Document · PDF

Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028

gemeenteraad 21 oktober 2024, gemeente VoorstBij agendapunt: Ombuigingsmaatregelen 2026 en verder34.502 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

2 |

Inhoudsopgave ■ 1 | Inleiding ■ 2 | Bestuurlijke structuur

2.1 | Samenstelling Raad 2.2 | Samenstelling College

■ 3 | Deel 1: Beleidsbegroting 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9

8 9 11 20 34 39 50 56 60 67 71

■ 4 | Paragrafen 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7 4.8 4.9

■ 5 | Deel 2: Financiële begroting

5.1 | Uiteenzetting Financiële positie (financieel meerjarenperspectief 2025-2028)

■ 6 | Bijlagen

Vaststellingsbesluit

120 134

| 3

Hoofdstuk 1 Inleiding

4 |

Inleiding Voor u ligt de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028. In deze inleiding gaan wij in op de plaats van de begroting in de planning- en controlcyclus en recente ontwikkelingen. Planning & control-cyclus De planning- en controlcyclus van een begrotingsjaar beslaat een periode van twee jaren: de cyclus strekt zich uit van de behandeling van de prioriteitennota in de maand juni voorafgaand aan het begrotingsjaar tot de behandeling van de jaarstukken in de maand juni na afloop van het begrotingsjaar. Dit brengt met zich mee dat in elk kalenderjaar de planning- en controlcyclus van drie begrotingsjaren aan de orde is. De cyclus voltrekt zich op twee vaste tijdstippen van het jaar: in de maand juni worden de jaarstukken van het vorige begrotingsjaar, de voorjaarsrapportage van het lopende begrotingsjaar en de prioriteitennota voor het komende begrotingsjaar behandeld. In de maand oktober worden de najaarsrapportage van het lopende begrotingsjaar en de meerjarenprogrammabegroting voor het komende begrotingsjaar behandeld. Deze samenhangende planning is een bewuste keuze: de raad kan op deze manier bij de behandeling van de prioriteitennota rekening houden met de resultaten van het afgelopen begrotingsjaar en met de laatste ontwikkelingen in het lopende begrotingsjaar.

Bij de vaststelling in het najaar van de begroting voor het komende jaar kan de raad rekening houden met de laatste ontwikkelingen in het lopende begrotingsjaar. De planning- en controlcyclus steekt op deze manier consistent in elkaar en biedt de gemeenteraad optimale mogelijkheden om in samenhang te sturen en te controleren. Context Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028 Dit is onze derde begroting voor de periode 2022-2026 waarin we het coalitieakkoord "Samen beter" uitvoeren. Naast de op zichzelf staande ontwikkelingen volgens de uitgangspunten van deze begroting hebben wij de effecten van de Prioriteitennota 2025 en de Najaarsrapportage 2024 verwerkt. Deze Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028 is opgesteld in zeer onzekere tijden. Gemeenten staan voor grote maatschappelijke opgaven op het gebied van huisvesting, zorg, energie, klimaat en mobiliteit. Gemeenten en Rijk hebben voor de aanpak van deze opgaven een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het Rijk vraagt daarbij steeds meer van de gemeenten en daarom is het belangrijk dat er duidelijkheid en voorspelbaarheid is rond de structurele middelen die nodig zijn om deze opgaven aan te pakken. Het Rijk en gemeenten zijn allebei gebaat bij stabiele en voorspelbare financiële verhoudingen, waarbinnen voor extra taken ook extra middelen beschikbaar worden gesteld.

In het hoofdlijnen- en regeerakkoord van het nieuwe kabinet zien we nog geen stappen om deze balans te herstellen. De korting op het gemeentefonds vanaf het jaar 2026, ook wel het "ravijnjaar" genoemd, is becijferd op € 3 mld. In de Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is de opschalingskorting van € 675 mln. vanaf 2026 geschrapt en daarmee een gedeelte van de totale korting op het gemeentefonds verminderd. Vanaf 2026 blijft er nog steeds een groot gat over. De financiële toekomst van gemeenten is onzeker. Gaat het Rijk niet over tot verdere compensatie van de totale korting op het gemeentefonds dan heeft dit grote gevolgen voor de gemeentelijke taken die wij moeten uitvoeren en voor de uitdagingen waar wij de komende jaren voor staan. Financieel MeerjarenPerspectief (FMP) 2025-2028 De eerste jaarschijf 2025 van de Meerjarenprogrammabegroting 2025-2028 laat een positief saldo zien van afgerond € 207.000. De jaarschijven 2026 tot en met 2028 laten tekorten zien oplopend van € 4 mln in 2026 tot € 5,6 mln in 2028. Dit wordt | 5

veroorzaakt door een forse terugval van de inkomsten van het Rijk, de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Daarnaast staan we voor forse investeringen voor onderwijshuisvesting, de bouw van brandweerkazernes en een nieuw sportgebouw in Twello. Gelet op de grote onzekerheid over de financiële toekomst van gemeenten heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) een begrotingsadvies uitgebracht. In de lijn van dit advies presenteren wij naast deze meerjarenprogrammabegroting een raadsvoorstel “Ombuigings-maatregelen 2026 en verder”. Het doel van dit raadsvoorstel is om uitgangspunten en richtingen aan te geven voor maatregelen die later in detail worden uitgewerkt voor de begroting van 2026. Zo willen we uiteindelijk een meerjarenbegroting realiseren die meerjarig structureel sluitend is. Bezuinigingen worden pas in de begroting van 2026 opgenomen als de financiële situatie dan nog hetzelfde is. We verwijzen u graag naar dit raadsvoorstel. Het financieel meerjarenperspectief vindt u terug in deel 2: Financiële begroting. College van burgemeester en wethouders.

6 |

Hoofdstuk 2 Bestuurlijke structuur

| 7

2.1 Samenstelling Raad De samenstelling van de gemeenteraad van Voorst is als volgt: Partij Gemeente Belangen VVD-Liberaal 2000 CDA PvdA-GroenLinks Voortvarend Voorst D66 SGP Totaal

Voorzitter gemeenteraad Paula Jorritsma-Verkade Raadsgriffier Ita Joosten Fractie Gemeentebelangen Miriam Jansen-Greiving (fractievoorzitter) Arjen Lagerweij Ingrid Aarnink - Westerbeek Jeroen voor 't Hekke Bjorn van Ekeren Fractie VVD-Liberaal 2000 Emiel de Weerd (fractievoorzitter) Ans van Amerongen - Elfferich Margret Suelmann Fractie CDA Jürgen Wolff van Wülfing (fractievoorzitter) Theo Timmermans Jan Wessels Fractie PvdA-Groen Links Bertine Grevinga (fractievoorzitter) Joost van Hoof Willeke Moleman Fractie Voortvarend Voorst Danny Roelofs (fractievoorzitter) Arend Jansen Lianne van den Brand Fractie SGP Arco Hak (fractievoorzitter) Fractie D66 Wim Vrijhoef (fractievoorzitter)

8 |

Raadszetels 5 3 3 3 3 1 1 19

2.2 Samenstelling College De samenstelling van het college van burgemeester en wethouders van Voorst is als volgt: Burgemeester Paula Jorritsma-Verkade Portefeuille Algemene Zaken, communicatie en handhaving ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Bestuurlijke samenwerking Openbare orde en veiligheid Integrale handhaving Communicatie en representatie Burgerzaken Participatie (burgerparticipatie en dorpsbelangen) Bestuurlijk kompas (maatschappelijk, ambtelijk en bestuurlijk samenspel)

Wethouder Rosmarijn Boender Portefeuille Middelen, beheer openbare ruimte, grondexploitatie, mobiliteit en economie en toerisme ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Openbare ruimte Mobiliteit Riolering Gemeentelijke gebouwen Financiën Middelen (P&O, ICT, Belastingen) Grondexploitatie Economie en toerisme

Wethouder Peter Wormskamp Portefeuille Jeugd, werk en inkomen, cultuur en sport ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Jeugd en Onderwijs Kunst en cultuur Integratie en asielopvang Werk en inkomen Wet maatschappelijke ondersteuning Gezondheid Sport Diversiteit en inclusiviteit

Wethouder Henk van Zeijts Portefeuille Ruimtelijke Ontwikkeling, wonen, milieubeleid en Cultureel Erfgoed ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

Ruimtelijke ordening Wonen en woningbouw Cultuurhistorie en landgoederen Landschap en biodiversiteit Waterbeheer Klimaat en energietransitie Afval en circulariteit

Gemeentesecretaris Lisette Wolbers-Cents ▪ ▪

Als algemeen directeur eindverantwoordelijk leidinggevende van de ambtelijke organisatie Eerste adviseur van het college

| 9

Hoofdstuk 3 Deel 1: Beleidsbegroting

10 |

3.1 Bouwend Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst is een heerlijke plek om te wonen. Groen, goed bereikbaar, met een eigen karakter te midden van grotere steden. Mensen moeten zich verbonden voelen met Twello en de dorpen in de gemeente Voorst en de kans krijgen om hier prettig en betaalbaar te kunnen wonen. Het is belangrijk dat er woningen bij komen en dat er gebouwd wordt voor specifieke doelgroepen. Wonen en bouwen De druk op de woningmarkt is hoog. Woningen zijn schaars, net als de grond. Bovendien zijn de materiaalkosten hoog en is er een personeelstekort in de bouw. Dit alles zorgt ervoor dat het voor veel mensen erg moeilijk is om aan een woning te komen. Er moeten extra woningen bijkomen. Maar de nood is nú hoog en nieuwe woningen zijn niet morgen gebouwd. Dit vraagt om flexibiliteit en creativiteit. Zijn er snelle oplossingen mogelijk, zoals prefab woningen, tijdelijke woningen, tiny houses en vernieuwende woonvormen, meerdere generaties op één erf of het splitsen van woningen. Maar ook goedkoper bouwen of kleinere woningen behoort tot de mogelijkheden. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden.

Binding met Voorst gaat voor Mensen die een sociale of economische binding hebben met Voorst, krijgen een streepje voor zodra de regelgeving dit mogelijk maakt. Dit geldt zowel voor nieuwbouwwoningen die opgeleverd worden, als voor huurwoningen. Verschillende doelgroepen moeten worden bediend met het woningaanbod. Bijvoorbeeld door woningen voor jongeren en ouderen te stimuleren, maar ook woningen voor mensen die een aangepaste woning nodig hebben. Duurzaam en betaalbaar Duurzaamheid is bij alle nieuwe woningen vanzelfsprekend. Ook wordt ingezet op de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad in samenwerking met IJsseldal Wonen. Bij woningbouwplannen wordt gekeken naar de kansen die ontstaan, zoals klimaatadaptatie, de energietransitie, circulariteit, sociale veiligheid en verkeer. Wonen moet ook betaalbaar zijn. Aan de percentages sociale woningbouw zoals vermeld in de Woonvisie wordt vastgehouden. Dat betekent 40% in Twello, 30% sociaal in Terwolde, Voorst, Klarenbeek en Wilp. In de kleine dorpen wordt maatwerk toegepast op basis van behoefte. Gestreefd wordt naar een gevarieerd en passend woningaanbod, met woningen vanaf € 240.000. Ruimtelijke ordening Twello Noord Alle partijen in de coalitie zijn ongelukkig met de keuzes voor het woningbouwprogramma die gemaakt zijn in Twello Noord, net voor de start van de nieuwe coalitieperiode.

Het vaststellen van dit bestemmingsplan in de vorige raad is een feit waar wij verder mee moeten. Tijdens de onderhandelingen is geïnventariseerd wat de gevolgen zijn van stoppen of het aanpassen van de woningbouw op deze plek. De conclusie hiervan is dat het financieel niet verantwoord is om het vastgestelde bestemmingsplan terug te draaien, want de kosten hiervan bedragen minimaal 5,5 miljoen.

| 11

Wij gaan wel met omwonenden van Twello Noord in gesprek om binnen het vastgestelde bestemmingsplan samen met inwoners de beste oplossingen te zoeken voor de verkeersafwikkeling en de inrichting van de wijk. Doen wat kan In onze mooie dorpen bouwen we naar behoefte, om de algehele leefbaarheid te bevorderen. Daarom luisteren we naar de inwoners en streven we per dorp en het buitengebied naar een dorpsvisie of geactualiseerde visie. Rondom wonen willen wij doen wat kan. Met andere woorden: we benaderen particuliere en collectieve initiatieven met een positieve grondhouding. En als initiatieven toch niet kunnen, leggen we uit waarom niet en denken we mee over alternatieven.

Waar ligt dat vast Het beleid dat betrekking heeft op dit programma is vastgelegd in diverse verordeningen, beleidsnota's en beleidsregels. De volledige documenten zijn te raadplegen via de volgende link: www.voorst.nl/beleid-en-regelgeving

12 |

Wat gaan we daarvoor doen Activiteiten

Ruimtelijke ordening Implementatie Omgevingswet Inhoud De Omgevingswet (Ow) en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) zijn op 1 januari 2024 in werking getreden. De Wkb geldt vooralsnog alleen voor nieuwbouw van relatief eenvoudige bouwwerken, zoals woningen en lage bedrijfsgebouwen. De Wkb zou vanaf 1 januari 2025 ook gelden voor het verbouwen van dit type bouwwerken. Recent is bekendgemaakt dat de invoering hiervan verder wordt uitgesteld. Beide wetten hebben voor gemeente Voorst impact op de planologische procedures, de te verlenen omgevingsvergunningen en het toezicht bij bouwprojecten. In de periode 2025-2028 werken we met onze nieuwe kerninstrumenten, namelijk de Omgevingsvisie, de programma’s, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning. Omgevingsvisie: Eind 2024 starten we met een actualisatie van de Ruimtelijke Toekomstvisie Voorst uit 2017. Uiterlijk 31 december 2026 moet de gemeenteraad een omgevingsvisie hebben vastgesteld die volledig voldoet aan de Omgevingswet. Programma's: Gemeente Voorst heeft de afgelopen jaren al diverse programma’s vastgesteld. Dit zijn echter nog niet allemaal programma’s in de zin van de Omgevingswet. De kaderstellende omgevingsvisie wordt vastgesteld door de gemeenteraad. De bevoegdheid om programma’s in de zin van de Omgevingswet vast te stellen ligt bij het college van burgemeester en wethouders.

De vaststelling van het programma Landelijk Gebied, het programma Wegen en het programma Ruimtelijke Kwaliteit zijn nog voorzien in 2024. In 2025 volgt het programma Volkshuisvesting en het programma Vrijetijdseceonomie .Zo lang de omgevingsvisie nog niet geactualiseerd is, houdt de gemeenteraad een nadrukkelijke rol bij het vaststellen van de programma’s. Omgevingsplan: Op 1 januari 2024 heeft gemeente Voorst een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege gekregen. In 2025 is de eerste inhoudelijke planwijziging voorzien. Het omzetten van alle regels van het tijdelijke omgevingsplan naar het nieuwe plan is een omvangrijke opgave waar de gemeente tot 2032 de tijd voor heeft. In de periode 2025-2028 worden de eerste grote stappen gezet om de gedecentraliseerde rijksregels (bruidsschat), voormalige bestemmingsplanregels en (delen van) verordeningen onder te brengen in de nieuwe structuur. Omgevingsvergunning: Vanaf 1 januari 2024 werken we met het omgevingsloket.Dit digitale loket en het achterliggende Digitaal Stelsel Omgevingsloket (DSO) is nog niet altijd stabiel. Het is één werkende keten, waarvoor de gemeente Voorst drie softwareprogramma’s moet inrichten en beheren. Dit leidt ook in 2025 tot veel extra taken en werkzaamheden naast het reguliere werk.

Toezicht: Vanwege het aangekondigde uitstel van de Wkb voor het verbouwen van de eenvoudige bouwwerken blijft het bouwtoezicht voor deze situaties gedurende 2025 nog een taak van de gemeente.

Beoogd effect

Programma Ruimtelijke Kwaliteit De vaststelling van het programma Ruimtelijke Kwaliteit is voorzien voor eind 2024. Hierin staat de ruimtelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal door maatschappelijke opgaven in samenhang aan te pakken. . In het programma Ruimtelijke kwaliteit worden, binnen de kaders uit de Ruimtelijke Toekomstvisie/omgevingsvisie, richtinggevende uitvoeringskeuzes gemaakt. Dit leidt tot wijzigingen van het omgevingsplan, waarin we de juridische regels voor een bepaald gebied meer loslaten of juist aanscherpen. Het verder implementeren van de Omgevingswet en werken met de nieuwe kerninstrumenten. Door concrete toekomst- en handelingsperspectieven houden wij de gemeente Voorst mooi, dienstverlenend, functioneel, robuust en duurzaam.

| 13

Programma Landelijk Gebied Inhoud Programma Landelijk Gebied (PLG) Inmiddels is een aantal stappen gezet ter voorbereiding op het maken van ons eigen PLG en is de gemeenteraad meegenomen in de tussentijdse resultaten hiervan:. Het PLG richt zich op zeven concrete opgaven: ▪ hoe ziet de toekomst van de landbouw in Voorst eruit? ▪ wat vraagt het bodem- en watersysteem van de toekomst van Voorst? ▪ wat wordt de ruimtelijke positionering van het Voorster middengebied? ▪ hoe en waar maken wij ruimte voor duurzame energie in Voorst? ▪ hoe zien de landschappelijke en ecologische structuren van Voorst er in de toekomst uit? ▪ wat wordt de recreatieve positionering van Voorst? ▪ hoe ontwikkelen dorpen en erven zich de komende decennia?

Beoogd effect

In 2024 brengen we alle inbreng bijeen in een conceptversie van het Programma Landelijk Gebied. Door het Programma te testen en te toetsen, samen met belanghebbenden, zetten we de puntjes op de i en maken we een definitief resultaat dat voorgelegd wordt aan de raad. In deze fase besteden we ook bijzondere aandacht aan de uitvoering van het Programma Landelijk Gebied. Waar het kan, verzamelen en ondersteunen we potentiële initiatieven, zodat het ontwikkelproces van het Programma tegelijkertijd de kickstart van de uitvoering ervan is. Het streven is afronding in 2024 inclusief een uitvoeringsagenda. Deze uitvoeringsagenda werken we in 2025 verder uit. Het doel is een toekomstbestendig en leefbaar buitengebied waarbij meerdere functies naast elkaar kunnen bestaan en elkaar versterken.

Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) Een regisserend grondbeleid voeren Inhoud In 2024 wordt de nieuwe Nota Grondbeleid vastgesteld, waarin we de nota actualiseren aan de hand van de Omgevingswet. We kiezen ervoor om het regisserend grondbeleid door te zetten. Hierbij kijken we per ontwikkeling of wij een actieve of een faciliterende rol innemen. Bij een actieve rol voert de gemeente de exploitatie zelf. Bij een faciliterende rol ligt de ontwikkeling in handen bij een particuliere exploitant of ontwikkelaar, waarbij de gemeente al de nodige afspraken met de ontwikkelende partij contractueel vastlegt. Beoogd effect Voorzien in de kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwbehoefte in de verschillende Voorster kernen en het verzekeren van het kostenverhaal van gemeentelijke kosten bij particuliere initiatieven.

Wonen en bouwen Woningbouwplannenin de kernen Inhoud Met de provincie Gelderland en de regiogemeenten zijn afspraken gemaakt over het te realiseren aantal woningen. Deze afspraken zijn vastgelegd in de regionale Woonagenda en ook in de Regionale Woondeal 2022 t/m 2030 regio Stedendriehoek. De Regionale Woondeal is in maart 2023 ondertekend door de regiogemeenten, de provincie Gelderland en het Rijk. Voor de gemeente Voorst bedraagt de woningbouwopgave tot en met 2030 ca. 900 woningen. Waarbij we in nieuw te ontwikkelen plannen streven naar 30% sociale huur maar wel passend bij de lokale behoefte. De aantallen uit de Regionale Woondeal sluiten goed aan bij onze ambitie voor de toevoeging van gemiddeld 80 nieuwbouwwoningen per jaar, zoals verwoord in onze Woonvisie. In de Woondeal 2.0 maken we onder andere afspraken over verschillende aandachtsgroepen en de woningbouwaantallen voor de periode 2025 t/m 2035. De grootste woningbouwopgave ligt in Twello, maar ook in onze andere kernen werken wij aan verschillende nieuwbouwprojecten. Hieronder een opsomming van plannen waar in 2025 verder aan wordt gewerkt, waarvan sommige ontwikkelingen zich al in de uitvoerende en afrondende fase bevinden.

Twello ▪ Herontwikkeling locatie voormalig Veluws College, gemeentewerf en brandweer; ▪ Rijksstraatweg 93 – 97, Overmarslocatie; ▪ Hoek Stationsstraat – Veilingstraat; ▪ Duistervoordseweg 54; ▪ Locatie Beersen; ▪ Tijdelijk parkeerterrein naast de Aldi aan de Duistervoordseweg; ▪ Twello – Noord; ▪ Locatie Korderijnk.

14 |

Terwolde ▪ Dorpszicht fase 2; ▪ Wijzigingsbevoegdheid aan het Ieuwland; ▪ Locatie Vorderman; ▪ Locatie voormalige Rabobank. Wilp ▪ Woningbouwplan Binnenweg – Rijksstraatweg . Posterenk ▪ Woningbouwplan Enkweg. Teuge ▪ Locatie Hessenlaan. Wilp-Achterhoek ▪ Herontwikkeling locatie Bosgoed en omliggende gronden. Nijbroek ▪ Plan Middendijk. Breestuk, Nijbroek. Voorst ▪ Woningbouwlocatie Winkler Prins. ▪ Diverse maatwerklocaties voor herontwikkeling naar woningbouw op basis van de Kansenkaart Voorst.

Beoogd effect

Naast de hierboven genoemde projecten werken we ook in 2025 aan andere projecten in verschillende kernen waar op dit moment verkennende gesprekken over plaatsvinden, of die op dit moment (nog) niet in beeld zijn. Op basis van de actuele woningbouwprognoses en een goede ruimtelijke ordening voorzien in de (korte en lange termijn) woningbouwbehoefte in de kernen.

Variatie in woningtypen en prijssegmenten Inhoud Bij nieuwbouwprojecten in de gemeente Voorst is het uitgangspunt voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten. Dit staat beschreven in de Woonvisie. Dit betekent dat wij ook verder kijken dan de ‘traditionele’ manier van ontwikkelen en manier van wonen. Wij hebben hiervoor aandacht en in de planvormingen vinden vernieuwende woonvormen steeds meer hun plek. Ook willen we eventuele kansen in de bestaande woningvoorraad (beter) benutten. In Twello Noord is een diversiteit aan woningen voorzien zoals een hofjes en micro-wonen. In en nabij het centrum van Twello wordt aan plannen gewerkt (en wordt er ook gebouwd) met woningen die geschikt zijn voor 1 en 2 persoonshuishoudens, geschikt voor senioren en starters. Het gaat om de volgende locaties: ▪ ▪ ▪

Overmarslocatie (levensloopbestendige woningen); Appartementen aan de Duistervoordseweg 54 en de hoek Stationsstraat – Veilingstraat in Twello; Appartementen locatie Korderijnk;

Daarnaast wordt in 2025 gestart met de bouwwerkzaamheden op de locatie Hietweideweg/ Jupiter, Twello. Dit woningbouwplan bestaat uit ca. 72 woningen en kent een divers aanbod. Zo worden er appartementen toegevoegd (zowel koop als sociale huur) maar bevat het plan ook een hofjesconcept met levensloopbestendige woningen. Door op deze inbreidingslocaties ruimte te bieden voor de doelgroep 1 en 2 persoonshuishoudens, komen naar verwachting op andere plekken weer (ruime) eengezinswoningen vrij voor andere doelgroepen. Voor het tijdelijke parkeerterrein aan de Duistervoordseweg in Twello worden in 2025 de vervolgstappen gezet samen met IJsseldal Wonen om hier woningbouw mogelijk te maken. Hier zijn 14 compacte huurappartementen, geschikt voor één- en tweepersoonshuishoudens voorzien. Dit is één van de locaties waarover meerjaren-samenwerkingsafspraken zijn gemaakt met IJsseldal Wonen. In 2025 wordt in Teuge verder gewerkt aan de realisatie van een kleinschalige inbreiding bestaande uit levensloopbestendige woningen zodat ouderen langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Deze | 15

woningbouwlocatie wordt in collectief particulier opdrachtgeverschap ontwikkeld. Ook in andere kernen wordt bij nieuwbouwontwikkelingen meer ingezet op de realisatie van levensloopbestendige woningen. Op die manier bieden we ruimte voor huisvesting van ouderen die graag zo lang mogelijk in de kernen willen blijven wonen. Ook bij herontwikkeling van voormalige agrarische erven in het buitengebied willen we in 2025 en verder meer gaan inzetten op differentiatie in woningtypen. Dit doen wij op basis van het tijdelijke Rood voor Groen-beleid.

Beoogd effect

We zetten bij toekomstige ontwikkelingen in op het realiseren van kleinere woonvormen, innovatieve woonconcepten en/of creatieve woonvormen als die aansluiten bij de behoeften van bijvoorbeeld starters, lagere (midden)inkomens en senioren op daartoe geschikte locaties. In dit kader onderzoeken we de mogelijkheden voor het realiseren van 'flexwonen' en ‘optoppen’ (optoppen is het aanbrengen van één of meerdere bouwlagen boven op een bestaand gebouw) om verschillende doelgroepen te kunnen huisvesten. Variatie in woningen is een doel. In alle gevallen geldt dat de groei moet passen bij de gemeente Voorst, om het mooie landelijke en dorpse karakter te behouden Voorzien in de (lokale) behoefte waarbij ingezet wordt op variatie in woningtypen en prijssegmenten.

Lokale binding Inhoud Uitgangspunt bij woningbouwontwikkelingen in onze gemeente is het bedienen van verschillende doelgroepen door het realiseren van een gedifferentieerd woningaanbod in woningtype en prijssegmenten. Daarnaast onderzoeken wij welke mogelijkheden er zijn om woningzoekenden met een lokale binding voorrang te geven bij woningbouwprojecten. Voor de sociale huurwoningen geldt het volgende: IJsseldal Wonen hanteert binnen de juridische kaders een voorrangsregeling voor woningzoekenden met een lokale binding. Concreet betekent dit dat maximaal 50% van het vrijkomende woningaanbod mag worden toegewezen aan een actief woningzoekende uit de desbetreffende kern, dit wordt met name in de kleine kernen toegepast. Verder hanteert IJsseldal voor bepaalde doelgroepen, gekoppeld aan specifieke woonruimten een voorrangslabel (bijvoorbeeld jongeren of senioren). Ook bij verkoop van vrijkomende huurwoningen hanteert IJsseldal Wonen een voorrangsregeling voor starters uit de desbetreffende kern en vervolgens uit de gemeente.

Beoogd effect

Op 25 maart 2024 is de motie ‘We wachten al zo lang’ aangenomen. In 2025 wordt uitvoering gegeven aan de opdracht uit deze motie. We stellen een huisvestingsverordening op waarin een voorrangsregeling is opgenomen voor bereikbare koopwoningen voor lokaal woningzoekenden. Tot die tijd proberen we op andere manieren de lokaal woningzoekenden meer kansen te bieden. Dit doen we bijvoorbeeld door zoveel mogelijk lokaal te adverteren. De toewijzing van de bereikbare koopwoningen in de woningbouwplannen in Wilp en Posterenk hebben aangetoond dat deze wijze van lokaal adverteren op dit moment ook al het beoogde resultaat oplevert. Waar mogelijk woningzoekenden met een lokale binding voorrang geven bij woningbouwprojecten.

Duurzaam en betaalbaar Inhoud Voor de sociale huur geldt dat in de meerjarensamenwerkingsafspraken met IJsseldal Wonen en de huurdersbelangenvereniging afspraken zijn gemaakt op het gebied van verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. IJsseldal Wonen reserveert jaarlijks een bedrag voor het verduurzamen van haar woningvoorraad op basis van de kaders uit de duurzaamheidsvisie die geldt voor de periode 2021 – 2025. IJsseldal Wonen geeft in de periode tot en met 2028 prioriteit aan het verduurzamen van de woningen met labels E-F-G. Daarnaast pakt IJsseldal Wonen vóór 2030 ook de woningen met de D labels aan. Tevens wil IJsseldal Wonen de aanleg van zonnepanelen verder uitrollen (doel is gemiddeld 300 woningen per jaar in het hele werkgebied). We blijven met IJsseldal Wonen nieuwe en concrete afspraken maken over de duurzaamheidsopgave, de huidige energiecrisis maakt dit extra urgent.

Beoogd effect

16 |

Bij nieuwbouwontwikkelingen hanteren we de percentages voor betaalbare woningbouw (bereikbare koopwoningen en sociale huur) zoals landelijk wordt nagestreefd en is afgesproken in de Regionale Woondeal. Dit betekent dat het uitgangspunt is dat tweederde van de woningen in het bereikbare segment moet vallen, waaronder 30% sociale huur. Qua prijzen hanteren we, net zoals dat landelijk wordt aangehouden, een bandbreedte tot een maximum verkoopprijs van € 390.000 (prijspeil 2024). Binnen de bandbreedte zetten we in op een gedifferentieerd aanbod waarbij de prijskwaliteitsverhouding in evenwicht is. In de meerjarensamenwerkingsafspraken worden afspraken gemaakt over de nieuwbouwopgave voor sociale huurwoningen voor de komende jaren. Een duurzame woningvoorraad en variatie in prijssegmenten zoals vastgelegd in de Woonvisie en in de Regionale Woondeal 2022-2030 regio Stedendriehoek

Twello Noord Inhoud

Beoogd effect

In afwachting van de zitting bij de Raad van State op 5 november 2024 en een uitspraak in de bodemprocedure worden de voorbereidende werkzaamheden zonder onomkeerbare effecten vervolgd. Hierbij is de verwachting dat wij in 2025 fase 1 (De Enk, De Boerderij en de Dernhorstlaan) bouwrijp maken en starten met de verkoop. Vooruitlopend op deze fase informeren wij de omgeving over de inrichtingstekeningen van de openbare ruimte. Het woningbouwplan zorgt voor noodzakelijke huisvesting en minder druk op de woningmarkt in Twello.

Verbonden partijen

Bij de realisatie van de doelstellingen binnen dit programma zijn de volgende verbonden partijen betrokken: Verbonden partij Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten (SVn)

Regio Stedendriehoek

Doel Het leveren van een gewaarborgde bijdrage aan de betaalbaarheid van de stedelijke- of dorpsvernieuwing (waaronder startersleningen en stimuleringsleningen en verduurzamen van gebouwen) door deelneming in het fonds. De regio Stedendriehoek is een samenwerkingsvorm én een gebied. De Wgr-regeling wordt aangepast waardoor met één organisatie (nu nog twee) wordt gewerkt. De Strategische Board vormt vanuit de samenwerking van de 3 o’s (onderwijs, ondernemers en overheid) een onafhankelijk adviesorgaan. De komende jaren wordt gezamenlijk gewerkt aan de regionale uitvoeringsagenda. Hierin staan de ambities en gewenste resultaten tot 2030. De agenda geeft aan waar wij gezamenlijk voor staan en is gericht op de toekomst met slimme groene verstedelijking, een vitaal landelijk gebied en een gezonde regionale economie.

Beleidsindicatoren

In dit overzicht staan de bij ministeriële regeling vastgestelde beleidsindicatoren die betrekking hebben op dit begrotingsprogramma.Via de link: www.waarstaatjegemeente.nl kunnen vergelijkingen worden gemaakt met andere gemeenten en landelijke gemiddelden. Taakveld Wonen & Bouwen

Naam indicator Woonlasten éénpersoonshuishouden

Wonen & Bouwen

Woonlasten meerpersoonshuishouden

Wonen & bouwen Wonen & Bouwen

WOZ-waarde woningen Demografische druk

Grondexploitatie Nieuwbouw woningen

Eenheid Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een éénpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. Het gemiddelde totaalbedrag in euro's per jaar dat een meerpersoonshuishouden betaalt aan woonlasten. De gemiddelde WOZ waarde van woningen in euro's. De som van het aantal personen van 0 tot 15 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 15 tot 65 jaar. Het aantal nieuwbouwwoningen, per 1.000 woningen.

Indicator Bron Voorst 985 COELO, Groningen

1009 COELO, Groningen

455.000 CBS 89,6% CBS

10 ABF Systeem Woningvoorraad

| 17

Wat mag het kosten Exploitatie Taakveld

Begroting 2024 Incl. wijzigingen 1.859.971 2.114.157 1.867.006 7.703.265

2025

2026

2027

2028

2.141.956 15.081.013

1.991.940 7.306.641

1.991.940 4.683.306

1.991.940 6.353.567

1.419.461 5.146.438 303.755 1.821.918

2.784.251 12.601.673 107.020 7.688.948

1.511.783 18.734.752 98.023 15.081.013

1.510.624 10.809.205 98.023 7.306.641

1.486.919 8.162.165 98.023 4.683.306

1.486.907 9.832.414 98.023 6.353.567

1.595.669 3.721.342 -1.425.096

1.109.709 8.905.677 -3.695.996

1.146.441 16.325.477 -2.409.275

1.146.441 8.551.105 -2.258.100

1.146.441 5.927.770 -2.234.395

1.146.441 7.598.031 -2.234.383

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

670.286

1.497.130

75.000

Geraamde resultaat

-754.810

-2.198.866

-2.334.275

-2.258.100

-2.234.395

-2.234.383

8-1 Ruimte en leefomgeving 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventer) 8-3 Wonen en bouwen Totaal lasten 8-1 Ruimte en leefomgeving 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventer) 8-3 Wonen en bouwen Totaal baten Totaal saldo baten en lasten

Werkelijk 2023

Raming begroting

Toelichting ontwikkelingen begroting 2025 t.o.v. 2024: 8-1 Ruimtelijke ordening Meer toegerekende salarislasten zorgen voor een toename van de lasten. 8-2 Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) De grondexploitatie is budgettair neutraal verwerkt in de begroting; de lasten zijn gelijk aan de baten. Naast een verhoogde raming voor 'Nieuwe Basselt en Fliertlanden' zijn ook 'Hietweideweg Jupiter Twello' en Winkler Prins Voorst ' opgenomen. 8-3 Wonen en bouwen In 2024 opgenomen investeringen voor 'Transitie fysiek domein omgevingswet', 'Regionale Energie Strategie', 'Stationsgebieden woondeal Twello Klarenbeek' en 'Woningbouw in de kernen' veroorzaken het verschil in lasten. .

18 |

Investeringen Jaar Meerjaren Investerings Programma Geen investeringen. Meerjaren Onderhouds Programma Geen investeringen. Totaal Bouwend Voorst

2025-2028

Bedrag Begroting Begroting Begroting Begroting investering 2025 2026 2027 2028 0

0 0

Reserves en voorzieningen

Wijk- en dorpontwikkelfonds Vereveningsfonds sociale woningbouw Totaal reserves Geen voorzieningen Totaal voorzieningen

Saldo Saldo Saldo Saldo Saldo 2024 2025 2026 2027 2028 492.017 492.017 492.017 482.017 492.017 578.561 318.561 318.561 318.561 318.561 1.070.578 1.110.578 1.110.578 1.110.578 1.110.578 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

Standen per 31 december

Toelichting: Reserves Wijk- en dorpontwikkelfonds Dit fonds geeft dekking aan investeringen met betrekking tot initiatieven op het gebied van de leefbaarheid. Het resterende bedrag ter hoogte van € 492.017 is beschikbaar om uitvoering te geven aan de motie ' Verduurzamen doen we samen'. Wij gaan met IJsseldal Wonen in overleg om dit in te zetten voor verduurzaming van sociale huurwoningen. Hierover hebben wij u met een raadsmededeling geinformeerd. Vereveningsfonds sociale woningbouw Dit fonds is opgericht om verevening mogelijk te maken, indien er bij een ontwikkeling geen of te weinig sociale woningbouw in het plan is opgenomen. Het budget kan worden ingezet bij een project, dat door de bouw van (een extra aantal) sociale woningen financieel niet sluitend is. Bij raadsbesluit van 8 juli 2024 is voor de woningbouwlocatie Winkler Prins Voorst een bedrag van € 300.000 begroot om te onttrekken uit het fonds. Hiermee is het plan economisch gezien uitvoerbaar.

| 19

3.2 Mooi Voorst Wat willen we bereiken (Coalitieakkoord 2022-2026) Voorst ligt centraal tussen drie grotere steden, met een goed wegennet en OVverbindingen. Het spoor zorgt voor een goede bereikbaarheid van Apeldoorn, Deventer en Zutphen en achterliggende gebieden. De gemeente Voorst heeft een belangrijke opgave met betrekking tot de energietransitie en het vergroten van de biodiversiteit. De klimaatverandering stelt ons voor nieuwe uitdagingen die onze huidige inwoners én de volgende generaties raken. Niets doen is geen optie. Verkeer en vervoer Met de auto is Voorst goed bereikbaar, mede dankzij de A1. De snelweg zorgt echter soms ook voor drukte op kleinere wegen, wanneer automobilisten files vermijden en een binnendoorroute kiezen. Het intensieve gebruik van het wegennet zorgt ook voor geluidsoverlast en fijnstof. Een goede bereikbaarheid en doorstroming van autoverkeer is belangrijk. Verkeer in Twello De veiligheid op de H.W. Iordensweg en de afwikkeling van industrieverkeer vragen aandacht. Inzichtelijk moet worden welke factoren bijdragen aan de verkeersdruk in Twello en hierbij worden de verkeerssituaties bij basisscholen en sportaccommodaties meegenomen. Verder onderzoeken we fysieke oplossingsrichtingen en verkeersmaatregelen (bijvoorbeeld voor vrachtverkeer) en besluiten hierover na overleg met inwoners.

De komende jaren worden er woningen gebouwd in Twello, wat vraagt om de aanleg van veel nieuwe wegen en een goede aansluiting op het bestaande wegennet. Verkeersveiligheid in de dorpen en het buitengebied In veel dorpen hebben inwoners zorgen over de verkeersveiligheid. Daarom kijken wij met inwoners zorgvuldig naar de oorzaken, met speciale aandacht voor de verkeersveiligheid van voetgangers en fietsers. Samen bepalen we waar welke maatregelen mogelijk en gepast zijn. Provinciale wegen zijn ook punt van zorg. De invloed van de gemeente op het provinciale verkeersbeleid is beperkt. We wenden onze invloed aan om de provincie deelgenoot te maken van bestaande zorgen en te stimuleren om samen de verkeersveiligheid te verbeteren. Recreatieve routes In 2024 dragen wij ook weer zorg voor een mooi kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Met budget vanuit de prioriteitennota zullen wij aan de slag gaan het uitrollen van het wandelnetwerk. In 2024 zullen dit voornamelijk voorbereidende werkzaamheden betreffen, zoals het in kaart brengen van de huidige wandelstructuur, overleggen met grondeigenaren en digitale werkzaamheden. Daarnaast gaan we de huidige wandel- en fietsstructuren in beeld brengen en onderzoeken waar er nog kansen liggen voor uitbreiding van de huidige wandel- en fietspaden.

Uiteraard zal dit onderzoek rekening houden met de recreatieve behoeftes en belevingswaarden en met de balans tussen natuur en leefbaarheid. Daarnaast wordt er in 2024 verder gewerkt aan de ontwikkeling van een klompenpad in WilpAchterhoek.

20 |

Openbaar vervoer Het spoor zorgt ervoor dat Voorst goed en snel bereikbaar is, de trein brengt inwoners snel in andere delen van het land. Wel baart het goederenvervoer en de veiligheid bij overgangen sommige inwoners zorgen. Het is van groot belang dat stations en het netwerk van bussen goed op elkaar aan blijven sluiten. We willen de behoefte van gebruik van het openbaar vervoer monitoren in samenwerking met provincie en vervoerders. De gemeente blijft hierover in gesprek met inwoners en houdt het onderwerp op de agenda van de provincie. Doelgroepenvervoer Bijzondere aandacht hebben wij voor het doelgroepenvervoer. Omdat het hier vaak maatwerk betreft, en de kwetsbaarheid van sommige gebruikers hoog is, volgen wij dit intensief. Samen met inwoners We betrekken inwoners bij planvorming van de afwikkeling van verkeer in hun directe omgeving, waarbij de gemeente de gevolgen van verschillende opties duidelijk in kaart brengt. De discussie over dit soort vraagstukken zien wij tijdens ontwikkelplannen in de dorpen al regelmatig ontstaan. We willen de dialoog graag op gang houden. Wij willen milieuvriendelijke vormen van vervoer stimuleren en het voor inwoners makkelijk maken om te kiezen voor milieuvriendelijke vormen van vervoer.

Duurzaamheid en milieubeheer Visie op grondgebruik Wonen, werken, recreatie, circulaire landbouw en de energietransitie leggen allemaal een claim op de beschikbare grond binnen de gemeente Voorst. Waar is ruimte voor welke opgave? Daarnaast zien wij dat gemeenten om Voorst heen plannen (willen) ontwikkelen aan onze gemeentegrenzen. Dit alles vraagt voor Voorst om een visie op het grondgebruik, die de kwaliteit van het unieke Voorster landschap bewaakt en waar mogelijk versterkt. Circulaire landbouw Een belangrijke partner en doelgroep bij het vergroten van de biodiversiteit is de agrarische sector.Wij willen stappen zetten naar een circulaire landbouw. Wij realiseren ons dat de agrarische sector onderdeel is van een mondiaal krachtenveld. Naast het vergroten van de biodiversiteit en het ontwikkelen van circulaire landbouw is het van belang dat de agrarische ondernemer een goed inkomen kan verdienen. Wij willen met de sector in gesprek om te bespreken wat er nodig is om deze belangen te verenigen. De koers is duidelijk, de weg maken we samen. Circulaire economie Materialen zijn schaars en kostbaar. Daarom onderzoeken we hoe we circulariteit kunnen stimuleren. Afval kan in veel gevallen weer een grondstof zijn. We onderzoeken hoe we inleverpunten beter bereikbaar kunnen maken voor inwoners. We werken toe naar een circulaire economie.

Energietransitie Wij vinden het belangrijk dat de energietransitie voor iedereen betaalbaar is, waarbij de baten en de lasten eerlijk worden verdeeld. Terugdringen van het energieverbruik is hier een belangrijke factor. We gaan vol inzetten op energiebesparing, met inzet van geld dat het Rijk daar naar verwachting voor beschikbaar stelt. Met inwoners, wijken, agrariërs en bedrijven gaan graag wij in gesprek om te kijken in hoeverre zij zelfvoorzienend kunnen worden in hun energieverbruik. De opmars van de elektrische auto stimuleren wij, daarom willen wij versnellen met de aanleg van laadpalen. We bouwen verder met de Voorster energiestrategie, waarin de | 21

rol voor zonne-energie en windenergie verder uitgewerkt wordt. Bij het benutten en uitbouwen van duurzame energiebronnen is draagvlak in de samenleving een belangrijk aandachtspunt. Openbaar groen Biodiversiteit Wij willen de biodiversiteit vergroten. Dit is een verantwoordelijkheid voor nu, naar de volgende generaties toe. Het vastgestelde programma Groen van de gemeente Voorst geeft hier een mooie aanzet toe en dit gaan wij dan ook uitvoeren. We stimuleren groene schoolpleinen, om bewustwording bij kinderen te vergroten en een gezonde leeromgeving te creëren.

22 |

Wat gaan we daarvoor doen Activiteiten

Verkeer en vervoer Verbetering verkeersveiligheid Inhoud Op grond van het Programma Mobiliteit staat het verbeteren van verkeersveiligheid hoog op de agenda. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd: ▪ Stimuleren fietsgebruik; ▪ Verlichting bij zebrapaden optimaliseren; ▪ Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen Bandijk Terwolde (2025); ▪ Verkeersveiligheid verbeteren voor fietsers door fysieke maatregelen De Zanden Teuge (2025); ▪ Uitvoeren lokale campagnekalender verkeersveiligheid (campagnes gericht op de verkeersveiligheidsthema’s alcoholmisbruik, afleiding in het verkeer, snelheid en fietsverlichting); ▪ Inrichten van verkeersveilige schoolomgevingen o.a. door het instellen van schoolzones en het uitvoeren van de landelijke campagne “onze scholen zijn weer begonnen”; ▪ Bredere inzet van snelheidsdisplays als communicatiemiddel voor het snelheidsgedrag van bestuurders.

Beoogd effect

Ook werken wij samen met de provincie aan verkeersveiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid op provinciale wegen. De volgende activiteiten worden de komende jaren uitgevoerd: ▪ Aanleg vrijliggend fietspad Wilpsedijk tussen Wilp en Steenenkamer; ▪ Verkeersveiligheid Wilp in kader van groot onderhoud N790/N791 Verbeteren van de veiligheid op de weg en op het spoor, van de (regionale) bereikbaarheid voor een goed vestigingsklimaat en van de leefbaarheid en het woonklimaat in Twello.

Kwaliteitsverbetering omgeving A1-verbreding Inhoud Door Rijkswaterstaat wordt samen met de provincies Gelderland en Overijssel en de regio Stedendriehoek gewerkt aan de verbreding van de A1 tussen Apeldoorn en Azelo. Hierbij wordt het gedeelte van de A1 dat door de gemeente Voorst loopt verbreed naar 2x4 rijstroken. Dit heeft gevolgen voor de inpassing van de A1 in onze gemeente. Fase 1 is inmiddels voltooid. Fase 2 loopt vanaf Apeldoorn tot de afslag Twello/Posterenk en loopt in de periode van 2021 tot 2025. Voor een goede inpassing van de verbreding voeren wij de komende jaren enkele landschappelijke projecten uit.Deze projecten, waaronder de Poort van Twello, de onderdoorgang Groote Wetering, Gebiedsopgave Wilp-Achterhoek, A1 miljoen bomen, landschapvisie Posterenk en de ontwikkeling van het klompenpad Posterenk worden in samenwerking met Rijkswaterstaat, de provincie, het waterschap, landschapsbeheer Gelderland, de gemeente Apeldoorn en de omgeving voorbereid en uitgevoerd.

Beoogd effect

In 2023 heeft u besloten om extra middelen beschikbaar te stellen voor de aanleg van een rotonde nabij Posterenk ter verbetering van de verkeersveiligheid. Samen met aannemer Heijmans is het proces richting uitvoering in periode 2024/2025 daarvoor opgestart. De uitvoering van de rotonde wordt gefaseerd uitgevoerd in 2024 en 2025. Het met deze werkzaamheden realiseren van een kwaliteitsverbetering voor de fysieke leefomgeving bovenop de plannen voor een betere verkeersdoorstroming.

| 23

Verbetering fietsroutes (fietssnelwegen) Inhoud In 2015 is door de regio Stedendriehoek, inclusief de gemeente Voorst, een "go" uitgesproken voor de regionale snelfietsroute Apeldoorn-Twello-Deventer (F344). Het Voorster deel van deze route is klaar. De Woudweg is - zowel binnen als buiten de bebouwde kom van Teuge - ingericht als fietsstraat. De resterende opgaven zitten in het verbreden van de fietspaden langs de provinciale weg N344 en het bieden van een oplossing voor het smalle fietspad op de spoorbrug in Deventer. De Provincie Gelderland en gemeente Deventer zijn initiatiefnemer voor deze vervolgonderzoeken, wij worden hierbij betrokken voor zover het de aansluitingen op ons grondgebied betreft. Door de regio Stedendriehoek is in 2024 de regionale fietsvisie geactualiseerd. Deze visie gaat in op het doel en de eisen voor het verbeteren van de fietsinfrastructuur tussen de kernen en in steden en dorpen in de Stedendriehoek. Hierbij wordt een relatie gelegd met de ruimtelijke ontwikkeling in de regio (woningbouw, bedrijventerreinen) en de omschakeling naar Andere Mobiliteit (mobiliteitstransitie). Ook gaat de visie in op het stimuleren van het fietsgebruik in brede zin door middel van gedragsbeïnvloeding. De geactualiseerde regionale fietsvisie wordt ter vaststelling aangeboden aan de raad.

Beoogd effect

Wij nemen deel aan de regionale fietsstimuleringscampagne van de Regio Stedendriehoek. Doel van de campagne is om reizigers te verleiden om vaker te kiezen voor de fiets m.n. op korte afstanden. Voor de campagne worden communicatiemiddelen en gedragsinterventies ontwikkeld. Het verbeteren van de (snel)fietsroutes om zodoende het fietsgebruik te stimuleren.

Verkeer in Twello Inhoud In 2023 is gewerkt aan een plan van aanpak om te komen tot een nieuw verkeersplan voor Twello. In 2024 voerden wij het plan van aanpak uit om tot een nieuw verkeersplan te komen. Dit start met een Koersnota waarin wij op hoofdlijnen een richting voorstellen voor de verdere uitwerking van het verkeersplan. De Koersnota leggen wij in 2024 voor aan de gemeenteraad, om vervolgens het definitieve verkeersplan inclusief een uitvoeringsprogramma uit te werken en in 2025 aan te bieden ter besluitvorming. Dit alles doen wij met betrokkenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Beoogd effect Het realiseren van een veilige en optimale verkeersafwikkeling in Twello.

Openbaar vervoer Verbetering openbaar vervoer Inhoud Gedeputeerde Staten (Provincie Gelderland) dragen zorg voor de coördinatie en afstemming van het openbaar vervoer in de provincie (conform Wet personenvervoer 2000). De provincie Gelderland is concessieverlener van de concessie IJssel-Vecht, waar gemeente Voorst onder valt. Deze concessie is gegund aan vervoerder EBS. EBS verzorgt vanaf december 2022 het busvervoer in het noordelijk deel van de Veluwe en Midden-Overijssel. Gemeenten worden door de provincie betrokken bij de implementatie en uitvoering van de concessie. Als gevolg van oplopende exploitatietekorten in het OV is het onzeker of het OV-aanbod zoals we dat nu kennen op lange termijn in stand kan blijven. Voor de korte termijn (2023/2024) zijn door Provinciale Staten extra middelen beschikbaar gesteld om het tekort in de exploitatie te dichten. Inzet voor de lange termijn is het intensiveren van de lobby van Provincies richting het Rijk om meer geld beschikbaar te stellen voor het openbaar vervoer in Nederland Beoogd effect Het behouden van het openbaar vervoer in de gemeente Voorst en de regio Stedendriehoek en waar mogelijk het vervoersaanbod verbeteren.

24 |

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Aanleg recreatieve route en natuurvriendelijke oever De Fliert Inhoud In samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe zijn wij een project gestart om tussen de Voordersteeg en de Vermeersweg een fietsroute en een natuurvriendelijke oever langs de Fliert te realiseren. Het waterschap heeft reeds een natuurvriendelijke oever aangelegd. Vanwege bezwaren op de vergunning voor het fietspad langs de Fliert gaat de aanleg van een fietspad niet door. De raad is hierover met een raadsmededeling geïnformeerd. Wij zijn nog steeds in overleg met de belangengroep Fliert Natuurlijk, Stichting IJssellandschap en enkele aanliggende eigenaren om te onderzoeken op welke wijze een wandelpad kan worden gecreëerd met inachtneming van diverse belangen (mens en natuur).De noordelijke verbinding/ aantakking van het wandelpad op de Vermeersweg is moeizaam te realiseren en vergt meer tijd. Een particulier wenst gebruik te maken van de tijdelijke beleidsregel rood voor groen. Een deel van de groene opgave wordt ingevuld door o.a. toevoegen van groen én aanleg van dit deel van het wandelpad. De uitvoerbaarheid van het ‘rode’ onderdeel van dit plan blijkt moeizaam. Mocht het noodzakelijk zijn om een alternatieve route te bedenken, dan pakken we dit gezamenlijk met de belangengroep Fliert en Stichting IJssellandschap op.

Beoogd effect Door deze ontwikkeling ontstaat er een aantrekkelijke wandelroute met ruimte voor landschapsherstel, natuurontwikkeling en ecologie. Polder Nijbroek Inhoud De Polder Nijbroek is een nu nog relatief gaaf 14e eeuws cultuurlandschap dat het waard is te behouden en waar mogelijk te herstellen. Hiervoor is een gebiedsproces gestart in de lijn van het ‘Weteringse Broek’. In dit proces wordt tevens gekeken naar een klimaatrobuuste inrichting en de mogelijkheden van ‘energielandschap’ als leverancier voor duurzame energie. Burgerparticipatie is uitgangspunt in dit proces, vier werkgroepen zijn bezig met diverse thema’s. In 2025 vervolgen wij ons proces om samen met de stakeholders dit project verder concreet vorm te geven. Nadere ondersteuning voor dit project volgt uit de toekenning van de zogenaamde Erfgoed Deal vanuit Rijk en provincie. Deze financiële bijdrage is speciaal bedoeld voor projecten die op een ‘erfgoedinclusieve’ manier bijdragen aan het klimaatadaptief maken van polder Nijbroek. Ook dit onderdeel is inmiddels gestart en pakken we samen met de Nijbroekers en het Waterschap op. Een aantal particuliere initiatiefnemers koppelt zijn plannen aan de Erfgoed Deal en gaat gebruik maken van het tijdelijke Rood voor Groenbeleid waarbij sloop en nieuwbouw samengaat met natuurontwikkeling en landschapsherstel, passende bij de identiteit van de polder.

We verwachten in 2025 een aantal projecten in uitvoering te hebben. Beoogd effect Het verbinden van gebiedsambities en –kansen met individuele ambities van bewoners en ondernemers. Recreatieve routes Inhoud In 2025 werken we verder aan de uitrol van een wandelknooppuntennetwerk, waarmee de gemeente Voorst aansluit bij het uniforme wandelsysteem dat wordt uitgerold op de Veluwe en in de Provincie Gelderland. Dit is van belang om de recreatieve routevoorzieningen van de gemeente Voorst op peil te houden en te verbinden aan de buurgemeenten. Ook werken we in 2025 verder aan de ontwikkeling van een klompenpad in Wilp-Achterhoek Beoogd effect Instandhouden en uitbreiden van een kwalitatief aanbod van recreatieve fiets- en wandelroutes. Biodiversiteit Inhoud

Beoogd effect

In november 2020 is het Programma Groen (2022 t/m 2025) vastgesteld en in 2021 zijn middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering. Het uitvoeringsprogramma met bijbehorende planning is hierbij leidend. Door bij het beheer en nieuwe aanleg rekening te houden met de flora en fauna wordt een verhoging van de natuurwaarde en biodiversiteit bewerkstelligd. Naast dat het vergroting van biodiversiteit in onze gemeente is ingebed in het beheer van onze openbare ruimte, wordt het vergroten van biodiversiteit ook bij al onze ruimtelijke ontwikkelingen meegenomen (wonen, werken, Rood voor Groen, etc). Het programma Groen beoogt een opwaardering van drie kernbegrippen; leefbaarheid, duurzaamheid en biodiversiteit. Hiermee houden we rekening bij al onze ingrepen in de openbare ruimte en proberen daar waar mogelijk anderen hier ook bewust van te maken.

| 25

Klimaat en energie Klimaatadaptatie Inhoud Het klimaat verandert, hitte, droogte en wateroverlast komen vaker voor en het risico op overstromingen neemt toe. In het Programma Water (2020-2025) is opgenomen hoe we hierop willen anticiperen. Veel aandacht gaat uit naar het voorkomen van wateroverlast door heftige regenbuien binnen de bebouwde kom. Het rijk heeft in het kader van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie een impulsregeling opgesteld. Hierbij wordt een financiële impuls gegeven om projecten te versnellen of te verbreden. Ook gemeente Voorst heeft hiervoor twee aanvragen gedaan. In 2023 is begonnen met parkeerterrein en de directe omgeving van het Barteldplein in Twello aan. Het parkeerterrein de Afslag in Twello is gestart in 2024. De tweede aanvraag omvat wegen in Wilp (2025) en Terwolde (2026/2027)

Beoogd effect

Daarnaast wordt bij elke wegreconstructie het regenwater van de riolering gehaald en worden nieuwbouwwijken volledig gescheiden aangelegd. Door het scheiden van regenwater en vuilwater neemt het risico op water-op-straat af, voegen we water toe aan de ondergrond en zijn riooloverstorten minder frequent en minder vervuilend.

Energiereductie Inhoud In 2025 voeren we het meerjaren isolatieprogramma koopwoningen van de gemeente Voorst verder uit (in 2024 is hier een start mee gemaakt). Hiervoor wordt gebruik gemaakt van de Specifieke Uitkering Lokale Aanpak Isolatie, waarmee inwoners subsidie voor het isoleren van de woning kunnen aanvragen. De focus ligt op het begeleiden van de inwoners tijdens het hele proces. Vanaf de eerste oriëntatie tot het uitvoeren van de isolatiemaatregelen door (lokale) isolatiebedrijven. Binnen het meerjaren isolatieprogramma koopwoningen zijn er drie doelgroepen, waaronder monumenten en inwoners met risico op energiearmoede. Om deze inwoners te stimuleren gebruik te maken van deze subsidie, zullen we in 2025 informatieavonden en inloopmomenten organiseren om inwoners actief te informeren over de mogelijkheden wat betreft het verduurzamen van de woning. Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma wordt ook in 2025 ingezet op wijkaanpakken. Daarnaast worden er concrete plannen gemaakt om dorpen aardgasloos te maken met behulp van Wijkuitvoeringsplannen. Een belangrijk aandachtspunt bij het maken van de plannen is participatie, zoals ook beschreven in de Transitievisie Warmte.

Beoogd effect

Bedrijven worden ook in 2025 geholpen met energiebesparing via advies en een korting op de energiescan van Burgers met Energie. Daarnaast blijft er ook toezicht op de wettelijke verplichting van bedrijven om energie te besparen. Energieneutrale gemeente waarbij er evenveel duurzame energie wordt opgewekt als dat er wordt gebruikt.

Uitvoering Transitievisie Warmte Inhoud Eind 2024 komen er resultaten van een haalbaarheidsonderzoek naar warmtenetten in Twello. Als de conclusies positief uitvallen, dan wordt deze optie in 2025 verder verkend en uitgewerkt, in nauw overleg met bewoners, IJsseldal Wonen en andere belanghebbenden. In 2024 wordt een wijkuitvoeringsplan gemaakt voor de Planetenbuurt in Twello. Eenmaal vastgesteld heeft de gemeente dan leerzame ervaring opgedaan met twee uitvoeringsplannen (Wilp en Planetenbuurt). Daarna worden geen nieuwe uitvoeringsplannen meer gemaakt. In plaats daarvan wordt in 2025 begonnen aan een warmteprogramma voor de hele gemeente, met daarin een maatwerk aanpak per dorp of buurt. Dat warmteprogramma is een landelijk verplichte actualisering van de Transitievisie Warmte uit 2022 en wordt in 2026 vastgesteld. Daarnaast wordt in 2025 gewerkt aan het verhogen van de organisatiegraad van bedrijven op Engelenburg, omdat het afbouwen van aardgasgebruik daar alleen mogelijk is als de bedrijven zich sterker hebben verenigd dan nu het geval is. Tot 2029 heeft de gemeente last van een overvol elektriciteitsnet, waardoor een snelle overstap van aardgas naar elektriciteit als warmtebron moet worden getemperd. Daarom zal de communicatie zich voorlopig sterker richten op betere isolatie van gebouwen en het installeren van hybride warmtepompen.

Voor nieuwbouwprojecten wordt in 2025 gezocht naar technische oplossingen om de bouw mogelijk te maken, ondanks het feit dat een overvol elektriciteitsnet dat tot 2029 eigenlijk niet toestaat. In 2025 volgen ook meer gesprekken met boeren op de Voorster- en Wilpse klei om kansen voor biogasproductie (uit mestvergisting) te vergroten. Gebruik van biogas kan de regionale druk op het elektriciteitsnet verkleinen. 26 |

Beoogd effect RES en VES Inhoud

Beoogd effect

Communicatie van de gemeente over aardgasvrij wonen legde nadruk op de kernen Wilp en Steenenkamer, waar inmiddels steeds meer bewoners stappen zetten naar aardgasvrij (of aardgasarm) wonen. In 2025 verbreedt die communicatie zich naar alle dorpen en wijken met – voorlopig - nadruk op isolatie, hybride warmtepompen en lokale maatwerkoplossingen om stapsgewijs aardgasvrij te worden. In de communicatie wordt ook sterker ingezet op het delen van praktijkervaringen (testimonials) van bewoners in de buurt Het doel is aardgasvrije wijken in 2050. In 2030 moet hierin een grote stap zijn gemaakt.

De RES 1.0 is eind 2021 vastgesteld. Inmiddels is landelijk bepaald dat de RES 2.0 wordt gesplitst in een RES monitoring en een RES herijking. De RES monitoring is opgeleverd in juli 2023 en daarin staat de stand van zaken over het bod uit de RES 1.0. Als gevolg van meerdere omstandigheden (aanwezigheid Wespendief, netcongestie) loopt de uitvoering van het bod achter. In zijn algemeenheid is vastgesteld dat de benadering vanuit alleen opwek moet worden verbreed naar een meer integrale benadering van het volledige energiesysteem. Om hier inhoud aan te geven wordt een regionale energievisie opgesteld. Deze energievisie zal als basis dienen voor de herijking van de RES. De planning is om deze RES herijking in 2025 op te stellen en eind 2025 op te leveren. Naar verwachting zal de RES herijking nieuwe beleidskeuzes bevatten en als dat zo is dan zal deze ter vaststelling aan de raden worden voorgelegd. In dit proces is tevens ruimte voor participatie, waarbij vooral aandacht zal uitgaan naar het nieuwe inzicht van een integrale energievisie. Overwogen wordt om dit in Voorst te organiseren via een nieuwe ronde VES. De Voorster beleidsuitgangspunten Zonnevelden 2.0 zijn buiten werking gesteld om een brede evaluatie van het zonneveldenbeleid mogelijk te maken. Het feit dat eind 2022 duidelijk werd dat er sprake is van een fors netcongestieprobleem heeft mede de aanleiding gevormd.

De wens tot herziening was reeds aanwezig vanuit de VES en de RES 1.0. De opzet is om de evaluatie van het zonneveldenbeleid mee te nemen in het proces van het Voorster Programma Landelijk Gebied. Dit programma krijgt 2024 gestalte en parallel daaraan wordt het nieuwe beleid voor zonnevelden geformuleerd. Dit beleid zal mede de Voorster inbreng bepalen in het proces van de herijking van de RES. Oplevering herijkte RES 2.0 in 2025 met input vanuit Voorst via een nieuwe ronde VES. Afhankelijk van de uitkomsten van het Programma Landelijk Gebied nieuw zonneveldenbeleid opstellen in 2024/ begin 2025.

Landbouw Landbouwtransitie Inhoud De keukentafelgesprekken zijn afgerond. In de periode november 2021 tot maart 2023 hebben 126 keukentafelgesprekken (KTG) plaats gevonden in de gemeente Voorst. Gesprekken met boeren en evt. partners door een vijftal onafhankelijk agrarisch coaches, op initiatief van de gemeente Voorst. Het doel van de gesprekken was ophalen en meedenken over wat leeft onder agrariërs; uitdagingen, en knelpunten. Een belangrijke aanbeveling is de wens van het aanstellen van een eerste aanspreekpunt voor agrariërs. Binnen de organisatie kan dit aanspreekpunt op zoek naar antwoorden op vragen van agrariërs. Het perspectief is toekomstbestendige duurzame landbouw. Inmiddels is de agrarisch bedrijfscontactfunctionaris actief. Inzet is om verbindingen te leggen en daar waar mogelijk de boeren te ondersteunen. Daarbij gaat het ook om verbindingen met processen die binnen de gemeente en de regio spelen.

Beoogd effect

Vanuit de regio zitten wij bij de provincie aan tafel om via het spoor van het VLGG en regioarrangementen te sturen op toekomstperspectief voor onze agrariërs. Daarnaast werken wij in meerdere projecten samen gericht op lokale producten, opwek van energie en natuurinclusieve landbouw. Toekomstperspectief agrarische sector..

| 27

Afval Grondstoffenplan Inhoud Op verschillende manieren wordt ingezet op kwalitatief betere grondstofstromen en een vermindering van het aantal kilo’s restafval. In 2023 is een project gestart om de kwaliteit van PMD te verbeteren. Ook worden – naar aanleiding van een motie – proefwijken geselecteerd om vrijwillig omgekeerd inzamelen uit te proberen. Een voorstel is in 2023 aan de raad gepresenteerd. Met dit project wordt onderzocht wat de effecten zullen zijn op het aantal kilo’s restafval. Maar ook of inwoners hiermee geholpen zijn (minder verkeersbewegingen, meer ruimte aan huis e.d.). Bovendien zijn de eerste stappen gezet richting een regionale aanpak voor het opzetten van circulaire ambachtscentra, waar grondstofhergebruik, sociale cohesie en educatie worden gecombineerd. Bovenstaande werkzaamheden zetten wij in 2025 voort Beoogd effect Duurzame omgang met grondstoffen.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14575334/2