Bijlage: Rapport Tussenevaluatie Cultuurcoach juni 2021(2021-42001)

Cultuurcoach tussenevaluatie 14 juni 2021

Doelen Inzet Cultuurcoach 1.

Een leven lang deelnemen aan cultuur voor iedereen mogelijk maken: - het vergroten van cultuurbereik onder jongeren, hen faciliteren om zelf uitdrukking te geven aan hun culturele beleving en stimuleren van talentontwikkeling - verbinden van ‘jong’ en ‘oud’ rondom het thema cultuur, terugdringen van eenzaamheid - cultuurontwikkeling binnen alle kernen van de gemeente - het via cultuur, ontmoeting en stimuleren van netwerken bijdragen aan leefbaarheid in de kernen - bij elkaar brengen van vraag en aanbod

2.

Duurzaam versterken en innoveren van cultuuraanbieders/vrijwilligersorganisaties. Bijvoorbeeld op het gebied van besturen, vrijwilligers, kader, diversiteit, inclusief en vraaggericht handelen: - het uitbrengen van advies aan en ondersteunen van organisaties en initiatiefnemers op het gebied van culturele activiteiten - het stimuleren van kennisuitwisseling tussen organisaties in het professionele- en amateurcircuit - begeleiden en coachen van cultuurprojecten

3.

Lokale verbindingen tot stand brengen en uitbouwen. Bijvoorbeeld tussen gemeentelijke beleidsdomeinen en voorzieningen, gesubsidieerde en commerciële sport en cultuur, organisaties in onderwijs, BSO/kinderopvang, welzijn, zorg en het bedrijfsleven: - verbindingen zoeken, ontmoeten en samenwerken en stimuleren van samenwerking in de (lokale en regionale) culturele sector en tussen deze sector en andere sectoren zoals welzijn, zorg en onderwijs

Deze doelen dragen bij aan

2

Inhoudsopgave VOORAF ................................................................................................................................................................... 5 1.

RESULTATEN .................................................................................................................................................. 6

2.

PRESTATIE-INDICATOREN ............................................................................................................................ 15 2.1

CULTUUREDUCATIE + CULTUURPARTICIPATIE .................................................................................... 16

2.2

BEREIK, ZICHTBAARHEID EN TOEGANKELIJKHEID ............................................................................... 17

2.3

JONGEREN .......................................................................................................................................... 17

3.

FOCUS .......................................................................................................................................................... 17

4.

ALGEHELE EVALUATIE T.A.V. DE DOELEN .................................................................................................... 18

5.

AANDACHTSPUNTEN EN ADVIES ................................................................................................................. 19

3

“Cultuur is hoe je met elkaar omgaat. Cultuur helpt je in te leven in de wereld van een ander. Cultuur verrijkt. Het verdiept ons gevoelsleven, het maakt de samenleving hechter en stimuleert bedrijvigheid.” Minister Van Engelshoven, OCW.

Screenshot 1 – Online waarderingsbijeenkomst 15 /1/2021 verzorgt door Wonderwall Events: Ilona Nieuwenhuis en Erik van de Velden.

4

Vooraf Onderstaand zijn de eerste resultaten beschreven van de inzet cultuurcoach / het programma ‘Cultuur voor Iedereen’. In de beschrijving is de indeling gevolgd zoals opgenomen in de aanbieding die in 2020 naar gemeente Voorst is uitgebracht en op basis waarvan subsidie is verleend voor de periode 1 juni 2020 tot en met 31 december 2021. Tevens hebben we in dit verslag een koppeling gemaakt met de zeventien ‘Sustainable Development Goals’ (SDG’s) ook wel de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. De SDG’s zijn zeventien doelen om van de wereld een betere plek te maken in 2030. Ze zijn een mondiaal kompas voor uitdagingen als armoede, onderwijs en de klimaatcrisis. SDG Nederland is het netwerk van iedereen die in ons land aan de doelen wil bijdragen: https://www.sdgnederland.nl De beschreven resultaten en doelen in de aanbieding en de aanpak zoals vormgegeven in het afgelopen jaar, zijn tot stand gekomen op basis van een midden-lange-termijn perspectief (3-5 jaar). Dit betekent dat een belangrijk deel van dit eerste opstartjaar in het teken stond van het in kaart brengen van de situatie, een positie en bekendheid verwerven en het genereren van exposure. Dit zijn volgens ons belangrijke randvoorwaarden die aandacht vragen. Ze zijn nodig om de andere resultaten te bereiken én omdat ze een basis bieden om behaalde resultaten te borgen in de samenleving.

We beschouwen het zichtbaar- en bekend zijn in de lokale gemeenschap om die reden in dit eerste jaar zelf als een van de belangrijkste resultaten. Het vormt met andere woorden een fundament voor het kunnen behalen van de andere doelstellingen. Tevens hechten we er waarde aan te vermelden dat de onderstaande resultaten sterk beïnvloed zijn door de Covid-19-maatregelen die in 2020 en 2021 van kracht waren. Hiermee was het afgelopen jaar geen gemakkelijke start voor de cultuurcoach. Hoewel we de situatie die door de maatregelen ontstond zelf juist beschouwen als een uitdaging om óók mensen in deze tijd bij elkaar te brengen rondom het thema cultuur en om cultuureducatie en -participatie te promoten en te ondersteunen, moeten we tegelijkertijd constateren dat veel mensen en sectoren, zeker ook de cultuursector, in deze periode enorm hard zijn geraakt. Om de resultaten in een evenwichtig perspectief te plaatsen is het onzes inziens van belang met bovenstaande factoren rekening te houden.

5

1.

Resultaten

Onderstaand zijn de resultaten beschreven zoals opgenomen in de aanbieding waarop de beschikking is toegekend. Op pagina 15 is de koppeling van deze resulaten naar de SDG’s beschreven en is ook de sociale impact van de resultaten weergegeven. ‘Er zijn minimaal vijf voorbeelden van concrete acties als het gaat om het leven lang kunnen deelnemen aan kunst- en cultuuractiviteiten die met ondersteuning door de Cultuurcoach tot stand zijn gebracht. Drie hiervan bezitten de potentie om een vast onderdeel te vormen van de lokale Voorster samenleving.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) VOORBEELD 1 - ‘De Kunst van het samenleven’ (Tekenwedstrijd) Dit betreft een wedstrijd die door de cultuurcoach is uitgezet bij Kunstkring, Zozijn en Gelre Thuiszorg in September 2020. Hier hebben zes deelnemers van verschillende leeftijden aan meegedaan. Dit initiatief is zeer positief ontvangen door alle stakeholders. De expo volgt nadat er corona versoepelingen zijn. De winnares heeft de prijs in ontvangst genomen en de betaalde vervolgopdracht aangenomen om vijftien tekeningen te maken voor de flyers van Mens en Welzijn Voorst. Eén van haar tekeningen siert de voorkant van het nieuwe visiedocument van Mens en Welzijn Voorst (2020-2024).

6

VOORBEELD 2 – ‘Open-monumentendag’ Op 19 en 20 September 2020 (Open Monumentendag) zijn in samenwerking met de Bibliotheek Brummen|Voorst diverse koppelingen tussen inwoners en cultuurorganisaties gemaakt waaronder: • een fotografie workshop voor beginners (workshop die we hebben laten ontwikkelen door een lokale fotografe, “Fotografeer een Monument”); • met Oudheidkundige Kring Voorst en het vertelgenootschap Apeldoorn is een cultureel erfgoed activiteit ontwikkeld rondom de ruïne de Nijenbeek: “Brief schrijven aan de Dikke Hertog van Gelre”. Deze activiteit bestond uit een performance van twintig minuten van het vertelgenootschap over de Dikke Hertog van Gelre, in de tuin van Bibliotheek Brummen|Voorst . Het publiek kon hierna een brief schrijven aan de Dikke Hertog en ontving vervolgens een presentatie over Ruïne de Nijenbeek door het OKV. Deze laatste activiteit kan als cultureel erfgoed educatie les doorontwikkeld worden voor scholen. VOORBEELD 3 – ‘Muziek voor en door inwoners’ Vanaf September 2020 heeft de cultuurcoach tweewekelijks online muziek gefaciliteerd met een muzikale inwoonster van 92 jaar en deelnemers van de Martinushof en Klein Twello. Zij speelt vanuit haar huiskamer pianomuziek via Teams voor deelnemers bij de ontmoeting. In de toekomst zal dit bestendiging krijgen in een live variant. Tevens zien we mogelijkheden voor uitbreiding naar andere locaties.

VOORBEELD 4 – ‘Jaar van Elkaar’ (Combinatie van verschillende acties) Respect project ‘Jaar van Elkaar’ is na een opstartfase van een half jaar op stoom gekomen. Het ‘Jaar van Elkaar’ is een samenwerking van de Bibliotheek Brummen|Voorst, Mens en Welzijn Voorst, Voorst onder de Loep, coördinator maatschappelijke initiatieven Chris Frencken, Vluchtelingenwerk, Stichting Inclusive Wave, Younger at Heart en buurtsportcoach Erica Nap. Doel: het thema respect en ‘mogen zijn wie je bent’, op de kaart te zetten in gemeente Voorst. Inmiddels is het logo ontwikkeld en hebben we een pagina op KidK. In de laatste week van Mei hebben er twee activiteiten in het kader van ‘Jaar van Elkaar’ plaatsgevonden: •

•

Woensdag 26 Mei Human Library, een coproductie tussen Bibliotheek Brummen|Voorst en Mens en Welzijn Voorst. Dit betreft het online in gesprek gaan met lokale mensen met een verhaal (‘levende boeken’) die tegen vooroordelen aan lopen. Voorsternaren die één-op-één hun verhaal willen delen, waar u in gesprek mee kunt gaan en waarbij u al uw vragen zonder schroom kunt vragen. Een krachtig middel om vooroordelen weg te nemen (mensen konden o.a. spreken met een lesbienne, een nudiste, een holocaust overlever, een non-binair, een autist en iemand uit de 2de generatie Nederlands-Indië. Dit was zo succesvol dat het in de nabije toekomst zeker herhaald wordt. Zodra het weer kan fysiek in de Bibliotheek. Zaterdag 29 Mei Graffiti spuiten bij Younger at Heart; van 12.00 uur tot 17.00 uur was jong en oud welkom om samen met de jongeren van Younger at Heart een graffiti te maken in het kader van ‘Jaar van Elkaar’. De tekst All4One – One4All met in het midden het logo van het Jaar van Elkaar werd op een muur van tien meter gezet (zie ook de foto op de voorkant).

Beide activiteiten krijgen een vervolg, op 11 en 12 September as. tijdens ‘Open Monumentendag’ 2021 waarin dit jaar het thema ‘Inclusie’ centraal staat en tijdens de week van Respect van 8 tot en met 14 November 2021. ‘Er is minimaal één voorbeeld waarmee aantoonbaar eenzaamheid wordt tegengegaan, bij voorkeur met een stimuleringselement richting jongeren.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) Bovenstaande voorbeelden hebben in generieke zin allemaal bijgedragen aan het tegengaan van eenzaamheid. Het zijn voorbeelden waarbij mensen en organisaties bij elkaar zijn gebracht via culturele activiteiten. Bij ‘Het jaar van elkaar’ is een eerste gesprek door de cultuurcoach geïnitieerd tussen ’t Trefpunt Duistervoorde, vanaf 1 januari 2021 één van de basisontmoetingsplekken in de gemeente Voorst, en Younger at Heart over het muziekmaatjes-project. Dit kunnen we vormgeven met cofinanciering van RCOACK. In dit project verbinden we oud en jong met elkaar via muziek.

7

Foto 1 – Activiteit op zaterdag 29 mei 2021 binnen het Jaar voor Elkaar: Graffiti spuiten.

8

VOORBEELD 5 – ‘Ondersteuning & Advies samenwerking Kunstkring en Pampus’ In verband met de intentie van de Kunstkring en Stichting Pampus om samen een Jongerenexpositie te organiseren heeft de cultuurcoach geadviseerd, geïnspireerd en gefaciliteerd in dit proces. Beide organisaties willen nog graag samenwerken maar dit is tijdelijk stil komen te liggen en uitgesteld in verband met de Corona-maatregelen. VOORBEELD 6 – ‘Online Waarderingsfeest voor alle vrijwilligers’ (i.s.m. VCV Mens en Welzijn Voorst) Het online waarderingsfeest begin 2021 is een voorbeeld waarin lokale cultuur laagdrempelig en breed onder de aandacht is gebracht voor inwoners van de gemeente Voorst. 3290 inwoners (13 % van de inwoners waren hier live bij!) hebben dit event online gevolgd. Hoewel het een eenmalige activiteit was en hiermee niet op voorhand is ingestoken op ‘een leven lang kunnen deelnemen aan kunst- en cultuuractiviteiten’ zijn hiermee bijvoorbeeld wel voor de eerste keer de verschillende koren binnen de gemeente Voorst met elkaar in verbinding gebracht. Inwoners uit alle lagen van de bevolking hebben makkelijk kennis kunnen maken met kunst- en cultuurvormen en -initiatieven binnen de gemeente Voorst. ‘Zichtbaar en bekend zijn in de gemeente Voorst als Cultuurcoach. Stakeholders weten wat men kan verwachten van de cultuurcoach, wat zijn/haar rol is.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach.

Gemeente Voorst’, februari 2020) (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) OPGEBOUWDE NETWERK Via een artikel in het Voorster Nieuws, via ‘Kijk-in-de-kernen’ (KidK) en via het Jaar van Elkaar hebben we bekendheid gegeven aan de functie ‘cultuurcoach’. Verder is met vele inwoners en partijen kennis gemaakt en is informatie gegeven over de cultuurcoach, diens rol en taak. Er is kennis gemaakt met: • Muzehof Zutphen (in het kader van ‘Meer Muziek in de Klas’) • Cultuurcoach van Brummen, Lochem en Zutphen • De dorpscontactpersonen • Pampus • Zozijn • Vluchtelingenwerk • Inclusive Wave • Younger at Heart • Buurtsportcoach De Koepel • Voorst onder de Loep • Gemeente (Elise Holtman en Gerard Keijzer) • 15 Basisscholen: directies en ICC-ers • Cultuur Oost (provincie Gelderland) • PEER (provinciaal muziek- theaterproject voor scholen) • Vrijwilligers van de verschillende dorpsontmoetingspunten • Schoolbestuur en bestuurder van PCBO Voorst • Vele lokale kunst- en cultuurpartijen, - ondernemers en – inwoners te weten: - De Kunstkring - De carnavalsvereniging Stichting Circus Voorst - Cultuur Klein Noordijk (Cultureel podium) - Koren in de gemeente Voorst - De muziekverenigingen - Stichting Dorpskerk Wilp (cultureel Podium) - Sint Martinuskerk Bussloo (ambitie om lokaal kunstplatform te worden) Met de volgende van bovenstaande partijen is een samenwerking

aangegaan waarlangs nu ook concrete activiteiten vorm krijgen: de Kunstkring, de muziekverenigingen en Pampus. Met Zozijn, Vluchtelingenwerk Nederland, Inclusive Wave, Younger at Heart en met Voorst onder de Loep wordt samengewerkt om ‘Het Jaar van Elkaar’ tot een succes te maken.

9

Het opgebouwde netwerk vinden we een goed begin en vraagt verdere uitbreiding. De precieze rol en taak van de cultuurcoach vraagt verdere aanscherping. Dit zien we als een onderdeel van de doorontwikkeling. Het eerste opstartjaar is juist ook bedoeld om dit scherper te krijgen aan de hand van de behoeften die leven bij inwoners en organisaties. Er ligt in deze op dit moment een gezonde spanning tussen enerzijds ‘verbinder en vraagbaak’ en anderzijds ‘ondersteuner en ontwikkelaar’. Wat sterker ‘schuurt’, in tijd, is de ontwikkeling van de kunsteducatie binnen de gemeente aan de ene kant en kunst- en cultuurparticipatie aan de andere kant. ‘Er zijn warme contacten gelegd met de schooldirecties / -besturen, hun wensen en ambities ten aanzien van kunst- en cultuuronderwijs zijn in beeld.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) SCHOOLDIRECTIES WAARMEE CONTACT IS GELEGD • • •

De directeuren van de vijf Archipel primair scholen: OBS de Hietweide, OBS de Bongerd, Kindcentrum Wilp-Achterhoek, OBS de Wiekslag en met RKBS de Hagewinde. Met directeur van 2 SKBG scholen: St. Martinus Bussloo en Sint Antonius Brede School. Met alle andere directeuren is er mailcontact geweest via onder andere mailing over ‘Meer Muziek in de Klas’ (MMidK).

ICC ‘ERS (INTERNE CULTUUR COÖRDINATOREN) WAARMEE CONTACT IS GELEGD De zeven ICC-ers1 in de gemeente Voorst (4 op SKBG scholen, 2 op Archipel primair scholen en 1 op de PCBO Voorst school). Met vier ICC ‘ers (SKBG (1), RKBS (2) en PCBO (1)) is face-to-face-contact geweest. Met drie ICC ‘ers is mailcontact geweest maar dit heeft nog niet tot samenwerking geleid. ACTIES DIE VOORT ZIJN GEKOMEN UIT DE CONTACTEN MET SCHOLEN EN OPGEBOUWDE NETWERKEN • • • • •

•

Met de Bibliotheek Brummen|Voorst zijn afspraken gemaakt om cultuureducatie via de webshop te implementeren. Iedere school heeft een leesconsulent vanuit Bibliotheek Brummen|Voorst, zij hebben goed zicht op de inhoud van de webshop. Koppeling Archipel met lokale kunstenaar: Kindcentrum Wilp-Achterhoek (Archipel primair) is door de Cultuurcoach gekoppeld aan een lokale Beeldend Kunstenaar voor drie beeldende kunstlessen op 1 dag voor alle groepen primair onderwijs. Koppeling scholen met PEER, Muziek-theaterproject: Twee SKBG scholen, St. Martinus Bussloo en Sint Antonius Brede school, gekoppeld aan het muziektheaterproject PEER, een operavoorstelling in Gelderland en Overijssel door de Nederlandse Reisopera en het PHION orkest. Kindcentrum Wilp-Achterhoek (Archipel primair) nodigt de cultuurcoach ieder kwartaal uit tijdens een brainstorm met het hele leerkrachtenteam, ter voorbereiding van elk nieuw thema i.v.m. het thematische onderwijs. Hierbij levert de cultuurcoach ‘kunst-educatie-inspiratie’ en verzorgt koppelingen waar nodig. Opzetten van een pilot ‘kunst-educatie’ in samenwerking met de Kunstkring en vijf Archipel primair onderwijs scholen (De Bongerd, Kindcentrum Wilp-Achterhoek, De Hagewinde, De Hietweide en de Wiekslag). Met iedere directeur is er een gesprek geweest om de behoeftes te onderzoeken.

De voorzitter van de Kunstkring heeft de input van deze gesprekken gedeeld met zes leden van de Kunstkring, Het doel is om kunstenaars te werven met een pedagogische achtergrond om lessen vorm te geven op basis van de input uit de gesprekken. In verband met de sluiting van de basisscholen en andere maatregelen tijdens de corona-pandemie hebben we de pilot tijdelijk stopgezet. Het convenant ‘Meer Muziek in de Klas’, gekoppeld aan bestuurder van schoolbestuur PCBO Voorst, heeft de cultuurcoach in samenwerking met de projectcoördinator MMidK mede verder onder de aandacht gebracht. De cultuurcoach heeft het eerste contact gelegd om informatie te geven en interesse te wekken en vervolgens kon de samenwerking door betrokkenen verder vorm worden gegeven.

1 ICC-ers zijn ambassadeurs van kwalitatief goed kunst- en cultuuronderwijs, zij promoten en coördineren kunst- en cultuureducatie op scholen.

10

•

•

In het kader van Meer Muziek in de Klas en het Nationale Muziekfeest, ter inspiratie voor leerkrachten, en de KinderMuziekWeek van 12-16 April, werd door de Muzehof en projectcoördinator voor alle basisscholen in Zutphen, Lochem, Brummen en Voorst, voor de leerkrachten de ‘MuziekTas’ aangeboden. Alle cultuurcoaches in de regio hebben gezorgd dat deze tassen bij de scholen terecht kwamen. Via het aanbieden van de tas bij vijftien scholen in de gemeente Voorst ontstonden vervolgafspraken. De Cultuurcoach heeft een bijdrage gehad bij het ontwikkelen en uitzetten van de 0-meting die de Muzehof heeft georganiseerd voor basisschool directeuren. Hierbij hoorde ook deelname bij / bijdrage leveren aan strategische sessies. Hieruit gaat het volgende ontstaan: 1. 2.

Een pilot AMV Muzieklessen van 15 weken voor na de zomervakantie, geïnitieerd door een Icc’er van CBS de Zaaier met 5 Archipel scholen. Een online bijeenkomst met alle voorzitters van muziekverenigingen, (nog voor de zomer) om te kijken of er een poule van muziekdocenten gemaakt kan worden, en een gezamenlijk muziek educatie aanbod in het belang van de muzikale ontwikkeling van leerlingen, die door de verschillende muziekverenigingen uitgevoerd kan worden.

‘We hebben in beeld wat het vraag- en het aanbod is op het gebied van de kunst- en cultuureducatie op scholen.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020)

We hebben met vijftien van de zeventien scholen een beginnende samenwerking opgebouwd. De scholen zijn tijdens de Coronacrisis extra druk geweest waardoor er vaak weinig ruimte was om tijd te maken voor onderwijsontwikkeling. Van twee scholen hebben we het aanbod niet in beeld. Van de scholen die een ICC-er hebben, is goed in beeld wat het kunst- en cultuureducatie aanbod is. Van de PCBO-scholen hebben we het nog niet goed in beeld. Zij hebben op basis van onze informatie nog geen kunst- en cultuurbeleid. Er gebeuren wel dingen maar beperkt. Zij hebben geen CMK3-aanvraag lopen. We schatten in dat we op dit moment 45 % helder in beeld hebben. ‘Het buitenschoolse kunst- en cultuuraanbod binnen de gemeente Voorst is beter in beeld, er is een overzicht.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) Er is een beeld van het buitenschoolse kunst- en cultuuraanbod binnen de gemeente Voorst maar hierbij moet gezegd worden dat dit beeld nog niet compleet is en bovendien ook nog in vorming is. Om het beeld te vormen is gebruik gemaakt van het door de cultuurcoach opgebouwde netwerk, kijk-in-dekernen en uiteraard ook van de samenwerking met de Bibliotheek Brummen|Voorst. Het culturele aanbod op kijk-in-de-kernen is echter nog heel beperkt. De activiteiten worden wel gepost, de sociale kaart is nog nauwelijks ingevuld.

Verder heeft de Bibliotheek Brummen|Voorst diverse buitenschoolse culturele activiteiten in beeld al dan niet verwant met persoonlijke ontwikkeling op het gebied van lees-, taal, - en digitale vaardigheden. Hierbij kun je denken aan een vrouwen-kookgroep, walk- en talk en gesprekgroepen. Langs bovenstaande kanalen is het muziekaanbod goed in beeld gekomen. Hier lijkt vrij veel aanbod van te zijn, ook in de verschillende dorpen. Ook is er behoorlijk wat aanbod op het gebied van dans. Theaterlessen lijken er relatief weinig te zijn (wel op de scholen is er wat aanbod). Er zijn mogelijkheden voor schilderlessen zowel voor jeugd als voor volwassenen. Ook zijn er op meerdere plekken en voor verschillende groepen mogelijkheden om creatieve activiteiten te ontplooien. Verder is er een amateurgroep fotografie in Twello en zijn er verschillende keramisten die thuis lessen aanbieden. Bovenstaande aanbod is niet compleet en nog in vorming. Zodra de corona versoepelingen zich doorzetten, zal het buitenschoolse kunst- en cultuuraanbod weer meer in beeld komen. De ambitie is om een ‘cultuurkaart’ te maken met alle kunst- en cultuuraanbod zodat het bestaande aanbod ook beter in beeld komt bij alle inwoners binnen de gemeente. Hierbij denken we aan een aparte kaart voor volwassenen en jeugd. Dit staat in de planning.

11

Foto 2 – Muziek maken voor en door senioren op zowel Klein Twello en Martinushof. Deels ook Digitaal.

12

‘Meer bekendheid over het buitenschoolse kunst- en cultuuraanbod binnen de gemeente Voorst en omliggende gemeenten te genereren.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) Het bovenstaande resultaat vraagt na de ervaringen van het eerste jaar om bijstelling. Voor scholen is het op voorhand namelijk vaak niet interessant om te weten wat er aan buitenschoolse kunst- en cultuuraanbod beschikbaar is. Zij hebben behoefte aan mogelijkheden om kunst- en cultuurprogramma’s te implementeren binnen de school. Zij kennen de weg naar Bibliotheek Brummen|Voorst om lespakketten aan te schaffen op het gebied van kunst en cultuur. Hierbij moet wel meteen gezegd worden dat de kunst- en cultuurpakketten nu nog summier zijn. We zien voor de Cultuurcoach vooral een rol om de bestaande kunst- en cultuur lespakketten door te ontwikkelen naar een cultuurmenu dat past bij de behoefte van de scholen en dit te koppelen aan de webshop van de Bibliotheek Brummen|Voorst. Dit is net gestart en bevindt zich nog in een pril ontwikkelingsstadium. Via het bouwen van het netwerk en de contacten die de cultuurcoach heeft opgebouwd en nog aan het opbouwen is (met de Kunstkring, met de muziekverenigingen, de verschillende fotografen etc.) verwachten we dat dit verder gaat groeien.

‘Aanbod of wat er is voor jongeren op het gebied van kunst- en cultuuractiviteiten zijn in beeld en er is in gesprek met jongeren in beeld gebracht hoe hier adequaat op kan worden geanticipeerd. Het streven is om minimaal één grotere activiteit te organiseren gericht op en passend bij jongeren.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) Dit resultaat is deels hierboven verwoord maar richt zich meer specifiek op jongeren. Eén van de ambities is om met de verschillende jongerenorganisaties in gesprek te gaan om in beeld te krijgen wat de behoefte is en in hoeverre het huidige aanbod aansluit bij de behoefte. De activiteiten die het afgelopen jaar voor jongeren in beeld zijn gekomen en waar acties op zijn uitgezet zijn: -

Zie VOORBEELD 5 pagina 6 (Jongerenexpo met De Kunstkring en Pampus) Zie het jaar voor elkaar met de Graffiti-activiteit waarin jongeren en volwassenen werden verbonden en tevens het jongerenwerk bij betrokken was. ‘Er zijn per kern minimaal twee sleutelfiguren / aanspreekpunten voor het thema kunst- en cultuur. Dit kan een algemeen aanspreekpunt zijn maar ook een betrokkene met een specifieke affiniteit op dit gebied, een affiniteit in een bepaalde richting. De Cultuurcoach heeft korte lijn met deze aanspreekpunten.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020)

Dit is nog niet gerealiseerd. Er zijn in alle kernen veel contacten gelegd, de volgende stap is om dit verder te laten groeien naar vastere structuren en samenwerking. Zo heeft een aantal dorpscontactpersonen veel affiniteit met cultuur. Sleutelfiguren in de dorpen, zoals bijvoorbeeld de voorzitter van Posterenks Belang, kunnen en willen ons ook verder helpen bij het vinden van nieuwe sleutelfiguren en/of aanspreekpunten. ‘Er zijn warme contacten gelegd met alle relevante kunst- en cultuurinstellingen en/of initiatieven op dit terrein in de Gemeente of aangrenzende gemeenten.’ (Uit de aanbieding ‘Cultuurcoach. Gemeente Voorst’, februari 2020) Zie hiervoor pagina 8 en 9. Op basis van een lange-termijn perspectief ook in middelen, is onze inschatting dat voor de doorontwikkeling met name investering nodig is op een cultuurmenu voor de scholen in het kader van cultuureducatie. Dit betekent dat als we ervoor kiezen hierop gericht te investeren dat vooral de contacten die zijn opgebouwd met de scholen en de samenwerking met Bibliotheek Brummen|Voorst van belang zijn. Uitgaande van een investering in cultuurparticipatie zien we vooral kansen in kunst met en/voor mensen met dementie. Hierin zijn nog nieuwe contacten nodig zoals bijvoorbeeld met zorgaanbieders.

Naar de toekomst kijkend zien we binnen cultuurparticipatie verder vooral mogelijkheden om voort te bouwen op warme contacten die zijn gelegd in het kader van het Muziekmaatjes project en het ‘Jaar voor Elkaar’.

13

Foto 3 – De Muziektas in het kader van ‘Meer Muziek in de Klas’. Zie pagina 10.

14

De Maex is het platform dat helpt maatschappelijke impact te maken, meten en managen. Het is een manier om te onderbouwen en te laten zien hoe sociale projecten bijdragen aan de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties en welke MAEX is. De Maex geeft tevens een onderbouwd beeld van de ‘maatschappelijke waarde’ van een initiatief, bedrijf of organisatie. Zie voor meer informatie over de Impact van het programma ‘Cultuur voor Iedereen’ dat de Cultuurcoach trekt: https://maex.nl/#/initiative/227894bf-a8e5-4deb-bb52-551fe4954378. De activiteiten en doelen van de cultuurcoach dragen bij aan vier SDG’s (Sustainable Development Goals):

In de social handprint wordt een indicatie gegeven van de sociale impactwaarde van de inzet in 2021. Dit is € 50.000, - . Om dit in beeld te brengen hebben we gegevens ingevoerd over aantal mensen die we bereiken, betrokken professionals en vrijwilligers, de waarde van het lesmateriaal voor de scholen en over het aantal partners waarmee we samenwerken. De verantwoording over de MAEX Social Handprint en over de onderbouwing van de impactwaarde is te vinden op de website van MAEX: https://maex.nl/#/organizations/impact-analysis. De grootste impact zit in doel 11, duurzame steden en gemeenschappen:

15

2. Prestatie-indicatoren 2.1 CULTUUREDUCATIE + CULTUURPARTICIPATIE 1.

Aantal nieuwe samenwerkingen dat is ontstaan: o o o o o o o o o

2.

Aantal instellingen waaraan advies is gegeven of waarmee een ondersteuningstraject is ingezet: o o o o o o o

3.

Samenwerking tussen de Bibliotheek BrummenIVoorst en Mens en Welzijn Voorst: 4 Jaar van Elkaar: 8 deelnemers (Voorst onder de Loep, Mens en Welzijn Voorst, Bibliotheek BrummenIVoorst, Vluchtelingenwerk, Inclusive Wave, Younger at Heart, Buurtsportcoach Aangepast Sporten van De Koepel, gemeente Voorst). Scholen Primair onderwijs: 12 deelnemers (5 Archipelscholen, De Kunstkring en de zes muziekverenigingen) Ontmoetingspunten dorpen: 11 deelnemers (inclusief Zonnebloem, Naastenhulp, Bibliotheek BrummenIVoorst , Stichting St. Martinuskerk, een initiatiefnemer uit Steenenkamer, Benring, Dorpshuis Voorst, Trefpunt Duistervoorde, Pampus, Klarenbeek, Mens en Welzijn Voorst). In totaal 22 inwoners). Online muziek met senioren: 14 (7 senioren op Martinushof en 7 op Klein Twello, 4 compaangebruikers). Open Monumentendag: 3 (Samenwerking Oudheidkundige Kring (OKV), Vertelgenootschap Apeldoorn en een fotografe uit Twello Meer Muziek in de Klas: 7 (Samenwerking met cultuurcoaches regionaal en met de Muzehof in Zuthpen) Samenwerking met Sint Martinuskerk: 3 (ambitie om lokaal kunstplatform te vormen) Samenwerking met Cultuur Oost: 1 (delen van kennis)

Kunstkring Carnavalsvereniging Voorst Cultuur Klein Noordijk Kadenza muziekvereniging Sint Martinuskerk Fotografe uit gemeente Voorst Inclusive Wave

Oordelen van betrokkenen over de dienstverlening van en/of contact met de Cultuurcoach: o o o o o o o

Directeur van één van de basisscholen: ‘Door de brainstorm met Cultuurcoach, kwam het nieuwe thema van Januari met het thematische onderwijs, in een verassende en originele context te staan, gekoppeld aan onze eigen leefomgeving, welke we zonder haar hulp niet hadden kunnen bedenken.’ De voorzitter van de Kunstkring waardeert hoe de Cultuurcoach het gesprek met de zes directeuren had voorbereid. Dit gaf hem handvaten. Deelnemers tekenwedstrijd: veel waardering voor het gemaakte juryrapport. De tekenwedstrijd werd als voorbeeld genoemd door 1 van de ontmoetingsplekken, welke ze interessant vonden om uit te rollen bij alle ontmoetingsplekken. Positieve feedback van Adviseur Ruimtelijke kwaliteit en Erfgoed Gemeente Voorst: prettige samenwerking en kunnen leveren (in de vorm van twee mooie activiteiten) op korte termijn. Veel positieve reacties van het publiek op de activiteiten die de cultuurcoach heeft georganiseerd. Positieve feedback van meerdere inwoners die betrokken zijn of betrokken werden bij de verschillende activiteiten. Complimenten voor de bijdrage voor de open Monumentendag.

16

2.2 BEREIK, ZICHTBAARHEID EN TOEGANKELIJKHEID 1.

Het opgebouwde netwerk (aantal mensen waarmee contact is gelegd) 130 (schatting en betreft zowel beroepskrachten als vrijwilligers)

2.

Aantal verbindingen die via de Cultuurcoach in het veld tot stand zijn gekomen 40 (schatting waarbij ‘een verbinding’ steeds één op één verbindingen betreft en ‘one-way-online’ ontmoeting of verbinding niet is meegeteld.

3.

Aantal betrokken vrijwilligers Behalve de cultuurcoach, de medewerkers Cultuur Oost, de medewerkers van de Muzehof, de medewerkers van de scholen, de medewerkers van Zozijn en Gelre Thuiszorg, de medewerkers van de gemeente / Voorst onder de Loep en Vluchtelingenwerk zijn alle betrokkenen actief als vrijwilliger binnen de beschreven activiteiten. Dit gaat om ongeveer 80 vrijwilligers (schatting).

4.

Het aantal vragers dat door de Cultuurcoach verbonden is aan een aanbod Dit is eigenlijk nog nauwelijks van de grond gekomen, mede door de Corona-maatregelen. De cultuurcoach heeft vijf inwoners gekoppeld en / of geadviseerd. Het gaat bijvoorbeeld om inwoners die op zoek zijn naar een koor en hier advies over vragen.

5.

Het aantal adviezen dat is uitgebracht 15 (Dit betreft adviezen aan de Kunstkring, Muzehof, de scholen, Sint Martinuskerk, Cultuur Klein Noordijk, Carnavalsvereniging Voorst, Cadenza, Inclusive Wave)

2.3 JONGEREN Onder jongeren verstaan we hier de groep 12-25-jarigen binnen de gemeente Voorst. De mate waarin we jongeren hebben bereikt is niet nauwgezet bijgehouden. We kunnen wel de manieren identificeren waarop we jongeren hebben bereikt: o Online waardering voor vrijwilligers in samenwerking met Wonderwall op 15 januari 2021. o Via het Jaar van Elkaar en Younger at Heart. o Via Pampus en de Kunstkring o Via de Muziekverenigingen

3. Focus Focus is gezien het beperkt aantal uren enorm van belang. Je kunt het bij focus hebben over inhoudelijke focus en over de organisatorische focus / rolinvulling. Bij aanvang van de inzet van de Cultuurcoach is door de gemeente gevraagd het accent te leggen op verbinden van initiatieven en vraag en aanbod en op een centraal figuur die kan fungeren als ‘spin in het web’. Mens en Welzijn Voorst schat in dat met name aandacht nodig is voor (meer) inhoudelijke focus. Hierin is door de cultuurcoach winst te realiseren op de beoogde doelstellingen en resultaten. Zij kan het takenpakket grofweg indelen op aan de ene kant ‘cultuurparticipatie’ en aan de andere kant ‘cultuureducatie’. Op beide terreinen is veel te behalen. Acteren op het gehele spectrum geeft een ongemakkelijke stretch. Het is mogelijk maar dan zou bijstelling op ambities overwogen moeten worden. Wat betreft de rolinvulling gaat het enerzijds over ‘verbinden & aanspreekpunt zijn’ en anderzijds over ‘adviseren & ondersteunen’. Op zichzelf zijn deze twee invullingen prima te combineren en versterken ze elkaar ook.

17

4. Algehele evaluatie t.a.v. de doelen 1.

Een leven lang deelnemen aan cultuur voor iedereen mogelijk maken - het vergroten van cultuurbereik onder jongeren; hen faciliteren om zelf uitdrukking te geven aan hun culturele beleving en stimuleren van talentontwikkeling - verbinden van ‘jong’ en ‘oud’ rondom het thema cultuur, terugdringen van eenzaamheid - cultuurontwikkeling binnen alle kernen van de gemeente - via cultuur, ontmoeting en stimuleren van netwerken bijdragen aan leefbaarheid in de kernen - bij elkaar brengen van vraag en aanbod

Er is zeker een bijdrage geleverd aan dit doel maar het is slechts een begin en heeft nog heel beperkt structureel vorm kunnen krijgen. Mooi voorbeeld waarmee desondanks een begin is gemaakt, is de samenwerking met de scholen. Hierin liggen mogelijkheden tot verbinding met zorgaanbieders. Hierbij creëer je nieuwe verbindingen op bestaande en duurzame structuren. Een ander wat kleinschaliger voorbeeld is de inzet van vormen van kunst en cultuur op de ontmoetingsplekken in de gemeente Voorst. Daarnaast liggen er nog interessante mogelijkheden in de intensivering van samenwerking met de dorpscontactpersonen of sleutelfiguren voor cultuur in de dorpen en een cultuurkaart voor jong en oud. 2.

Duurzaam versterken en innoveren van cultuuraanbieders/vrijwilligersorganisaties. - bijv.: besturing, vrijwilligers, kaders, diversiteit, inclusief en vraaggericht handelen - het uitbrengen van advies aan en ondersteunen van organisaties en initiatiefnemers op het gebied van culturele activiteiten - het stimuleren van kennisuitwisseling tussen organisaties in het professionele- en amateurcircuit - begeleiden en coachen van cultuurprojecten

Hier is concreet aan gewerkt door ondersteuning en advisering aan verschillende organisaties. Ook hier zit zeker nog veel rek maar er is volgens ons een stevig begin mee gemaakt. Er staat een aantal acties op stapel waaruit we de komende tijd nog meer aanvragen verwachten 3.

Lokale verbindingen tot stand brengen en uitbouwen. - bijv.: tussen gemeentelijke beleidsdomeinen en voorzieningen, gesubsidieerde en commerciële sport en cultuur, organisaties in onderwijs, BSO/kinderopvang, welzijn, zorg en het bedrijfsleven - verbindingen zoeken, ontmoeten en samenwerken, stimuleren van samenwerking in de culturele sector en tussen deze sector en andere sectoren zoals welzijn, zorg en onderwijs

Van de drie doelen is hier denken wij wel de grootste stap in gezet. De Cultuurcoach brengt door haar acties en door aan te sluiten bij wat er is meerdere partijen bij elkaar en maakt hierdoor nieuwe verbindingen of versterkt wat ‘ingeslapen’ verbindingen. Het gaat om horizontale als om meer verticale verbindingen en om rechte (binnen één domein) en gekruiste (tussen verschillende domeinen en branches) verbindingen. Resumé Hoewel het afgelopen jaar moeilijk was zijn er flinke stappen gezet. Doelen zijn desondanks deels en op enkele punten volledig bereikt. Het aantal mensen dat is bereikt en het netwerk dat is aangeboord is volgens ons, zeker gezien de situatie, boven verwachting. We zijn er nog niet in geslaagd om jongeren en hun behoefte beter in beeld te krijgen. Ook ligt er nog een uitdaging om het bereik naar de dorpen te vergroten. Terugkijkend komen ook nieuwe wensen en ambities in beeld. We willen In beeld krijgen hoe het zit met het dansaanbod binnen de gemeente Voorst. Er lijkt weinig voorhanden. Is hier geen behoefte aan, is er geen expertise / affiniteit aanwezig, hoe zit dit? In Apeldoorn, Zutphen, Deventer is er wel aanbod. Voorziet dit reeds in de vraag die leeft binnen de gemeente Voorst? Hetzelfde geldt een beetje voor theater, ook dit is vrij summier. De Kunstkring heeft een schrijf- en muziekcafé en zij wil een theatercafé ontwikkelen.

Iets dat ook aandacht vraagt is het doorontwikkelen van een sociale kaart op KidK en ontwikkelen van een cultuurkaart voor jongeren en volwassenen. Bibliotheek BrummenIVoorst wil graag een cultuureducatie-programma’s ontwikkelen zodat kinderen al jong met één of meerdere vormen van culturele activiteiten in aanraking komen. Denk aan theater, dans, muziek, fotografie, beeldende kunst, cultureel erfgoed. Dit is ook nadrukkelijk een behoefte bij de scholen voor primair onderwijs.

18

5. Aandachtspunten en advies De inzet van de cultuurcoach heeft naast een impuls op kunst- en cultuur binnen de gemeente Voorst ook (nieuwe) inzichten opgeleverd. Op basis van deze inzichten en de kennis van de cultuurcoach en Bibliotheek Brummen|Voorst geven we naast deze inzichten onderstaand ook graag een aantal adviezen mee. Enkele algemene waarnemingen betreffende kunst en cultuur in de gemeente Voorst 1. Kunst-, en cultuur zit in de haarvaten van de gemeente Voorst. Kunst en cultuur leeft! 2. Scholen willen graag investeren op duurzaam en kwalitatief hoogwaardig kunst- en cultuuronderwijs. 3. Er zijn zes muziekverenigingen en zes koren actief binnen de gemeente Voorst. Ook is er een variëteit aan dansaanbod. Dit is veel als je kijkt naar de grootte van de gemeente. Hier mag de gemeente trots op zijn en dit zou je als gemeente moeten koesteren. Het aanbod heeft zelfs een regionale functie. De gemeente trekt inwoners uit naburige steden als Deventer, Zutphen en Apeldoorn aan. En dan heb je ook nog de vele carnavalsverenigingen en verschillende terugkerende kunst- en/of cultuurevenementen. 4. Tegelijkertijd lijkt er op sommige kunst- en cultuurgebieden een witte vlek, bijvoorbeeld theaterlessen. 5. Er is veel creatieve denkkracht in de gemeente Voorst op het gebied van kunst en cultuur. Hier is meer uit te halen. Dit vraagt dan wel beroepsmatige ondersteuning.

Het is immers de vraag of het werkveld zelf voldoende in staat is tot cross-sectorale verbindingen. 6. De behoefte van jongeren op het gebied van kunst en cultuur is niet goed in beeld. In 2018 gaven jongeren in het adviesvangers-traject aan een mogelijkheid tot gezamenlijk film kijken (op groot scherm) te missen. Dit soort behoeften zijn belangrijk om in beeld te krijgen. Juist voor jongeren die dit nodig hebben voor de ontwikkeling van hun identiteit en hun sociale netwerk. 7. De gemeente Voorst vergrijst. Er ligt een behoefte en/of kans om iets te doen met cultuur en dementie. Hier is ook vanuit de politiek aandacht voor gevraagd. Mens en Welzijn Voorst ziet hierin een behoefte die, wanneer hierop adequaat op wordt ingespeeld, een positieve bijdrage kan leveren aan preventie en kwaliteit van leven. Tegelijkertijd komt het erbij en is verdieping en implementatie van acties belangrijk om een leven lang deelnemen aan cultuur voor iedereen concreet een stapje dichterbij te brengen. 8. Kunst en cultuur is beleidsmatig beperkt geborgd binnen de gemeente. Er is bijvoorbeeld geen beleidsambtenaar kunst en cultuur. Dit was een gemis bij de regionale/provinciale lobby in het kader van de regionale impactmeting infrastructuur op verzoek van de Provincie Gelderland bij het opstellen van een Regiodeal Cultuur & Erfgoed 2021-2024. Kansen 9.

Van de zeventien scholen hebben tien scholen aangegeven mee te willen gaan doen aan een CMK-traject 2021-2024 (CMK = Cultuureducatie Met Kwaliteit). Dit is een stimuleringsprogramma vanuit de rijksoverheid om het kunst- en cultuuronderwijs kwalitatief op vier onderdelen te ondersteunen: visievorming, programma & activiteiten, deskundigheidsbevordering en samenwerking. 10. Er is een sterke behoefte in de lokale samenleving om meer samen te organiseren en meer gebruik te maken van elkaars expertise. Er is veel potentie. 11. Kunst en cultuur bevorderen het welzijn en de welvaart van de samenleving. Dit komt uit verschillende onderzoeken. Het heeft een enorm grote sociale waarde. Het draagt positief bij aan persoonlijke vorming, identiteit, een gevoel van verbondenheid, zingeving, reflectie en heeft dus indirect een enorme waarde voor een gezonde en vitale samenleving. Investeren in kunst en cultuur zorgt ook voor economische waarde. Kortom: het levert welvaart en welzijn op. Risico’s en aandachtspunten 12. Het pakket van de Cultuurcoach is breed, heel breed als je kijkt naar het aantal beschikbare uren. Gezien de actuele vraag en behoeftes die bij culturele organisaties en scholen spelen, is het huidige beschikbaar aantal uren krap.

Om zoveel mogelijk recht te doen aan zowel cultuureducatie als -participatie, wat onzes inziens nodig is en zich terugbetaalt, is ons voorstel met elkaar in gesprek te gaan over zwaardere inzet zodat we op beide terreinen kunnen doen wat nodig is. Dit is onderstaand bij advies uitgewerkt. 13. Een tweede risico is dat lokale scholen het kunst- en cultuurmenu invulling geven enkel met regionale inzet zonder gebruik te maken van de lokale kunst- en cultuurbronnen. Dit gaat op lange termijn het lokale kunst- en cultuurleven verschralen.

19

14. Cultuur heeft bij meerdere mensen al snel de associatie met ‘hoogstaande cultuur’ maar cultuur is ook hoe je met elkaar omgaat en dat je als samenleving samen met elkaar dingen doet en onderneemt, dat je werk maakt van allerlei verschillende vormen van reflectie, bezinning en bewust omgaan met elkaar en hier aandacht aan besteedt met kunst en cultuur. Advies 15. Continueren van de cultuurcoach gezien de vraag en behoefte in de lokale gemeenschap en de potentie op zowel het gebied van kunst- en cultuureducatie als -participatie. 16. Het is voor sommige initiatieven of ideeën van de cultuurcoach of uit de samenleving soms nodig om snel investeringen te doen om ‘de motor aan te zetten’. Hiervoor is handgeld nodig. Ons advies is een activiteitenbudget te koppelen aan de inzet van de cultuurcoach van € 10.000, -. 17. Om kunst- en cultuureducatie zowel als - participatie de komende jaren beroepsmatig in de volle breedte goed te kunnen ondersteunen is meer inzet nodig. Ons advies is hierover met elkaar in gesprek te gaan. Om een beeld te geven: o voor de scholen is per jaar 240 uur extra nodig (24 uur per school) gedurende vier jaar om mee te kunnen doen met het CMK-traject. Dit is nodig voor het begeleiden van het CMK-traject. Zouden de andere vijf scholen hier ook aan mee doen dan kom je op nog 120 uur extra.

Totale extra inzet: 360 uur per jaar, 7 uur per week; o tijd voor het ontwikkelen van een cultuurmenu voor de scholen: 416 uur per jaar, 8 uur per week; Dit komt in totaal op vijftien uur per week aanvullend op de huidige inzet. Hiermee denken we op basis van de ervaringen dit jaar en de informatie over de laatste ontwikkelingen op het gebied van kunst- en cultuureducatie dit onderdeel i.c.m. cultuurparticipatie lokaal goed te kunnen neerzetten. We komen graag in gesprek om hierover van gedachten te wisselen.

20

Foto 4 – Winnaar van de tekenwedstrijd, zie VOORBEELD 1 op pagina 6.

21