D66 AB

Algemene politieke beschouwingen op het jaar 2022 (2021-35536) Voorzitter, Bied in onrustige tijden structuur, vermijd incidentenbeleid en werk preventief. Nu de grootste onzekerheid rond de pandemie aan de horizon verdwijnt, blijken genomen maatregelen effect te hebben. De economie is niet tot stilstand gekomen. Het lijkt erop dat in veel sectoren een herstart mogelijk is omdat bedrijven en instellingen niet tot op de grond zijn afgebroken. Er is veel geld naar gemeenten toegekomen om maatregelen te nemen die deze stilstand voorkwamen. Recente rapportages laat zien dat er vanuit het Rijk voldoende geld is binnen gekomen om bedrijven, de gemeente en instellingen verder te helpen. Gelukkig heeft de gemeente Voorst, net als veel andere gemeenten structuur geboden. De lijn was: nu geen bezuinigingsmaatregelen en toenemende onzekerheid. Laat de financiële buffers hun werk doen. En gelukkig kunnen we dat in Voorst. Te vaak lees je dat na corona alles anders wordt. Dat is voor de korte termijn geen juiste constatering. Zoals het tientallen jaren duurt om van fossiele brandstoffen af te komen, zo duurt het ook tientallen jaren voordat gedrag van bedrijven en inwoners structureel is veranderd. Dat geeft ons de tijd om te anticiperen op noodzakelijke ontwikkelingen maar dat is ook de verplichting om een vasthoudende lijn te trekken in het besturen van Voorst.

In 2015 zijn drie nieuwe wetten op Voorst afgekomen. Dat gaf een hoop extra verplichtingen waar je niet onderuit komt: zorg voor huishoudens, mobiliteit in huis, vervoer, welzijn, sociaal contact, werk voor mensen met een arbeidsbeperking en verantwoording voor het geestelijk welzijn van jeugd en volwassenen. En regel korte lijntjes zodat problemen tijdig gesignaleerd worden. Vol optimisme werd door de gemeenten begonnen aan deze structurele verplichtingen met het idee dat door goede werkafspraken, afstemming en toezicht minder kosten gemaakt zouden worden. Dat is niet uitgekomen. Jaarlijks lopen de tekorten voor de Wet maatschappelijke ondersteuning en Jeugdzorg op. In Voorst komen we dit jaar méér dan een miljoen tekort dan eerder begroot. Een arbitragecommissie oordeelde onlangs dat het Rijk de gemeenten jarenlang onvoldoende middelen heeft gegeven om de Jeugdwet uit te voeren: 1,9 miljard euro in 2022, 1,6 miljard voor 2023 en 1,6 miljard voor 2024. Voor maatschappelijke ondersteuning kan elke inwoner aankloppen, ongeacht zijn of haar inkomen. Hierdoor is de instroom in deze voorziening ook toegenomen. De gemeente Voorst kan op grond van de wet de instroom niet tegen houden. Streng toetsen is het enige dat rest totdat de wet zal worden aangepast. Voor 2022 is in de stukken te lezen dat er weinig grote nieuwe plannen zijn.

Het programma Groen krijgt op verzoek van de raad meer mogelijkheden. Ook op verzoek van de raad worden er camera’s in de nieuwe vergaderzalen opgehangen zodat alle inwoners straks thuis de debatten van de raad kunnen volgen. Het gemeentelijk vastgoed wordt verduurzaamd zodat deze gebouwen weer tientallen jaren mee kunnen qua gebruik en energie. Verder de onvermijdelijke investeringen in ICT.

Dit jaar worden voorbereidingen getroffen voor de aanleg van de randweg in Twello. Dit is een grote update van verkeersmaatregelen bij en in Twello. In een brief van 11 februari 2021 aan belanghebbenden, inwoners en organisaties wordt precies uitgelegd welke stappen nu gezet worden. De effecten van deze maatregel zijn volledig in het Financieel Meerjaren Programma op genomen voor zover de kennis reikt. Wel dient nog duidelijk gemaakt te worden wie verantwoordelijk is voor inspectie- en onderhoudskosten van de ondertunneling. De grote kostenoverschrijdingen zitten in de wettelijke zorgtaken waarvoor duizenden facturen per jaar binnen komen. Als de overheid onverhoopt traag los komt met vergoedingen voor de transitiewetten, dan kunnen we dat nog enkele jaren veilig opvangen. De arbitragecommissie stelt dat tijd en daadkracht nodig is om het stelsel te verbeteren. In de jaarstukken is de structurele exploitatieruimte negatief. Structureel zijn bijvoorbeeld de kosten voor leningen, voor rente en aflossing. De grootste structurele last is echter de betaling van salarissen om de wettelijke taken en ambities te realiseren. Het is een krachtig signaal dat dit college het tekort van 7 ton bij de WMO structureel noemt. Daardoor zijn er geen lijken in de kast en kan dit college, maar ook het volgende- met realistische cijfers aan de slag.

En daarom tot slot een compliment voor de planning en control-documenten: overzichtelijk, actueel en realistisch.

Paul Jonkman, fractievoorzitter D66 Voorst 14 juni 2021