Definitief concept Accountantsverslag 2022 Gemeente Voorst VERVALLEN VERSIE

Concept Accountantsverslag Gemeente Voorst Boekjaar 2022

Aan de gemeenteraad van de gemeente Voorst Postbus 9000 7390 HA TWELLO

Geachte leden van de gemeenteraad,

ONDERWERP: Accountantsverslag 2022

In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2022 van gemeente Voorst, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 5 december 2022, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Wij merken op dat de controle nog niet volledig is afgerond. Per 23 juni resteert onze kwaliteitscontrole.

KENMERK: [Definitief concept versie d.d. 23 juni 2023]

Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn ambtelijk afgestemd.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Hoogachtend, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

Ondertekening in definitieve versie M.C.J.M. Bekker RA

Wij hebben u op [datum controleverklaring] gemachtigd om onze controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2022.

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Opdracht, scope en uitkomsten

Belangrijkste bevindingen

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

5

1. Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2022 een XXXX controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. (Het oordeel wordt opgenomen na afronding van onze controlewerkzaamheden i.c kwaliteitscontrole)

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is nageleefd in 2022.

Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen materiële ongecorrigeerde fouten.

Bij onze zijn met betrekking tot de financiële rechtmatigheidscontrole geen bevindingen die wij, op basis van de rapporteringstolerantie, aan u zouden moeten rapporteren.

6

1. Bestuurlijke samenvatting De begrotingsoverschrijding (Programma Overhead) behoeft niet in ons rechtmatigheidsoordeel te worden gewogen en is goed toegelicht in de jaarrekening op pagina’s 167 en verder.

De gemeente heeft de totale kosten inzake de PGB budgetten gebaseerd op de schatting van de SVB. Evenals vorig jaar heeft geen sluitende controle op de levering van de zorg plaatsgevonden door de SVB. Als gevolg hiervan bedraagt de inherente onzekerheid inzake het PGB-budget thans € 449.700.

Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente voor het vaststellen van de prestatielevering (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en WMO een onzekerheid van € 535.500 respectievelijk € 513.600.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel merken we op dat ten opzichte van voorgaand jaar het aantal te verantwoorden regelingen fors toe is genomen. Dit heeft een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 in overeenstemming is met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Voorst voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

7

Opdracht, scope en uitkomsten

2. Opdracht, scope en uitkomsten 2.1 Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); - de jaarrekening; en - bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 20 juli 2022 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle.

2.2 Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 741.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. Grondslag

Bedrag

Goedkeuringstolerantie fouten

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 741.000

Goedkeuringstolerantie onzekerheden

3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 2.223.000

Rapporteringstolerantie

Op basis van het gemeentelijke controleprotocol € 741.000

2.3 Uitkomsten Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Voorst verstrekken wij een XXXX controleverklaring voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Uit onze controle blijken geen ongecorrigeerde getrouwheidsfouten en geen rechtmatigheidsfouten. Wel zijn er onzekerheden naar voren gekomen die betrekking hebben op de decentralisaties in het sociaal domein van in totaal € 1.498.800.

2.4 Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  Waardering van uw grondexploitaties, waaronder complex Nieuw Basselt en Fliertlanden (Twello Noord) ;  Rechtmatigheid aanbestedingen;  Prestatielevering inkopen; en  Risico dat het management van de gemeente de procesafspraken doorbreekt, hetgeen een standaard frauderisico is vanuit onze beroepsregels. 2.5 Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2022 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente Voorst. 2.6 Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd.

Belangrijke schattingsposten in de gemeentelijke jaarstukken zijn de grondexploitaties. Deze worden in de hierna volgende paragrafen behandeld.

9

2. Opdracht, scope en uitkomsten Fraude risico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2022 bevat voor het eerst een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV COS 700). Hieronder wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controleaanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden. Frauderisico’s Het risico dat het management maatregelen van interne beheersing doorbreekt Het college dan wel het management bevindt zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een motief van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkent.

Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: - Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van risicocriteria en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht, waarbij wij tevens aandacht hebben besteed aan significante transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening om. Verder hebben wij op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten geanalyseerd en beoordeeld en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren; - Analyse van aanpassingen in de jaarrekening, die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; - Beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten. Wij hebben onder meer de volgende werkzaamheden verricht:

Met betrekking tot de grondexploitaties hebben wij de plausibiliteit van de uitgangspunten op projectniveau gecontroleerd aan de hand van de economische inputparameters alsook backtestingwerkzaamheden. Daarnaast hebben we de toereikendheid van de verliesvoorzieningen en de nauwkeurigheid en volledigheid van de tussentijdse winstneming gecontroleerd; - Met betrekking tot de activa hebben wij vastgesteld of er sprake is van duurzame waardeverminderingen; - Met betrekking tot vorderingen hebben wij de inschatting van het college van de inbaarheid van de vordering en dientengevolge de omvang van de voorziening gecontroleerd. - Met betrekking tot de voorzieningen hebben we vastgesteld dat de uitgangspunten plausibel zijn. Doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. -

-

Wij constateren dat fraude en fraudepreventie een onderdeel is waar de gemeente actief mee bezig is. Het college heeft een gedragscode, maar beschikt nog niet over een frauderisicoanalyse. Wij verwijzen u naar paragraaf 5.1 voor overige aandachtspunten waaronder de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’.

10

2. Opdracht, scope en uitkomsten Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Voor gemeenten geldt dat vanwege de onbegrensde leencapaciteit bij de BNG (en daardoor altijd aanwezige liquiditeit) per definitie geen onzekerheid kan bestaan over de continuïteitsveronderstelling. Naast feitelijke discontinuïteit is ook de mate waarin de gemeente zelfstandig en autonoom (financieel) beleid kan voeren een belangrijke veronderstelling. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Voorst een sluitende meerjarenbegroting heeft. De provincie Gelderland heeft in haar schrijven van 31 januari 2023 de gemeente onder regulier (repressief) toezicht geplaatst. Daarnaast geven de financiële kengetallen inclusief de weerstandsratio geen reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.

11

Belangrijkste bevindingen

3.1 Grondexploitaties Algemeen Voor de jaarrekening 2021 was de oorlog in de Oekraïne een zogenoemde ‘gebeurtenis na balansdatum’. In de jaarrekening over boekjaar 2022 moet rekening gehouden worden met de effecten hiervan. Zowel de directe als indirecte gevolgen (stijgende energieprijzen en inflatie) kunnen grote gevolgen hebben.

Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven: Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1)

10.000.000 De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen in 2022 fors toegenomen en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s: De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod; Stijgende energie- en grondstofprijzen; Krapte op de arbeidsmarkt; Stikstofproblematiek; Verduurzamingsopgave; Stijgende rente; Macro-economische factoren zijn minder stabiel. De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk.

2019 2020

5.000.000

2021 2022

0 -5.000.000 Bruto boekwaarde

Verliesvoorziening

Netto boekwaarde

Ten opzichte van 31 december 2021 is de netto boekwaarde van de post grondexploitatie toegenomen met € 10.745.000. De toename van de boekwaarde per 31 december 2022 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2022

Boekwaarde per 1 januari

- 3.293

Investeringen

+/+ 2.428

Inbreng grond vanuit MVA

+/+ 7.364

Grondverkopen

- /- 301

Tussentijdse winstneming

+/+ 1.254

Mutatie verliesvoorziening

0

Boekwaarde per 31 december

7.452

13

3.1 Grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Voorst gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. Kostenstijging De gehanteerde parameters voor de kostenstijging zijn als volgt ingeschat; voor 2023 is een kostenstijging van 4% gehanteerd, in 2024-2025 3% en vanaf 2026 2%. Dit ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers, zoals nu bekend zijn. Op basis van deze informatie achten wij deze parameters evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te blijven monitoren. Opbrengstenstijging Het college rekent met een opbrengstenstijging van 1% voor de gehele looptijd. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter voorzichtig, maar binnen de bandbreedte van alle referenties. Veelal wordt voor de middellange termijn (vanaf 2026) uitgegaan van de streefwaarde voor het meerjarig inflatie gemiddelde van 2%. De ontwikkelingen in de markt gaan momenteel snel waarbij een kentering zichtbaar lijkt te worden, wij achten het derhalve van belang dit goed te blijven volgen.

Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 0,82%. De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Voorst. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.

Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het treffen van een verliesvoorziening voor negatieve grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone van 2%. Evenwel kent de gemeente geen grondexploitaties met een verwacht negatief resultaat en derhalve ook geen verliesvoorziening. In de grondexploitaties is ook geen netto contante waarde berekening opgenomen. Wij adviseren u voor het aankomend jaar ook de netto contante waarde te berekenen en weer te geven op basis van een disconteringsvoet van 2%. Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Voorst. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op in- en externe onderzoeken. Overige ontwikkelingen In 2022 zijn de grondexploitaties Kern Nijbroek, Kern De Vecht en De Schaker allen afgesloten met positieve resultaten van € 162.000 respectievelijk € 79.000 en € 934.000. In 2022 is het complex Nieuw Basselt en Fliertlanden in exploitatie genomen. Ten behoeve van de jaarstukken 2022 is de grondexploitatie helemaal geactualiseerd.

Voor de gemeente Voorst is dit een majeur project waarbij de nog te maken kosten € 29.471.543 en de nog te realiseren opbrengsten € 29.479.207 bedragen. Het complex kent een looptijd tot en met 2023 en is daarmee inherent vatbaar voor allerlei markt- en conjunctuurontwikkelingen. Gezien het feit dat op dit moment een positief resultaat wordt geraamd van € 7.664, achten wij het essentieel de ontwikkelingen komende jaren goed te blijven volgen en waar nodig bij te sturen.

14

3.2 Sociaal domein Algemeen De gemeente Voorst voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken in een enkel geval zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

Uitkeringen (Tozo)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

Jeugdwet

Zelfstandig

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

WMO

Zelfstandig

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Uitkeringen (Participatiewet) De taken rondom de Participatiewet voert uw gemeente in eigen beheer uit. Wij hebben vastgesteld dat de uitkeringen in overeenstemming met de van toepassing zijnde geldende wet- en regelgeving zijn verantwoord. Jeugd en Wmo ZIN De uitvoering van deze zorgtaken vindt plaats binnen de gemeente in regionale samenwerking. Hiervoor zijn zorgleveranciers gecontracteerd die in opdracht van de gemeente zorg leveren aan cliënten. De verantwoording van de daaruit voortkomende lasten vindt plaats in de jaarrekening van de gemeente, waardoor ook de eindverantwoordelijkheid voor de controle van de prestatielevering uiteindelijk bij de gemeente berust. De gemeente is echter niet de prestatie/ zorgafnemer.

Met de (grote) zorgaanbieders is daarom afgesproken dat zij op basis van het controleprotocol van Ketenbureau i-Sociaal Domein (iSD) een controleverklaring verstrekken over de juistheid en volledigheid van de geleverde en gedeclareerde zorg in natura (hierna: ZIN) in het boekjaar. Deze (goedkeurende) controleverklaringen heeft de gemeente nodig om zekerheid te krijgen dat alle gefactureerde zorg conform indicatie is geleverd en gefactureerd, voor de juiste prijs is gefactureerd en aan een inwoner van de gemeente is verstrekt. Ondanks de tijdige uitvraag van de controleverklaringen heeft uw gemeente nog niet van alle zorgaanbieders een controleverklaring ontvangen. Eveneens is niet bekend wanneer deze controleverklaringen wel beschikbaar zijn voor uw gemeente. Daarbij geldt dat geen controleverklaringen worden ontvangen van aanbieders met minder dan € 125.000 omzet. Het voorgaande zorgt voor onzekerheden op het gebied van de juistheid en volledigheid (getrouwheid en rechtmatigheid) van de kosten inzake de levering van de ZIN-jeugd en ZIN-WMO van € 535.500 respectievelijk € 513.600. Deze onzekerheden wegen wij mee in ons oordeel bij de jaarrekening van de gemeente. PGB’s De belangrijkste onzekerheid zit op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2022 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen.

Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB blijven op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Voorst beneden de rapporteringstolerantie. Aangezien het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf blijft om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen en de gemeente Voorst geen aanvullend werk heeft uitgevoerd c.q. zelfstandig onderzocht heeft of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn, werken de fouten en onzekerheden door in ons oordeel bij de jaarstukken van de gemeente Voorst. In dit geval bedraagt de onzekerheid € 449.700. 15

3.2 Sociaal domein en overige Eigen bijdrage WMO Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de WMO een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Voorst heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2022 toegelicht. Energietoeslag In 2022 is de nieuwe regeling Energietoeslag ingevoerd. Met deze regeling is geld beschikbaar gesteld als tegemoetkoming voor de hoge energielasten. De gemeente heeft in 2022 € 1.196.000 besteed aan deze regeling. Vanuit het Rijk heeft de gemeente een extra bijdrage ontvangen voor de Energietoeslag als onderdeel van de algemene uitkering.

Dit bedrag is als onderdeel van het gemeentefonds vrij besteedbaar en moet derhalve als bate in de jaarrekening worden verwerkt. Wij hebben aanvullende werkzaamheden verricht als gevolg van deze nieuwe regeling en vastgesteld dat de middelen juist zijn verwerkt. Covid-19 In lijn met voorgaand jaar hebben we binnen onze controle specifiek aandacht gehad voor de effecten van Covid-19. Daarbij is aanvullend aandacht geschonken aan de (nieuwe) geldstromen met betrekking tot de gevolgen van Covid-19. Wij hebben geen bijzonderheden geconstateerd.

16

3.3 Rechtmatigheid Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 en het addendum Kadernota rechtmatigheid 2021 en 2022 van de Commissie BBV. In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2022. Vooruitlopend hierop zijn wij reeds uitgegaan van deze goedkeuring bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings-)rechtmatigheid.

Wij constateren de volgende overschrijding op lastenniveau ten opzichte van de gewijzigde begroting. Programma

Lasten werkelijk

Overschrijdingen t.o.v. begroting (na wijziging)

Telt overschrijding mee voor het oordeel?

Toelichting

Programma Overhead

€ 8,59 miljoen

€ 0,52 miljoen

Nee

Betreffen hogere lasten die worden gecompenseerd door lagere lasten op ander programma (verschuiving).

17

3.3 Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijken geen rechtmatigheidsfouten.

Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen noemenswaardige overschrijdingen op investeringsniveau aanwezig zijn ten opzichte van de gevoteerde kredieten.

Dit wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag er ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed of doordat er sprake is van een uitzondering op de aanbestedingsregels zonder dat daar een adequate juridisch pleitbaar standpunt is ingenomen. Op dat laatste onderdeel Wij constateren dat de verschillende aanbestedingsdossiers een wisselende kwaliteit kennen, in sommige dossiers wordt de gekozen aanbestedingsvorm zeer goed gemotiveerd en in andere dossiers wordt dit niet of amper gedaan. Wij adviseren het college hier aandacht aan te besteden en om de interne beheersing op dat vlak aan te scherpen. Financiering In 2022 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten, wel is de laatste tranche (€ 4,8 miljoen) van de in 2020 afgesloten lening opgenomen t.b.v. de financiering van het gemeentehuis. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Voorst zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.

18

3.4 Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen onder de reikwijdte van de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2022 is opgenomen.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen:

Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

Verenigbaar

Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen.

Incidentele baten en lasten

De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet.

Element jaarverslag

Vereisten BBV

Onze waarneming

Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het

Overeenstemming

jaarverslag overeenstemt met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Covid-19

De effecten als gevolg van Covid-19 zijn geïntegreerd in het jaarverslag en geven goed de impact weer. Uw gemeente beschikt niet over een frauderisicoanalyse. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Fraude

wordt wel aandacht besteed aan frauderisicomanagement, bovendien wordt daar gemeld dat in het 3e kwartaal van 2023 een frauderisicoanalyse gereed zal zijn.

19

3.5 SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

20

Financiële positie

4.1 Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2022 volgens de jaarrekening € 27,5 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

Ter illustratie en als aanvullende informatie geven wij u in het hierna opgenomen overzicht de ontwikkeling van het resultaat (“gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten” en “gerealiseerde resultaat”) weer over de jaren 2020 tot en met 2022.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 2019 -5.000

Algemene reserve

2020

2021

2022

Bestemmingsreserve

Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves ter hoogte van € 20,5 miljoen is € 7,9 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 1,0 miljoen. Per saldo is gedurende 2022 € 0,9 miljoen onttrokken aan de reserves. Deze onttrekking (ten gunste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten (€ 6,1 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van € 7,0 miljoen.

Wij constateren dat in meerjarenperspectief positieve resultaten zijn gerealiseerd. De forse omvang van deze positieve resultaten de afgelopen 2 jaar worden niet in onbelangrijke mate beïnvloed door incidentele posten. Voor 2021 waren het aanvullende coronamiddelen vanuit het gemeentefonds en in 2022 is er onder andere een meevaller als gevolg van de middelen ontvangen voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen.. In meerjarenperspectief blijkt uit uw programmabegroting 2023 dat voor 2023 een tekort is geraamd maar dat voor de jaren daarna (2024-2026) een voordeel geraamd is. In het huidige (meer onzekere) economische tij is het derhalve van belang de ontwikkeling van de financiële positie komende periode nauwgezet te blijven volgen.

Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 6,1 miljoen positief. In de primitieve begroting was rekening gehouden met een voordelig resultaat van € 0,9 miljoen. 22

4.2 Financiële positie In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 245 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2022 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.

Kengetallen

Voorst

Landelijk

2022

2021

2022 (begroot)

2021

Netto schuldquote

61%

63%

74%

47%

Netto schuldquote gecorrigeerd

60%

63%

68%

41%

Solvabiliteit

26%

22%

30%

36%

Grondexploitaties

9,7%

-4%

7,1%

7,6%

Belastingcapaciteit

113%

103%

105%

103%

Structurele exploitatieruimte

4,9%

0,2%

0,2%

2,9%

Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.

Algemeen kan gesteld worden dat de kengetallen van de gemeente Voorst beter zijn dan het landelijk begrote gemiddelde.

Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

Het kengetal schuldquote is verbeterd ten opzichte van 2021, van 63% naar 61%. De solvabiliteit laat een stijging zien ten opzichte van 2021 als gevolg van het positieve resultaat en komt uit op 26% in 2022. Daarmee zet de positieve trend van de afgelopen jaren zich door. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt.

Hierna hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven:

Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Gegeven dat de gemeente net een forse grondexploitatie heeft geopend met een forse inbrengwaarde is dit percentage fors gestegen tot zelfs boven het landelijke gemiddelde. Het kengetal belastingcapaciteit laat de lastendruk in de gemeente Voorst ten opzichte van het landelijk gemiddelde zien. Geconstateerd kan worden dat dit het gemeentelijke kengetal hoger ligt dan het landelijke (begrote) gemiddelde. Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er structurele begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. 23

4.2 Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hierbij wordt verondersteld dat alle risico's zich nooit tegelijk voordoen. Wij kunnen ons vinden in dit uitgangspunt.

De stijging van de beschikbare weerstandscapaciteit en de marginale stijging van de benodigde weerstandscapaciteit leiden ertoe dat de ratio van het weerstandsvermogen per 31 december 2022 verbeterd is van 1,56 naar 1,68. Volgens uw eigen normtabel kwalificeert de ratio daarmee als ruim voldoende, net als in 2021.

Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. (x € 1.000)

2022

2021

2020

Weerstandscapaciteit

€ 10.053

€ 9.280

€ 8.145

Risico’s

€ 5.990

€ 5.943

€ 4.457

1,68

1,56

1,83

Weerstandsratio

Er is sprake van een stijging van 8% van de beschikbare weerstandscapaciteit in 2022 ten opzichte van 2021. In 2021 was er sprake van een forsere stijging van 14% ten opzichte van 2020. Uw gemeente heeft vervolgens op basis van een risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Hieruit volgt een gekwantificeerd bedrag aan benodigde weerstandscapaciteit van € 5,99 miljoen (2021: € 5,94 miljoen). Ten opzichte van voorgaand jaar is sprake van een marginale stijging van de gekwantificeerde risico’s met € 0,05 miljoen.

24

Bevindingen interne beheersing

5.1 Bevindingen interne beheersing Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2022 hebben wij op 31 januari 2022 een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening.

Evenwel zijn op onderdelen de interne beheersingsmaatregelen in het proces nog onvoldoende verankerd danwel onvoldoende zichtbaar. Hierdoor neemt het risico op fouten en onrechtmatigheden toe. In die situatie kan ook achteraf niet vastgesteld worden of de afgesproken procedures en interne controles wel hebben bestaan en gewerkt. Bovendien ontbreekt hierdoor een automatisch mechanisme waarbij de efficiency, doelmatigheid en effectiviteit van de processen en daarin opgenomen interne beheersingsmaatregelen tegen het licht wordt gehouden. Wij hebben het college geadviseerd de zichtbaarheid van de interne beheersingsmaatregelen te vergroten bij de implementatie van het nieuwe financiële pakket en zaaksysteem om hen in staat te stellen bestaan en werking van de beheersingsmaatregelen te monitoren. Dit stelt uw gemeente in staat verder “in control” te komen

Wij hebben in onze management letter gerapporteerd dat de aanstaande invoering van de rechtmatigheidsverantwoording door het college alsook majeure projecten zoals het voeren van een nieuwe grote grondexploitatie hogere eisen stellen aan het interne beheersingssysteem. Tel daarbij de migratie van de applicaties in het sociaal domein en de financiële applicatie, dan kan worden geconcludeerd dat uw gemeente zich in uitdagende tijden bevindt, waarbij de organisatie onder druk staat. De aanwezigheid van een adequaat intern (financieel) beheersingssysteem is een dergelijke situatie een essentiële randvoorwaarde om actuele en betrouwbare financiële informatie te borgen om tijdig en adequaat te kunnen bijsturen en om goed verantwoording af te kunnen leggen.

Geautomatiseerde gegevensverwerking Onze controle was en is niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen. Evenwel wordt IT een steeds belangrijker onderdeel van de bedrijfsvoering en daarmee ook van de jaarrekening- controle. Uit onze IT-audit komt naar voren dat op de door ons geïdentificeerde aandachtsgebieden van automatisering ten aanzien van autorisatie (wie mag wat?) alsook ten aanzien van wijzigings-beheer nog verbeteringen noodzakelijk zijn. Enerzijds in verband met de risico’s die er mee samenhangen. Anderzijds om de IT-omgeving de bedrijfsvoering zo goed mogelijk te laten faciliteren. Wij hebben het college geadviseerd hieraan prioriteit te geven. .

Afgelopen jaar heeft de gemeente weloverwogen en zorgvuldig verbeteringen doorgevoerd hetgeen ertoe heeft geleid dat een tweetal van onze adviezen is opgevolgd en afgerond (en één deels). Daarnaast zijn nagenoeg alle andere adviezen onderhanden. De kwalificatie weloverwogen blijkt onder meer uit het feit dat een bevinding, waarvan afgelopen jaren werd aangegeven dat daar geen invulling aan zou worden gegeven (inzake de prestatielevering), nu opnieuw wordt onderzocht, mede ingegeven door het te implementeren nieuwe financiële pakket. Wij vinden dat, mede gezien het frauderisico die met de betreffende bevinding samenhangt, een goede ontwikkeling.

26

5.1 Bevindingen interne beheersing Fraude en naleving wet- en regelgeving Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De Raad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersings-maatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van weten regelgeving. Wij hebben als onderdeel van de jaarrekeningcontrole 2022 uw inschatting inzake frauderisico’s met betrekking tot uw organisatie besproken.

Deze bespreking komt ook voort uit onze verplichte rapportage van de accountant over de uitkomsten van onze werkzaamheden met betrekking tot de ingeschatte frauderisico’s in de controleverklaring.

Fraudebeheersing en onze observaties Om bestuurders en toezichthouders houvast te bieden heeft het NBA in februari 2022 de brochure “Frauderisicobeheersing” uitgebracht. Wij adviseren u om kennis te nemen van de 11 aanbevelingen die hierin zijn gedaan. Onderzoek laat zien dat het grootste deel van de fraudegevallen door middel van een ‘tip’ aan het licht komt. Dit maakt het belang van een fraudemeldpunt en klokkenluidersregeling groot. Wij zijn van mening dat uw organisatie dit binnen uw interne internetpagina toereikend heeft ingericht. Het is goed uw medewerkers hier periodiek van bewust te maken. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot de naleving van wet- en regelgeving. Wij hebben geconstateerd dat u niet beschikt over een jaarlijks geactualiseerde frauderisico-analyse. Wij adviseren u deze alsnog frauderisico-analyse op te stellen en om daarbij ook om een ‘fraude response plan’ op te stellen, zodat u bij een vermoeden tot fraude bij uw organisatie tijdig kan anticiperen om mogelijke schade (financieel als reputatie) zo veel mogelijk te beperken. In de paragraaf ‘Overige bevindingen’ geven wij een nadere toelichting over de verplichting om in onze controleverklaring te rapporteren over fraude.

27

5.1 Bevindingen interne beheersing Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen. Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen.

Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Voorst beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor de juiste mindset van de medewerkers. Zichtbare monitoring op de werking en naleving van dit beleid, is een aandachtspunt voor uw organisatie.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren:  Steekproef op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.  Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij.  Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en -verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd.  Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen. Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ In december 2022 heeft de NBA de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ uitgebracht. Het voorkomen, opsporen en bestrijden van fraude in organisaties is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. In de PML ‘Scherp op Fraude’ staan vijf signalen, ieder voorzien van aanbevelingen voor de diverse spelers in de keten, zoals bestuurders, toezichthouders en accountants.

Deze signalen zijn:  Slecht voorbeeld doet slecht volgen;  Frauderisicoanalyse door het bestuur of directie ontbreekt;  Meldingen van misstanden verdienen aandacht;  Fraude overvalt organisaties;  De accountant is onvoldoende professioneel-kritisch. De PML is daarmee ook voor u relevant en het is nuttig om hier kennis van te nemen. Fraude is en blijft een belangrijk onderwerp voor ondernemingen en voor onze controle. Op de website van de NBA is de PML te downloaden. https://www.nba.nl/globalassets/documenten/bijlagennieuwsberichten/2022/scherp-op-fraude.pdf .Eerder verschenen PML’s zijn beschikbaar op: https://www.nba.nl/themas/kennis-delen-en-pml/publiekemanagementletters/ 28

Overige onderwerpen

6.1 Overige onderwerpen Duurzaamheid De Europese Unie heeft één doel, en dat is de gezondheid en het welzijn van de mens verbeteren, door Europa klimaatneutraal te maken en onze natuurlijke habitat te beschermen. Met een pakket aan maatregelen, de actieplannen die voortvloeien uit de EU Green Deal, beoogt Europa een transitie naar een duurzame en klimaat-neutrale economie. Onder het motto ‘No one will be left behind’ raken deze maatregelen alle sectoren. Dit vereist integrale verankering van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming. Europa vaart een andere koers: vrijblijvendheid is voorbij Na ruim twee jaar werk en onderhandelingen heeft het Europese Parlement in november 2022 de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) aangenomen en inmiddels is deze goedgekeurd door de Europese Raad. De CSRD-rapportage bevat ten minste de volgende informatie: • Business model en de integratie van sustainability daarin. • Borging van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming. • Strategie en langetermijndoelstellingen die bijdragen aan een duurzame en klimaat neutrale economie. • Impacts (positief en negatief) van uw organisatie op de maatschappij. • Risico’s en kansen gerelateerd aan klimaat verandering voor uw business model en uw waardeketen. • Zorgplicht waardeketen (o.a. mensenrechten en milieu-effecten).

Wet versterking decentrale rekenkamers Met ingang van 1 januari 2023 treedt voor gemeenten en provincies de wet versterking decentrale rekenkamers in werking. Deze wet is op 31 mei jl. met een ruime meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen en op 27 september jl. door de Eerste Kamer als hamerstuk aanvaard. Zodra de wet in werking treedt per 1 januari 2023 behoudt een verordening die een rekenkamerfunctie regelt (en de benoemingen op die basis) gedurende een jaar haar rechtskracht, dus tot 1 januari 2024. Daarvoor is in de wet versterking decentrale rekenkamers overgangsrecht getroffen. Dit geeft de gemeenteraad gedurende een jaar de gelegenheid om op basis van de nieuwe wet een onafhankelijke rekenkamer (zelfstandig of gemeenschappelijk) in te stellen, de leden te benoemen en de oude verordening in te trekken. Uiterlijk op 1 januari 2024 zal dus in alle gemeenten een onafhankelijke rekenkamer moeten zijn ingesteld, inclusief de benoeming van leden. Raadsleden die de rekenkamerfunctie uitoefenen, verliezen na intrekking van de verordening dan wel uiterlijk een jaar na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel van rechtswege het lidmaatschap van de rekenkamerfunctie. Ook de externe commissieleden van de rekenkamerfunctie houden dan van rechtswege op lid van de rekenkamerfunctie te zijn.

Zij kunnen dan -desgewenst- conform de wet voor 6 jaar benoemd worden in de onafhankelijke rekenkamer.

De CSRD-rapportage verantwoording zijn vereist voor elke grote onderneming vanaf boekjaar 2025. De verwachting is dat deze richtlijnen niet verplicht zullen zijn voor lokale overheden. Op basis van een voortrekkersrol / voorbeeldfunctie van overheidsorganisatie inzake sustainability wordt echter wel verwacht dat er in de komende jaren steeds meer vrijwillig over dit onderwerp zal worden gerapporteerd. Wij adviseren u om dit onderwerp met uw raad te bespreken en de reikwijdte en informatieverschaffing inzake sustainability rapportage af te stemmen en uw registratie hierop voor te bereiden.

30

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

A13

Regeling specifieke uitkering naleving controle coronatoegangsbewijzen

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden kinderopvangtoeslagproblematiek 2021

C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

C55

Aanpak energiearmoede

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

C75B

Regiodeals 3e tranche (SiSa tussen medeoverheden)

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingenonderwijsvertragingen

E83B

E83B Tijdelijke regeling specifieke uitkering bodem 2022 (SiSa tussen medeoverheden)

E84

Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023

F1

Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2022

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

XXXXX

Strekking controleverklaring getrouwheid:

XXXXX

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

32

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg - Tozo) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout of onzekerheid

Nummer

Specifieke uitkering

G4

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

G4

Tozo 2

G4

Tozo 3

G4

Tozo 4

G4

Tozo 5

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

G4

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

XXXXX

Strekking controleverklaring getrouwheid:

XXXXX

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

33

Bijlage A – SiSa-bijlage (vervolg) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Nummer

Specifieke uitkering

G10

Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2022

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire

G13

Regeling specifieke uitkering onderwijsroute

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

H25

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

XXXXX

Strekking controleverklaring getrouwheid:

XXXXX

Financiële omvang in euro’s

Toelichting fout/onzekerheid

34

Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden. Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid

Rechtmatigheid

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

Totaal ongecorrigeerde controleverschillen

n.v.t.

n.v.t.

Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening

n.v.t.

n.v.t.

Totaal

n.v.t.

n.v.t

Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)

Getrouwheid

Rechtmatigheid

Prestatielevering Jeugdwet

€ 535.500

€ 535.500

Prestatielevering WMO

€ 513.600

€ 513.600

Prestatielevering PGB

€ 449.700

€ 449.700

Totaal onzekerheden

€ 1.498.800

€ 1.498.800

35

Bijlage C – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2022 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag. Samenwerking met interne accountantsdienst/andere accountants Voor de jaarrekening van de gemeente Voorst maken wij gebruik van diverse verbonden partijen/gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties.

De samenwerking met belastingsamenwerking Tribuut is van significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben bij de accountant een review uitgevoerd op zijn werkzaamheden.

Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen. Verbonden partijen Ten aanzien van de verbonden partijen van gemeente Voorst hebben wij vastgesteld dat: − de (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; − geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude; − geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Significante uitdagingen/moeilijkheden tijdens de controle Er zijn geen significante uitdagingen/moeilijkheden geweest tijdens de controle. Significante schattingsposten De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van gemeente Voorst betreffen: − waardering van uw grondexploitatie; − waardering van uw materiële vaste activa; − nauwkeurigheid en volledigheid van de voorzieningen. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van de gemeenteraad beoordelen wij deze door het college gemaakte schattingen.

Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het college aanvaardbaar zijn.

36

Bijlage D – Onafhankelijkheid Bevestiging van onze onafhankelijkheid Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.

Schriftelijke bevestigingen Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie.

Kwaliteitsborging Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: − Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten. − Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten. − In- en extern kwaliteitsonderzoek. − Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten. − Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.