Raadsmededeling Evaluatie beleid verbonden partijen

Mededeling aan de gemeenteraad

14 februari 2023

Onderwerp:

evaluatie beleid verbonden partijen

Nummer: 247436

Programma:

7. Dienstverlenend Voorst

Openbaar

Inleiding Het presidium heeft op 15 november 2016 besloten dat wij u jaarlijks een overzicht aanbieden van actuele ontwikkelingen bij of rond de diverse samenwerkingsorganisaties (verbonden partijen) zoals aangegeven in de raadsmededeling evaluatie beleid en functioneren verbonden partijen van 25 augustus 2016. In deze raadsmededeling gaan wij in op de actuele ontwikkelingen van de diverse verbonden partijen zoals deze nu bekend zijn. Met daarbij de opmerking dat de diverse planning & control-documenten van de gemeenschappelijke regelingen (GR) uiterlijk 15 april 2023 worden ontvangen. Wij hebben aandacht voor de planning & control-cyclus in het kader van "Grip op samenwerking" gelet op de aansluitende data van raadsvergaderingen, bestuursvergaderingen en termijnen die in de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) staan. Deze afstemming vraagt tijd. Zoals toegelicht in de hiervoor genoemde raadsmededeling laten wij de landelijk opererende partijen (Bank Nederlandse Gemeenten, Waterbedrijf Vitens en Stichting Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten) buiten beschouwing. Kern van de boodschap Hieronder leest u per verbonden partij belangrijke ontwikkelingen die hebben plaatsgevonden in 2022 en geven wij waar mogelijk een doorkijk naar 2023. Regio Stedendriehoek (Cleantech Regio) Begin dit jaar is de naam Cleantech Regio gewijzigd naar Regio Stedendriehoek.

Reden hiervoor is dat zowel gemeenten en inwoners zich niet herkennen in de (Engelse) term. Ook is de samenwerking breder dan de naam weergeeft. Wij zoomen in op enkele onderwerpen die spelen in de Regio Stedendriehoek: de Regionale agenda, het Investeringsplatform, de wijziging van de Wgr en het Regionaal arrangement. −

Regionale agenda 1.0: de strategische agenda Om als regio slagvaardig te kunnen opereren en als gesprekspartner van het Rijk dienst te kunnen doen, is een goede inhoudelijke agenda nodig. Een lichte, nuchtere agenda waarin staat wat wij gezamenlijk wensen te bereiken tot 2030 en hoe wij dat gaan doen, samen met de verschillende partijen. Naast de acht gemeenten, de Regio Stedendriehoek en de Strategische Board zijn de provincies Gelderland en Overijssel aangehaakt. De Regionale Agenda 1.0 is half februari 2022 opgeleverd. Met als centraal uitgangspunt 'duurzaam wonen en werken in een goed bereikbare regio, met versterking van ons gevarieerde landschap'. De inhoud van de Regionale Agenda voor de periode 2022-2030 is een uitwerking van enkele ambities en afspraken die de acht gemeenten onderling hebben afgestemd en die de colleges in de periode 2020 en 2021 hebben vastgesteld.

−

Regionale agenda 2.0: de uitvoeringsagenda In de eerste helft van 2023 wordt de Regionale Agenda 2.0 afgerond, richting de gemeenteraden in routing gebracht en door de colleges vastgesteld. Het uitvoeringsdeel van de regionale agenda is de uitvoeringsagenda. Hierin worden scherpomlijnde projecten en initiatieven opgenomen. De uitvoeringsagenda vormt de basis voor de aanvraag voor een nieuwe Regiodeal met het Rijk. Deze aanvraag wordt in de loop van 2023 ingediend.

−

Regionaal arrangement De opgaven die er liggen op het gebied van wonen, bereikbaarheid, energietransitie, economie, landbouw en natuur zijn groot. Het Rijk trekt daarom de regie op het gebied van ruimtelijke ordening naar zich toe en maakt eind 2023 met alle provincies afspraken over hoe al deze opgaven ruimtelijk in te passen.

-1-

De provincie Gelderland maakt hiervoor afspraken met alle Gelderse regio's, waaronder de regio Stedendriehoek. Deze regionale afspraken worden vastgelegd in zogenaamde regioarrangementen tussen provincie en regio. Het concept hiervan moet op 1 juli 2023 klaar zijn. Deze samenwerking tussen Rijk, provincie en regio biedt kansen om in beeld te komen voor (Rijks-)investeringen. In de Regio Stedendriehoek werken wij aan het opstellen van het ruimtelijk regioverhaal. In het ruimtelijk regioverhaal komt veel samen: ruimtelijke keuzes rondom landbouw, natuur, water en klimaat in combinatie met bijvoorbeeld energietransitie, leefbaarheid en verstedelijking. Het ruimtelijk regioverhaal maakt al deze opgaven in de fysieke leefomgeving helder en inzichtelijk. Op regionaal niveau werken wij hiervoor in drie trajecten samen: − een nieuw toekomstbeeld voor een vitaal landelijk gebied − de verstedelijkingsopgave inclusief wonen, uitgewerkt in het ruimtelijke regioverhaal − Regionale Energiestrategie (RES) Op 6 maart 2023 staat een Informatieve Beeldvormende Bijeenkomst (IBB) gepland waarin wij stilstaan bij ons eigen programma landelijk gebied en de relatie met het ruimtelijke regioverhaal. Op 14 maart 2023 organiseert de Regio Stedendriehoek een raadsconferentie waarin deze processen worden toegelicht. Het thema is 'kansen in regionale ruimte'.

Hier gaan wij samen in gesprek over het proces en werken wij aan de opgaven en kansen voor de regio. GGD Noord- en Oost-Gelderland (NOG) De GGD is gemeentelijke uitvoerder van vele reguliere werkzaamheden rondom bescherming en bevordering van de gezondheid van onze inwoners. Sinds 2020 is Nederland in de ban van het coronavirus. De GGD speelde hier ook in 2021 en 2022 een grote rol in. Organisatorisch is de GGD, met haar inzet op de bestrijding van het coronavirus, verdubbeld en liep tegen de grenzen van haar capaciteiten aan. Vooral tijdens de laatste maanden van 2021 was er een verschuiving van grootschalig vaccineren naar meer op maatwerk vaccineren zichtbaar. In 2022 nam het aantal (en de openingstijden van) vaccinatie- en testlocaties af. Door de verschillende uitbraken, liepen diverse reguliere taken vertraging op. Deze achterstand is inmiddels grotendeels ingelopen en heeft niet tot grote gezondheidsrisico's geleid. De Integrale Gezondheidsmonitor COVID-19 van de GGD helpt bij het inzichtelijk maken van de fysieke en mentale gezondheidseffecten bij mensen als gevolg van de coronacrisis. De monitor is half september 2021 gestart en heeft een looptijd van vijf jaar. Het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) vergoedt de kosten.

Ook vergoedt het Rijk alle overige kosten voor de bestrijding van het coronavirus en de kosten die gemoeid zijn met het inhalen van de achterstanden. In 2022 heeft de GGD een rol gespeeld in de opvang en zorg aan de Oekraïense vluchtelingen. De GGD berekent deze kosten door aan de gemeenten. De gemeenten worden hiervoor vanuit het Rijk terugbetaald. Het vernieuwde GGD-bestuur werkt aan de Bestuursagenda GGD NOG voor de bestuursperiode 2023-2027. De oplevering van de Conceptbestuursagenda is gepland in februari/maart 2023. Veiligheidsregio Noord- en Oost-Gelderland (VNOG) Hier zoomen wij in op de ontwikkelingen in 2022 met een doorkijk naar 2023.

−

Ontwikkelingen VNOG 2022 De coronacrisis heeft, ook nog in het begin van 2022, voor vertraging gezorgd bij het uitvoeren van de opdrachten die horen bij de Toekomstvisie. Ook de Oekraïne-crisis heeft veel inzet gevraagd van de VNOG en de gemeente. In de loop van 2022 zijn achterstanden weggewerkt en alle opdrachten die horen bij de Toekomstvisie zijn in uitvoering. Zo is in het kader van "Zelfredzaam en Risicobewust" een project gestart rond het veilig langer thuis wonen van ouderen met slimme sensoren. In 2022 is daarnaast het proces om te komen tot een demarcatieregeling afgerond. Ook is er in 2022 een plan van aanpak gemaakt voor de nieuwbouwbrandweerkazernes in Voorst en Terwolde.

-2-

Uit de nul- en conditiemeting die de VNOG heeft uitgevoerd, is gebleken dat voor beide posten een nieuwe kazerne nodig is. Verder is de VNOG in 2022 met nieuwe initiatieven gestart om de raden goed mee te nemen in de ontwikkelingen naast de wettelijk verplichte momenten en aansluitend op de behoeften van de raden. Zo is er een raadsmagazine ontwikkeld en heeft er een raadsevent plaatsgevonden. Crises uit de afgelopen jaren zoals de coronapandemie en de opvang van vluchtelingen, zijn geëvalueerd en hebben geleid tot nieuwe inzichten. Niet alleen bij de VNOG, maar ook bij het Rijk. Veiligheidsregio's zijn en worden meer ingezet bij langdurige (bovenregionale) crises. Deze hebben een ander karakter dan de traditionele 'flits'-rampen en brengen nieuwe taken voor de veiligheidsregio's met zich mee. In 2022 hebben deze nieuwe inzichten nog niet geleid tot grote veranderingen in werkwijzen en crisisstructuren, maar de verwachting is dat in 2023 wel veranderingen gaan plaatsvinden.

−

Doorkijk VNOG 2023 Per 1 januari 2023 treedt de demarcatieregeling in werking. Daarmee hebben wij duidelijke afspraken en een heldere taakverdeling als het gaat over het beheer en onderhoud van de brandweerkazernes. Ook gaan wij ervan uit dat wij in 2023 verdere stappen kunnen zetten in het proces om te komen tot twee nieuwbouwbrandweerkazernes. De planning voor de beide kernen (Voorst en Terwolde) is om in 2023 de locatie te kiezen en de planologische procedure die hiervoor nodig is te starten. Verder wordt in 2023 het project rond slimme sensoren, waardoor ouderen veilig langer thuis kunnen wonen, uitgerold binnen onze gemeente. Tot slot, worden de in 2022 gestarte initiatieven om de raden mee te nemen in de ontwikkelingen bij de VNOG voortgezet en worden nieuwe initiatieven ontwikkeld. De Kadernota 2024-2027 werd in januari 2023 ter kennisname aan u aangeboden. De jaarstukken 2022 worden in april 2023 aan u aangeboden.

Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ) In 2022 is door de beide besturen besloten tot een fusie van de OVIJ en de Omgevingsdienst Noord Veluwe (ODNV). De planning is dat in de loop van 2023 een nieuwe, gezamenlijke GR ter besluitvorming wordt voorgelegd bij de gemeenteraden. De OVIJ kampt met een hoog personeelsverloop en een hoge werkdruk. De hoop is dat de fusie leidt tot een verbetering op dit punt. Tribuut Belastingsamenwerking De belastingsamenwerking Tribuut voert de Wet waardering onroerende zaken (WOZ) en de heffing en inning van de gemeentelijke belastingen uit voor de deelnemende gemeenten. De coronamaatregelen van 2022 hebben minder impact gehad op de uitvoering van de werkzaamheden dan die over de jaren 2021 en 2020. Over 2022 deed wel een nieuw fenomeen zijn intrede, namelijk de energiecrisis met alle gevolgen van dien. Tribuut heeft over 2022 op verzoek van de deelnemende colleges maatregelen genomen om naast de ontstane coronacrisispijn ook de energiecrisispijn voor inwoners en bedrijven beheersbaar te houden. Een en ander wordt, met nadruk op de menselijke maat, binnen de mogelijkheden van de belastinginning uitgevoerd. Over 2022 is een extra budget opgenomen voor de persoonlijke benadering van belastingschuldigen met uitstel van betaling en een betalingsregeling.

Door het aflopen van de coronacrisis heeft de minister besloten om de tot 0,01% verlaagde invorderingsrente, die betaald moet worden als belastingschulden niet op tijd betaald worden, stapsgewijs, per halfjaar, weer te verhogen tot uiteindelijk 4% half 2023. Op 22 januari 2022 heeft het bestuur de interim directeur benoemd tot directeur van Tribuut. Voor de nieuwe directeur was en is zowel in het bestuur als in de organisatie een breed draagvlak. In 2022 is een volledig nieuw Tribuut bestuur aangetreden. De gemeenteraadsverkiezingen van 2022 en als gevolg daarvan de nieuwe collegevorming hebben geleid tot de aanwijzing van de nieuwe bestuurders. De gemeente Brummen is per 1 januari 2023 toegetreden tot de belastingsamenwerking Tribuut. De werkzaamheden voor de integratie van de belasting- en WOZ-gegevens van Brummen in de totale database van Tribuut zijn al in de tweede helft van 2022 gestart. Ook heeft Tribuut in 2022 de algehele WOZ herwaardering 2023, naar het prijspeil 1 januari 2022, voor Brummen uitgevoerd. Over de in 2022 uitgevoerde werkzaamheden voor Brummen heeft Tribuut met Brummen en de andere deelnemende gemeenten goede (financiële) afspraken gemaakt.

-3-

De uitvoering van de WOZ loopt inmiddels overeenkomstig de daartoe bij de oprichting van Tribuut afgesproken kritische prestatie indicator (KPI). Midden 2022 heeft Tribuut het resultaat 'Goed' ontvangen van de landelijke toezichthouder WOZ, de Waarderingskamer. Tribuut is in 2022 gestart met een meerjarig onderzoek naar de secundaire objectkenmerken (zoals de staat van onderhoud, uitstraling, enzovoort) van woningen. Visueel wordt elke woning extern door een deskundige beoordeeld op belangrijke secundaire objectkenmerken. Basismobiliteit (PlusOV) Hier zoomen wij in op de ontwikkelingen in 2022 en met een doorkijk naar 2023.

−

Ontwikkelingen PlusOV 2022 Het verbeteren van de dienstverlening en het verminderen van kosten met behoud van de kwaliteit van vervoer, waren ook in 2022 de belangrijkste uitdagingen. Door een verbeterde en stabiele interne organisatie zijn de organisatiekosten gedaald. Na een periode die lang in het teken van corona stond, namen in 2022 het vervoersvolume en de -kosten weer toe. Om de kwaliteit van de planning verder te verbeteren, de vervoers- en personeelskosten te verlagen en de klant beter te informeren via digitale toepassingen, is nieuwe software ontwikkeld. Voor het routegebonden vervoer is dit in 2022 in gebruik genomen. Voor het vraagafhankelijk vervoer is de ontwikkeling van nieuwe software in 2021 gestart maar in 2022 maar voor een deel in gebruik genomen. De gemaakte planning bleek voor de leverancier niet haalbaar waardoor bijvoorbeeld de lancering van de reizigers-app gepland is in februari 2023. Het leerlingenvervoer verliep, net als het vraagafhankelijk vervoer, in 2022 over het algemeen goed. De problemen rondom chauffeurstekorten speelden ook in 2022. In het vierde kwartaal kondigde PlusOV diverse keren een staking van chauffeurs in het doelgroepenvervoer aan. Hierbij werden gemeenten, instellingen en gebruikers op tijd geïnformeerd. Daardoor bleven problemen en klachten uit.

−

Doorkijk PlusOV 2023 De vervoerscontracten van vraagafhankelijk vervoer en regio vervoer lopen op 31 juli 2025 af. Dat moment is een potentieel exit-moment voor deelnemers aan de GR. Deze keuze wordt al vanaf eind 2022 ambtelijk en bestuurlijk besproken omdat er voor 31 december 2023 duidelijkheid gegeven moet worden aan PlusOV om eventuele consequenties van deze keuze op tijd te kunnen verwerken.

Stichting Archipel In 2019 is er vanuit Stichting Archipel een strategisch beleidsplan opgesteld voor de periode 2019-2023. In dit plan zijn aandachtspunten geformuleerd op basis van ontwikkelingen en trends binnen het terrein van onderwijs en kinderopvang. In 2022 is het beleidsplan op onderdelen bijgesteld, met het accent op toekomstbestendigheid van de kwaliteit en betaalbaarheid van de huisvesting. Stichting Archipel heeft maatregelen genomen gericht op het vergroten van de financiële gezondheid van de stichting, maar bovenal gericht op de essentie: de continuïteit en kwaliteit van het onderwijs. Er heeft in 2022 ambtelijk en bestuurlijk overleg plaatsgevonden met Stichting Archipel over de jaarrekening, de verwachtingen voor 2022/2023 en het meerjarenbeleidsplan. Daarnaast neemt Stichting Archipel Onderwijs, samen met andere schoolbesturen, deel aan het (gemeentelijk) proces om te komen tot een gezamenlijk Integraal Huisvestingsplan (IHP) voor onderwijshuisvesting in de gemeente Voorst. Stichting Koepel sport, welzijn en cultuur Over de ontwikkelingen in 2022 wordt hieronder ingegaan op corona en de gevolgen daarvan voor de financiën. Verder wordt ingegaan op het onderzoek naar de behoefte aan binnensportaccommodaties. Ook wordt ingegaan op de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de energiecrisis. Dit komt ook aan bod bij de doorkijk naar 2023.

-4-

−

Ontwikkelingen de Koepel 2022 Corona/Financiën Ook in 2022 had de stichting nog last van de gevolgen van het coronavirus. Door de beperkende maatregelen opgelegd door de overheid om de verspreiding van corona tegen te gaan. Deze maatregelen waren begin 2022 voor een korte periode nog van kracht, maar daarna kwam in 2022 de normale bedrijfsvoering weer op gang. De vraag naar binnensportaccommodaties (vooral voor groepen) is in en na coronatijd enigszins onder druk komen te staan. De verwachting is dat dit maar van tijdelijke aard is. Dankzij de financiële regelingen door de rijksoverheid is de stichting ook financieel redelijk door de coronacrisis gekomen. De liquiditeits- en solvabiliteitspositie is goed. Onderzoek binnensportaccommodaties Onderzoeken in 2019 en 2021 respectievelijk uitgevoerd door ICS en Antea hebben een eerste behoefte naar binnensportaccommodaties in de gemeente Voorst op hoofdlijnen in beeld gebracht. Uit deze onderzoeken is naar voren gekomen dat vooral in Twello door het wegvallen van de gymzaal aan de Hietweideweg (sloop in verband met woningbouw) minimaal behoefte is aan een binnensportzaal met dezelfde functionaliteit. In 2022 zijn met deze input de behoeften en wensen van sportverenigingen en scholen in Twello verder uitgewerkt.

Hieruit kwam naar voren dat om aan de behoeften en wensen van de gebruikers tegemoet te komen de realisatie van een grotere binnensportaccommodatie meer mogelijkheden biedt. Hiermee kan ook beter ingespeeld worden op de vraag naar capaciteit op piekuren. In 2023 wordt in nauwe samenwerking met alle stakeholders een definitieve keuzevariant uitgewerkt. Oorlog in Oekraïne/energiecrisis De oorlog in Oekraïne laat zijn sporen na in heel de wereld. De energiecrisis als gevolg van deze oorlog en stijgende prijzen over de hele linie zorgen ervoor dat de stichting voor grote uitdagingen komt te staan. De reële verwachting is dat dit uiteindelijk leidt tot een prijsverhogend effect op de prijs voor "sport welzijn en cultuur." De stichting is samen met ons aan het bedenken hoe wij dit ook in de toekomst bereikbaar en betaalbaar kunnen houden voor alle inwoners van de gemeente Voorst.

−

Doorkijk de Koepel 2023 Oorlog in Oekraïne/energiecrisis De verwachting is dat ook in 2023 de oorlog tussen Rusland en Oekraïne zijn stempel drukt op de bedrijfsvoering van de stichting. Aanhoudend hoge(re) energieprijzen maar ook voor andere goederen en diensten hebben invloed op de financiële huishouding van de stichting. Dit heeft een verhogend effect op de prijzen in het algemeen. Op enig moment moeten ook de huurprijzen voor het gebruik van gemeentelijke (sport) accommodaties worden aangepast. Om sporten en andere vormen van recreatie en cultuur voor de inwoners van de gemeente Voorst betaalbaar te houden is het noodzakelijk dat de stichting en wij hier samen in op trekken. Aandachtspunten hierbij zijn : − verder (versneld) verduurzamen van gemeentelijke (sport) accommodaties om energie te besparen; − een optimale(re) bezetting van gemeentelijke (sport) accommodaties ook in de kernen; − het aantrekkelijke houden en maken om te sporten/bewegen in de gemeentelijke (sport) accommodaties. Organisatie Stichting Koepel Voor deze uitdagingen is het noodzakelijk dat de stichting een "stevige" toekomstgerichte organisatie neerzet. In een tijd waarin het steeds moeilijker is om vrijwilligers (vooral bestuurlijke functies) te vinden en op te roepen is dit voor een kleine organisatie als Stichting De Koepel een behoorlijke opgave.

Het bestuur van de stichting is zich daar goed van bewust en staat open voor samenwerking met andere organisaties en/of andere vormen van beheerconstructies

-5-

Leisurelands Ook in 2022 heeft Leisurelands zich ingezet op verdere bestendiging van de bedrijfsvoering en heeft in 2022 een positief bedrijfsresultaat bereikt. De ontwikkelingsstrategie richt zich op de kwaliteit in de recreatiebranche en minder op de kwantiteit. Ter versterking van de uitgangspositie staat Leisurelands weliswaar open voor overnames van recreatiegebieden buiten de huidige deelnemende gemeenten, maar in 2022 heeft dit niet plaatsgevonden. In 2023 zijn vooralsnog geen specifieke ontwikkelingen te verwachten. N.V. Luchthaven Teuge Op 8 juni 2022 heeft de provincie Gelderland het Luchthavenbesluit vastgesteld. Maar het besluit is nog niet onherroepelijk. Er is beroep ingesteld bij de Raad van State. Ook treedt het Luchthavenbesluit pas in werking zodra de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) een Verklaring Veilig Gebruik Luchtruim afgeeft, dit wordt begin 2023 verwacht. In het Luchthavenbesluit wordt het aantal vliegbewegingen niet beperkt. De luchthaven heeft in 2022 de mogelijkheden onderzocht naar herontwikkeling van het verouderde middengebied en uitbreiding aan de westkant van de luchthaven. In het onderliggende ontwikkelplan wil de luchthaven inzetten op A. Duurzame Innovatie & Educatie, B. Recreatie & Toerisme en C. Luchtvaart gerelateerd Ondernemerschap & Veiligheid.

De luchthaven is van plan deze verkenning in 2023 af te ronden, inclusief de vaststelling van de (financiële) haalbaarheid. Circulus Berkel (CB) Per 1 januari 2022 is de naam van Circulus Berkel BV gewijzigd naar Circulus BV. In 2020 hadden wij te maken met een aantal kostenverhogende factoren die toen verwerkt zijn in het tarief. Voor het jaar 2021 kwamen wij iets ruimer uit dan het kostendekkende niveau en dat was ook de verwachting voor 2022. In 2022 is bovendien een herijking uitgevoerd. Hieruit kwam naar voren dat de directe kosten zijn afgenomen, maar dat de indirecte kosten hoger uitkomen. Dit zorgt voor een kostenverhoging van 1,3% vanaf 2024. In deze herijking zijn niet de kostenverhogingen door de energiecrisis/inflatie meegenomen.

Het college van burgemeester en wethouders.

Gerelateerde stukken: − raadsmededeling evaluatie beleid en functioneren verbonden partijen − Kadernota 2024-2027

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Paula Jorritsma-Verkade medewerker: Ruud van der Plank, senior juridisch beleidsadviseur 0571-27 93 39 r.vanderplank@voorst.nl

rm-247436-evaluatie_beleid_verbonden_partijen

-6-