Raadsmededeling beantwoording openstaande vraag over samenhang VES, RES en provinciaal beleid

Mededeling aan de gemeenteraad

2 mei 2023

Onderwerp:

beantwoording openstaande vraag over samenhang Voorster Energie Strategie (VES), Regionale Energie Strategie (RES) en provinciaal beleid

Nummer: 329606

Programma:

1. Bouwend Voorst

Openbaar

Inleiding In het ronde-tafelgesprek van 17 april 2023 heeft u gevraagd naar de wijze waarop de VES, de RES 1.0 en 2.0, de PlanMER Milieu Windbeleid en RES (MER= Milieu Effect Rapportage) en het provinciaal beleid zich tot elkaar verhouden. Met deze raadsmededeling informeren wij u hierover. Kern van de boodschap De VES, de RES en het provinciaal beleid hebben op verschillende niveaus hun effect en kennen verschillende bevoegde gezagen. Het zijn bovendien verschillende beleidsvormen qua status. De VES is een gemeentelijk document, vooral bedoeld als handelingsperspectief voor de gemeente. De RES is het regionale beleidsstuk met het regionale bod voor de opwek van duurzame energie en de inspanningsverplichting om dit te realiseren. Het provinciaal beleid vormt het kader voor het provinciaal handelen en de provinciale inzet in de diverse RES-processen. Nadere toelichting Op het gebied van duurzame energie zijn op de verschillende bestuursniveaus verschillende beleidsvormen aanwezig die op sommige punten in elkaar grijpen. Hieronder lichten wij de documenten kort toe, waarbij wij ook hun onderlinge relatie duiden. VES De VES is het resultaat van een proces dat is doorlopen met de inwoners in de gemeente Voorst. Dit heeft geresulteerd in een opbrengst vanuit de inwoners en het is daarmee geen gemeentelijk beleid.

Het is voor de gemeente een handelingsperspectief voor ondersteuning van lokale initiatieven en projecten. Ook is het de gemeentelijke basis voor de inbreng op andere niveaus. Tijdens het proces van de VES informeerde de gemeente de inwoners over de energietransitie en met de inwoners is nagegaan welke rol zij daarin voor zichzelf zien. Dit heeft geleid tot een document waarin is vastgelegd wat de inwoners in hun eigen omgeving aan mogelijkheden zien. Dit is voor de gemeente leidraad voor de inbreng in de RES en het is medebepalend voor de gemeentelijke inzet op het gebied van duurzaamheid. Bovendien is het Platform Voorster Energie hieruit ontstaan waarin de vertegenwoordigers informatie uitwisselen en waarbij ook aandacht is voor de gemeentelijke inzet. De uitkomsten van de VES zijn mede aanleiding geweest om het zonneveldenbeleid te herzien, vooral op het gebied van participatie. RES 1.0 In de RES 1.0 (in december 2021 vastgesteld door de raden van de deelnemende gemeenten) is het regionale bod aan het Rijk opgenomen voor te realiseren opwek van duurzame energie in 2030. Daarbij gaat het om windenergie, zon op land en zon op dak. In de RES 1.0 zijn geen zoekgebieden aangegeven. Een en ander moet nader uitgewerkt worden in de RES 2.0 en verder. Het bod is niet verdeeld per gemeente. In die zin is er geen sprake van een directe opgave vanuit de RES 1.0.

Het is een gezamenlijk bod met een gezamenlijke inspanningsverplichting om tot realisatie te komen. Aangezien geen directe ruimtelijke consequenties voortvloeien uit de RES 1.0 is een MER-procedure voor dit document niet noodzakelijk. De RES 1.0 is vastgesteld door de raden, de algemeen besturen van de waterschappen en de Provinciale Staten (PS) van Gelderland. Het is een inspanningsverplichting om het bod in 2030 gerealiseerd te hebben. De RES 1.0 is daarmee het uitgangspunt voor de opvolgende stadia, de RES 2.0 en verder.

-1-

RES 2.0 De RES 2.0 is een nadere uitwerking van de RES 1.0. Inmiddels is vastgesteld dat een nadere uitwerking van de RES 1.0 in de vorm van de RES 2.0 MER-plichtig is. Dit betekent dat voor de RES 2.0 Herijking een rapport moet worden opgesteld waarin de milieueffecten van de voorgenomen maatregelen worden bepaald. De MER is daarmee een ondersteunend instrument voor de planvorming. Voor het Nationaal Programma RES is dit aanleiding geweest om te adviseren om bij de RES 2.0 een onderscheid te maken tussen twee vormen: 1. het RES 2.0 Voortgangsdocument en 2. de RES 2.0 Herijking. Het RES 2.0 Voortgangsdocument bevat de monitoring van de voortgang bij het realiseren van de ambities uit de RES 1.0. Het Rijk gebruikt dit om landelijk te kunnen vaststellen of de 30 regio's op koers liggen. Dit document bevat geen nieuwe beleidselementen en wordt elke twee jaar, vanaf juli 2023, opgeleverd. Het RES 2.0 Voortgangsdocument wordt vastgesteld door de colleges en ter informatie voorgelegd aan de raden. De RES 2.0 Herijking bevat een duidelijke uitwerking van het bod uit de RES 1.0, waarbij mogelijk ook ruimtelijke keuzes zijn opgenomen. Ook kunnen nieuwe inzichten ontstaan door nieuwe ambities, vernieuwingen of knelpunten in de uitvoering. Deze kunnen leiden tot het aanpassen van de bestaande kaders uit de RES 1.0 of het vaststellen van nieuwe kaders voor toekomstige ontwikkelingen.

Daarmee is de RES 2.0 Herijking MER-plichtig. De RES 2.0 in de regio Stedendriehoek wordt eind 2024 verwacht en wordt ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraden, de algemeen besturen van de waterschappen en de PS. Provinciaal (wind)beleid, PlanMER Het huidige provinciaal beleid voor windenergie en zonne-energie bestaat vooral uit het aangeven van gebieden waar men deze ontwikkelingen niet wenst. Dit beleid is ruimtelijk vertaald in de provinciale verordening. Dit is van belang omdat de provincie voor windenergie bevoegd gezag is bij projecten met een totaal vermogen van meer dan 5 megawatt (MW). De provincie wil het beleid meer in overeenstemming brengen met de Gelderse RES-sen. Om dit windbeleid aan te passen is een PlanMER-procedure verplicht. Deze procedure is pas gestart met een Notitie Reikwijdte en Detailniveau, de zogenoemde Onderzoeksagenda milieu voor windenergie en RES-sen. De opbrengsten van de MER worden gebruikt als input voor de aanpassing van het Gelderse windbeleid. Op zichzelf bevat de uitkomst van de PlanMER geen bestuurlijke inhoud, maar technische informatie die gebruikt wordt als bouwsteen voor het herzien van het provinciale windbeleid. Het is op dit moment nog niet te zeggen tot welke inhoudelijke resultaten dit gaat leiden.

De ruimtelijke gevolgen van het nieuwe beleid worden verwerkt in de provinciale ruimtelijke verordening en zijn daarmee mede bindend voor lagere overheden. Het is bekend dat de provincie zich voor de regio Stedendriehoek ongerust maakt over de scheve verhouding wind/zon. Ook is bekend dat de regio Stedendriehoek een lastig gebied is om tot voldoende resultaat te komen op het gebied van windenergie. Zeker nu de aanwezigheid van de wespendief een sterk belemmerende factor blijkt te zijn. De vraag is dan ook hoe het nieuwe beleid eruit gaat zien en welke consequenties dit gaat hebben voor de regio Stedendriehoek en de gemeente Voorst. Beide hebben aangegeven het bod uit de RES 1.0 als uitgangspunt te handhaven. Bij de ontwikkeling van de RES 2.0 Herijking kunnen gewijzigde inzichten via de stuurgroep RES worden ingebracht. Daar kan vervolgens de bestuurlijke afweging plaatsvinden. Samenhang Uit het bovenstaande blijkt dat er sprake is van een complexe samenhang, maar dat het vooral gaat om de wijze waarop bestuurlijk met de instrumenten wordt omgegaan. Kort samengevat het volgende: − − −

VES: geen vastgesteld beleid maar een gemeentelijk handelingsperspectief dat is opgehaald bij de inwoners; RES: het bod van de regio Stedendriehoek aan het Rijk over de te realiseren opwek van duurzame energie in 2030 en de inspanningsverplichting om dit bod te realiseren; provinciaal beleid wind (PlanMER): de provincie heeft een eigen bevoegdheid op het gebied van windenergie en is van plan om het bestaande windbeleid aan te passen op de zes Gelderse RES-sen. De procedure daartoe is gestart.

-2-

De RES als instrument met inspanningsverplichting is in principe leidend voor de realisatie van het bod uit de RES 1.0. Bij het verder verduidelijken van dit bod of eventuele aanpassingen op basis van gewijzigd inzicht wordt de RES 2.0 Herijking als instrument gebruikt. De RES 2.0 Herijking wordt ter vaststelling voorgelegd aan de raden.

Het college van burgemeester en wethouders. Gerelateerde stukken: − raadsvoorstel Cleantech Regio RES 1.0

Informatie over deze mededeling: portefeuillehouder: Bert Visser

rm-329606-beantw_openst_vr_samenhang_VES_RES_provinciaal_beleid

-3-

medewerker: Jan Wesseldijk, senior landelijk gebied 0571-27 92 88 j.wesseldijk@voorst.nl