Managementsamenvatting Nota Grondbeleid 2024

Managementsamenvatting Nota Grondbeleid 2024 - gemeente Voorst Inleiding De Nota Grondbeleid 2024 legt de beleidslijnen vast voor het te voeren grondbeleid door de gemeente Voorst voor de komende jaren. Deze beleidslijnen zijn gebaseerd op de ambities die de gemeente heeft en de doelen die zij zich heeft gesteld. Deze managementsamenvatting geeft die beleidslijnen weer. De belangrijkste beleidslijnen uit de Nota Grondbeleid 2024 zijn in deze managementsamenvatting genoemd. Alle geformuleerde beleidslijnen in die nota worden als bijlage bij deze samenvatting gecategoriseerd opgenomen. Deze samenvatting en de bijlage geven een compleet beeld van de keuzes die in de nota worden gemaakt. Voor de context van de beleidskeuzes wordt verwezen naar de nota. In de Nota Grondbeleid 2024 worden de termen grondbeleid en grondpolitiek gehanteerd. Grondbeleid duidt op de eenmalige beleidskeuze; grondpolitiek op een keuze per gebiedsontwikkeling. Keuze grondbeleid Beleidslijn: Regisserend grondbeleid De gemeente Voorst voert regisserend grondbeleid. Beleidslijn: Afwegingskader Per project wordt bepaald of er voor een (meer) actieve dan wel een (meer) faciliterende rol wordt gekozen. Het afwegingskader is hierbij een hulpmiddel. De gemeente Voorst kiest voor regisserend grondbeleid.

Dat betekent dat per gebiedsontwikkeling aan de hand van afwegingscriteria gekozen wordt voor een actieve grondpolitiek of voor een faciliterende grondpolitiek. Die afwegingscriteria zijn opgenomen in een afwegingskader. Aan de hand van vragen en antwoorden kunnen de stappen in het afwegingskader worden gevolgd. Deze stappen resulteren in een indicatie voor de te voeren grondpolitiek. Actieve grondpolitiek wil zeggen dat de gemeente zelf een gebiedsontwikkeling ter hand neemt. In tegenstelling tot faciliterende grondpolitiek, waarbij het initiatief tot ontwikkeling (en de ontwikkeling zelf) bij een (professionele) ontwikkelaar ligt. Citaat uit Nota Grondbeleid 2024: "Veel thema's in de beleidsstukken die de afgelopen jaren zijn vastgesteld brengen belangen en acties met zich mee. Die vragen om (een bepaald) grondgebruik en een bijbehorende vraag om ruimte. Met een helder afwegingskader en duidelijk geformuleerde beleidslijnen helpt deze nota om doelstellingen te bereiken en ambities te verwezenlijken." Actieve grondpolitiek Binnen actieve grondpolitiek zijn er 3 fases te herkennen, te weten:  Verwerving  Tijdelijk beheer  (Voorbereiding) uitgifte Voor elke fase heeft de gemeente verschillende grondbeleidsinstrumenten. In de Nota Grondbeleid 2024 staan deze instrumenten omschreven en is voor de inzet van elk van die instrumenten een beleidslijn geformuleerd.

Beleidslijn: Planmatige verwervingen Planmatige verwervingen vinden plaats binnen de vastgestelde grondexploitatie. Beleidslijn: Strategische verwervingen Strategische verwervingen vinden weloverwogen plaats, waarbij aan de hand van de inputfactoren uit het afwegingskader een strategische verwerving wordt getoetst en verantwoord. -1-

Beleidslijn: Jaarlijks verwervingsmandaat De Raad stelt per begrotingsjaar een bedrag van € 2.000.000 beschikbaar aan het college om strategische verwervingen te kunnen doen. Beleidslijn: Uitgifte in eigendom Bij gronduitgifte is verkoop ervan het uitgangspunt. Het volledig eigendom wordt daarmee overgedragen. Verkoop van grond vindt plaats tegen marktconforme prijzen. In de koopovereenkomst worden verplichtingen opgenomen die gelden voor kopers en hun rechtsopvolgers. Beleidslijnen: Grondprijzen Per uitgifte wordt de grondprijs bepaald aan de hand van de comparatieve of residuele methode. Welke methode gehanteerd wordt hangt af van de feitelijke situatie.

Faciliterende grondpolitiek Bij een faciliterende grondpolitiek heeft de gemeente andere instrumenten. Die instrumenten richten zich vooral op de gemeentelijke kosten van een gebiedsontwikkeling door een derde (kostenverhaal, nadeelcompensatie) en op de sturende invloed die de gemeente in die gevallen kan aanwenden (regels stellen in het Omgevingsplan). Ook deze instrumenten worden in de Nota Grondbeleid 2024 omschreven en ook voor de inzet van die instrumenten zijn beleidslijnen geformuleerd. Beleidslijn: Regels in omgevingsplan Per ontwikkellocatie stuurt de gemeente op de invulling van de locatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden via besluiten tot wijziging van het omgevingsplan dan wel via vergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Beleidslijn: Kostenverhaal  Uitgangspunt voor het kostenverhaal is om dat waar mogelijk privaatrechtelijk via een anterieure overeenkomst te regelen. 

Alleen indien nodig worden kostenverhaalsregels vastgesteld om het kostenverhaal te regelen.

Overig Daarnaast bevat de nota een hoofdstuk met financiële aspecten van het grondbeleid en een organisatorisch hoofdstuk. In het financiële hoofdstuk wordt aansluiting gezocht bij de huidige wijze van verslaglegging en verantwoording met betrekking tot grondexploitaties.

-2-

Beleidslijnen: Grondexploitaties  Het vaststellen van grondexploitaties is een bevoegdheid van de Raad. Met het vaststellen ervan wordt het mandaat afgegeven voor de uitvoering van de werkzaamheden die in de grondexploitatie begroot zijn.  Grondexploitaties voldoen aan de regels uit de meest actuele Notitie Grondbeleid van de commissie BBV, zoals de jaarlijkse actualisatieplicht.  Het college stelt de geactualiseerde grondexploitaties vast en legt verantwoording via de jaarrekening.  Bij majeure wijzigingen worden de herziene grondexploitaties altijd opnieuw aangeboden aan de Raad ter vaststelling.

Het organisatorische hoofdstuk geeft de rolverdeling tussen gemeenteraad en college aan. Het college geeft uitvoering aan de realisatie van de beleidsambities binnen de door de gemeenteraad vastgestelde kaders voor het grondbeleid. De Nota Grondbeleid is voor de gemeenteraad het toetsingskader voor de uitvoering van het gemeentelijk grondbeleid.

-3-

Bijlage beleidslijnen gecategoriseerd naar:     

Keuze grondbeleid Actieve grondpolitiek Faciliterende grondpolitiek Publieke Private Samenwerking Financiële aspecten

-4-

Beleidslijnen bij keuze grondbeleid Beleidslijn: Regisserend grondbeleid De gemeente Voorst voert regisserend grondbeleid. Beleidslijn: Afwegingskader Per project wordt bepaald of er voor een (meer) actieve dan wel een (meer) faciliterende rol wordt gekozen. Het afwegingskader is hierbij een hulpmiddel.

-5-

Beleidslijnen bij actieve grondpolitiek Fase verwerving Beleidslijn: Planmatige verwervingen Planmatige verwervingen vinden plaats binnen de vastgestelde grondexploitatie. Beleidslijn: Strategische verwervingen Strategische verwervingen vinden weloverwogen plaats, waarbij aan de hand van de inputfactoren uit het afwegingskader een strategische verwerving wordt getoetst en verantwoord. Beleidslijn: Jaarlijks verwervingsmandaat De Raad stelt per begrotingsjaar een bedrag van € 2.000.000 beschikbaar aan het college om strategische verwervingen te kunnen doen. Beleidslijn: Waardebepaling Bij een verwerving wordt altijd een waardebepaling uitgevoerd wat het uitgangspunt is bij de onderhandelingen.

Instrumenten behorend bij verwerving Beleidslijn: Minnelijke verwervingen Uitgangspunt is om bij verwerving op minnelijke basis overeenstemming te bereiken over de prijs en overige voorwaarden van overdracht van gronden en/of opstallen, ter vermijding van het doorlopen van een onteigeningsprocedure. Beleidslijn: Voorkeursrecht De gemeente zet het instrument 'voorkeursrecht' in voor verwervingen op locaties waarvoor de gemeente kiest voor een actieve grondpolitiek. Beleidslijn: Onteigening De gemeente houdt het instrument 'onteigening' achter de hand voor uitzonderingssituaties als minnelijke verwerving niet slaagt. 

Fase tijdelijk beheer Beleidslijn: Tijdelijk beheer Om de risico's van tijdelijk beheer te beperken wordt per (exploitatie)gebied de in dat geval beste wijze van beheer bepaald.

Fase voorbereiding uitgifte bouwrijpe grond Beleidslijn: Uitgifte in eigendom Bij gronduitgifte is verkoop ervan het uitgangspunt. Het volledig eigendom wordt daarmee overgedragen. Verkoop van grond vindt plaats tegen marktconforme prijzen. In de koopovereenkomst worden verplichtingen opgenomen die gelden voor kopers en hun rechtsopvolgers.

-6-

Beleidslijn: Uitgifte in erfpacht en/of vestigen recht van opstal Gronden voor gebiedsontwikkelingen worden in beginsel beperkt in erfpacht en/of opstal uitgegeven. Indien zich een specifieke situatie voordoet waarin erfpacht/opstal wenselijk is dan wordt deze situatie aan het college ter beoordeling en besluitvorming voorgelegd. Beleidslijn: Algemene beginselen van behoorlijk bestuur Gronduitgifte vindt met toepassing van het gelijkheidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel plaats. Beleidslijn: Staatssteun Voorafgaand aan elke voorgenomen transactie zal getoetst worden of deze plaatsvindt overeenkomstig de geldende staatssteuncriteria. Beleidslijn: Aanbesteding Bij de uitvoering van het grondbeleid ziet de gemeente toe op juiste wijze van aanbesteding overeenkomstig nationale en Europese wet- en regelgeving. Beleidslijn: Integriteit en bescherming tegen ondermijning Grondtransacties vinden plaats met inachtneming van de gemeentelijke 'Beleidsregels Wet Bibob gemeente Voorst'. Beleidslijnen: Grondprijzen Per uitgifte wordt de grondprijs bepaald aan de hand van de comparatieve of residuele methode. Welke methode gehanteerd wordt hangt af van de feitelijke situatie.

-7-

Beleidslijnen bij faciliterende grondpolitiek Beleidslijn: Regels in omgevingsplan Per ontwikkellocatie stuurt de gemeente op de invulling van de locatie, waarbij gebruik wordt gemaakt van de mogelijkheden via besluiten tot wijziging van het omgevingsplan dan wel via vergunningen voor buitenplanse omgevingsplanactiviteiten. Beleidslijnen: Kostenverhaal  Uitgangspunt voor het kostenverhaal is om dat waar mogelijk privaatrechtelijk via een anterieure overeenkomst te regelen. 

Alleen indien nodig worden kostenverhaalsregels vastgesteld om het kostenverhaal te regelen.

Beleidslijn: Financiële bijdragen De gemeente blijft een vereveningsbijdrage vragen aan ontwikkelende partijen die te weinig sociale woningbouw realiseren. Beleidslijn: Nota kostenverhaal en financiële bijdragen De gemeente gaat onderzoeken of het wenselijk is voor het verhalen van kosten en financiële bijdragen een afzonderlijke beleidsnota vast te stellen. Beleidslijn: Nadeelcompensatie Schade van derden door een planologische wijziging door de gemeente worden contractueel verhaald op degene die om de wijziging verzocht. 

-8-

Beleidslijn bij samenwerking Beleidslijn: Samenwerking De gemeente maakt een afweging van mate van regie en mate van risico's als factor bij een eventuele keuze voor een PPS-vorm.

-9-

Beleidslijnen bij financiële aspecten: beheersing & verantwoording Beleidslijnen: Grondexploitaties  Het vaststellen van grondexploitaties is een bevoegdheid van de Raad. Met het vaststellen ervan wordt het mandaat afgegeven voor de uitvoering van de werkzaamheden die in de grondexploitatie begroot zijn.  Grondexploitaties voldoen aan de regels uit de meest actuele Notitie Grondbeleid van de commissie BBV, zoals de jaarlijkse actualisatieplicht.  Het college stelt de geactualiseerde grondexploitaties vast en legt verantwoording af via de jaarrekening.  Bij majeure wijzigingen worden de herziene grondexploitaties altijd opnieuw aangeboden aan de Raad ter vaststelling. Beleidslijn: (Tussentijdse) winstneming De gemeente handelt op het gebied van tussentijds winstnemen bij grondexploitaties conform het BBV (POC-methode). Beleidslijn: Verliesvoorziening Voor grondexploitaties met een negatief saldo wordt een voorziening getroffen ter hoogte van de eindwaarde van die grondexploitaties. Beleidslijn: Tijdelijk voorbereidingskrediet Tijdelijke voorbereidingskredieten worden, conform de voorwaarden uit de Notitie Grondbeleid in begroting en jaarstukken (BBV) geactiveerd. Een voorbereidingskrediet wordt aangevraagd bij en verleend door de Raad.

Beleidslijn: Strategische gronden Strategische gronden worden verantwoord onder de post Materiële Vaste Activa (MVA). Minimaal eens in de 2 jaar worden de strategische gronden getaxeerd. Beleidslijn: Risicomanagement Jaarlijks bij de actualisatie van de grondexploitaties wordt een risicoanalyse uitgevoerd waarbij de risico's en kansen worden geïdentificeerd en geanalyseerd, waarna beheersmaatregelen getroffen worden.

Opgesteld door:

- 10 -