Raadsmededeling Gevolgen hoge energieprijzen op de Voorster samenleving en de daarbij horende maatregelen vanuit de gemeente

Mededeling aan de gemeenteraad/voorhangprocedure

24 februari 2023

Onderwerp:

gevolgen hoge energieprijzen op de Voorster samenleving en de daarbij horende maatregelen vanuit de gemeente

Nummer: 242155

Programma:

7. Dienstverlenend Voorst

Openbaar

Inleiding De energieprijzen zijn in de loop van 2022 sterk gestegen. Dit stelt ons in de gemeente Voorst voor verschillende uitdagingen. In deze raadsmededeling leest u over de gevolgen die wij hiervan hebben gemerkt in de Voorster samenleving en onze overwegingen om wel of geen maatregelen te nemen voor inwoners/huishoudens, bedrijven/MKB en vrijwilligersorganisaties (verenigingsleven). Op 13 februari 2023 vond een Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst (IBB) plaats over dit onderwerp. De inhoud van deze raadsmededeling is gelijk aan wat er is gepresenteerd tijdens de IBB. De sheets van de IBB vindt u in de bijlage. Voorhangprocedure subsidieregeling vrijwilligersorganisaties Wij hebben onderzocht of wij vrijwilligersorganisaties (verenigingen en stichtingen met een eigen accommodatie in eigendom of beheer) financieel kunnen ondersteunen. Hiervoor hebben wij een (eenmalige) subsidieregeling opgezet. Voordat wij definitief een besluit nemen over deze regeling krijgt u de gelegenheid hierover uw mening te geven. De maatregelen voor inwoners/huishoudens en bedrijven/MKB vallen onder onze bevoegdheid. Hiervoor geldt de voorhangprocedure dus niet. Kern van de boodschap Inwoners/huishoudens Voor inwoners met geldproblemen bestaan veel mogelijkheden en regelingen om het inkomen te verhogen of de uitgaven te verlagen. Ook is er hulp bij het aanvragen van regelingen.

En vanaf 7 februari 2023 is er het Tijdelijk Noodfonds Energie van de energiebedrijven. Een noodfonds voor huishoudens lijkt niet nodig. Een idee is om een deel van de energietoeslag mogelijk te maken voor inwoners met een inkomen dat net boven de inkomensgrens van 125% van de bijstandsnorm ligt. Daarnaast ligt de focus op het structureel verlagen van de energierekening met isolatie. Het Rijk stelt hiervoor geld beschikbaar. Bedrijven/MKB Ook in de gemeente Voorst komen bedrijven door de hoge energiekosten in de financiële problemen. Vaak zijn het bedrijven die ook nog een financiële last meedragen vanuit de coronacrisis. Vanuit het Rijk zijn maatregelen genomen om deze ondernemers te ondersteunen. Dit is alleen niet altijd voldoende. Om die reden ondersteunen wij deze ondernemers met een maatregelenpakket. Hierbij realiseren wij ons dat de daadwerkelijk oplossing buiten machte van onze gemeente ligt, maar dat dit vooral acties zijn waarmee wij verlichting en morele steun kunnen bieden. Want het lokale bedrijfsleven is en blijft een belangrijke spil voor de leefbaarheid in onze gemeente. Vrijwilligersorganisaties Verenigingen en stichtingen met een eigen accommodatie in eigendom of beheer, zoals dorpshuizen of sportverenigingen, kunnen de extreme verhoging van energielasten niet voor langere tijd opvangen vanuit hun financiële reserves.

Daarom stimuleren wij graag het verduurzamen van hun accommodaties met het vaststellen van een (eenmalige) subsidieregeling. Nadere toelichting Inwoners/huishoudens Er is een ruim aanbod aan regelingen om het inkomen te verhogen en er zijn diverse organisaties in de gemeente Voorst die inwoners helpen rond te komen.

-1-

Voorbeelden van regelingen van de gemeente Voorst zijn: de bijzondere bijstand en de energietoeslagen 2022 en 2023. Ook zijn er andere inkomen verhogende maatregelen, zoals de zorgtoeslag van de Belastingdienst. Verder kennen wij organisaties zoals de Kledingbank, Stichting Leergeld, Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur en de Voedselbank. Voor de inwoners is het moeilijk om van alle regelingen op de hoogte te zijn. Daarom is het belangrijk dat er hulpverleners en vrijwilligers zijn die inwoners van de gemeente Voorst helpen met het uitzoeken waar men recht op heeft. En die helpen met het aanvragen. Voorbeelden van hulpverleners zijn: de budgetcoach van Stichting Stimenz, de sociaalraadslieden van Stichting Mens en Welzijn en de vrijwilligers van de Formulierenbrigade. Het aanbod van alle ondersteunende (gemeentelijke) regelingen en organisaties staat in een aparte informatiekrant. Daarin staat ook de hulp. Deze informatiekrant is op 14 december 2022 verspreid via het Voorster Nieuws. In februari 2023 is aan alle inwoners die in 2022 energietoeslag aanvroegen een brief gestuurd met een oproep om hulp te zoeken bij geldproblemen, met de informatiekrant als bijlage. Verder bestaat vanaf 7 februari 2023 het Tijdelijk Noodfonds Energie van de energiebedrijven. De inwoners met een inkomen tot 200% van de bijstandsnorm en een hoge energierekening kunnen een bijdrage aanvragen.

Omdat de aanvraag alleen digitaal kan, zorgen wij voor ondersteuning bij het invullen van de aanvragen als daarom wordt gevraagd. Inwoners van de gemeente Voorst hebben vanaf 14 december 2022, toen de informatiekrant verscheen, niet veel meer vragen gesteld dan anders. De inwoners met vragen over energiearmoede en geldproblemen worden geholpen met de bestaande regelingen en ook met het Tijdelijk Noodfonds Energie. Ten slotte is tijdens de IBB het voornemen ingebracht om voor de energietoeslag 2023 de inwoners die bij de inkomensgrens van 125% van de bijstandsnorm net buiten de regeling vallen, in 2023 een deel van de energietoeslag te geven. Dit kan dan in de nieuwe Beleidsregels Energietoeslag 2023 worden opgenomen. Bijvoorbeeld € 500 voor inwoners met een inkomen van 125-130% van de bijstandsnorm. Aangezien het Rijk de uit te keren energietoeslag dekt op basis van een inkomensgrens van 120% van de bijstandsnorm zijn voor deze aanvullende regeling extra middelen nodig. De meest duurzame oplossing is, dat de energierekening blijvend naar beneden gaat. Hiervoor heeft het Rijk geld beschikbaar gesteld. In de gemeente Voorst heet dit de Groene Bon. Dit is voor inwoners met een inkomen van 125% van de bijstandsnorm en met een huurwoning met een slecht energielabel.

Mensen met een huurwoning kunnen een oud apparaat vervangen voor een energiezuinige variant of aan de slag gaan met kleine energiebesparende maatregelen. Al dan niet met hulp van een energiecoach. Inwoners met een koopwoning kunnen daarnaast ook hun woning isoleren. De komende jaren wordt nog verder ingezet op het isoleren van woningen. Voor de koopwoningen komt een meerjarenuitvoeringsprogramma voor woningen met een DEFG-label en met een woningwaarde onder de gemiddelde Wet waardering onroerende zaken (WOZ)-waarde. De huurwoningen zijn de verantwoordelijkheid van de woningcorporatie. Daarnaast lopen er nog projecten zoals het energieloket, energiecoaches, energieadviseur, Toekomstbestendig Wonen Lening enzovoort. Deze richten zich vooral op informeren, adviseren en ontzorgen. Bedrijven/MKB Tijdens de coronacrisis bleek dat "het er zijn" enorm werd gewaardeerd door ondernemers. Daar blijven wij mee doorgaan. Wij zoeken actief contact via bedrijfsbezoek, e-mail en telefoon. Daarnaast richten wij een speciale webpagina in voor bedrijven met een overzicht van alle regelingen/subsidies voor energie/duurzaamheid. Ook zijn wij bereid - wanneer nodig - net als tijdens de coronacrisis onze lobby richting regio, Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), provincie en het Rijk in te zetten. Het effect is niet altijd even duidelijk.

Wel voelen ondernemers zich enorm gesteund door deze inzet. Graag bieden wij met de onderstaande maatregelen lokale MKB-ondernemers een steuntje in de rug. − Energiescan Ondernemers kunnen een energiescan laten uitvoeren door DOOR advies. De kosten bedragen € 500 en voor een groot bedrijf € 1.000. De provincie en wij geven 50% korting. Voor noodlijdende bedrijven kunnen wij de eigen bijdrage vergoeden, zodat zij kosteloos van de energiescan gebruik kunnen maken. − Advies Vervolgens kunnen wij ook hulp bieden bij het in beeld brengen van de mogelijke subsidies/ financiële regelingen voor deze duurzaamheidsmaatregelen.

-2-

−

−

−

−

Duurzaamheidslening Door het uitbreiden van de huidige Stimuleringslening duurzaamheid bieden wij bedrijven de mogelijkheid om maximaal € 50.000 te lenen om te investeren in duurzaamheidsmaatregelen. De rente is nu 1,1% met eenmalige afsluitkosten van 1% van de hoofdsom en minimaal € 1.500. Dit kan in eerste instantie met het huidige budget. Loopt het storm? Dan komen wij met een voorstel voor extra middelen bij u terug. De verordening Stimuleringsregeling voor bedrijven en instellingen gemeente Voorst moet hiervoor worden aangepast. Deze wijziging wordt tegelijk met deze raadsmededeling met een raadsvoorstel aan u voorgelegd. Uitstel belastingen Met Tribuut Belastingsamenwerking is afgesproken dat door de huidige energiecrisis, net als tijdens de coronacrisis, op verzoek ruimhartig uitstel van betaling wordt verleend. Wij proberen daarnaast in overleg met Tribuut de energiecrisis aan te merken als een uitzonderlijke situatie, zodat in noodlijdende gevallen de rente kwijtgescholden kan worden. Is dit niet mogelijk? Dan proberen wij deze kosten met een maatwerkoplossing voor onze rekening te nemen. Marketing/promotie winkels/winkelcentra Een goede omzet is de belangrijkste basis om de stijgende kosten het hoofd te kunnen bieden. Door budget beschikbaar te stellen voor samenwerking, marketing en promotie, kunnen wij daar indirect aan bijdragen.

Wij stellen aan Twello, Klarenbeek, Voorst, Terwolde, Teuge en Wilp in totaal een bedrag van € 27.500 beschikbaar. Reclamebelasting Twello In Twello Centrum heffen wij reclamebelasting. In de coronaperiode is een maatwerkoplossing via de ondernemersvereniging Twello Centrum gevonden om noodlijdende bedrijven te ondersteunen. Wij stellen daarvoor, net als in de coronaperiode, een bedrag van € 15.000 beschikbaar om getroffen ondernemers te compenseren. De verdere uitwerking hiervan gebeurt in overleg met Twello Centrum.

Vrijwilligersorganisaties Met het vaststellen van de subsidieregeling Tegemoetkoming duurzaamheidsinvestering ten behoeve van verlaging energielasten vrijwilligersorganisaties krijgen vrijwilligersorganisaties de mogelijkheid om eenmalig € 3.000 subsidie aan te vragen die zij kunnen inzetten voor het verduurzamen van hun accommodatie (in eigendom of beheer). −

−

−

−

De regeling stimuleert een energieneutrale gemeente Voorst in 2030 Vooral bij het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed zijn wij afhankelijk van de maatregelen die eigenaren en gebruikers nemen. Door ook met deze subsidieregeling duurzame keuzes te stimuleren en te ondersteunen, dragen wij bij aan het waarmaken van de doelstellingen richting een energieneutrale gemeente Voorst in 2030. Samen met de bestaande overige ondersteuningsmogelijkheden, maakt de bijdrage vanuit de gemeente de stap naar het nemen van duurzaamheidsmaatregelen kleiner. Verduurzamen van accommodaties zorgt voor lagere energielasten Nadat maatregelen zijn uitgevoerd is het pand energiezuiniger en daalt het energieverbruik. Dit betekent dat energielasten dalen ten opzichte van de situatie waarin deze maatregelen niet worden genomen. Hiermee helpen wij vrijwilligersorganisaties om te werken aan een financieel gezonde toekomst. Financieel In de periode van COVID-19 hebben wij ervaring opgedaan met het opstellen van een subsidieregeling voor vrijwilligersorganisaties. Mede op basis hiervan verwachten wij dat wij te maken krijgen met maximaal 50 aanvragende vrijwilligersorganisaties. Ervan uitgaande dat zij een maximale aanvraag doen van € 3.000 is dekking gezocht voor een totaalbedrag van € 150.000. Dit bedrag is ook vastgesteld als subsidieplafond voor de periode 1 april 2023 tot en met 30 september 2023.

Bij het bereiken van het subsidieplafond wordt de subsidie verdeeld naar volgorde van binnenkomst van de aanvragen. Communicatie en uitvoering Wij informeren de desbetreffende vrijwilligersorganisaties nadat u deze raadsmededeling (voorhangprocedure) heeft behandeld. Dit doen wij via een e-mail met informatie over het bestaan van de regeling en de mogelijkheid om een aanvraag te doen. De regeling publiceren wij daarnaast in het Gemeenteblad op overheid.nl en via de gemeentelijke website, sociale media en KijkindeKernen.nl. Aanvragen kunnen via het daarvoor vastgestelde webformulier worden ingediend tot en met 30 september 2023. Wij streven ernaar om iedere aanvraag binnen acht weken na binnenkomst te beoordelen en de eventuele uitbetaling van de subsidie in gang te zetten.

-3-

Financiën Voor hulp voor inwoners bij de aanvraag van het Tijdelijk Noodfonds Energie is maximaal € 2.000 nodig. Dit is op te vangen binnen de huidige begroting. Om inwoners/huishoudens met een inkomen tussen 125-130% van de bijstandsnorm ook een deel van de energietoeslag toe te kennen is geen budget. De middelen vanuit het Rijk voorzien hier niet in. Bij een bedrag van € 500 per huishouden en 100 extra toekenningen (schatting) gaat het om € 50.000. Wij komen hierop terug bij het Voortgangsbericht 2023. Het Rijk heeft eenmalig € 433.486 beschikbaar gesteld voor energiearmoede. Dit komt helemaal ten goede aan de Groene Bon. Hiervoor worden oude apparaten vervangen, kleine energiebesparende maatregelen uitgevoerd en woningen geïsoleerd. In 2023 kunnen wij € 391.498 aanvragen vanuit het Nationaal Isolatie Programma. Hiervoor wordt nu een meerjarenuitvoeringsprogramma opgesteld. Voor de ondersteuning van het MKB is ongeveer € 50.000 nodig. Dit wordt gedekt door de bijdrage uit het Gelders Winterfonds.

De kosten die voortvloeien uit de subsidieregeling voor vrijwilligersorganisaties (€ 150.000) worden gedekt uit de volgende beschikbare middelen: − bijdrage vanuit het Gelders Winterfonds (provinciale subsidie voor ondersteuning van MKB en publieke- en maatschappelijke voorzieningen bij hoge energielasten) van € 75.000; − budget Klimaatakkoord 2022 (rijkssubsidie voor de uitvoering van het Klimaatakkoord): € 75.000. Evaluatie Op een later moment beoordelen wij of er aanleiding is om nieuwe maatregelen te nemen. Dit hangt ook samen met: a. of energiearmoede bij inwoners/huishoudens, bedrijven/MKB en vrijwilligersorganisaties in de huidige vorm blijft aanhouden; b. of de noodzaak blijft om verduurzaming van maatschappelijk vastgoed verder te stimuleren; c. of er weer (rijks- en/of provinciale) middelen beschikbaar worden gesteld; d. of deze middelen door ons en met goedkeuring van u weer beschikbaar worden gesteld voor dit doel.

Het college van burgemeester en wethouders.

Bijlagen: − presentatie IBB op 13 februari 2023 − subsidieregeling tegemoetkoming duurzaamheidsinvestering ten behoeve van verlaging energielasten vrijwilligersorganisaties

rm-242155-gevolgen_hoge_energieprijzen_en_de_maatregelen

-4-

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Rosmarijn Boender medewerkers: Heleen Kamminga, beleidsadviseur inkomen en schuldhulpverlening 0571-27 93 21 h.kamminga@voorst.nl Chris Frencken, coördinator maatschappelijke initiatieven 0571-27 92 68 c.frencken@voorst.nl Ellen Dijkman, bedrijfscontactfunctionaris 0571-27 93 76 e.dijkman@voorst.nl