Raadsmededeling beantwoording schriftelijke vragen over Voorst onder de Loep van PvdA-GroenLinks (verspreid 31 mei 2021)

Mededeling aan de gemeenteraad

1 juni 2021

Onderwerp:

beantwoording schriftelijke vragen vijfde voortgangsrapportage Voorst onder de Loep

Nummer: Z-21-05597_2021-32286

Programma:

5. Sociaal Voorst

Openbaar

Inleiding Op 24 mei 2021 ontvingen wij schriftelijke vragen van PvdA-GroenLinks over de vijfde voortgangsrapportage Voorst onder de Loep. Met deze raadsmededeling geven wij antwoord op de gestelde vragen. Kern van de boodschap In de inleiding staat "preventief werken heeft dan geen prioriteit" …… " door de dagelijkse rompslomp". De vragen die dit bij mij oproept zijn: 1. Herkent het college dat preventief werken geen prioriteit heeft? Preventief werken heeft voor ons zeker prioriteit. Het is belangrijk om de verschillende prioriteiten van het hele werkveld binnen het sociaal domein goed met elkaar af te wegen. Wij hebben veel aandacht voor de juiste balans tussen de werkdruk en het anticiperen op de initiatieven en verandertrajecten. Wij merken dat de ontwikkelingen op het gebied van transformatie en preventie achterblijven bij de verwachtingen, dit komt onder andere door de complexiteit die de coronacrisis met zich meebrengt en de vele wijzigingen in de formatie doordat nieuwe taken richting de gemeente kwamen. 2.

Hoe kan het dat, na 4 jaar!, preventief werken nog niet leidend is? Wij zien enkele zaken die hieraan ten grondslag liggen:  er is veel tijd en aandacht gegaan naar de enorme opgave die door de transitie op het sociaal domein afgekomen is op de gemeenten;  het sociaal domein heeft door het bovenstaande te maken met veel wisselingen in de formatie, zowel extra formatie als mutaties in de formatie. Hierdoor kwam het uitdragen van een eenduidige koers soms onder druk te staan;  corona heeft veel invloed gehad op de ontwikkelingen in de afgelopen anderhalf jaar. Hierover bent u zowel met documenten vanuit de planning- en controlcyclus als afzonderlijke kwartaal raadsmededelingen geïnformeerd;  de transformatie is over de gehele organisatie van de gemeente Voorst minder integraal opgepakt dan gewenst. Ook is minder ontwikkeling geweest op het gebied van vraaggericht werken en weten wat er speelt in de samenleving. Inmiddels worden opnieuw stappen gezet om de integraliteit te bewerkstelligen en de verbinding met de samenleving tot stand te brengen;  Voorst onder de Loep lijkt gezien te worden als het team dat de preventie doet. Het doel van het project is echter de samenleving, dus ook de gemeentelijke organisatie, te ondersteunen en te inspireren en aan te jagen om preventief te werken. Bij diverse partners is zowel deze werkwijze als het preventief werken geland.

In de gemeentelijke organisatie is dit blijvend een onderdeel van gesprek. Hierboven hebben wij een opsomming gegeven van de verbeterpunten. Graag willen wij opmerken dat er ook veel wel is gelukt. Ook deze acties zijn opgenomen in de monitoring van afgelopen jaren. In de inleiding lees ik ook "het vraagt de wil en inzet om te werken aan preventie en behoeft enig reflectief vermogen op ons handelen. Dat is nog niet vanzelfsprekend". 3. Heeft een medewerker een keus om nog niet, in samenwerking, preventief werken op te starten? Zo nee, hoe gaat dit dan in de sturing? Op het preventief werken is uiteraard sturing en kunnen medewerkers niet zelf bepalen of zij daar wel of niet mee aan het werk gaan. In de praktijk leidt dit wel eens tot knelpunten. De medewerkers voeren namelijk ook regulier werk uit. Bij dit werk is niet altijd preventie leidend. -1-

Preventie is namelijk een onderdeel van een keten aan werkzaamheden die onze medewerkers moeten uitvoeren. Wanneer veel druk staat op het reguliere dagelijkse werk (bijvoorbeeld door kanaliseren van hulpvragen), kan dit met preventief werken in een vakgebied in de knel komen. 4. Zijn er ook (interne) medewerkers/afdelingen die wel enthousiast met (het ontwikkelen van) preventief werken bezig zijn? Alle medewerkers zijn zich bewust van het belang van preventie, maar veel zijn nog zoekende naar de wijze hoe zij dat kunnen vormgeven. Zoals hierboven aangegeven is het voor de medewerkers vaak schakelen en wordt misschien nog te vaak gekozen voor de urgentie van dat moment. Heel veel medewerkers zijn enthousiast over het ontwikkelen van preventief beleid of concrete activiteiten. Zie hiervoor ook de monitor. 5. Hoe ondersteunt men deze enthousiaste medewerkers die werken aan deze gemeentelijke doelstelling? Behalve enthousiasme van medewerkers moet er ook ruimte zijn in hun dagelijkse werk om aan deze doelstelling te werken. Er ligt voor ons een uitdaging als het gaat om het bieden van deze ruimte en verbreden van dit enthousiasme. In gesprekken met medewerkers en tijdens overleggen wordt daar regelmatig aandacht voor gevraagd. Wij willen hier wel opmerken dat de financiële mogelijkheden beperkt zijn voor extra inzet.

Ik lees dat de werkgroep waarin het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) met Vérian samenwerkt stil ligt als gevolg van Corona, omdat men nu geen tijd heeft om gezamenlijk aan deze doelen te werken. 6. Hoe kan het zijn dat deze samenwerking, met deze belangrijke doelen, zo naar de achtergrond verdwijnen? De organisaties die lid zijn van de werkgroepen 'Aansluiten bij ouders' en 'Kansrijke Start' werken door de coronacrisis hard aan een andere werkwijze en nieuwe corona gerelateerde problemen. Helaas is hier ook de waan van de dag aan de orde. 7. Staan alle partijen hier hetzelfde in? De druk op alle partijen is hoog door de gevolgen van de coronacrisis. Gezamenlijk is besloten om deze werkzaamheden tijdelijk voor te laten gaan. 8. Wat doet de gemeente Voorst om dit weer op te starten? In het najaar wordt een bijeenkomst gepland om deze samenwerking nieuw leven in te blazen. Het CJG wil onderzoeken op welke manier ouders hulp willen en hoe ze jonge en toekomstige gezinnen kunnen voorbereiden op wat hen te wachten staat. De werkdruk, capaciteit en de vraag aan het CJG heeft er toe geleid dat deze acties 'on hold' staan. 9. Wat is de reden dat niet direct praktisch aan de slag wordt gegaan? In de huidige reguliere werkwijze is het CJG sowieso bezig met het aansluiten op de hulpvraag van (jonge) ouders, kinderen en jeugd. Dit betreft een basistaak. 10.

Waarom moet er eerst een masterplan komen hoe je hulp kunt bieden? Het CJG heeft de ambitie (doorlopend ) aan te sluiten bij jonge ouders en hun opvoedvragen en dit samen met alle partijen te doen binnen dit netwerk. Het onderzoek naar de manier waarop ouders hulp willen en hoe het CJG jonge en toekomstige ouders kan voorbereiden op wat hen te wachten staat, is een van de doelen van de werkgroep 'Aansluiten bij ouders'. Bij Younger at Heart en de logopedisten wordt beschreven welke taken zij uitvoeren. Daarbij is de gemeente opdrachtgever, neem ik aan. De indruk wordt gewekt dat beide opdrachtnemers geïsoleerd staan in hun werkzaamheden. 11. Klopt dit en hoe ziet het college dit? Wat betreft de logopedisten en Younger at Heart gaat het twee verschillende situaties. De logopedisten zijn in dienst van de gemeente. Hierbij is geen sprake van opdrachtgever- en opdrachtnemerschap. De logopedisten werken vooral op locatie, maar zijn sterk verbonden met de organisatie. Met Younger at Heart heeft de gemeente een subsidierelatie. -2-

Hierbij is de gemeente opdrachtgever. Met Younger at Heart is eenzelfde relatie als met andere lokale zelfstandige subsidiepartijen, waarbij afspraken zijn gemaakt over taakverdeling, verantwoordelijkheid en dienstverlening. Younger at Heart werkt vanuit hun eigen expertise en geeft daarmee invulling aan het jongerenwerk. Van isolatie is hierbij absoluut geen sprake. Tijdens de eerste Lockdown was een coördinatieteam actief, gestart binnen het vakgebied WMO. Ondanks pogingen vanuit VodL om juist in deze situatie integraal praktische en snelle oplossingen te vinden en daartoe meer vakgebieden te betrekken is dit niet gelukt. Communicatie en terugkoppeling bleef via de eigen kanalen lopen en niet via het coördinatieteam. 12. Welke vakgebieden werden benaderd en waren aangehaakt en welke haakten niet aan? Het coördinatieteam is niet op alle onderdelen succesvol in haar ambitie om integraal problemen vanuit de samenleving te signaleren en op te pakken. Vaak wordt ook nog gedacht vanuit het eigen vakgebied. Op zich is dit niet vreemd. De vakspecialisten zijn jarenlang opgeleid en ervaren in deze manier van werken. Volledige kanteling heeft tijd nodig. De komende periode wordt hier nog meer inzet op gepleegd. 13. Waarom werd er niet aangehaakt? Was dit een vrije keuze? Zie ook antwoord op vraag 12. 14.

Wanneer wordt gestart met het realiseren van deze vorm van "outreachend werken"? Al enige tijd is sprake van outreachend werken door het ophalen van signalen uit de samenleving. Onder andere vanuit het project Voorst onder de Loep maar ook vanuit andere contacten. Stappen worden gezet om dit verder te ontwikkelen en te verbinden met bestaande werkprocessen. Er zijn ook successen, zoals de werkwijze vroegsignalering van schulden waardoor problematische schulden zoveel mogelijk worden voorkomen. Sowieso worden straks, wanneer de coronacrisis voorbij is en weer vanuit een normale bedrijfsvoering kan worden gewerkt, stappen gezet in het outreachend werken voor de gehele organisatie. Pilot KLASS Alles was geregeld om met deze pilot te starten. Ik lees echter dat er begin 2021 "pijn geleden wordt" in de bestaande organisatie door de projecten in het sociaal domein, waaronder KLASS, en daardoor is de pilot niet opgestart. De pilot wordt nu onderzocht door een extern adviseur. 15. Wat wordt bedoeld met "er wordt pijn geleden in de bestaande organisatie"? Wij hebben vastgesteld dat de verbinding tussen de bestaande organisatie en dit project heeft geleid tot afstand tussen beide. Het is immers van groot belang dat de doelstellingen van dit project ook landen op de huidige werkvloer.

Doordat wij voor het project mensen hebben ingehuurd, hebben wij hier soms te weinig aandacht voor gehad zodat de aansluiting deels ontbrak. Het project is daarom tijdelijk on hold gezet en opnieuw tegen het licht gehouden. Inmiddels hebben wij een aangepast plan wat beter aansluit bij de bestaande werkwijze. 16. Wie constateert dit en hoe wordt ermee omgegaan? Zie het antwoord op vraag 15. 17. Waarom heeft dit geleid tot het stopzetten en hoe gaat het verder met de pilot? Zie het antwoord op vraag 15. 18. Welke prioriteit c.q. waarde geeft het college aan dit project? Wij zijn van mening dat KLASS een waardevol project is, omdat het zowel een bijdrage levert aan het voorkomen van problemen bij een groep inwoners, als dat het een manier van werken in zich heeft die past bij preventief werken. In de rapportage staat (p. 63) "vanuit de aanjaagrol kan Voorst onder de Loep niet afdwingen dat partijen deelnemen aan dit gesprek. Deelnemen vraagt intrinsieke motivatie en voldoende gevoel van urgentie". 19. Kan ik concluderen dat het bij de interne organisatie of onderdelen daarvan ontbreekt aan gevoel van urgentie en intrinsieke motivatie? De interne organisatie erkent het belang en de urgentie van transformatie en preventie. 20. Zo nee, hoe kijkt het college dan tegen deze tekst aan? Zie het antwoord op vraag 19. -3-

21. Zo ja, hoe wordt door het college (i.c. gemeentesecretaris als schakelfunctie) gestuurd op het realiseren van de doelen voor preventief werken? Wij zetten extra in om deze uitdaging op te pakken. Inmiddels hebben wij verschillende gesprekken gevoerd. De komende uitdaging is het vervlechten van Voorst onder de Loep met de staande organisatie op de onderdelen die nog niet in die fase zitten. Daarnaast willen wij inzichtelijk maken op welke punten nog moet worden bijgeschakeld. Zoals op de termijnagenda aangegeven bieden wij u hierover in december 2021 de evaluatie aan. Als ik kijk naar de bijlage bij de rapportage waarin alle activiteiten en resultaten opgesomd staan zie ik dat heel veel activiteiten al in 2018, 2019 of 2020 ontwikkeld zijn. 22. Wat is de stand van zaken van deze projecten? Zijn ze opgepakt en geïmplementeerd door de interne organisatie of niet. En waarom wel of niet? Veel zaken staan benoemd in de bijlage die door Voorst onder de Loep zijn ontwikkeld of aangejaagd. Wij gaan ervan uit dat u niet van ons verwacht van al die zaken stuk voor stuk de voortgang te benoemen, maar dat u doelt op een aantal specifieke projecten of thema's. a. De thema's die uit de analyse van Voorst onder de Loep naar voren kwamen als missende opgaves in het beleid:  eenzaamheid: is een opgave. Al langere tijd ligt het plan om eenzaamheid, als opgave, integraal op te pakken.

Er gebeurt inmiddels veel op gebied van eenzaamheid. Dit aan elkaar verbinden vraagt nog tijd en aandacht;  laaggeletterdheid: is een opgave in het beleidskader en maakt onderdeel uit van de actie Duidelijke Taal. De uitvoering ligt bij het Taalhuis;  gezonde leefstijl: is een opgave in het beleidskader. Wij zijn bezig met voorbereidingen om een lokaal preventieakkoord op te stellen. De stappen die daarin gezet gaan worden de komende periode gaan daar ruimte aan geven;  inclusie: is een opgave in het beleidskader en is een van de onderwerpen waar nog een uitvoeringsplan voor gemaakt moet worden en prioritering aan gegeven moet worden;  armoedebeleid: aan dit onderdeel wordt gewerkt. b. Het Drankakkoord is integraal opgezet met de samenleving. De uitdaging is om nu een werkwijze te vinden met elkaar en deze samenwerking vast te houden. c. Het idee om te werken aan een stevig communicatieplatform voor de gemeente om inwoners beter te bereiken, bijvoorbeeld door gebruik te maken van het platform #zodus of Kijk in de Kernen. Dit is onderwerp van gesprek en moet nog verder worden opgepakt. De jaarplannen van de dorpen: de coördinator maatschappelijke initiatieven pakt de rol als verbinder van gemeente en inwoners voortvarend op en helpt dorpen om jaarplannen op te stellen waarin zij hun visie op en plannen voor het dorp vastleggen.

Op dit moment wordt gekeken naar de prioritering van de verschillende opgaves binnen het sociaal domein.

Het college van burgemeester en wethouders.

Gerelateerde stukken:  schriftelijke vragen Voorst onder de Loep

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Wim Vrijhoef

RM_2021-32286_beantw_schr_vr_Voorst_onder_de_Loep

-4-

ambtenaar: Roos Engelsman 0571-27 98 54 r.engelsman@voorst.nl