Participatieplan PLG

Participatieplan PLG Programma Landelijk Gebied Fase 1, verkenning

Juni 2023

Colofon Opdrachtgever Programma Landelijk Gebied Gemeente Voorst Contactpersoon Paulien Dekker p.dekker@voorst.nl

Participatieplan Programma Landelijk Gebied Open Kaart Contactpersoon Hanneke Stenfert hanneke@deopenkaart.nl

Juni 2023

Inhoud 1. Participatieplan Programma Landelijk Gebied

5

Inleiding 2. Doel en kaders participatie

7

Inzet en randvoorwaarden 3. Doelgroepen en rollen

11

6 doelgroepen met een eigen rol 4. Het participatieproces

15

Fases, bijeenkomsten, communicatie 5. Organisatie Taakverdeling

23

4

1. Participatieplan Programma Landelijk Gebied Dit participatieplan beschrijft de beoogde ontwikkeling van een Programma Landelijk Gebied, in samenwerking met inwoners, gebruikers en andere belanghebbenden in en rond het Voorster buitengebied. Het participatieplan is resultaat van de verkennende eerste fase, waarin we onder andere met 50 betrokkenen in en om Voorst spraken. Opbrengst fase 1: het speelveld in kaart Op basis van gesprekken met zo’n 50 betrokkenen in en om Voorst, de inventarisatie van gemeentelijke ambitie- en beleidsdocumenten en de inventarisatie van opgaven vanuit provincie en rijk, is het speelveld van het Voorster landelijk gebied in kaart gebracht. Het speelveld is samengevat in 7 hoofdopgaven voor het landelijk gebied van Voorst: hoe ziet de toekomst van de landbouw eruit?; Wat vraagt het bodem- en watersysteem van de toekomst van Voorst?; Wat wordt de ruimtelijke positionering van het Voorster middengebied?; Hoe en waar maken we ruimte voor duurzame energie?; Hoe zien onze (cultuurhistorische) landschappelijke en ecologische structuren er in de toekomst uit?; Wat wordt de recreatieve positionering van Voorst?; En hoe ontwikkelen dorpen en erven zich de komende decennia? Deze 7 hoofdopgaven worden toegelicht in het document ‘Het Speelveld in Kaart’.

Participatieplan gemaakt op basis van participatiebeleid en interviews Het clusteren van relevante thema’s en opgaven in deze 7 hoofdopgaven, biedt de handvatten om een breed gesprek met de inwoners van Voorst over de toekomst van het landelijk gebied vorm te geven. De 7 opgaven vormen dan ook het startpunt van het verdere participatieproces. Over hoe dit proces het beste kan worden vormgegeven, is eveneens gesproken met de geïnterviewden, waaronder de dorpsbelangenverenigingen. Hun adviezen zijn meegenomen in de uitwerking van dit participatieplan. Daarnaast is het participatiebeleid, dat op korte termijn ter vaststelling wordt voorgelegd aan de raad, gebruikt als bron voor het maken van dit participatieplan. Basis voor volgende fases; levend document Het participatieplan voor de ontwikkeling van het Programma Landelijk Gebied Hoe ziet de toekomst van ons landelijk gebied eruit? Met een integraal Programma voor het landelijk gebied maken we bewuste keuzes voor de toekomst van ons buitengebied, samen met boeren, bewoners en andere gebruikers van het buitengebied.

wordt ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. Indien vastgesteld, vormt het participatieplan de kapstok voor de voorbereiding, uitwerking en organisatie van de volgende fases. Om het proces juist te (blijven) organiseren, zullen we regelmatig reflecteren, met inbreng van belanghebbenden. Het participatieplan is daarmee een levend document. Indien voortschrijdend inzicht vraagt om bijvoorbeeld de bijeenkomsten net op een andere wijze te organiseren, dan zullen we die ruimte nemen. Dit is de manier waarop we stapsgewijs toewerken naar een Programma Landelijk Gebied.

Oude Wezeveldseweg, Twello Foto: Open Kaart

5

6

2. Doel en kaders participatie We streven naar een Programma Landelijk Gebied dat uitnodigt en activeert om de komende jaren samen te werken aan een toekomstbestendig buitengebied. Ons richtpunt is daarmee niet het opleveren van een mooi document, maar handelingsperspectief voor daarna. Dit handelingsperspectief ontstaat enkel met voldoende draagvlak van alle betrokken partijen. Het participatieproces is vormgegeven met dit handelingsperspectief voor ogen. Inzet: belangen combineren waar dat kan; heldere keuzes maken waar dat moet In het buitengebied komen diverse belangen en opgaven samen. De inzet van het Programma Landelijk Gebied is om belangen te combineren waar dat kan en heldere keuzes te maken waar dat moet. We bouwen daarbij voort op kwaliteiten en kernwaarden zoals benoemd in de Ruimtelijke Toekomstvisie Voorst (omgevingsvisie). Focus participatie: dialoog met en tussen belanghebbenden Hiervoor moeten we niet alleen belangen leren kennen, belanghebbenden moeten ook elkaars perspectieven leren kennen en met elkaar in gesprek. De dialoog tussen betrokkenen is essentieel.

Het participatieproces heeft drie doelen: Doel 1: Inbreng lokale kennis, verkennen waar belangen te combineren zijn De dialoog met en tussen belanghebbenden is ten eerste essentieel om lokale kennis in het proces te brengen, de diverse belangen ( nog) beter te leren kennen om vervolgens te verkennen waar en hoe belangen te combineren zijn. Het Programma Landelijk Gebied zet in op handelingsperspectief. Het Programma nodigt initiatiefnemers uit samen te werken een een toekomstbestendig buitengebied.

In dialoog met belanghebbenden kunnen we vanuit meerdere perspectieven

Een voorbeeld van een huidig initiatief in het landelijk gebied van Voorst is Plan26 in Nijbroek. Hier ontwikkelt de lokale Coöperatie Polder Nijbroek een leegstaand boerenerf tot gedeeld woonerf met kleinschalig zonneveld. De coöperatie is opgericht na het gezamenlijk vormen van een visie voor Nijbroek, ondersteund door gemeente Voorst.

We hebben het gesprek met belanghebbenden ten tweede nodig om deze

Foto: Rufus de Vries.

naar de toekomst van het buitengebied kijken. We ontdekken in deze gesprekken ook waar belangen niet te combineren zijn. Daar moeten heldere keuzes gemaakt worden. Doel 2: Consequenties van keuzes in beeld brengen t.b.v. navolgbare besluitvorming keuzes te verkennen. Welke keuzes zijn denkbaar en wat zijn de consequenties van die keuzes? De keuzes zullen niet altijd makkelijk zijn. Maar door consequenties van keuzes vanuit verschillende belangen en perspectieven vóóraf in beeld te brengen, kunnen betere én navolgbare keuzes gemaakt worden door college en raad.

7

Doel 3: Ontdekken van kansen voor initiatief Ten derde is de dialoog met en tussen belanghebbenden essentieel om te ontdekken waar kansen liggen om aan de slag te gaan en waar energie voor initiatief aanwezig is. Zo is de ontwikkeling van het Programma Landelijk Gebied tegelijkertijd de voorbereiding van de uitvoering van de plannen die gemaakt worden. Beoogde impact: begrip voor het resultaat + energie om aan de slag te gaan We weten dat er allerlei kansen zijn om belangen te combineren; we weten ook dat mogelijk lastige keuzes gemaakt moeten worden. Het doel van de participatie is niet dat iedereen blij is met het resultaat. Het doel is wel dat betrokkenen begrip hebben voor het resultaat. Omdat hun belangen zorgvuldig zijn uitgediept, omdat dilemma’s tussen belangen tastbaar zijn geworden, omdat consequenties van keuzes vanuit alle perspectieven zijn meegewogen, en omdat uiteindelijk een navolgbaar besluit is genomen door bestuurders en politiek. Daarnaast zetten we -zoals eerder beschreven- in op het ontdekken van kansen om aan de slag te gaan en het actief uitnodigen van belanghebbenden om mee te doen aan de uitvoering van het Programma Landelijk Gebied. Het doel van de participatie is daarmee ook dat betrokkenen zich uitgenodigd en ondersteund voelen om initiatieven te ontplooien die aansluiten bij het gezamenlijk ontwikkelde Programma Landelijk Gebied.

Kaders en randvoorwaarden participatie Het participatieproces is uitgewerkt rekening houdend met de volgende drie kaders, die als randvoorwaarden in het proces gelden: Juridische kaders Dit participatieplan wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Het plan is opgesteld op basis van de uitgangspunten van het participatiebeleid van de gemeente in het kader van de omgevingswet (dit participatiebeleid ligt op korte termijn voor ter besluitvorming in de raad). Het vaststellen van het uiteindelijke Programma Landelijk Gebied, als programma onder de omgevingsvisie, valt formeel onder de bevoegdheid van het college. We vinden betrokkenheid van de raad echter essentieel, dus zullen ook het Programma Landelijk Gebied ter vaststelling voorleggen aan de raad. Om tot een goed besluit te kunnen komen, zullen we de raad in elke fase van het proces informeren en om inbreng vragen. Politiek-bestuurlijke kaders In het participatieproces verkennen we namelijk waar belangen te combineren

8

zijn en waar juist scherpe keuzes gemaakt moeten worden. Keuzemogelijkheden en de consequenties van deze opties worden ook in het participatieproces in beeld gebracht, met belanghebbenden. Het is echter aan college en raad om deze keuzemogelijkheden in het algemeen belang af te wegen en tot een daadwerkelijke keuze te komen. Hiervoor is betrokkenheid van bestuur en politiek gedurende het proces belangrijk. Hoe bestuur en politiek betrokken worden, is uitgewerkt in hoofdstuk 4, over het participatieproces. Wat betreft het vormgeven van de participatie, is vanuit de raad meegegeven om bijzondere aandacht te besteden aan jongere generaties in het Voorster buitengebied. Dit is meegenomen in de uitwerking van dit plan, zie hoofdstuk 3 over doelgroepen. Daarnaast is recent vastgesteld dat er 2 jaar lang geëxperimenteerd wordt met vernieuwd functieveranderingsbeleid ‘Rood voor Groen’, voortbouwend op het bestaande Rood voor Rood-beleid. In het participatiebeleid van gemeente Voorst is aangegeven dat de gemeente het belangrijk vindt dat inwoners kunnen meedenken over nieuw ruimtelijk beleid. Het Rood voor Groen-beleid wordt daarom als onderdeel van het Programma Landelijk Gebied meegenomen in de opgaven en gesprekken met inwoners; waarbij we leren van de pilotprojecten.

Inhoudelijke kaders Inhoudelijk zijn we afhankelijk van bestaande regelgeving, maar ook afspraken die rijk en provincie de komende tijd maken, o.a. op het gebied van stikstof. We verwachten deze zomer een eerste indruk van de kaders rondom stikstof te krijgen, zodat we deze mee kunnen nemen in ons proces na de zomer. Ook voor andere opgaven gelden inhoudelijke kaders die we als randvoorwaarden in het proces meenemen. Denk aan de RES-opgave of de Kaderrichtlijn Water (KRW). Naast regelgeving en kaders, nemen we ook de kennis en ervaringen uit recente gebiedsprocessen en projecten mee, zoals bijvoorbeeld de uitkomsten van de keukentafelgesprekken die recent met een groot aantal boeren in Voorst zijn gevoerd. De inhoudelijke kaders zijn beschreven in het document ‘Het Speelveld in Kaart’, dat als inhoudelijk startpunt voor de ontwikkeling van het Programma Landelijk Gebied geldt en eveneens resultaat van fase 1 is.

9

10

3. Doelgroepen en rollen In de eerste, voorbereidende fase van het Programma Landelijk Gebied hebben we 50 belanghebbenden in en rond Voorst gesproken. Op basis hiervan is niet alleen het speelveld met de belangrijkste opgaven in kaart gebracht; ook het participatieproces is op basis van deze inbreng uitgewerkt. Met name de dorpsbelangenverenigingen hebben input geleverd hiervoor. De inzichten uit de verkennende fase hebben geleid tot een participatieproces waarin we 6 doelgroepen onderscheiden. Elke doelgroep heeft een eigen rol in het participatieproces. Open proces, maar ook gerichte betrokkenheid Het participatieproces is open. Dit houdt in dat iedere belangstellende uit Voorst welkom is om aan te sluiten bij de bijeenkomsten ten behoeve van het Programma Landelijk Gebied. Om een goede dialoog tot stand te brengen, zorgen we er als projectteam echter voor dat we zeker weten dat alle relevante belangen of perspectieven vertegenwoordigd zijn in de gesprekken. Diversiteit is namelijk belangrijker dan kwantiteit als het gaat om het organiseren van een gesprek tussen belangen. Naast een brede, open uitnodiging, nodigen we daarom vertegenwoordigers van belangen ook gericht en persoonlijk uit om betrokken te zijn en deel te nemen. Onderscheid in 6 doelgroepen De afbeelding op de pagina hiernaast geeft een indruk van de belanghebbenden in het buitengebied.

In ons plan van aanpak voor communicatie en participatie onderscheiden we 6 doepgroepen: Doelgroep 1. Alle inwoners en belangstellenden Er wordt brede communicatie ingezet om deze brede groep te informeren en uit te nodigen om mee te denken. De rol van deze groep belangstellenden is het inbrengen van hun perspectief en het delen van hun ervaring en kennis, ter voeding van het maken van het Programma Landelijk Gebied. Deelname aan het proces is vrijblijvend. Men kan deelnemen vanuit de behoefte om geïnformeerd te worden of vanuit de behoefte om mee te denken. Men kan aansluiten bij bijeenkomsten; eventueel komt er een mogelijkheid om op twee momenten in het proces ook online input te leveren. Doelgroep 2. Gebruikers van het buitengebied in Voorst Dit zijn (vertegenwoordigers van) bewoners, boeren en andere grondeigenaren en ondernemers die wonen en werken in het Voorster buitengebied. Deze groep bestaat o.a. uit: •

Boeren

•

Landgoedeigenaren en -beheerders

•

Andere (grote) grondeigenaren of verpachters, zoals Leisurelands of Stichting

Een impressie van belanghebbenden in en rond het buitengebied van Voorst. Afbeelding: Open Kaart

11

IJssellandschap •

Bewoners van het buitengebied en de kleine kernen, mogelijk vertegenwoordigd door dorpsbelangenverenigingen

•

Ondernemers in het buitengebied

•

Bewonersinitiatiefgroepen gerelateerd aan het buitengebied, zoals (energie) coöperaties

•

Natuurorganisaties actief in Voorst

•

Andere belangenorganisaties, denk aan een heemkundige kring of de agrarische natuurvereniging VIJZ, Gelders Landschap en Kastelen

De rol van deze groep belanghebbenden is het actief verwoorden en inbrengen van de diverse belangen in het buitengebied. Ze sluiten aan als ervaringsdeskundigen op het gebied van wonen en werken in het buitengebied en vormen een ‘vaste kern’ in het proces. We vragen (vertegenwoordigers van) deze doelgroep dan ook gedurende het gehele proces mee te doen. Deelname is daarmee wat minder vrijblijvend, maar gericht op het opbouwen van een relatie, zodat we telkens voort kunnen bouwen op gesprekken. We zorgen dat we vooraf goed op de hoogte zijn van uitkomsten uit eerdere ( participatie)processen, zoals bijvoorbeeld de keukentafelgesprekken die recent met boeren zijn gevoerd. Extra aandacht voor betrokkenheid van jongere generaties In dit spoor besteden we specifieke aandacht aan jongeren. We spannen ons ervoor in dat dit spoor vertegenwoordigd wordt door een significant aantal jongere inwoners (18 - 35 jaar). Dit doen we door een groep jongeren samen te stellen, met verschillende leeftijden en perspectieven, die bij de start van het proces samenkomen en vervolgens deelnemen aan de verschillende bijeenkomsten die georganiseerd worden. We stellen de jongerengroep samen door dorpsbelangenverenigingen te vragen een jongere betrokkene te vragen om mee te doen, en door jongere leden van de lokale fracties te vragen om mee te doen.

Indien nodig zullen we aanvullende netwerken inzetten om een voldoende grote en diverse groep samen te stellen. Doelgroep 3. Publieke partners in de regio Het derde spoor bestaat uit publieke partners in en rond Voorst: •

Regio Stedendriehoek

•

Buurgemeentes Deventer, Apeldoorn, Zutphen, Epe en Brummen

•

Provincie Gelderland

•

Waterschap Vallei en Veluwe

•

Veluwe Alliantie/Veluwe op 1

Ook deze doelgroep vragen we waar nodig actief aan te sluiten bij het proces, gedurende (vrijwel) het gehele proces. Deze partijen zijn namelijk verantwoordelijk voor diverse opgaven in het buitengebied. Beleid van deze partijen is vaak randvoorwaardelijk in

12

het proces. Bovendien zijn deze partijen nodig bij de uitvoering van het Programma Landelijk Gebied. Doelgroep 4. Aanvullende experts Daar waar nodig worden aanvullende experts betrokken ter verdieping van opgaven en mogelijke oplossingen, bijvoorbeeld op het gebied van landbouwtransitie, landschap, ecologie of recreatie. We vragen externe expertise daar waar kennis en ervaring niet voldoende binnen projectteam en gemeente aanwezig is en ook betrokkenen (bijvoorbeeld natuurorganisaties of waterschap) deze expertise niet kunnen bieden. De rol van deze experts is om met name in fase 2 de benodigde kennis over opgaven en oplossingsrichtingen in te brengen. We hebben daarbij de voorkeur voor experts die binding hebben met de regio en het Voorster gebied al goed kennen. Welke aanvullende expertise wanneer nodig is, wordt de komende weken nader uitgewerkt. We behouden enige ruimte in het budget, om ook tijdens het proces nog flexibel in te kunnen spelen op vraag naar expertise. Doelgroep 5. Medewerkers van gemeente Voorst, betrokken bij het buitengebied Het vijfde spoor bestaat uit medewerkers uit het ruimtelijk domein en waar nodig ook uit andere domeinen binnen gemeente Voorst. Ze zijn goed op de hoogte van wat er speelt én werken straks samen met allerlei initiatiefnemers aan de uitvoering van het Programma Landelijk Gebied.

Hoe het Programma hen kan helpen bij het werken aan een toekomstbestendig landelijk gebied, is dan ook een belangrijk aandachtspunt gedurende het proces. Rol van deze doelgroep is het meedoen aan bijeenkomsten. We gebruiken deze groep bovendien om tussenresultaten te bespreken en te toetsen. Doelgroep 6. Bestuur en raad gemeente Voorst Tot slot is het essentieel dat bestuurs- en raadsleden op de juiste manier betrokken zijn bij de ontwikkeling van het Programma. Dit betekent meer dan alleen besluitvorming aan het einde van het project. De rol van bestuurder(s) en raad is enerzijds het project te volgen, zodat men meekrijgt welke belangen worden ingebracht, welke dilemma’s worden besproken en welke oplossingsrichtingen voor opgaven worden geopperd. We zullen als projectteam ons actief inspannen om de bestuurders en raad de mogelijkheid te geven het proces mee te krijgen. Raadsleden zijn uiteraard ook altijd welkom als toehoorder bij de bijeenkomsten. Ten tweede is het zinvol dat bestuurders en raad tussentijds -op gezette momenten in het proces- feedback geven op de opgaven en bedachte oplossingen, om projectteam en ook de deelnemers van het participatieproces mee te geven wat voor hen belangrijk is in de afwegingen en besluitvorming. Dit draagt bij aan navolgbare besluitvorming, omdat deelnemers zo weten wat er voor bestuur en politiek toe doet.

13

14

4. Het participatieproces Het proces voor de ontwikkeling van het Programma Landelijk Gebied is op basis van de bevindingen uit fase 1 aangescherpt en uitgewerkt tot dit participatieplan voor fase 2, 3 en 4. Fase 2 staat in het teken van het verdiepen van de 7 geformuleerd hoofdopgaven. In fase 3 brengen we deze opgaven juist bij elkaar, om het toekomstperspectief voor het Voorster landelijk gebied uit te werken. In de 4e fase wordt het Programma Landelijk Gebied breed gedeeld en getoetst, om tot een definitief Programma te komen. In elke fase worden de 6 doelgroepen zoals beschreven in het vorige hoofdstuk betrokken.

Fase 1 Verkenning van het speelveld

Fase 2 Verdieping van de opgaven

Fase 3 Uitwerken van de toekomst voor het landelijk gebied

jan-mei 2023

jun-okt 2023

nov 2023 - mei 2024

jun-aug 2024

• In gesprek over toekomst van landelijk gebied per deelgebied: hoe komen opgaven hier bij elkaar? • 2 bijeenkomsten per deelgebied: ophalen, toetsen

Slotbijeenkomst waarin we • concept PLG delen, toetsen, verbeteren • uitvoeringsagenda aanvullen • interesseborrel t.b.v. vervolgstappen organiseren

• Uitwerken kaders en randvoorwaarden van opgaven • Verdiepen van kennis, kansen en aandachtspunten per opgave

• 50 interviews • data op kaart • beleid in beeld

Fase 4 Toetsen en delen van het PLG

Resultaat fase 1:

Resultaat fase 2:

Resultaat fase 3:

Resultaat fase 4:

‘Het Speelveld in Kaart’ met 7 hoofdopgaven voor het Voorster buitengebied

Kaders, kennis en kansen per opgave op een rij; toegankelijk verwoord en verbeeld

Conceptversie PLG (visie, afweegkader, uitvoeringsagenda)

Definitieve versie PLG (visie, afweegkader, uitvoeringsagenda)

Participatieplan

Voortbouwen op fase 1: het speelveld in kaart Op basis van gesprekken met zo’n 50 betrokkenen in en om Voorst, de inventarisatie van gemeentelijke ambitie- en beleidsdocumenten en de inventarisatie van opgaven vanuit provincie en rijk, zijn 7 hoofdopgaven voor het landelijk gebied van Voorst geformuleerd. Het clusteren van relevante thema’s en opgaven in deze 7 hoofdopgaven biedt de handvatten om het gesprek over de toekomst van het landelijk gebied vorm te geven. De 7 opgaven vormen het startpunt van het verdere participatieproces en dit participatieplan.

Boven: schematische weergave van de fases en het participatieproces.

Participatie in fase 2: Verdiepen van opgaven De eerstvolgende stap in de ontwikkeling van het Programma is het verdiepen van de

Links: nabij Steenenkamer, onderdeel van het middengebied van gemeente Voorst. Foto: Open Kaart

15

opgaven. De 7 opgaven die we geformuleerd hebben in fase 1 vormen nadrukkelijk een startpunt; ze zijn niet in beton gegoten. In de gesprekken die volgen kunnen we de opgaven aanscherpen, aanvullen en waar nodig aanpassen. Voorbereiding kaders en randvoorwaarden opgaven De voorbereiding op de verdieping van opgaven vindt intern plaats, met verschillende medewerkers binnen de gemeente. Voor een goed gesprek met een brede groep belanghebbenden is het immers van belang dat randvoorwaarden en uitgangspunten helder zijn. En dat de informatie die nodig is om gezamenlijk over de opgave te spreken voor iedereen beschikbaar en te begrijpen is. De 7 opgaven worden daarom in de zomer nader uitgewerkt en voorbereid, onder leiding van het projectteam. Gesprekstafels voor elke opgave De volgende stap in de verdieping van opgaven is het organiseren van dialoog rondom de opgaven. Hiervoor worden -naast een open uitnodiging- relevante belanghebbenden gericht uitgenodigd. De betrokkenen worden waar nodig aangevuld met thematische experts. We verkennen per opgave wat de opgave voor Voorst betekent, welke ruimte van invloed er is, welke mogelijke antwoorden, ideeën of oplossingen denkbaar zijn, hoe vanuit verschillende belangen naar deze ideeën of oplossingen wordt gekeken. Indien opgaven sterk samenhangen, is er de mogelijkheid één bijeenkomst te organiseren voor twee opgaven.

Of dit wenselijk is, moet blijken uit de interne voorbereiding. Online consultatie Naast de gesprekstafels consulteren we een bredere groep inwoners mogelijk online. We informeren over de opgaven en vragen inwoners wat voor hen belangrijk is voor de toekomst van het buitengebied. Resultaat van fase 2 is een helder beeld van kaders, kennis en kansen per opgave. Bijzondere aandacht geven we aan het toegankelijk beschikbaar maken van deze informatie. De dialoog over de opgaven vraagt kennis op veel verschillende vlakken. Niet iedereen heeft die kennis paraat. Om de kwaliteit van de dialoog te verhogen, spannen we ons in om benodigde kennis op een laagdrempelige manier te vertalen en onder de aandacht te brengen, als voorbereiding voor fase 3. Participatie in fase 3: Uitwerken van de toekomst voor het landelijk gebied In de derde fase zetten we de gesprekken voort, maar nu per deelgebied. Hier worden de verschillende opgaven juist bij elkaar gebracht, om te zoeken naar win-win situaties én om op te sporen waar duidelijke keuzes gemaakt moeten worden.

16

We brengen de opgaven samen in deelgebieden, omdat dit de schaal is waar bewoners en andere belanghebbenden in het buitengebied zich verbonden mee voelen. Dit is ook de schaal waarop ideeën concreter kunnen worden en maatwerk mogelijk is. We stellen de deelgebieden samen in overleg met de belanghebbenden. Zij weten immers het beste wat zij als onderdeel van hun dagelijkse leefomgeving beleven. Kernen hebben een eigen identiteit. Door in deelgebieden te werken, kunnen we aansluiten bij deze lokale smaak en kleur. We organiseren twee bijeenkomsten per deelgebied. Zo kunnen we inbreng ophalen, verwerken en ook weer terugkoppelen: Ronde 1 De eerste ronde staat in het teken van het gesprek over de gewenste toekomst van het deelgebied, welke kwaliteiten daarin van belang zijn en hoe opgaven hierin een plek kunnen krijgen. Ronde 2 Na de eerste bijeenkomst bereiden we een eerste opzet van het Programma voor dit deelgebied voor. Dit is vervolgens het startpunt voor de tweede bijeenkomst. We delen de opzet, laten zien hoe de inbreng uit het gesprek gebruikt is en waar we graag nog over door willen sparren. We toetsen de opzet ter aanscherping en verbetering. Op basis van de bijeenkomsten in de deelgebieden kunnen we een conceptversie van het Programma Landelijk Gebied samenstellen.

Ook hebben we een beeld waar energie zit om eventueel aan de slag te gaan met de uitvoering van het Programma. Participatie in fase 4: Delen en toetsen van het Programma Landelijk Gebied In fase 4 worden het concept uitgewerkt tot definitief Programma. De nadruk van participatie ligt op het delen en toetsen van het Programma Landelijk Gebied. Door met voorstelbare, concrete cases aan de slag te gaan, testen we hoe het Programma Landelijk Gebied werkt en waar aanscherping of aanvulling nodig is. Ook besteden we in deze fase aandacht aan de stappen na oplevering van het Programma Landelijk Gebied. We inventariseren ideeën en voorstellen die mogelijk tot concrete initiatieven kunnen leiden. Waar het kan zetten gemeente en/of initiatiefnemers samenwerkingen op, om ook aan de slag te kunnen gaan met de uiteindelijke uitvoeringsagenda. Het eindresultaat van het Programma Landelijk Gebied delen we in een brede slotbijeenkomst. Deze bijeenkomst heeft als doel alle betrokkenen en belangstellenden het Programma Landelijk Gebied te tonen, maar heeft ook als doel uit te nodigen om aan de slag te gaan met het Programma. In een workshop laten we zien hoe het Programma in de dagelijkse praktijk bijdraagt aan de toekomst van het landelijk gebied in Voorst.

17

jan-mei 2023

jun-okt 2023

nov 2023 - mei 2024

jun-aug 2024

Aanpak participatie en communicatie In aansluiting op de communicatievisie van gemeente Voorst vinden we het belangrijk dat we ook in het Programma Landelijk Gebied open, begrijpelijk en tijdig communiceren. We zorgen dat we weten wat er leeft en speelt en zijn toegankelijk en bereikbaar. Voor elke doelgroep vraagt dit om een eigen aanpak: Doelgroep 1: Alle inwoners en belangstellenden Bestaat uit algemene communicatie, om alle inwoners en belangstellenden te informeren over de voortgang van het proces: •

Actuele informatie op een projectpagina op de website van de gemeente

•

Updates via Voorster Nieuws en social media

•

Aanleveren van content die gebruikt kan worden door vertegenwoordigers van belangen via hun eigen communicatiekanalen, bijvoorbeeld kanalen van dorpsbelangenverenigingen

•

Eventueel online panel benutten om input van meer bewoners te vragen. De optie om inwoners digitaal te bereiken, sluit ook aan bij de communicatievisie. Door online en offline participatie te combineren hopen we zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Ook inwoners die niet de tijd hebben om naar bijeenkomsten te gaan.

•

Open uitnodigingen voor alle inwoners, voor alle bijeenkomsten

•

Toegankelijk beschikbaar maken van kennis die noodzakelijk is om goed deel te nemen aan de gesprekken

•

Toegankelijke terugkoppeling na bijeenkomsten

In de lead: communicatieadviseurs, in afstemming met projectteam en Open Kaart. Doelgroep 2, 3 en 4: Bewoners/gebruikers van het buitengebied; regiopartners en aanvullende experts De doelgroepen uit deze sporen vormen het hart van de dialoog. Zoals eerder genoemd is het proces open, iedereen mag aansluiten. We nodigen echter ook gericht mensen uit om de juiste diversiteit aan belangen en expertise te garanderen: •

De doelgroepen uit deze sporen worden gericht uitgenodigd voor de gesprekstafels over de 7 opgaven.

•

Ze worden vervolgens per deelgebied uitgenodigd deel te nemen aan de uitwerking van het Programma Landelijk Gebied.

•

Tot slot zijn alle betrokkenen welkom bij de slotbijeenkomst.

•

Indien nodig organiseert het projectteam extra afstemmingsmomenten met de ( publieke) partners uit de regio, zoals provincie en waterschap.

In de lead: Open Kaart, in samenwerking met projectteam en communicatieadviseurs Doelgroep 5: Betrokken medewerkers gemeente Voorst Een groep van betrokken medewerkers is inhoudelijk sparringpartner gedurende

20

het proces. We vragen regelmatig feedback op tussenresultaten. De medewerkers moeten straks immers uit de voeten kunnen met het Programma Landelijk Gebied; het projectteam vindt het dan ook belangrijk dat ze actief meedenken hierover: •

Dit doen we in verschillende werksessies in elke fase van het proces.

Doelgroep 6: Bestuurder(s) en raadsleden Betrokkenheid van bestuur en politiek is essentieel om de inspanningen die worden gedaan ook tot goede besluitvorming te laten leiden: •

Het college en de raad worden regelmatig geïnformeerd in bijvoorbeeld een IBB.

•

In fase 3, tussen de twee gespreksrondes, hebben collegeleden en raad een belangrijke rol. Door op dat moment actief naar voren te brengen hoe collegeleden en raadsleden naar de tussenresultaten kijken, kunnen we waar nodig bijsturen.

•

Raadsleden zijn daarnaast welkom om als toehoorder bij de bijeenkomsten met inwoners en andere belanghebbenden aan te sluiten.

In de lead voor doelgroep 5 en 6: projectteam, in samenwerking met Open Kaart Overzicht bijeenkomsten/werksessies Fase 1

• 50 interviews • Werksessie medewerkers gemeente Voorst • Update raad, vaststelling participatieplan

Fase 2

• Werksessies medewerkers gemeente Voorst ter voorbereiding verdieping • Verdiepende bijeenkomst per opgave uit ‘Het Speelveld in Kaart’ • Mogelijkheid tot online inbreng • Werksessie medewerkers gemeente Voorst • Update raad

Fase 3

• Bijeenkomst in elk deelgebied | ronde 1 (deelgebieden nader te bepalen) • Mogelijkheid tot online inbreng • Raad en bestuurders delen blik op tussenresultaten • Bijeenkomst in elk deelgebied | ronde 2 • Werksessie medewerkers gemeente Voorst

Fase 4

• Update raad • Brede (slot)bijeenkomst • Vaststelling Programma Landelijk Gebied

21

4. Organisatie Verantwoordelijkheden Open Kaart Bureau Open Kaart is verantwoordelijk voor de inhoudelijke organisatie van het participatieproces en het samenstellen van een Programma Landelijk Gebied. Open Kaart bereidt de bijeenkomsten voor, leidt de bijeenkomsten en stelt de terugkoppeling samen. Ook zorgt Open Kaart ervoor dat de inbreng samenkomt in (tussen)producten. Hanneke Stenfert is het aanspreekpunt. Verantwoordelijkheden projectteam Open Kaart werkt in nauwe samenwerking met het projectteam vanuit de gemeente, bestaande uit Paulien Dekker ( projectleider), Monique Loeters, Jan Wesseldijk en Ben Roeterd. Daarnaast wordt regelmatig afgestemd met wethouder Bert Visser Het projectteam vanuit gemeente Voorst is verantwoordelijk voor het faciliteren van het participatieproces ( regelen locatie, catering e.d.). Ook zijn zij beschikbaar ter ondersteuning van de bijeenkomsten. Het projectteam is eveneens verantwoordelijk voor het organiseren en faciliteren van de interne afstemming met ambtelijke collega’s, bestuurders en raad. Open Kaart levert de inhoudelijke input voor deze bijeenkomsten aan en sluit waar nodig aan. Verantwoordelijkheden communicatieadviseurs gemeente Voorst Gemeente Voorst is verantwoordelijk voor de algemene communicatie. De gemeente onderhoudt de projectpagina en speelt een actieve rol in het posten van nieuwsberichten in krant en op sociale media.

Open Kaart kan waar nodig ondersteunen qua content. Gemeente Voorst is verder verantwoordelijk voor de gerichte communicatie. Voor het sturen van uitnodigingen naar genodigden voor bijeenkomsten en voor het verspreiden van de terugkoppeling bijvoorbeeld. Open Kaart levert de content aan op basis waarvan communicatiemedewerkers van de gemeente de communicatie verder kunnen vormgeven.

Atelier met inwoners van Terwolde en Nijbroek in het kader van het project ‘Nieuw Drassig Land’, dat met steun van de Erfgoed Deal tot stand is gekomen. Met bewoners zijn integrale oplossingen voor klimaatadaptatie ontwikkeld, onder begeleiding van cocreatief ontwerpbureau Open Kaart. Foto: Rufus de Vries

23