Procesdocument met bijlage (2021-38244)

Procesdocument gebiedsproces Recreatiegebied Bussloo Inleiding In de stedendriehoek Apeldoorn – Deventer – Zutphen bevindt zich het recreatiegebied Bussloo. Het gebied, 300 ha groot, heeft een groot en gevarieerd aanbod aan recreatie in een aantrekkelijke landelijke omgeving: zwemgelegenheden (stranden en ligweiden met speeltoestellen), outdoor voorzieningen (BBQ- en kampeerplekken), Thermen, kiosken & toiletten, restaurants en een hotel, een golfclub, pitch en putt en een botenhelling bieden voor ieder wat wils. Meer dan een miljoen mensen op jaarbasis, jong en oud, komen er om te zwemmen, zonnen, wandelen, hardlopen, vissen, duiken, feesten, relaxen, geocachen, et cetera. Leisurelands is hier de grootste grondeigenaar; zij voert het beheer. Naast Leisurelands en haar pachters en huurders (de Breuninkhof, Thermen Bussloo, Hof van Bussloo, Pitch & Putt, Hofstede de Middelburg en Brodazz Beach, Kiosk de Kuiter, Kiosk Withagen, Strandhuys De Enk, UDC Events, Volkssterrenwacht Bussloo, etc.) zijn er andere spelers in het gebied actief: Vastbouw Rijssen (eigenaar van het MOB complex), landgoed De Poll, Out of the Office, diverse (boeren-)campings, dorpsbelangenorganisaties en een aantal verenigingen en andere gebiedspartijen die gebruik maken van het gebied.

De diversiteit in aard, grootte en type bedrijvigheid en een suboptimale afstemming tussen de gebiedspartijen hebben geleid tot een gebrek aan evenwicht in het maatschappelijk- en economisch krachtenveld rond recreatiegebied Bussloo. Op 7 november 2016 nam de gemeenteraad van de gemeente Voorst een motie aan waarin vastgesteld werd dat het toerisme in de gemeente een impuls zou moeten krijgen. De toeristische potenties van de gemeente zijn onderzocht samen met de toeristische ondernemers. Dit heeft geresulteerd in een viertal pijlers voor de ontwikkeling van het toerisme in de gemeente Voorst, die de gemeenteraad op 10 juli 2018 vaststelde. Een van de doelen is de ontwikkeling van recreatiegebied Bussloo tot een volwaardig aantrekkelijk recreatief cluster. Een cluster met een bovenregionale aantrekkingskracht met mogelijkheden voor intensievere vormen voor recreatie. Ook in de Ruimtelijke Toekomstvisie van de gemeente Voorst is Bussloo benoemd als een locatie waar ruimte is voor intensievere vormen van recreatie. Anno 2020 lopen echter de bezoekersaantallen van de plas terug. En partijen in het gebied willen ontwikkelingen tot stand brengen, die niet passen binnen de vigerende visie voor de recreatieplas uit 2010.

De vraag die voorligt is hoe Bussloo zich kan ontwikkelen tot volwaardig recreatief cluster en hoe daarbij invulling gegeven kan worden aan de plannen van partijen in het gebied. (voor chronologische informatie zie Bijlage 1) Zowel de gemeente als partijen op en rond Bussloo zien nu kansen voor een verdere toeristische ontwikkeling van dit gebied, passend binnen landschappelijke- en andere kaders. De gemeente wil deze ontwikkeling graag vormgeven met alle betrokken partijen. Zij heeft Feniks Consult medio 2019 opdracht gegeven een gebiedsproces in te richten om de afstemming en samenwerking tussen de horeca, de vrijetijdssector, andere bedrijvigheid én inwoners te bevorderen. De ondernemers op Bussloo hebben in de eerste fase van dit gebiedsproces (september – december 2019) aangegeven actief te willen participeren om deze samenwerking verder in te vullen.

Wat willen we bereiken (doelstelling) Het hogere doel is om voor het recreatiegebied Bussloo tot een evenwichtige en gedragen recreatieve ontwikkeling van het gebied te komen om de bovenregionale aantrekkingskracht te versterken, waarvan haar inwoners, recreanten en toeristen en de gebiedspartijen profiteren en die past binnen de landschappelijke en ecologische waarden van het gebied. De gemeente heeft hiertoe het initiatief Versie: 11 juni 2021, pagina 1

genomen door een gebiedsproces in te richten. Gebiedspartijen op hun beurt hebben behoefte aan een gezamenlijke stip aan de horizon, waarin het hogere gezamenlijke belang verankerd is en die tegelijkertijd recht doet aan de individuele belangen en ontwikkelingen van de diverse organisaties.

Gewenst eindresultaat Het gewenste eindresultaat is een door de partijen opgesteld en gedragen masterplan voor het recreatiegebied in haar landschappelijke omgeving. Tussenproduct om te komen tot het masterplan zijn een door partijen opgesteld en gedragen kansenkaart en een plan van aanpak om tot een masterplan te komen. De kansenkaart is erop gericht een goede analyse te maken van alle ruimtelijke, beleidsmatige en maatschappelijk economische ontwikkelingen die effect gaan hebben op en rond Bussloo, om van daaruit inzichtelijk te maken welke kansen dit biedt voor het gebied in de realisatie. Kansen liggen in het werken aan een kwalitatief hoogwaardig product, doorontwikkeling van huidige economische dragers en mogelijke ontwikkeling van nieuwe. Het masterplan bevat de belangrijkste uitgangspunten voor de ontwikkeling van Bussloo, een ontwerp voor de verdere ontwikkeling van Bussloo, een toetsings-/stimuleringskader en een beschrijving van de organisatie voor de uitvoering van dit masterplan. Daarmee komt dit plan voor het gebied Bussloo in de plaats van de huidige visie: Thematische Structuurvisie Recreatie gemeente Voorst (oktober 2011). Het plan wordt gedragen door de partijen in het gebied (1e ring) en de verder belanghebbenden partijen (2e ring) zijn op zijn minst geïnformeerd over de plannen. Doel is het masterplan als beleidsvisie vast te laten stellen door de raad.

Voorafgaand zal het college van burgemeester en wethouders de uitgangspunten uit de kansenkaart, samen met het Plan van aanpak voor het vervolg, vaststellen.

Afbakening van het projectgebied Het masterplan Bussloo zal gaan over het grondgebied van recreatieplas Bussloo rekening houdende met de invloedssfeer voor zover betrekking hebbend op de toeristische bedrijvigheid én in de bredere context van het landschap. De ruimtelijke effecten op het grotere gebied zoals bijvoorbeeld infrastructuur worden meegenomen in het masterplan.

Deelproducten / deelresultaten 1. 2. 3. 4.

SWOT van het gebied Kansenkaart met toelichting, welke als bouwsteen voor het masterplan gebruikt zal worden Procesbeschrijving / plan van aanpak van de volgende fase Masterplan met daarin: • Uitgangspunten • Een ontwerp van het gebied en de verschillende ‘hotspots’ daarbinnen • Een afwegings-, toetsings- en stimuleringskader voor toekomstige ontwikkelingen in/van het gebied 5. Uitvoeringsagenda met doorontwikkeling van huidige en mogelijk nieuwe economische drager(s).

Versie: 11 juni 2021, pagina 2

Aanpak Een evenwichtige en gedragen recreatieve ontwikkeling van het recreatiegebied Bussloo vraagt om een aanpak waarbij met input vanuit de verschillende gebiedspartijen (en mogelijk andere partijen zoals het waterschap) tot een gezamenlijke en gedragen stip aan de horizon wordt gekomen. Fase 1: Oriëntatie (SEPTEMBER – DECEMBER 2019) Hoofddoel: Kennismaking tussen gebiedspartijen, begrip bij gebiedspartijen creëren omtrent ieders standpunt. => Dit bestaat uit: • Zelfde niveau van informatie • Belangen boven tafel • Gezamenlijk hoger belang • Marsroute op hoofdlijnen op strategisch en operationeel niveau  SWOT van het gebied: huidige situatie, kansen en bedreigingen, geformuleerd door ondernemers in het gebied.  Go / no-go moment => commitment van ondernemers op en rond Bussloo voor gezamenlijk opstellen van gebiedsvisie / kansenkaart, en operationele samenwerking tussen ondernemers. Fase 2: (JANUARI 2020 – JUNI 2021) Hoofddoel: Gebiedspartijen met elkaar in gesprek laten gaan en tot afspraken komen omtrent samenwerking. Kennismaking met het grotere gebied (omgevingsanalyse) waarbinnen partijen op Bussloo acteren. Producten zijn, een cultuurhistorische en landschappelijke analyse van het recreatiegebied Bussloo in haar omgeving, een kansenkaart en een plan van aanpak voor fase 3.

=> Meer concreet zijn de onderdelen: • Uitwerking van commitment tot plan van aanpak voor gezamenlijk opstellen van Masterplan en aangaan van operationele samenwerking. Hierin aandacht voor doelstelling – gewenst resultaat – rollen – planning – communicatie. • Omgevingsanalyse met gebiedspartijen in en rond Bussloo om groter gebied in kaart te krijgen, hen te informeren over het gebiedsproces en hun bereidheid te polsen om op enigerlei wijze betrokken te raken / worden bij het gebiedsproces. • Diverse afstemmingsmomenten met verschillende disciplines binnen de gemeente om kaders helder te krijgen (‘notitie van uitgangspunten’): Facts & Figures van het DNA rond Bussloo (landschappelijk, cultuurhistorisch, water-technisch, economisch, sociaal / leefbaarheid en anderszins) en potentie van mogelijke ontwikkelingen binnen de gemeente te verkennen (al dan niet binnen vigerend beleid). • Strategisch werkatelier dat samen met de voorgenoemde stappen uitmondt in een kansenkaart => uitwerking van de stip aan de horizon met een sterke landschappelijke en maatschappelijke inpassing. • Een sessie met gebiedspartijen om hun mogelijke betrokkenheid in een integraal gebiedsoverleg in te vullen.

 Go / no-go moment over een gezamenlijk strategisch ontwikkelperspectief op en rond Bussloo met ondernemers, gebiedspartijen en facilitators / enablers (gemeente en anderen) vertaald in een kansenkaart en een plan van aanpak voor het masterplan. Fase 3: (JULI 2021 – DECEMBER 2021 ) Hoofddoel: het opstellen van een masterplan dat voor de gemeente Voorst, de ondernemers én overige gebiedspartijen op en rond Bussloo dat een omgevingsvisie voor het plangebied recreatiegebied Bussloo vormt en als stimulerings- en toetsingskader voor vervolginitiatieven dient. Versie: 11 juni 2021, pagina 3

Onderdelen hiervan zijn: • Een ruimtelijk ontwerp van de doorontwikkeling van de recreatieve / toeristische activiteiten, gebaseerd op de drie corners (relax corner – social corner – active corner), op thema’s en op doelgroepen. • Een mogelijke toevoeging van nieuwe economische dragers aan het gebied waar mogelijk innovatief van aard. • En een toetsings-/stimuleringskaart Doel is te komen tot een gedragen masterplan zal het gebiedsproces voldoende aandacht besteden aan samenwerking, positionering, rolverdeling. Voor nadere informatie over het masterplan: zie Nadere Duiding Masterplan.

Uitgangspunten voor fase 3: masterplan Uit het proces rond het opstellen van de kansenkaart is een aantal uitgangspunten gedistilleerd. Deze zijn onder te brengen onder de vlag van ‘duurzame gebiedsontwikkeling. Dit zijn: • Het gebied op en rond Bussloo bedient diverse doelgroepen, zowel geografisch (lokaal, regionaal en boven-regionaal) als thematisch (diversiteit aan aanbod); • De toekomstige activiteiten op Bussloo zijn afgestemd op deze doelgroepen en bevatten daarmee zowel dagrecreatie als verblijfsrecreatie ontwikkelingen. In de verkenning van de kansen worden nieuwe economische dragers meegenomen. • Kortom, het gaat om recreatieve ontwikkeling van het gebied om de bovenregionale aantrekkingskracht te versterken • Bussloo is een parel met potentie, gelegen in een aantrekkelijk landschap. Elke nieuwe ruimtelijke ontwikkeling zal een bijdrage leveren aan dit aantrekkelijke landschap. • Om tot een eindresultaat (het masterplan) met voldoende draagvlak te komen, zal het gebiedsproces zo veel mogelijk in co-creatie met ondernemers op Bussloo en andere gebiedspartijen gestalte krijgen. • De uitkomst van het gebiedsproces van Bussloo tot nu toe laat zich vertalen in: ‘Zuiverend landschap, welverdiend genieten’.

Voor de diverse corners zijn de kernwaarden: o Relax corner: rust en ontspanning in een natuurlijke omgeving; o active corner: beweging en actie voor jong & oud; o social corner: gezelligheid en fun voor ieder wat wils.

Fijnplanning fase 3: masterplan Een evenwichtige en gedragen recreatieve ontwikkeling van het recreatiegebied Bussloo vraagt om een aanpak waarbij met input vanuit de verschillende gebiedspartijen (en mogelijk andere partijen zoals het waterschap) tot een gezamenlijke en gedragen stip aan de horizon wordt gekomen. Daarnaast is het van belang dat het masterplan ruimtelijk, toekomstbestendig en duurzaam ingebed wordt. De aanpak van het masterplan kent de volgende onderdelen: 1. Beknopte omschrijving en duidelijke verbeelding van de cultuurhistorische analyse en de analyse van de huidige situatie (ontstaans- en ontwikkelingsgeschiedenis, huidig gebruik en huidige functies) van het plangebied in zijn omgeving. Gemeente en waterschap hebben de beschikking over veel relevante informatie zoals archeologisch beleid, cultuurhistorische waardenkaart, inventarisaties van verkeersstromen, toeristische routes, economische Versie: 11 juni 2021, pagina 4

2.

3.

4. 5.

6. 7. 8.

kerngegevens, ander relevant beleid van gemeente en waterschap. Deze informatie dient ter aanvulling op de reeds aanwezige analyse voor Bussloo en de kansenkaart. Inventarisatie van bestaande documenten en rapporten op omgevingsontwikkelingen, welke omvatten (limitatief): Materplan IJsselvallei, gebiedszône A1, plan voor Waterfabriek, RES/VES, toekomst Attero. Beknopte omschrijving van bovenstaande ontwikkelingen en de vertaling daarvan naar mogelijke positieve en negatieve effecten en kansen voor Bussloo. Analyse van belangen van gebiedspartijen en hoger gedeeld belang aan de hand van gespreksverslagen met daarin filosofie en doelstellingen van de gebiedspartijen en daaruit gedistilleerd hoger gezamenlijk belang, welke deels zijn verwoord in de uitgangspunten. Quick scan van (nationale) trends en ontwikkelingen in de vrijetijdseconomie, incl. vertaling naar zonering. Visie voor de toekomst en ontwikkelingsstrategie met daarbij een nadere invulling van functies naar zonering. Hiermee worden belevingswerelden en functies passende binnen het DNA van het gebied gecreëerd. Economische en ruimtelijke uitwerking (haalbaarheid). Beoogd tijdspad. Uitvoeringsprogramma.

De invulling van het gebiedsproces zal met uitvoerende partijen worden uitgewerkt.

Partijen betrokken bij het gebiedsproces • • •

• •

Gemeente Voorst Leisurelands & Vastbouw (grondeigenaren) Gebiedspartijen: o Ondernemers in vrijetijdseconomie (VTE) en horeca op en rond Bussloo o Inwoners (verenigd in dorpsbelangenorganisaties, verenigingen met een VTE/ recreatieve component, individuele inwoners) o Landgoederen Overige gebiedspartijen en andere organisaties met een grond-/recreatief belang in en in de directe omgeving van recreatiegebied Bussloo andere betrokken partijen: Provincie Gelderland, Waterschap Vallei en Veluwe, publieke organisaties met een doelstelling in de vrijetijdseconomie.

NB: Overige gebiedspartijen zijn gebiedspartijen die in de schil om Bussloo heen opereren en gebruikers van Bussloo als: sport- en vrijetijdsondernemers rond Bussloo, verenigingen, plaatselijke belangenorganisaties, marketingorganisaties, onderwijsinstelling(en), Attero, Landgoed de Poll, Cleantech Regio, Visit Veluwe. Zij worden bij dit gebiedsproces betrokken: hun wensen en belangen worden meegenomen in het proces, zij kunnen advies uitbrengen over de opbrengsten en resultaten en kunnen participeren in de gebiedsbijeenkomsten. Overige overheden en diverse derden zijn onder andere de gemeenten Apeldoorn, Deventer en Zutphen, provincie Gelderland, waterschap, platform VTE en Saxion Hogeschool. Ook zij kunnen advies uitbrengen over de opbrengsten en resultaten en kunnen participeren in de gebiedsbijeenkomsten.

Rollen Opdrachtgever en kartrekker in fase 1 was de gemeente Voorst. Bij de terugkoppeling van de opbrengsten van fase 1 hebben de grondeigenaren en ondernemers op Bussloo hun commitment Versie: 11 juni 2021, pagina 5

uitgesproken op het vervolg: zij willen actief participeren – ieder vanuit de eigen kennis, kracht en vermogen in – en bijdragen (evt. in kind) aan fasen 2 en 3 om Bussloo strategisch en operationeel op de kaart te zetten middels een kansenkaart en een masterplan. Leisurelands en Vastbouw dragen net als de gemeente in fase 2 bij aan de kosten; in fase 3 nemen zij de kosten voor inhuur van derden voor procesbegeleiding en voor totstandkoming van masterplan voor hun rekening. In fasen 2 en 3 zijn gemeente Voorst, Leisurelands en Vastbouw kartrekkers. Zij hebben de inspanningsverplichting om de totstandkoming en afronding van de kansenkaart en van het masterplan zo veel mogelijk te bevorderen (participatieve rol). Daarbij brengen zij naar vermogen deskundigheid en mogelijk gebiedskennis in. Hierbij is van belang dat zij zich inspannen om zorg te dragen voor een Masterplan dat voldoende draagvlak geniet van de gebiedspartijen en andere betrokken partijen in en nabij Bussloo. De intenties van de gemeente, Leisurelands en Vastbouw en de inspanningen die zij hiervoor, ieder vanuit hun eigen rol, zullen verrichten zijn vastgelegd in een intentieovereenkomst tussen partijen.

De gemeente Voorst heeft daarnaast een bijzondere positie ten opzichte van de ondernemers en andere belanghebbenden op en nabij recreatiegebied Bussloo vanuit haar maatschappelijke verantwoordelijkheid, die zich mede uit in haar bevoegdheden op het gebied van RO, verkeer & vervoer en welzijn & sociale zaken. Als lokale overheid is zij voor veel van haar inwoners ook eerste ‘loket’ en heeft zij kennis van zaken van regelingen van andere overheden (hier relevant: provincie en waterschap). Feniks Consult concentreert zich in het gehele gebiedsproces (fase 1 t/m 3) op het proces, waaronder de participatie van gebiedspartijen in de 1 e en 2e schil (middels een proces van co-creatie), het consulteren van externe kennis partijen. KuiperCompagnons heeft een cultuurhistorische en landschappelijke analyse en een kansenkaart opgeleverd. Voor de totstandkoming van het masterplan is een aanbestedingstraject gestart.

Kosten Over de financiering van het gebiedsproces zijn afspraken gemaakt tussen de gemeente Voorst, Leisurelands en Vastbouw, welke zijn vastgelegd in de intentieovereenkomst tussen deze partijen.

Versie: 11 juni 2021, pagina 6