Raadsmededeling Meicirculaire 2024 algemene uitkering gemeentefonds

Mededeling aan de gemeenteraad Onderwerp: Programma:

11 juni 2024

Meicirculaire 2024 algemene uitkering gemeentefonds

Nummer: 495040

Algemene dekkingsmiddelen

Openbaar

Inleiding Op 27 mei 2024 is de Meicirculaire 2024 algemene uitkering gemeentefonds gepubliceerd. Deze jaarlijkse circulaire is van belang voor onze lopende begroting 2024-2027 en voor de begroting over het nieuwe meerjarige tijdvak 2025-2028. Kern van de boodschap Wij brengen u op de hoogte van de financiële uitkomsten van deze circulaire en het effect op ons financieel meerjarenperspectief (FMP). In de meerjarenprogrammabegroting 2024-2027 is de algemene uitkering gebaseerd op de uitkomsten van de Decembercirculaire 2023. De Meicirculaire 2024 is daarnaast een basis voor de op te stellen meerjarenprogrammabegroting 2025-2028. In onderstaand overzicht is het effect opgenomen van de uitkomst van de Meicirculaire 2024 op ons FMP. Het geeft een aanwijzing van de ontwikkeling van ons FMP op basis van de huidige informatie. Bedragen x €1.000

Om schrijving Saldi Meerjarenbegroting 2024-2027 Effecten Voorjaarsrapportage 2024 Nieuw beleid Prioriteitennota 2025 volgens A-lijst Subtotaal

2024 2.071 -553

2025 2.199 -1.087 -153 959

2026 -1.429 -1.337 -1.175 -3.941

2027 -1.858 -783 -1.608 -4.249

2028 -1.858 -783 -2.457 -5.098

248

798 -1.000

2.428 -1.000

2.382 -1.000

2.341 -1.000

1.766

757

-2.513

-2.867

-3.757

1.518

Totaal netto-effect Meicirculaire 2024 Benodigd voor prijscompensatie en overig Voorlopig FMP 2024-2028 na Meicirculaire 2024

Nadere toelichting Ontwikkelingen Elk jaar zijn er meestal drie circulaires van het Rijk over de algemene uitkering uit het gemeentefonds. De Meicirculaire vertaalt de Voorjaarsnota van het Rijk, de Septembercirculaire vertaalt de Miljoenennota en de Decembercirculaire is gebaseerd op de Najaarsnota en sluit het uitkeringsjaar zoveel mogelijk af. De Meicirculaire 2024 bevat informatie over de nieuwe manier van financieren vanaf 2024, een eenmalige compensatie van 2024 tot 2029 en het schrappen van de opschalingskorting vanaf 2026. Mutaties Meicirculaire 2024 ten opzichte van de Decembercirculaire 2023 De algemene uitkering op basis van de Decembercirculaire 2023 is in onze huidige begroting verwerkt. In onderstaande tabel staan de verschillen tussen deze circulaire en de Meicirculaire 2024. Vervolgens worden de belangrijkste ontwikkelingen binnen de diverse onderdelen toegelicht.

-1-

Bedragen x €1.000

Meicirculaire 2024 Decembercirculaire 2023 Meicirculaire 2024 Verschil meicirculaire 2024 t.o.v. decembercirculaire 2023

2024 47.640 48.414 774

2025 47.993 49.586 1.593

2026 43.606 46.303 2.697

2027 43.872 46.515 2.643

2028 44.178 46.787 2.609

Toelichting verschillen Accresontwikkeling / uitkeringbasis Accres- en nominale ontw ikkelingen Schrappen opschalingskorting Afrekening ruimte onder BCF-plafond Subtotaal Accresontwikkeling / uitkeringbasis Taakmutaties Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Werkdrukverlaging jeugdbescherming Vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+ Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Besparingsverlies Jeugd Landelijke Vreemdelingen Voorziening Overige kleinere posten Subtotaal Taakmutaties IU / DU / SU Suppletie-uitkering Bommenregeling Uitvoeringskosten Omgevingsw et Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus Overige kleinere posten Subtotaal IU / DU / SU 3 D's in het sociaal domein Participatie (IU) Subtotaal 3 D's in het sociaal domein

2024

2025

2026

2027

2028

-8

724

1.629 799

1.590 792

1.553 788

257 249

724

2.428

2.382

2.341

31 36 37

29 33 35

29 34 35

29 34 35

31 35 -33

574

Totaal verschil

-16 8 25

7 685

2 99

1 99

7 105

20 158 58 7 243

-2 -2

-2 -2

-2 -2

-2 -2

258 258

186 186

172 172

164 164

165 165

774

1.593

2.697

2.643

2.609

Accresontwikkeling/uitkeringsbasis -

Accres- en nominale ontwikkelingen

In de Meicirculaire 2024 is de nieuwe financieringssystematiek vervroegd van 2027 naar 2024. Dit betekent dat de ontwikkeling van het gemeentefonds (het accres) al per 2024 is gekoppeld aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) en dus niet meer aan de ontwikkeling van de rijksuitgaven, de zogenaamde 'trap op-trap af-systematiek'. In verband met het vervroegen van deze gewijzigde systematiek van 2027 naar 2024 daalt het accres voor de jaren 2024 tot en met 2029. Voor 2024 wordt dit volledig gecompenseerd en voor 2025 voor ongeveer 50%, zodat voor dit jaar een tekort van € 675 mln. resteert. Dit was ook al aangekondigd in de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk. Voor de jaren 2026 tot en met 2029 vindt compensatie plaats. - Schrappen opschalingskorting Zoals al in de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is aangekondigd wordt vanaf 2026 de opschalingskorting structureel geschrapt. - Afrekening ruimte onder BCF-plafond Er is een plafond gesteld aan de bijdrage van het Rijk aan het BTW-compensatiefonds (BCF). Als gemeenten meer declareren uit dit fonds dan komt het verschil ten laste van het gemeentefonds. Omgekeerd komt het verschil ten gunste van het gemeentefonds. De werkelijke declaratie over 2023 zit ruim onder het ingestelde plafond. Het overschot wordt daarom toegevoegd aan het gemeentefonds.

Taakmutaties Aan het gemeentefonds zijn middelen toegekend voor specifieke doelen, de zogenaamde taakmutaties. Uitgangspunt is dat deze middelen in onze begroting worden afgezonderd en voor deze doelen worden ingezet. Hieronder leest u een toelichting op de belangrijkste mutaties in de Meicirculaire 2024. - Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden Het kabinet heeft via de Aanpak Geldzorgen, Armoede en Schulden € 40 mln. aan structurele middelen beschikbaar gesteld voor betere gemeentelijke dienstverlening op het gebied van armoede en schulden. -2-

In 2023 zijn deze middelen incidenteel verstrekt en vanaf 2024 wordt dit structureel. Dit moet gemeenten helpen strategisch en doelgericht te handelen, schuldhulpverlening te verdubbelen en armoede onder kinderen te bestrijden. - Werkdrukverlaging jeugdbescherming In oktober 2023 hebben het ministerie van Justitie en Veiligheid en de VNG een akkoord gesloten om de werkdruk bij jeugdbescherming en jeugdreclassering te verlagen. Hiervoor is € 60 mln. nodig. Vanaf 2024 draagt het ministerie jaarlijks € 30 mln. bij. Dit akkoord blijft geldig tot een wettelijke regeling voor het Toekomstscenario of een landelijk tarief voor jeugdbescherming en jeugdreclassering van kracht wordt. - Vrijval reservering compensatieregelingen Voogdij 18+ In de meicirculaire 2022 is het budget van de integratie-uitkering Voogdij 18+ overgeheveld naar de algemene uitkering, met een reservering voor eventuele compensatieregelingen. Dit restbudget van € 32,1 mln. wordt nu voor 2025 en verder volledig naar de algemene uitkering overgeheveld. - Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Voor de compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg in 2024 wordt € 60 mln. overgeboekt naar het ministerie van VWS. Dit geld komt uit het gemeentefonds: € 27,9 mln. uit de algemene uitkering en € 32,1 mln. uit het restantbudget van de integratie-uitkering Voogdij 18+.

Dit geld is bedoeld om gemeenten te compenseren voor onverwachte kosten in 2022 en 2023 door de Wet wijziging woonplaatsbeginsel. Als er in 2024 geld overblijft, gaat het terug naar het gemeentefonds. - Besparingsverlies jeugd In het coalitieakkoord Rutte IV is afgesproken om structureel te besparen op jeugdzorg oplopend tot € 511 mln. in 2027. Voor 2025 was een besparing van € 500 mln. gepland, maar deze kan nog niet worden gerealiseerd omdat de benodigde maatregelen nog niet zijn uitgevoerd. Daarom wordt in 2025 incidenteel € 500 mln. toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. In onze begroting hebben wij rekening gehouden met deze besparing. Deze wordt nu niet gerealiseerd en volgens afspraak gecompenseerd via de algemene uitkering. Overigens is in het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet aangegeven dat deze bezuiniging komt te vervallen. - Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) Het pilotprogramma voor de Landelijke Vreemdelingen Voorziening (LVV) had oorspronkelijk een looptijd van 2019 tot en met 2021. Deze voorziening is bedoeld voor vreemdelingen die geen recht (meer) hebben op verblijf, maar om uiteenlopende redenen niet zijn teruggekeerd naar hun land van herkomst. In afwachting van een mogelijke structurele regeling heeft het kabinet, in overleg met de VNG, besloten de pilot te verlengen tot en met 31 december 2024.

Integratie-uitkeringen/decentralisatie-uitkeringen/specifieke uitkeringen (IU/DU/SU) - Suppletie-uitkering Bommenregeling Gemeenten kunnen in aanmerking komen voor een bijdrage in de gemaakte kosten voor het opsporen en ruimen van conventionele explosieven uit de Tweede Wereldoorlog. Door ons is een aanvraag ingediend voor een uitkering die nu bij de Meicirculaire 2024 is toegekend. - Uitvoeringskosten Omgevingswet De financiële middelen uit het Coalitieakkoord van kabinet-Rutte IV worden gebruikt om de doelen van de Omgevingswet te bereiken. In 2024 wordt € 71,5 mln. uitgekeerd, zodat de ontvangende partijen kunnen zorgen dat ze klaar zijn en voldoen aan de eisen van de Omgevingswet. Voor 2025 is er nog ruim € 80 mln. gereserveerd bij het ministerie van Financiën voor gemeenten. Deze middelen zullen naar verwachting in een volgende circulaire aan het gemeentefonds worden toegevoegd. De gemeenten ontvangen een uitkering op basis van een vast bedrag (15% van het totaal), het aantal inwoners (60%) en landoppervlak (25%). - Uitvoeringskosten Lbv en Lbv-plus Sinds 3 juli 2023 zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus) opengesteld. Ondernemers kunnen hiermee subsidie ontvangen om hun veehouderijlocatie(s) te beëindigen.

De doelstelling van deze subsidieregelingen is om de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden te verminderen. De subsidieregelingen brengen werkzaamheden voor gemeenten met zich mee. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) ondersteunt deze gemeenten daarin. De gemeenten kunnen de middelen beleids- en bestedingsvrij inzetten. Aan onze gemeente is een bedrag van afgerond € 58.000 toegekend.

-3-

3D's in het sociaal domein De omvang van de integratie-uitkering Participatie wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2024. Daarnaast wordt de rijksbijdrage beschut werk, die onderdeel is van de integratie-uitkering Participatie, structureel verhoogd. Netto-effect Meicirculaire 2024 In de onderstaande tabel staat het totale verschil ten opzichte van de Decembercirculaire 2023 en de middelen die gereserveerd moeten worden voor specifieke taken. Bedragen x €1.000

Berekening netto-effect Meicirculaire 2024 Verschil t.o.v. Decem bercirculaire 2023 Besparingsverlies Jeugd. Bezuiniging in FMP vervalt Reservering middelen taakmutaties Reservering middelen IU/DU/SU Reservering middelen participatie Totaal netto-effect Meicirculaire 2024

2024 774 -25 -243 -258 248

2025 1.593 -500 -111 2 -186 798

2026 2.697

2027 2.643

2028 2.609

-99 2 -172 2.428

-99 2 -164 2.382

-105 2 -165 2.341

Bij het resultaat van deze circulaire moet rekening worden gehouden met de vergoeding voor loon- en prijsontwikkeling. Dit is nodig om de prijsstijgingen voor onze nieuwe begroting van 2025 te compenseren. Samen met andere zaken, zoals bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen, is de benodigde compensatie op basis van de huidige informatie ingeschat op ongeveer € 1 mln. Het college van burgemeester en wethouders. Gerelateerde stukken:  Prioriteitennota 2025

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Rosmarijn Boender medewerker: Freek War, controller 0571-27 93 40 f.war@voorst.nl

rm-495040-Meicirculaire_2024

-4-