Functieveranderingsplan Bosgoed, Terwolde

Boevenbrinkstraat 4 en Quabbenburgerweg, Terwolde

Functieveranderingsplan familie Bosgoed

Ontwikkelings- en beheerplan

May 2022

Ontwikkelings- en beheerplan ‘De kleine Ham’ en ‘Het Bosgoed’ 2

6

1.1

Landschap en cultuurhistorie

3.3

Ontwikkelings- en beheerplan

Waterhuishouding

3.2

3

24

23

23

21

Natuurwaarden

Bodem opbouw en onderzoek

1.5

21

3.1

Archeologisch onderzoek

1.4

17

23

Plan Toelichting en beeldkwaliteit Het Bosgoed

2.3

13

12

12

10

3. MEERWAARDE

Plan Toelichting en beeldkwaliteit De Kleine Ham

2.2

UITGANGSPUNTEN PLANVORMING

2

Toekomstvisie, filosofie en beeldvorming

Historie planlocatie Het Bosgoed

1.3

2.1

Historie De Kleine Ham

1.2

8

6

1. DE KLEINE HAM EN HET BOSGOED

Huidige situatie plangebieden

5

INLEIDING

Inhoudsopgave

25

26 26 26 26 27 27 27 27 27 28 29 30 31 35

4.4 Knotwilgen Voorwaarden: Beheervoorschriften:

4.5 Bloem-, Kruiden- en faunarijk grasland Beheer bloemen- kruiden- en faunarijk grasland

4.6 Poel Voorwaarden: Beheervoorschriften:

Erven

Planning van inrichting- en beheermaatregelen

4.7

4.8

4.9 Uitvoering beheer Bijlage 1: Detail deelgebieden overzicht Het Bosgoed Bijlage 2: Plantsoen soortenlijst Het Bosgoed Bijlage 3: Plantsoen soortenlijst De Kleine Ham

4

25 25 26

4.3 Struweel Voorwaarden: Beheervoorschriften:

Ontwikkelings- en beheerplan

25 25 25

4.2 Droge bossen en broekbossen Voorwaarden: Beheervoorwaarden:

Solitaire bomen, boomgroepen en lanen

4.1

24

25

Schematische weergave meerwaarden ontwikkeling

3.5

24

4. BEHEERMAATREGELEN

Recreatieve waarde

3.4

Ontwikkelings- en beheerplan

In dit Ontwikkelings- & beheerplan wordt de nieuwe toekomstvisie voor De Kleine Ham en Het Bosgoed toegelicht.

In overleg met de gemeente is een visie ontwikkeld met ruimtelijke ontwikkelingen die passend zijn bij deze tijd, zonder in te leveren op de voorgestane ruimtelijke en landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten.

5

De gemeente Voorst is in bereid om planologische medewerking te verlenen aan nieuwe ontwikkelingen op het landgoed. Op 19 februari 2021 heeft het College van B&W hierover een principebesluit genomen. In goed overleg is dit ambitieuze Ontwikkelings- en beheerplan opgesteld.

Dit ontwikkelings- en beheerplan vormt een unieke combinatie van enerzijds de versterking van de beeldbepalende boerderij De Kleine Ham en anderzijds natuurontwikkeling in combinatie met duurzaam en natuur inclusief wonen op een locatie (hierna vermeld als “Het Bosgoed”) waarbij verbinding en diversiteit tot zijn recht kunnen komen.

Nu is de tijd aangebroken voor een nieuwe invulling van de boerderij. Om dit mogelijk te maken is aansluiting gevonden bij beleid en gezocht naar verbinding en versterking.

De naam Kleine Ham doet vermoeden dat het een kleine boerderij is geweest maar deze was in de 19e eeuw allesbehalve klein te noemen. De veldnaam ‘Ham’ zou verwijzen naar land dat in de kromming van een beek of weg ligt. In dit geval zou dat een bocht in de nabijgelegen Terwoldse wetering of in de Fliert kunnen zijn. “Erve Ham” wordt vanaf 1543 al genoemd (later verdeeld in de grote en kleine Ham).

Dit ontwikkelings- en beheerplan is ontstaan vanuit de behoefte en beleidsmogelijkheden een andere invulling te vinden voor de boerderij “De Kleine Ham” gelegen aan de Boevenbrinkstraat 4 in Terwolde. De familie Bosgoed hebben de wens en de ambitie de ‘Kleine Ham’ in stand te houden en door duurzame ontwikkelingen een bijdrage te leveren aan het behoud van deze cultuurhistorische en landschappelijk waardevolle plek.

Inleiding

Figuur 3: Vooraanzicht 'De kleine Ham' (zuidoost)

Figuur 1: Luchtfoto 'De Kleine Ham' (bron: google.com)

Huidige situatie plangebieden

Ontwikkelings- en beheerplan

1.1

1. De kleine Ham en Het Bosgoed

Figuur 2: Vooraanzicht 'De Kleine Ham' (zuidwest)

6

Ontwikkelings- en beheerplan

Figuur 5: Aanzicht vanaf kruising Quabbenburgerweg / Blikkenweg (bron: maps.google.com)

Figuur 4: Luchtfoto Het Bosgoed (bron: maps.google.com)

7

Historie De Kleine Ham

Figuur 6: Muurschildering voormalige Grote Ham in keuken van 'De Kleine Ham'

Ontwikkelings- en beheerplan

Via waarschijnlijk de dochter van Johan Sluijter, Maria Sluijter, die in 1745 gehuwd was met `Arnoldus Wijnoldij, komt De Kleine Ham in bezit van de familie Wijnoldij (ook Winoldi, Wijnoldi of Winoldij). In 1782 woont hun zoon Gerrit Willem Wijnoldij op De Kleine Ham. Dat Gerrit Willem er moet hebben gewoond wordt mede bevestigd als hij in 1790 ingeschreven wordt als lidmaat van de kerk in Terwolde.

In 1543 is er al sprake van een erve Ham. Waarschijnlijk was het goed toen nog onverdeeld. Dat is eruit op te maken als Warner Jansz en zijn ‘echte huisfrouw’ Gertruidt o.a. verkopen: ’wijn geudt gnandt den Ham (…) hoer anbestorven van selige Hille Wessels’ aan Derrick van Duiren en diens vrouw Jutte. De eerste duidelijke vermelding van de ‘erve den Cleijnen Ham’ vinden we in het verpondingskohier van 1648. Eigenaar is dan ‘vrouw Cremers’ en zij verpacht het aan Herman Jansen. Het is dan 21 morgen oftewel ongeveer 17 ha groot. Net als veel boerderijen, die later uitgroeiden tot buitenplaatsen, had ook De Kleine Ham een lanterskamer die in 1749 werd gebruikt door ‘mons. Sluijter’. Het moet in die tijd geweest zijn dat De Kleine Ham het aanzien had van een buitenplaats, zoals op de fraaie en waardevolle muurschildering boven de (destijds) open haard in de keuken te zien is.

8

Een op het eerste gezicht ook logische verklaring zou kunnen zijn dat het een verwijzing is naar een ham van een varken, zoals die op de gevelsteen bij de Kleine Ham te zien is. Dat lijkt voor de hand liggend aangezien de boerderij in de Spekhoek gelegen is. De naam ‘Spekhoek’ komt echter waarschijnlijk van het woord soecke of spicke, wat betekend: een uit rijshout, zoden en dergelijke opgeworpen dam of weg in een moerassige streek, en dat heeft dus op zijn beurt weer geen relatie met het spek van een varken. Hoewel de naam Ruitenbergsham al begin 18e eeuw voorkomt, is het onduidelijk waar deze naam vandaan komt. Voor zover bekend is er geen Ruitenberg eigenaar of bewoner van het huis geweest.

De naam Kleine Ham doet vermoeden dat het een kleine boerderij is geweest maar deze was in de 19e eeuw allesbehalve klein te noemen. Het huis de Kleine Ham was zelfs groter dan de Grote Ham, dat gold echter niet voor de bijbehorende grond. De Grote Ham, ook een boerderij lag ongeveer 500 meter ten oosten van de Kleine Ham. De veldnaam ‘Ham’ zou verwijzen naar land dat in de kromming van een beek of weg ligt. In dit geval zou dat een bocht in de nabijgelegen Terwoldse wetering of in de Fliert kunnen zijn.

1.2

Figuur 7: De Kleine Ham 1955

Ontwikkelings- en beheerplan

De jongste dochter van het echtpaar Boerkamp-Pol; Berendina Alberta (Dize) Boerkamp trouwde met Anthonius Johannes Bosgoed.

Die oude hofstede de Klein Ham was op enig moment te groot, te oud en te koud. Er werd zelfs gezegd dat er in de kelders geschaatst kon worden. In 1924 is daarom een nieuwe boerderij gebouwd die de naam 'De Kleine Ham' heeft behouden.

Twee jaar na het overlijden van zijn vrouw Hendrika Roesink overleed Willem Bessem in 1853 te Deventer. Bij de boedelscheiding die pas in 1862 plaats vindt, krijgt hun dochter Johanna Margaretha Bessem (1807-1878) het goed toebedeeld. De familie Bessem woonde nooit op de Klein Ham. Dat is wel het geval met Hendrikus Hermanus Tangerman uit Diepenveen, die het ‘buitengoed Ruitenbergsham’ kocht in 1869 voor 23.000 gulden. Het buitengoed bestaat dan ‘uit Heerenhuis, boerenhuis met schuur, tuin, bouw en weilanden’. Hij woonde er met zijn vrouw Johanna Zuethof en hun zoon. Johanna overleed in 1894 en Hendrikus Hermanus in 1911. Hun zoon ook Hendrikus Hermanus genaamd trouwde met Berendina Maria Voetdijk. Na zijn overlijden op 41jarige leeftijd hertrouwde zijn weduwe met Johannes Christianus Boerkamp (18731967). Het echtpaar kreeg vijf kinderen. Berendina Maria overleed in 1906. Johannes Christianus Boerkamp hertrouwde met Wilhelmina Maria Pol (1874-1967). Uit dit huwelijk werden nog twee kinderen geboren. Allen woonden toen nog op de oude hofstede.

Een jaar later verkoopt hij de ‘erve en goed de Kleine Ham, met herenhuis, hoven, vijver, prielen’ in 1791 aan Steven van Delden en diens broer Jan van Delden (1746-1827) met zijn vrouw Geertruida van Calkar. De kleine ham was tiendplichtig en belast met 3 schepel keurhaver voor de dijkgraaf van Veluwe, 1 gulden en 8 stuivers aan de kerk van Terwolde en 4 stuivers aan de koster. Verder had de eigenaar de plicht de Hambrug over de Terwoldse Wetering mede te onderhouden. De broers Steven en Jan van Delden woonden niet zelf op De Kleine Ham maar verpachtten het huis en de hofstede. In 1802 was de pachter Toon Willems. Steven overleed in 1807 en zijn broer, Jan van Delden, in 1827. De familie van Delden had in de gemeente Voorste meerdere bezittingen, waaronder het Hartelaar en de Dernhorst. De erfgenamen van Delden verkopen De Kleine Ham in 1827 aan Willem Bessem (1782-1853), koopman te Deventer.

9

Historie planlocatie Het Bosgoed

Bron: Topotijdreis.nl

Ontwikkelings- en beheerplan

1

De hierna getoonde afbeeldingen1 betreffen een overzicht van de plandelen sinds 1850 tot 2021.

10

Als compensatie (bovenop de 1,7ha rondom de Kleine Ham) voor de ontwikkeling van een nieuwe woning is gezocht naar een passende locatie waarbij een zo groot mogelijke meerwaarde kan worden gecreëerd zonder daarbij afbreuk te doen aan de cultuurhistorische waarden van De Kleine Ham. Een perceel van 3,17 ha welke voor 1850 (binnen de toen nog gemeente Nijbroek) de verbinding vormde tussen het Blikken- en Bruggenbos is hiervoor gekozen. Dit perceel kent 3 verschillende bodemtypen. Het midden is de dekzandrug, de randen de dekzandwelving en naar de zuidwesthoek van het perceel gaat het over op rivierafzetting. Rond 1930 zijn de brede houtwallen rondom het perceel ontgonnen. Een kleine rand met als bosplantsoen is omstreeks het jaar 2000 teruggeplaatst aan de westzijde evenals een meidoorn haag aan de zuid en noordzijde.

1.3

In de Tweede Wereldoorlog woonde de familie Bosgoed op de Kleine Ham, omringt door Duitsers, die zelfs wel eens een handje meehielpen op de boerderij zo vertelde de huidige eigenaar Theo Bosgoed. De familie Van Barneveld uit Twello vond er in de nadagen van de oorlog onderdak. Jan van Barneveld heeft zijn ervaringen als kind op de Kleine Ham gepubliceerd in een boek ‘Kleine jongen in de oorlog’. De familie Bosgoed woont nog steeds op de Kleine Ham. Nu geen buitengoed meer maar weer een boerderij zoals het ooit begon.

Ontwikkelings- en beheerplan

1850 1925

1880 2020

11

Toekomstvisie, filosofie en beeldvorming

2.1

Balans, evenwicht en onderdeel zijn van de natuur; Toevoegen van veel diversiteit als versterking voor het gebied en omgeving; Versterking en verbinding voor, en met de omgeving; Toekomstig landschappelijke- en natuurwaarden als uitgangspunt voor duurzaam wonen.

Ontwikkelings- en beheerplan

In de volgende paragrafen worden de ontwikkelingen getoond en beschreven.

-

De visie voor het deelgebied Het Bosgoed staat voor verbinding, diversiteit en balans. Wonen is hierbij ondergeschikt en passend. De uitgangspunten behorende bij deze visie zijn;

Voor beide plandelen geld dat wonen in balans met de natuur, het eten van eigen land en een natuurlijke vorm van beheer belangrijke uitgangspunten zijn.

De visie voor deelgebied De Kleine Ham is het aanzicht van de kenmerkende boerderij te versterken door oude landschappelijke elementen terug te brengen maar ook nieuwe toe te voegen. Daarnaast het gehele erf te ontzien van overtollige bebouwing welke geen toegevoegde waarde heeft, en aan de te behouden bebouwing een recreatieve en beheersmatige invulling te geven.

Uitgangspunten planvorming

2

12

Plan Toelichting en beeldkwaliteit De Kleine Ham

De oude boomgaard; De mestsilo; Vogelbos; Perceelgrens beplanting De Kleine Ham

Huidige situatie

Ontwikkelings- en beheerplan

Toekomstige situatie

1

2

4

5

3

De oude elementen die het erf kaderden worden teruggebracht. Een verbinding naar het naast gelegen bos als ook de verbinding tussen de verschillende plandelen worden door inheemse soorten gekenmerkt waardoor er een oase van diversiteit en verbinding ontstaat. De oude gaard wordt hersteld door deze te combineren met het concept ‘voedselbos’. De kenmerkende en hoogwaardige kwaliteit mestsilo zal en recreatieve invulling krijgen. Hierdoor blijft dit cultuurhistorisch object behouden en brengt het een mooie toevoeging op het gebied van de Voorster recreatiemogelijkheden.

1. 2. 3. 4. 5.

Er zijn 5 deelgebieden herkenbaar op de locatie De Kleine Ham

2.2

13

Ontwikkelings- en beheerplan

14

Ontwikkelings- en beheerplan

Verandering beeldkwaliteit woonhuis

15

Voor het plangebied De Kleine Ham is gekozen voor het behoud van de huidige karakteristieke uitstraling van het hoofdgebouw. De oude boerderij wordt weer losgezet van de aangebouwde stal. Daarnaast is veel aandacht geschonken aan hoe veranderingen te kunnen realiseren die de toonaangevende karakteristieke beeldkwaliteit geen afbreuk doen. In samenspraak met de medewerkers van de gemeente is gekomen tot deze mooie uitkomst. Daarnaast vindt recreatie zijn invulling door de kenmerkende mestsilo om te vormen naar recreatieve verblijfseenheid. Hiermee wordt aangesloten bij het recreatieve gemeentelijke beleid recreatie en toerisme te stimuleren.

Ontwikkelings- en beheerplan

Aanpassingen beeldkwaliteit mestsilo

Aanpassingen beeldkwaliteit loopstal

16

Plan Toelichting en beeldkwaliteit Het Bosgoed

Bestaande jonge bosrand; Nieuw bos + inheemse houtwal / struweelhaag; Natte natuur / poel; Kruiden en bloemenrijk grasland ‘Voedselbos / Boomgaard Wonen

Ontwikkelings- en beheerplan

17

Deze planlocatie heeft als doel verbinding te leggen tussen het Bruggen- en Blikkenbos middels het toevoegen van bos wat overloopt naar een houtwal / struweelhaag waarna over zal gaan naar bloemen en kruidenrijk landschap. Tevens zullen de verplante bosdelen worden voorzien van meer variatie door het toevoegen van inheemse soorten. Het laagstgelegen deel is natter en kent een andere bodem opbouw. Door de geroerde bovenlaag af te nemen vindt verschraling plaats en zal aansluiting gevonden worden bij het nabijgelegen natuurgebied. De

1. 2. 3. 4. 5. 6.

Er zijn 6 deelgebieden herkenbaar op de locatie Het Bosgoed.

2.3

Ontwikkelings- en beheerplan

Als bijlage is een kaart met meer details over de deelgebieden opgenomen.

18

vrijkomende grond zal worden gebruikt de woning af te schermen van de wegzijde middels verschillende begroeide taluds van grond. Aan de noordzijde is een voedselbos en boomgaard aangelegd welke de bewoners zal voorzien van een grote variëteit eigen voedsel. Naar de weg toe loopt het voedselbos over in een vogelbos van veel verschillende inheemse boom en struiksoorten. Hiermee wordt het perceel als het ware ingesloten waardoor wilde dieren afgeschermd en in alle rust kunnen leven. Het gehele perceel is afgeschermd met gaas waarin op verschillende plekken wild doorgangen zijn toegevoegd voor wilde dieren.

Ontwikkelings- en beheerplan

Figuur 8: Bovenaanzicht woning

Figuur 9: Toekomstig aanzicht Quabbenburgerweg

19

Voor de woning is zeer bewust gekozen deze op te laten gaan in de omgeving. Verdekt, beschut en architectonische landschappelijk inpasbaarheid zijn hierbij leidende doelstellingen geweest. Hiermee heeft de woning zeer geringe impact op haar omgeving waarmee het geen afbreuk doet aan bestaande kenmerkende bebouwing nabij het plangebied. Het aanzicht vanaf de weg zal zeer beschut zijn en doordat de woning geen verdiepingen heeft blijft hij in het landschap verzonken. Tevens wordt door het juiste materiaal gebruik een mooie overgang van wonen naar landschap verwezenlijkt. Naast een zeer gering grasveld rondom de woning loopt de toekomstige tuin direct over in het landschap. Het is wonen in de natuur waar alles zoveel mogelijk de vrije loop krijgt.

Ontwikkelings- en beheerplan

Figuur 10: Contouren van een lage schuur verborgen achter taluds

Figuur 11: Aanzicht ZZO zijde

20

Archeologisch onderzoek

Bodem opbouw en onderzoek

Ontwikkelings- en beheerplan

Plangebied De Kleine Ham is gelegen op een dekzandwelving waar plangebied Het Bosgoed ten dele op een dekzandrug is gelegen. Deze ronding is licht terug te zien op de akker door de hogere rug van het perceel in het midden. Bij de architectonisch inpassing is hier tevens rekening gehouden. Voor de voorgenomen ontwikkeling bij Het Bosgoed is bodem en grondwater onderzoek verricht. Dit bodem en grondwater onderzoek laat toont aan dat er geen belemmeringen zijn. Als bijlage is het bodem en grondwater onderzoek opgenomen.

1.5

Voor beide locaties is archeologisch onderzoek verricht. De ingrepen bij de “Kleine Ham” zijn zodanig dat er geen verstoring zal plaatsvinden van de ondergrond waar niet al verstoring heeft plaats gevonden. Hiermee is er geen booronderzoek niet noodzakelijk. Voor de locatie “Het Bosgoed” is naast een verkennend bureau onderzoek ook een verkennend booronderzoek gedaan gezien de archeologisch verwachtingswaarde. De uitkomst van dit onderzoek laat zien dat nader onderzoek niet noodzakelijk is. Als bijlage is het gehele archeologisch onderzoek opgenomen.

1.4

21

Ontwikkelings- en beheerplan

22

Natuurwaarden

Waterhuishouding

Ontwikkelings- en beheerplan

23

De waterhuishouding bij Het Bosgoed zal wijzigen op de locatie van de woning. Hemelwater op het toekomstig verhard oppervlak zal op eigen terrein worden opgevangen en bezonken. Middels een groen dak en taluds zal tevens meer water worden vastgehouden.

De waterhuishoudkundige situatie zal niet wijzigen op De Kleine Ham, anders dan dat het verhard oppervlak verminderd. Hemelwater wordt net als nu in de bodem van het perceel opgenomen en bezonken.

3.2

Behalve een klein “gazon” zal al het omliggende landschap natuur zijn waarbij het beheer zeer extensief zal zijn.

Naast het toevoegen van veel verschillende inheemse struiken en bomen zal oppervlaktewater in de vorm van een poel worden toegevoegd. Het akkerland in de richting van de poel zal wat meer aflopend worden gemaakt zodat er natte natuur kan ontstaan. Bij hogere grondwaterstanden zal de poel een groot oppervlakte bedekken waar in de zomer het water langzaam terugzakt naar de hoek van het perceel. Deze ontwikkeling vindt aansluiting bij het nabij gelegen natuurgebied genaamd “De Kraaijgraaf”.

Zoals in het voorgaande hoofdstuk getoond zal en ruim 4 ha nieuwe natuur worden ontwikkeld met veel verschillende natuurwaarden en een grote mate van diversiteit. Op beide locaties tezamen zullen ruim 2.500 stuks bosplantsoen (inheems), in de vorm van bossages en struweelhagen, 300 bomen en 2 voedselbossen met ruim 40 soorten worden aangeplant.

3.1

De gemeente Voorst stelt als voorwaarde voor medewerking aan dit plan dat het een aantoonbare meerwaarde moet opleveren voor de omgeving en natuur.

3. Meerwaarde

Landschap en cultuurhistorie

Recreatieve waarde

Schematische weergave meerwaarden ontwikkeling

Ontwikkelings- en beheerplan

In de onderstaande tabel zijn de meerwaarden schematisch weergegeven. Op basis van het bovenstaande kan gesteld worden dat met de uitvoering van dit plan het landgoed voor de toekomst veiliggesteld wordt en het een aantoonbare maatschappelijke meerwaarde oplevert.

3.5

24

De Kleine Ham kent momenteel geen reactieve doeleinden. Met de functieverandering en hernieuwde invulling zal plaatsgemaakt worden voor een B&B faciliteit om recreatiemogelijkheden in de gemeente Voorst te bevorderen. Daarnaast versterken de natuurlijke veranderingen het landschap voor de recreant.

3.4

De historie van De Kleine Ham vormt de basis voor dit Ontwikkelings- & beheerplan. De beeldbepalende boerderij blijft gehandhaafd en zal worden verbouwd. De omgeving van de boerderij en de nieuwe woning worden natuurlijk ingericht met voornamelijk inheemse landschappelijke kenmerken.

3.3

Solitaire bomen, boomgroepen en lanen

Droge bossen en broekbossen

Struweel

Dunningshout wordt ter plekke verwerkt en in rillen gelegd.

Ontwikkelings- en beheerplan

Voorwaarden: - De beheerseenheid bestaat uit bos- of natuurterrein; - Minimaal 75% van de oppervlakte van de beheerseenheid is bedekt met bomen, struiken of kruidachtige planten;

4.3

-

Beheervoorwaarden: - Regulier beheer voor de instandhouding van het bos; - Bij evt. herplant wordt genetisch verantwoord, streekeigen materiaal gebruikt; - Het sortiment is gebaseerd op standplaatsfactoren (voedselrijkdom en vochtvoorziening). - Het beheer zal zich verder overwegend beperken tot selectief dunnen (1 x per 3 jaar of langer); - Dood hout blijft staan of liggen, tenzij hinderlijk of gevaarlijk.

Voorwaarden: - Houtkap mag worden toegepast om het bos beter tot ontwikkeling te laten komen. Het betreft hier uitdunning ter bevordering van groei en soorten.

Het betreft de bestaande bosdelen als ook de nieuw aan te leggen bosdelen bij Het Bosgoed en De Kleine Ham. In principe is het beheer hier beperkt tot het weghalen van hinderlijke en gevaarlijke takken. Uitval zal worden gecompenseerd, waar nodig.

4.2

Het beheer is hier beperkt tot het weghalen van hinderlijke en gevaarlijke takken. Uitval zal worden gecompenseerd.

4.1

4. Beheermaatregelen

25

Knotwilgen

Het is een lijnvormig landschapselement, bestaande uit een rij van minimaal 10 bomen en maximaal twintig waarvan de stam is afgezet op een hoogte van minimaal 1 meter; De onderliggende afstand van de bomen is minimaal 3 meter en maximaal 20 meter;

Bloem-, Kruiden- en faunarijk grasland

Ontwikkelings- en beheerplan

De plantengemeenschap die van nature op deze grond voorkomt is het Glanshaverhooiland, welke wordt gekenmerkt door hoog opgaande grassen en bloemrijke kruiden. Opvallende soorten van deze vegetatie zijn knoopkruid, glanshaver, beemdkroon, margriet en rode klaver. De bloemrijke ruigten die zich in de overgang met de bosrand kunnen gaan ontwikkelen behoren eveneens tot dit doeltype. Aangezien dit gebied tot nu toe gebruikt is voor de landbouw kan het kruiden- en faunarijk grasland door middel van verschralingsbeheer tot ontwikkeling komen.

4.5

- Het element wordt periodiek onderhouden en wordt vrijgehouden van vee; - Er wordt geen gebruik gemaakt van bestrijdingsmiddelen of meststoffen. - Het onderhoud wordt uitgevoerd tussen 1 september en 1 april.

Beheervoorschriften:

•

•

Voorwaarden:

4.4

Het beheer is hier beperkt tot het regulier onderhoud voor instandhouding.

Beheervoorschriften:

- Minimaal 50% van de oppervlakte van de beheerseenheid is bedekt met inheemse houtachtige gewassen met een lengte van minimaal 1 en maximaal 5 meter.

26

Poel

Maximaal 25% van de oeverlengte is begroeid met inheemse bomen en/of struiken Er mogen geen gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen in het element gebruikt worden; Er mogen geen vissen of andere dieren (zoals eenden en ganzen) worden uitgezet of gekweekt;

• • •

Erven

Maai- en schoningswerkzaamheden worden indien nodig verricht in de periode tussen 1 september en 15 oktober.

Ontwikkelings- en beheerplan

Bij de gebouwen en het onderhoud van de erven wordt rekening gehouden met de nestplaatsen van vogels en verblijfplaatsen van zoogdieren. Het erf wordt natuurlijk beheerd.

4.7

•

Beheervoorschriften:

Minimaal de helft van het natte oppervlakte van de poel bestaat in de lente uit open water. Vee drinkplaats dient goed bereikbaar te zijn zodoende de andere oever niet worden vertrapt

• •

Voorwaarden:

4.6

De eerste jaren zal maaien nodig zijn voor verschraling. De maaibeurt zal dan plaatsvinden nadat de meeste (doel)soorten hun levenscyclus hebben voltooid. De randen zullen gefaseerd worden gemaaid (dus om beurten stroken verslaan) ter bevordering van een rijke insectenfauna. De overblijvende stroken met hogere vegetatie zijn bovendien belangrijk toevluchtsoord voor kleine zoogdieren. Uiteindelijk kan van maaien worden afgestapt om over te gaan naar extensieve begrazing indien dit wenselijk is. Veebezetting, begrazingsduur en uitrastering van kwetsbare gedeelten en van bosranden geeft de mogelijkheid hierbij te sturen.

Beheer bloemen- kruiden- en faunarijk grasland

27

Planning van inrichting- en beheermaatregelen

Ontwikkelings- en beheerplan

Over het algemeen kan gesteld worden dat de maanden april-juli niet geschikt zijn om maatregelen te nemen omdat dan vrijwel alle soortgroepen kwetsbaar zijn, en dat de maanden september-december het meest geschikt zijn, omdat de kwetsbaarheid voor veel soortgroepen dan beperkt is. Bij beheer/onderhoud zal met de bovenstaande tabel rekening worden gehouden.

Nevenstaande tabel geeft per soortgroep de gevoeligheid aan. In de periode wanneer de meeste soorten uit een soortengroep het meest kwetsbaar zijn worden beheer- en inrichtingsmaatregelen sterk afgeraden. Per maatregel dient, afhankelijk van de locatie, een inschatting gemaakt te worden van de mogelijke relevante soortgroepen. Vervolgens blijkt uit de tabel de meest geschikte periode.

4.8

28

Uitvoering beheer

Ontwikkelings- en beheerplan

29

De beoogde natuur voor de locatie Het Bosgoed heeft tijd nodig voor ontwikkeling. De basis zal als eerste worden gelegd conform de getoonde plattegrond. Na het bouwen van de woning zal verder gekeken worden naar beplanting met inheemse soorten op het talud rond de woning om de overgang van het landschap naar de woning verder te versterken. Tevens zullen dan op meerdere plekken in het grasland solitaire bomen en struiken worden toegevoegd om daarmee de balans in het landschap te optimaliseren.

Het beheer van de plangebieden wordt in eigen beheer gedaan conform bovengenoemde voorwaarden.

4.9

Ontwikkelings- en beheerplan

Bijlage 1: Detail deelgebieden overzicht Het Bosgoed

30

Ontwikkelings- en beheerplan

Bijlage 2: Plantsoen soortenlijst Het Bosgoed

31

Ontwikkelings- en beheerplan

* Bovenop het getoonde zijn er nog zo’n 300 stuks zaailingen van inheemse struiken overgezet vanuit omliggende bossen.

Figuur 13: 450 stuks Hoveniersbedrijf Jutten

32

Ontwikkelings- en beheerplan

Voedselbos soortenlijst

33

- Gewone Brunel, Prunella vulgaris - Scherpe boterbloem, Ranunculus acris - Grote klaproos, Papaver Rhoeas - Gewone Margriet, Leucanthemum vulgare - Knoopkruid, Centaurea jacea - Vogelwikke, Vicia cracca - Duizendschoon - Dianthus barbatus - IJsbloem - Dorotheanthus bellidiformis - Geel Slaapmutsje - Eschscholzia caespitosa - Slaapmutsje - Eschscholzia californica - Sluierkruid - Gypsophila elegans

- Grote kattenstaart, Lythrum salicaria

- Grasklokje, Campanula rotundifolia - Dagkoekoeksbloem, Silene dioica

Ontwikkelings- en beheerplan

Naast de bovenstaande wilde inheemse bloemen worden er een “bijenmengsel” worden toegevoegd

- Duizendblad, Achillea millefolium - Zwarte mosterd, Brassica nigra - Gewoon barbarakruid, Barbarea vulgaris - Slangenkruid, Echium vulgare - Groot kaasjeskruid, Malva sylvestris - Witte honingklaver, Melilotus albus - Citroengele honingklaver, Melilotus officinalis - Rode klaver, Trifolium pratense - Korenbloem, Centaurea cyanus - Sneeuwkleed - Alyssum maritimum - Rotsschildzaad - Alyssum saxatile - Grote leeuwenbek - Antirrhinum majus - Madeliefjes - Bellis perennis - Goudsbloem - Calendula officinalis

Wilde bloemen

34

Ontwikkelings- en beheerplan

1) Olijfwilg 2) Hazelaar 3) Krent 4) Aronia (appelbes) 5) Gleditisia 6) Kiwibes 7) Kweepeer 8) Kornoeljekers 9) Erwtstruik 10) Japanse Gember 11) Moerbei 12) Szechuanpeper Simulans 13) Paw Paw 14) Honingbes 15) Uiensoepboom 16) Asperge 17) Russische pruim 18) Papiermoerbei 19) Tamme Kastanje 20) Duindoorn

Voedeselbos soorten lijst

8x 7x 5x 25x 1x 4x 2x 4x 12x 3x 3x 3x 3x 15x 10x 35x 3x 1x 2x 10x

6Bijlage 3: Plantsoen soortenlijst De Kleine Ham

21) Kruisbes 22) Hartnoot 23) Framboos 24) Rode/witte bes 25) Druiven 26) Dwergkers 27) Mispel Westerveld 28) Hybr bramen 29) Appel hoogstam 30) Nashipeer 31) Walnoten 32) Abrikoos 33) Mexicaanse meidoorn 34) Mispel 35) Abrikoos

13x 2x 50x 10x 6x 6x 1x 6x 3x 4x 3x 2x 1x 1x 1x

35

Ontwikkelings- en beheerplan

36

Ontwikkelings- en beheerplan

37