Compensatieregeling en verrekening Voogdij 18+ Aanpak problematiek jeugdzorg 3e en 4e compensatiepakket corona Sub-totaal reeds geraamd

2021 1.941 -115 -7 -485 -452 -1.059

2022 -2.689

2023 -3.005

2024 -3.218

2025 -3.338

8

8

9

9

8

8

9

9

-5 -10 -6 -102

-6 -10 -6 -113

-6 -10 -6 -126

-6 -10 -6 -138

-7 -208 -450 -800 -3.797

-4 -205 -450 -807 -4.016

-1 -206 -450 -817 -4.146

Te reserveren voor specifieke taken: Rijksvaccinatieprogramma meningokokken/informed consent Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening Prenataal huisbezoek door jeugdgezondheidszorg Wet Open Overheid (structureel/incidenteel) Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Suppletie-uitkering Bommenregeling Voorschoolse voorziening peuters (DU) Kerkenvisies (DU) Inburgering (IU) Participatie WSW Loon- en prijscompensatie Sub-totaal Te reserveren voor specifieke taken: Sub-totaal

-436 446

-14 -211 -450 -798 -3.479

Inzet verlagen uitgaven Jeugdzorg Voogdij/18+ Stelpost BCF plafond correctie Sub-totaal

0 -15 -15

3.883 100 3.983

3.883 100 3.983

3.883 100 3.983

3.883 100 3.983

Totaal effect meicirculaire 2021

431

504

186

-33

-163

-6 -10

-40 -131 -8 -25 -2 -214

Het college van burgemeester en wethouders.

Gerelateerde stukken:  Meicirculaire 2021 algemene uitkering gemeentefonds (2021-34801)

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Hans van der Sleen ambtenaren: Roberto Wattimena, senior financiën 0571-27 92 67 r.wattimena@voorst.nl Freek War, controller 0571-27 93 40 f.war@voorst.nl

RM_2021-34026_Meicirculaire_2021

-4-